باتوجه به مطالب بالا هرچندتهیه کننده محترم گزارش جهت تاییدایرادخودبه ماده(۴۹)قانون ثبت مصوب ۱۳۱۰ومواد(۱۸) و(۳۰)قانون دفاتراسنادرسمی استنادکرده است که کاملا حائزاهمیت است ‚اما ازآنجایی که صدورسندنیزبخشی ازمراحل تنظیم سندوصدالبته درزمره فعالیت های اصلی دفترخانه می باشدلذادراین زمینه هیچ مقایرتی وتضادی وجودندارد که بتوان به عنوان یک نقص آن راموردتوجه قرارداد.
د) جایگزینی عبارت
ایرادشده است که عبارت “جستجوی پرونده های باز” جایگزین عنوان “کارتابل پرونده های باز”گرددتاضمن پاسداشت زبان پارسی مفهوم درست تری به ذهن متبادرگردد.
البته ضمن تائیدوتکریم نظرایشان شایدبتوان به عنوان یادآوری اشاره کردکه معمولایک فردباسواد که به عنوان کاربررایانه تعیین می شودانتظارمی رودکه ازعبارات مصطلح دراین زمینه آگاهی ودانش متوسطی نسبت به آن داشته باشد.
بند دوم : اشکالات فنی سامانه
الف)- امکانات مربوط به جستجوی سامانه ‚منطبق بارویه مرسوم درسایربرنامه هانبوده وعناوین لحاظ شده صحیح وکافی نیست .
ب)- نرم افزارفاقدامکان محاسبه هزینه های انواع اسنادمالی ازجمله اسناداتومبیل رهنی قطعی صلح واجاره به صورت مستقل وخارج اززمان تنظیم سنداست .علاوه براین سامانه هزینه های مربوط به صفحات بیشترونیزافرادبیش از۴نفروبه تبع آن مالیات برارزش افزوده آنها را محاسبه نمی کند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ج)- اطراف سند(نوع متعاملین )منحصربه معامل ومتعامل نیست واشخاص ثالث تحت عناوین مختلف دراسنادمختلف دخالت دارند.اما دربرنامه موجوداشخاص واطراف سندبه طوردقیق پیش بینی نشده است .
د)- مسأله نمایندگی ووکالت ‚درکلیه اسنادبه دستی پیش بینی نشده است .زیرابعدازاینکه سمت شخص ‚تحت عنوان اصیل تعیین شد‚کلمه اصالتأ درجلوی مشخصات وی قیدمی شود.
ه)- پیش بینی وامکان تنظیم اسنادوکالت به صورت تفویضی ‚باتوجه به اهمیت بسزائی که دار‚ددرسامانه پیش بینی نشده است.
و) – تنظیم سندبرای اشخاص حقوقی اعم ازدولتی‚عمومی ویاخصوصی بااشکال مواجه است .زیرا اولأفیلدهای ایجادشده واجباری کردن اغلب آنها درموردتمام اشخاص مصداق ندارد.به عنوان مثال اشخاص حقوق دولتی ویا اشخاص عمومی وابسته به دولت به موجب قوانین ویااساسنامه های قانونی ایجادمی شوندوبدون نیازبه ثبت درمرجع ثبت شرکت هادارای شخصیت حقوقی هستند.بنابراین بایداجباردرج شماره ثبت وآگهی تغییرات درموردآنهامرتفع گردد.افزون براین فیلدایجادشده درموردنوع اشخاص حقوقی کلأمبتنی براشتباه است .این فیلدصرفأ ناظربرتقسیم بندی کلی اشخاص حقوقی است وبه هیچ وجه بیانگرماهیت حقوقی ونوع تمامی اشخاص حقوقی به ویژه شرکت های تجارتی نیست وظاهرشدن عنوان شخص حقوقی خصوصی غیردولتی /تعاونی درادامه مشخصات شرکت های تجاری درمتن سند‚به لحاظ حقوقی قابل توجیه نیست.
ز)- امکان ایجادعناوین خلاصه ومختصراشخاص سنداعم ازمعامل متعامل واشخاص ثالث شامل نام ونو ع اشخاص حقوقی جهت استفاده درمحل های موردنظرکاربربایدفرآیندتنظیم اسنادفراهم شود.
ح)- باتوجه به امکان بروزخطاواشتباه درکلیه فعالیت های انسانی بایدامکان اصلاح مواردجزئی (به تشخیص سامانه یاسردفتردریک دوره زمانی محدود)مانندشماره شناسنامه‚ تاریخ تولد‚پلاک خودروو….بدون تیظیم سنداصلاحی وباقابلیت پرینت مجددبه صورت صحیح وجودداشته باشد.
ط)- چنانچه به هردلیل قصدتغییرعنوان جقوقی یک سنددردست اقدام وجودداشته باشد‚صرفأتازمانی که پنجره اول تنظیم سندبازمی باشداین امکان وجودداردکه البته تغییرعنوان صورت نمی گیردوسیستم به طورخودکارسندی باهمین مشخصات ایجادونوع سندموردنظرراایجادمی کندوسندقبلی کماکان باقی است.درنتیجه این امرموجب بهم ریختگی وشلوغی پرونده های دردست اقدام وبروزاشتباه درتنظیم سندمی شودوعلاوه براین چناچه صفحه تنظیم سندبسته شود‚دیگرامکان تغییرنوع سندوجودندارد.
ی)– ازآنجاکه بعدازگذشت مدت کوتاهی حجم اسنادتنظیمی یادردست تنظیم دفاتربالا خواهدرفت لذاگزینه اسناددردست اقدام باشکل فعلی ‚عملأغیرکارآمدخواهدبود.
ک) – درحال حاضردرقسمت نمونه اسناداجبارامکان درج واستفاده ازیکی ازنمونه هافراهم شده وقابلیت استفاده ازدونمونه اسنادیابیشتردریک سندوجودنداردواین درحالی است که اسنادبراساس موضوع ‚مفادومندرجات وشروط متفاوتی دارندکه ممکن است دربعضی مواردچندین نمونه اسنادنیازباشد.
ل)- سیستم توا نایی تنظیم سندی که چندین نوع مال متفاوت موردمعامله قرارمی گیرد‚راندارد.برای مثال اگرموردرهن مال غیرمنقول ومنقول باشدسیستم قادربه تنظیم چنین سندی نیست. درموردوصایت‚ اجازه‚ تعهد‚وکالت و…نیزاینچنین است.ازاین گذشته درمورداسنادی که بیش ازیک نوع مال یکسان ماننددوفقره پلاک ثبتی‚ موضوع سندمی باشد‚سیستم قادربه ایجادآن نیست وباخطامواجه می شود.
م)- حساسترین قسمت دربین فرآیندهای تنظیم سند‚امرکنترل ممنوعیت های افراد‚پلاک ها ودیگرانواع ممنوعیت ها ست.
دراین فرآیندبایدباواردکردن حداقل مشخصات یک فردنظیر نام‚ ونام خانوادگی ونام پدر‚اسامی ازبانک ممنوعیت ها استخراج وبه طورخودکارنمایش داده شود.حال آنکه سامانه دراین خصوص بسیارناکارآمدعمل کرده وگاهی مشاهده می شودکه برای یک مورد‚چندین صفحه ممنوع المعامله به نمایش گذاشته می شودکه کاربربایستی به صورت چشمی ‚خودکنترل هارا انجام دهدکه این امرباهدف راه اندازی سامانه های هوشمندنرم افزاری درتقابل است .
ن)- درمواردی که شخص به دواعتباراسنادراامضا می کند‚برنامه دارای کارآیی لازم نیست .به عنوان مثال گاه دریک سندبیع اعم ازاتومبیل ویاملک ‚خریدارخوددارای وکالت ازطرف فروشنده نیزهست ودرواقع به دواعتبارعمل اقدام می کند واصالتا ازطرف خودوبه وکالت ازطرف فروشنده که درچنین حالتی بایدابتدامشخصات فروشنده تحت عنوان اصیل ثبت شده ومشخصات خریدارنیز به عنوان اصیل واردشودوسپس به منظورجلوگیری ازتکراربی موردمطالب ومشخصات‚صرفآموضوع وکالت خریدارازفروشنده ومستندات مربوط به سمت وی شامل شماره وکالت نامه وتاریخ ودفترخانه تنظیم کننده آن درجلوی مشخصات فروشنده قیدشودکه درحال حاضربرنامه فاقدچنین خصیصه ای است .ولی علیرغم اشکالات ظاهری برنامه می توان ازفضای فیلد”مواردلازم به ذکردیگر” دراین موارداستفاده کرد.الاین وصف چون عنوان این فیلددرمتن سندهمراه نوشته نیزظاهرمی شودشیوه کاریک دست نخواهدبود.
ص)-دو سامانه استعلام وخلاصه معامله ‚به صورت یک طرفه طراحی شده است وفقط ادارات ثبت قادربه گذاشتن پیغام برای دفاتربوده وامکان هیچ گونه پاسخگوئی برای دفاترلحاظ نگردیده است.^[۹۷]
لازم به ذکراست که درحال حاضرسازمان ثبت باتشکیل کارگروه های تخصصی درستادمرکزی سازمان واستان هاپاسخگوی سؤالات وابهامات دفاترمی باشدوضمن برقراری ارتباط باسازمان ازطریق پورتال به آدرسwww.ssaa.ir ونیزتماس باشماره(۶۳۴۸۵)آماده شنیدن نقطه نظرات ومشکلات آنها می باشد.مردم نیزمی توانندضمن تماس مشکلات خودرامطرح نمایند‚درزمینه ثبت سندباذکرشماره دفترخانه وسازمان هم اقدام به رفع مشکلات می نماید.ونیزبه منظورجلوگیری ازمشکلات هنگام ثبت آنی بانظارت سازمان دفاتراسنادرسمی رصدمی شوندودرصورت بروزمشکل راهکارهای لازم ارائه می شود.
ازطرفی‚درهنگام جمع آوری اطلاعات جهت تحقیق پیش رومشاهده گردیدکه سردفتران می توانند طی تماس تلفنی بامسؤلIT کانون دفاتراسنادرسمی اشکالاتی راکه هنگام ثبت باآن مواجه می شوندرامطرح نمایند که غالبأ هم رفع می گردد.
باتوجه به مسائلی که دراین بخش ازگزارش مرکزپژوهش مجلس مطرح گردیده است وگلایه وشکایت های سردفتران روز۲۶شهریورماه سال ۹۲رابایدبه عنوان یک روزتاریخی سخت درزندگی کاری سردفتران نام برد.دراین روزهشت هزاردفتراسنادرسمی درکشوربه یکباره واردسامانه شدندوترافیک سنگین اینترنتی وناکافی بودن پهنای بانداختصاص داده شده به این سامانه ‚سبب کاهش آمارتنظیم اسنادوسرگردانی مراجعین گردید.سردفتران اعتراض داشتندکه کلاس هایی که برای آموزش نحوه اجرای ثبت آنی درکانون سردفتران برگزارگردیده بود‚نه تنها درفاصله زمانی کوتاهی قبل ازاجرای طرح بود‚بلکه فقط به یکسری آموزش های کلی اکتفاگردیدکه کافی نبود.
فصل چهارم :جرائم ومجازات های مرتبط با ثبت اسناد
مبحث اول : تخلفات ثبتی ^[۹۸]
قانون ثبت درباب ششم که تحت عنوان جرائم ومجازات هاست چندموردراضمن مواد۱۰۱و۱۰۳ذکرکرده است که جنبه جزائی نداردوهمانطورکه درماده ۱۰۳ تصریح شده است فقط تخلف اداری محسوب می شوند.این کاردرحقیقت مسامحه درتعبیراست.
یعنی ازتخلفات اداری مشروحه درآن موادکه دردادگاههای اداری (فعلأهیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری )رسیدگی می شودوارتباطی باقوه قضائیه ومراجع جزایی(اعم ازدادسراودادگاههای کیفری)نداردبه«جرائم »تعبیرکرده است.^[۹۹]
تخلفات ثبتی دارای ماهیتی متفاوت ازجرائم ثبتی ودرواقع یک تخلف اداری هستندکه اصلأ جرم نیستندوازطرفی ازلحاظ مرجع رسیدگی هم متفاوت هستند‚که ذیلأبه برخی ازآنان اشاره می شود:
گفتار اول : ثبت سندی که مفادآن مخالفت صریح باقوانین موضوعه مملکتی دارد.
برابرماده ۱۰۱ قانون ثبت ‚هرگاه یکی ازاعضاء ثبت اسناد واملاک سندی راکه مخالفت صریح باقوانین موضوعه مملکتی داشته باشد‚ثبت کندازیک سال تاسه سال خدمات دولتی منفصل خواهدشد.
گفتار دوم :ثبت سندقبل ازاحرازهویت متعاملین
برابرماده۱۰۲ق.ث.‚هرگاه یکی ازاعضاءثبت اسنادواملاک مرتکب یکی ازتخلفات زیرشود‚به یک سه سال انفصال ازخدمات دولتی محکوم می گردد:
بند اول : ثبت سندقبل ازاحراز هویت متعاملین بامتعهد
بند دوم : ثبت سند قبل ازاحرازاهلیت متعاملین با متعهد
بند سوم : ثبت سندقبل ازاحرازقابل ثبت بودن آن
مبحث دوم :جرائم مربوط به ثبت املاک
برابرباب ششم قانون ثبت درحوزه املاک ‚دونوع جرم وجوددارد:
گفتار اول : جرائمی که دارای عنوان مجرمانه خاص هستند
بند اول :معامله معارض
ماده ۱۱۷قانون ثبت می گوید:«هرکس به موجب سندرسمی یاعادی نسبت به عین یامنفت مالی (اعم ازمنقول یاغیرمنقول) حقی به شخصی یا اشخاصی داده وبعد نسبت به همان عین یامنفعت به موجب سندرسمی معامله تعهدی معارض باحق مزبوربنماید به حبس بااعمال شاقه ازسه سال تاده سال محکوم خواهدشد.»
براساس ماده۱۱۷ ق.ث.‚اصل برمعامله دوم است. یعنی اگرمعامله دوم باسندرسمی باشد‚معامله معارض نام دارد‚چه اینکه معامله اول باسندرسمی باشدیاعادی .نکته قابل توجه این است که اگرمعامله اول به صورت عادی باشدبایدقانونأ معامله صحیحی باشد.مثلأ معامله راجع به ملک ثبت شده‚اگربه صورت عادی واقع شود‚این معامله ‚معامله صحیحی نیست چون معامله راجع به ملک ثبت شده بایدبه صورت رسمی باشد.
اگرمرتکب معامله دوم راباسندعادی انجام دهد‚موردازشمول ماده ۱۱۷ قانون ثبت خارج است که دراین موارد مرتکب ممکن است به عنوان کلاهبرداریاباعنوان مجرمانه دیگری قابل تعقیب باشد.
بند دوم :دادن تصدیقات خلاف واقع
ماده ۱۰۳قانون ثبت می گوید:«هریک ازمستخدمین واجزای ثبت اسنادواملاک عامدأ تصدیقاتی دهدکه خلاف واقع باشددرحکم جاعل اسنادرسمی خواهد بود.»
هریک ازدوجرم فوق (بندهای الف وب )ازجرائم عمومی است که بدون شکایت شاکی خصوصی هم قابل تعقیب است وگذشت شاکی خصوصی موجب موقوفی تعقیب آنها نمی شود.
گفتار دوم :جرائمی که قانونگذار آنها رادرحکم جرائم دیگرقرارداده است
قانون ثبت برای کسانی که ملک دیگران را برای خود به ثبت دهند یا با ثالثی تبانی کنندوملک بنام شخص ثالث ثبت شود‚درمواردی مجازات کلاهبرداری تعیین نموده است.این جرائم به دوگروه قابل تقسیم می باشد:
بند اول : جرائم درحکم کلاهبرداری

هـم دهـر نـامساعـد هـم روزگــار باعــث این تیــره روزی ‌مـا دارد هـزار باعــث
(همان:۱۵۵)
در بیت دیگر مصوّت بلند “آ” و “ای”، تکرار شده که در حقیقت نوعی اوج و فرود را نشان می‌دهد:
بی رواجی‌ها عجب مـا را رواجی داده است خویش را در ناروایی ناروا می‌خواستیم
(همان:۲۹۴)
در جایی دیگر مصوّت بلند “او”، چهار بار آمده که با خواندن آن، تصویر و صدای فروریختن دنیا در ذهن خواننده تداعی می‌شود:
چرخ و عناصر ای نکو، دیریست بی بن تو به تو بر فرق ما آخر فرو می‌آید این دیوارها
(همان:۹۱)
ب: تکرار مصوّت کوتاه:
در بیت زیر، تکرار فراوان مصوّت‌های کوتاه –َ و –ِ ، در رساندن مفهوم مورد نظر شاعر که بیان احساس اضطراب و بی‌قراری است، به خواننده کمک می‌کند:
قـرار رفتــه ز دل رفتــه تـــا ز دل فیـــاض خوش آنـکه در دل زارم قـرار باز آیـد
(همان:۱۹۷)
در بیت زیر مصوت کوتاه –ِ پنج بار آمده است و موسیقی شعر را دلنشین و تأمّل برانگیز ساخته است:
قسمت ما بی‌دلان زین گرد خوان صبح و شام نعمت الوان خون دل مرتب می‌رسد
(همان:۲۰۵)
تکرار چهار بار مصوّت کوتاه –ُ ، کاملاً تأکید و تأییدی برای تداعی مفهوم جمع و هم‌بستگی است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

دشت و بی‌آبـی و شـب کوتـاه و ره دور و دراز زود بر بندید ای جمازه‌داران بارهـا^۲
(همان:۹۱)
۲- تکرار هجا
شگرد تکرار هجا یا هجا آرایی، گونه گسترده‌تری از واج‌آرایی است. «هجا آرایی، تکرار چند باره هجا است و مانند واج‌آرایی، بنیادی آوایی و شنیداری دارد. از این روی می‌تواند در سیمای املایی و نوشتاری آن، دوگانگی باشد و اگر از مرز یک هجا به دو یا چند هجا فراتر رود، بار موسیقیایی و گوش‌نوازی سخن را افزون می‌سازد. هجا آرایی به پنج‌گونه هم‌آغازی (تکرار هجا در آغاز چند واژه)، هم‌میانی (تکرار هجا در میان واژه‌ها)، هم‌پایانی (تکرار هجا در پایان چند واژه)، هم‌پاغازی (تکرار هجا در پایان و آغاز دو واژه پیاپی) و پراکنده (تکرار هجا در چند جای واژه‌ها) قابل تقسیم است»(راستگو،۲۶:۱۳۸۴). در شعر فیاض لاهیجی این ترفند به صورت هم‌آغازی، و به میزان ۹۵ بار (معادل ۵۲/۷%) مشاهده شد.
در ابیات زیر تکرار هجاهای “یا”، “در”، “به” و “گر”، نمونه‌ای از آرایه هجا آرایی هستند.
یـا تو را یک پیرهن یـارانه‌تر بایسـت بود یـا مرا یـک پرده مشتاقانه‌تــر بایست بــود
(دیوان فیاض لاهیجی،۱۲۹:۱۳۷۳)
عشق در اوّل شراری بود در دامان حسن گشت آخر شعله و در کفر و در ایمان گرفت
(همان:۱۵۲)
نه بـه من باز گذارد نه بـه خود کار مرا بـه درنگــم بفرستــد بــه شتــابم نبــرد
(همان:۱۶۰)
گـر خود نگویم اینکه وفا بود یا نبــود گـر بود گـر نبــود فرامــوش کــرده‌انـــد
(همان:۱۶۱)^۳
۳- تکرار واژه
مهم‌ترین ابزار شعر واژه است. هر گاه لفظ و یا واژه‌ای عیناً و یا با اندک تغییری تکرار شود، سبب زیبایی کلام می‌شود. در این زیبایی، قرینه‌سازی و ایجاد وحدت نقش مؤثری دارد. «اگر چه واژه‌ها از پیش ساخته و مهیا هستند، اما گزینش و تألیف آن‌ها بر عهده شاعر است و اتفاقاً یکی از عواملی که شعر را زیبا و دلنشین می‌سازد، انتخاب درست کلمات است»(عمران‌پور،۱۶۷:۱۳۸۸). تکرار واژه، نواخته شدن دوباره و یا چند باره یک آهنگ است و همین نکته، گوش خواننده را نوازش می‌دهد. «شاعر آفرینش‌گر می‌تواند حروف و واژه‌ها را کنار هم بنشاند و هم‌آغوش سازد که موسیقی متناسب و هم‌آهنگ با مضمون و حالات عاطفی پدید بیاید» (وحیدیان کامیار،۲۹:۱۳۷۹).
در این پژوهش تکرار واژه به صورت انواع جناس (تام، زاید، با اختلاف حرف، مکرر، خط، اشتقاق، شبه‌اشتقاق و محرّف)، تکریر (ردالصدر إلی العجز، ردالعجز إلی الصدر و عکس لفظی)، تکرار نحوی و انواع سجع (موازنه و مزدوج) آمده است.
۱-۳ جناس
جناس یکی از آرایه‌های لفظی بدیع است که شاعران و نویسندگان در طول عمر زبان پارسی دری از آن بهره جسته‌اند و بنابراین از اهمیّت به سزایی برخوردار است. از جناس تعاریف گوناگونی چه در ادب عربی و چه در زبان پارسی شده است.
برخی بر این باورند شمس قیس‌ رازی (ف ۶۴۴ه.ق) که از دقیق‌ترین و با ذوق‌ترین دانشمندان علوم بلاغی است، از جناس تعریف کاملی ارائه می‌دهد و می‌گوید: «جناس، الفاظ به یکدیگر مانند کردن است و آن چند نوع باشد. تام، ناقص، زاید، مرکب، مزدوج، مطرّف، لفظ، خط و همه پسندیده و مستحسن باشد. جناس در نظم و نثر، سبب رونق سخن می‌شود و آن را دلیل فصاحت و گواه اقتدار شمارند بر تنسیق سخن، ولیکن به شرط آن که بسیار نگردد و بر هم افتاده نباشد و در بیتی دو لفظ یا چهار لفظ بیش نیاید به تقسیمی مُستوی»(قیس رازی،۲۶:۱۳۷۳).
حال آنکه جرجانی (ف ۴۷۴ه.ق) تعریفی دیگر ارائه می‌دهد که تا حدودی تعریف شمس را نقض می‌کند. «آنچه بر زیبایی جناس می‌افزاید، معنی است و لفظ به تنهایی در زیبایی جناس نقش تعیین کننده ندارد و بدین جهت است که زیاده‌ روی و میل شدید در آوردن جناس ناپسند است. زیرا معانی همیشه به سویی که جناس آن را می‌کشاند، می‌روند و الفاظ، خدمت‌گذاران معانی‌ و مفاهیم هستند و زبان، فرمان‌بردار آن‌ها می‌باشند»(جرجانی،۳۵:۱۳۷۴). در تعریف شمس، تأکید روی لفظ است و در حالی‌که در تعریف جرجانی، تأکید روی معنی است و جرجانی مقوله جناس را با توجه به معنی مجازی آن مورد توجه قرار داده است.
نکته‌ای که در تحلیل زیبایی جناس باید افزود، این است که جناس نمایشی از نوع کثرت در عین وحدت است. زیرا الفاظ آن از حیث صورت با یکدیگر وحدت دارند. در حالی که معانی تنوع و کثرت دارند و «شباهت‌های لفظی و اختلاف معانی، لذّتی خاص پدید می‌آورد، لذّتی که از آن به زیبایی و یا درک زیبایی تعبیر می‌شود و هنرها و مسائل بلاغی، در واقع نمودی از پیوند عناصر متجانس یا غیر متجانس، در یک مجموعه کلامی است که از نیروی هوشمندی و استعداد خدادادی انسان نشئت گرفته است»(تجلیل،۱۴:۱۳۷۱).
۱-۱-۳ جناس تام
در تعریف جناس تام آمده است «جناس تام آن است که لفظ (مجموعه صامت‌ها و مصوّت‌ها) یکی باشد و معنی مختلف، یعنی اتّحاد در واک و اختلاف در معنی، فرق معنایی از جمله و فحوای کلام دانسته می‌شود. جناس تام همان سخن گفتن از لغات مشترک، یعنی لغات چند معنایی در بحث علم اصول و دلالت در منطق و معنی‌شناسی است و از آنجا که محل التقای مباحث معنایی و مباحث لفظی است، اهمیّت بسیار دارد»(شمیسا،۳۹:۱۳۷۸).
برخی بهترین نوع و هنری‌ترین گونه جناس را جناس تام دانسته‌اند و درباره زیبایی جناس تام گفته‌اند که در آن دو واژه جناس شکلی یکسان دارند و همگونی‌شان، موسیقی گوش‌نوازی ایجاد می‌کند و چون در عین یک شکل بودن، دو چیزند، لذّت کشف و شگفتی را نیز به خواننده می‌چشانند و سبب زیبایی بیشتر کلام می‌گردند(کزازی،۴۸:۱۳۸۵).
جناس تام در دیوان فیاض لاهیجی، نسبت به سایر جناس‌ها، کمترین بسامد را دارا می‌باشد و به تعداد ۱۸مورد آمده است که معادل ۷۹/۲ درصد از بسامد انواع جناس در شعر او می‌باشد. فیاض از واژه‌هایی نظیر “داد” و “گره”، به عنوان جناس تام در شعر خود آورده است.
در بیت زیر به صورت هنری، کلمه “داد” در دو معنی به کار رفته است. داد اول، فعل است از مصدر دادن و داد دوم، اسم به معنی حق و انصاف است:
کتــابت می‌تـوان داد، داد بی‌قـــراران را سحاب خشک حسرت می‌دهد مشتاق باران را
(فیاض لاهیجی،۷۵:۱۳۷۳)
در جایی دیگر دو لفظ “گره”، جناس تام است. خطا در مصراع نخست، به معنی مشکل است و گره در مصراع دوم، منظور پیچیدگی زلف یار می‌باشد:

ای خوانده کتاب زند و پازند زین خواندن زند تا کی و چند (همان :23)
دل پر ز فضول و زند بر لب زردشت چنین نوشت در زند؟ (همان)
از فعل منافقی و بی باک وز قول حکیمی و خردمند ( ناصرخسرو،1384: 23)
از فعل به فضل شو بیفزای وز قول رو اند کی فرو بند (همان)
پندم چه دهی؟ نخست خود را محکم کمری زپند بر بند ( همان)
چون خود نکنی چنانکه گویی پند تو دروغ بود و ترفند (همان)
3-2-1. ترسایان که از بی خبری و بی خردی خویش مسیح را پسر خدای خواندند:
ترسا پسر خدای گفت او را از بی خردیّ خویش و نادانی (همان :58)
زیرا که خبر نبود ترسا را از قدر بلند نفس انسانی (همان)
3-2. مکاتب غیرآسمانی:
3-2-1. هندو:
سوی من جاهلست ار چه حکیم است به نزد عامه، هندوی برهمن (همان:399)
نیابد فضل و مزد روزه داران برهمن، گرچه چون روزه ست لکهن (همان)
3-2-2. مانویان:
آنچه زیر روز و شب باشد نباشد یک نهاد
راه از اینجا گم شده است، ای عاقلان برمانوی (همان:345)
3-2-3. دهریان که عالم را قدیم می دانند و به معاد اعتقادی ندارند:
عالم قدیم نیست سوی دانا مشنو محال دهری شیدا را (همان:167)
چندین هزار بوی و مزه و صورت بر دهریان بس است گواما را (همان)
بنگر به چشم خاطر و چشم سر ترکیب خویش و گنبد گردا را (همان)
بررس که کردگار چرا کرده است این گنبد مدّور خضرا را (همان)
ویران همی ز بهر چه خواهد کرد باز این بزرگ صُنع مهیا را (همان)
4.حاجیان
حاجیانی را ناصرخسرو نکوهش نموده است که در زیارت خود نیت خالص ندارند. در حقیقت همان دین فروشانی هستند که حج را هم برای نام و وسیله ای برای رفتن به بهشت و بهره مندی از نعمات آن می خواهند. چنین حاجیانی بدون اینکه به اصل موضوع و مقوله ی معنوی حج پی ببرند فقط محنت بادیه را به جان خریده اند و زائران سنگ و خاکند تا جان جان:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ره مکه همی خواهی بریدن که بازادّی و با مال و جهازی (ناصرخسر،1384 :427)
مگر کاندر بهشت آئی به حیلت بدین اندوه تن را چون گدازی؟ (همان)
گر این فاسد گمانت راست بودی بهشتی کس نبودی جز حجازی (همان)
ای شسته سرو روی به آب زمزم حج کرده چو مردان و گشته بی غم (همان :277)
کم بیشک پیمانه و ترازوی هرگز نشود پاک ز آب زمزم (همان)
از سیمِ طراری مشو به مکه مامیز چنین زهر و شهد برهم (همان:278)

1. 1. خلفای بنی عباس

از دیدگاه ناصرخسرو، همه ی بدبختی های امت اسلام از آنهاست. اینان دجال صفتانی هستند که به ناحق برجایگاه پیامبر (ص) تکیه زده اند و این دیوسیرتان مایه ی انحراف دین و گمراهی مردم می باشند و کارشان نام فروشی و دنیا طلبی است و دین را دست آویزی برای قدرت دنیوی خود قرار داده اند. این خلفا، دشمنان اصلی ناصر خسرو و مکتب باطنی اویند زیرا طریق وی بزرگ ترین مانعی در مقابل قدرت و حکومت آنها بود. بنابراین ناصرخسرودر دیوان خویش به طریق قیاسات منطقی اثبات می کندکه؛
5-1- خلفای بنی عباس در ادعای خلافت رسول الله(ص) دروغگویی بیش نیستند :
دعوی همی کنند که نبی را خلیفتم در خلق، این شگفت حدیثی است بو العجب
( همان : 209)
زیرا که دین سرای رسول است و ملک او کس ملک کس نبرد در اسلام بی نسب (همان)
5-2. سلسله ی بنی عباس که خرافاتشان را به نام دین ، در راستای استمرار قدرت و دولت خود به خورد مردم داده اند؛ در این ساختار،تنها خودشان مقصّر نیستند؛ بلکه به نظر ناصرخسرو اساس این بدبحتی ها از آن مرد خراسانی است که این سلسله به دست او پایه گذاری شد : زیشان جز از محال و خرافات کی شنود آدینه ها و عید نه شعبان و نه ر جب ( همان :209)
هر زمان بتّر شود حال رمه چون بوَدش از گرسنه گرگان رُعات ( همان:325 )
گر بخواهد ایزد از عباسیان کشتگان آل احمد را دیات (همان)
وای بومسلم که مر سفاح را او برون آورد ازآن بی درکلات (همان)
5-3. از دیدگاه ناصرخسرو خلفای عباسی عامل انحراف دین اند . زیرا نه تنها هیچ پاسخی برای حل مسائل دینی ندارند؛بلکه درماندگی شان را نیز با توصل ابزاری به نام پیامبر (ص)توجیه وحکمت جویان دینی را به رافضی و قرمطی متهم می کنند .
به چپ وراست شدست از ره دین آنکه جهان بر درّاعه اش به چپ وراست به زربست طراز
(ناصرخسرو ، 1384: 113)
وربپرسش یکی مشکل گویدت به خشم سخن رافضیانست که آوردی باز (همان:114)
به سئوال تو چو درماند گوید به نشاط « برپیمبر صلواتی خوش خواهم به آواز »
(همان)
صبر کن بر سخن سردش زیرا کان دیو نیست آگاه هنوز ای پسرم نرخ پیاز (همان)
5-4. بر مکتب بو حنیفه پای می فشارند و غیر آن را حق نمی دانند:
جمله مقرّند این خران که خداوند از پس احمد پیمبری نفرستاد (همان: 302)
وانگه اگر تو به بوحنیفه نگروی بر فلک مه برند لعنت و فریاد (همان)
دست نگیرد ز بو حنیفه رسولت طرفه تر این سخن ز طرفۀبغداد (همان)

۲-۴-۵ نرم افزارNETSIM

نرم افزار NETSIMیکی از نرم‌افزارهای مجموعه Traf است که توسط اداره راه های فدرال آمریکا (FHWA) برای شبیه‌سازی جریان ترافیک تهیه و ارائه شده است. از دیگر برنامه‌های این مجموعه می‌توان به مدل‌های CORSIM و FREESIM اشاره کرد[۲]. این برنامه یک مدل شبیه‌سازی تصادفی ریزنگر است که عملکرد وسایل نقلیه موجود در شبکه معابر را مدل‌سازی می­ کند. این نرم­افزار یک نرم­افزار شبیه­سازی ترافیک در سطح خرد برای خیابان‌های شهری می‌باشد. نتسیم یک مدل شبیه­سازی خرد ترافیکی وابسته به زمان^[۹] است که شبکه خیابان‌ها را به صورت شبکه­­ای از گره‌ها و کمان‌ها در نظر می‌گیرد. هر کمان حداکثر ۵ باند حرکت می‌تواند داشته باشد. تولیدکننده‌های ترافیک مثل خیابان‌های فرعی یا پارکینگ‌ها به صورت گره‌های منبع^[۱۰] در نظر گرفته می‌شوند. وسایل­نقلیه به صورت مستقل در هر ثانیه با توجه به وضعیت ترافیک و سیستم‌های کنترلی موجود در آن قسمت پردازش می‌شوند. مدل‌های شبیه‌سازی مزوسکوپی دارای مشخصاتی بین مدل‌های میکروسکوپی و ماکروسکوپی می‌باشند. آن‌ها می‌توانند رفتارهای هر خودرو را بدون تعاملات آن‌ها ارائه دهند. برای مثال، منطق حرکت خودرو می‌تواند برای هر خودرو بر اساس خط عبور- چگالی^[۱۱] کلی نسبت به تعاملات هر خودرو بر اساس سرعت خودرو و سرفاصله مکانی ارائه شود[۳]. مثال‌هایی از نرم‌افزارهای مزوسکوپی از قرار زیر می‌باشند:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

INTEGRATION (Prevedouros & Wang 1999), TRANSIMS (Nagel et al. 1997)
and CORFLO.

۲-۴-۶ نرم افزار شبیه ساز CORSIM

نرم افزار کرسیم یک نرم افزار شبیه ساز ریزنگر در علم مهندسی ترافیک است که قدرت بالایی در تحلیل و بررسی شبکه‌های درون­شهری دارد. در دنیای امروزی استفاده از این نوع نرم‌افزارها یکی از راه‌ حل ‌های اساسی در تحلیل معضلات ترافیکی به حساب می‌آید. استفاده از نرم‌افزار در عین حال که کم‌هزینه است و نتایج در آن به سرعت بدست می‌آید، از آشفتگی ترافیکی که اغلب در آزمایشات محلی به و جود می‌آید، جلوگیری می‌کند[۷].
کرسیم شامل یک مجموعه مجتمع از دو مدل شبیه‌سازی ریزنگر است که بیان‌کننده و نشان‌دهنده کل محیط ترافیکی می‌باشد.
نتسیم نشان­دهنده ترافیک در خیابان‌های شهری و FRESIM مشخص‌کننده ترافیک در آزادراه‌ها می‌باشد[۷]. CORSIM برای تشریح عملکرد ترافیک، از شبیه­سازی با گام‌های زمانی استفاده می­ کند. یک گام زمانی برابر با یک ثانیه می‌باشد. هر وسیله نقلیه یک شیئ جداگانه است که هر ثانیه حرکت می‌کند. تکیه کردن بر معیار کارایی تولید شده به وسیله یک اجرا از CORSIM می‌تواند گمراه‌کننده باشد. برای حصول فهم بهتر ازکارایی شبکه، شبکه باید چندین بار با بهره گرفتن از مجموعه‌ای اعداد تصادفی مختلف شبیه­سازی شود. در این صورت توزیع معیارهای تأثیرپذیری بدست آمده­، نشان دهنده ‌ کارایی دقیق از شبکه خواهد بود[۷].
CORSIM قادر به مدل کردن اکثر این عناصر از جمله گلوگاه‌ها، خطوط عبور مخصوص وسایل نقلیه عمومی HOV­، خطوط عبور مسدود شده­، حوادث عملکرد اتوبوس‌ها، شیب، ترکیب ترافیک، مناطق همگذری در آزادراه‌ها و غیره می‌باشد. بسیاری از ساختارهای دیگر می‌توانند با بهره گرفتن از عناصر اساسی CORSIM و خلاقیت و قضاوت مهندسی تقریب زده شوند جهت مدل‌سازی در نرم‌افزار ریزنگر CORSIM نیاز به اطلاعات دقیق ترافیکی و فیزیکی شبکه می‌باشد[۷].
خروجی شبیه‌سازی این نرم‌افزار در جداولی ارائه می‌شود که در آن موقعیت وسایل نقلیه در زمان‌های مختلف مشخص شده است. به این ترتیب، آمار جمع‌ آوری شده امکان بررسی‌های بعدی را امکان­ پذیر می­سازد. این جداول در محیط نرم افزارهایی مثل ایکسل قابل بررسی می‌باشند[۳].
طبق بررسی که آقایان منصورحاجی حسینلو، میثم شریفیان، امیر حسین فرهادیان انجام داده‌اند نرم‌افزار CORSIM بعد از کالیبراسیون از قابلیت مناسبی جهت شبیه سازی شبکه‌های درون­شهری برخوردار است[۷].

۲-۴-۷ نرم افزار GETRAM

نرم افزار جت­رام یک نرم­افزار خردنگر در تحلیل و مدلسازی مسائل ترافیکی است که نتایج حاصل از تحلیل را به صورت کلان ارائه می‌دهد. این نرم افزار از ۳ بخش اصلی AIMSUN3D, AIMSUNF, TEDI تشکیل شده است[۲].

۲-۴-۸ نرم­افزار SYNCHRO

نرم‌افزار SYNCHRO یک بسته نرم‌افزاری کامل برای مدلسازی، بهینه‌سازی، مدیریت و شبیه‌سازی سیستم‌های ترافیکی می‌باشد. کاربردهای نرم‌افزار SYNCHRO را می‌توان در مواردی نظیر آنالیز ظرفیت، هماهنگ‌سازی و بهینه‌سازی تقاطعات، بهینه کردن زمانبندی چراغ‌های راهنمایی، چراغ‌های هوشمند، ترسیم نمودارهای مکان– زمان، شبیه‌سازی ترافیکی و قابلیت اتصال به نرم‌افزارهای HCS و CORSIM خلاصه نمود[۲].
SYNCHRO از دستورالعمل^[۱۲] ICU برای اندازه‌گیری ظرفیت تقاطع­ها استفاده می‌کند. در این روش حجم جاری را با ظرفیت نهایی تقاطع مقایسه می‌کنند. همچنین Synchro از مطالب مربوط به خیابان‌های شهری، تقاطعات چراغ‌دار و تقاطعات بدون چراغ ۲۰۰۰ استفاده می کند. این نرم‌افزار بااستفاده از روشی ساده برای تحلیل ظرفیت تقاطعات چراغدار و بهینه‌کردن زمانبندی آن‌ها توانسته است زمینه‌ای مناسبی را فراهم کند. محاسبۀ تأخیر یکی از بخشهای اساسی بهینه‌سازی هدف در سین­کرو می‌باشد. با بهره گرفتن از این نرم‌افزار کاربر قادر است تأخیر را با بهره گرفتن از دو روش به دست آورد. روش Percentile که بیشتر بر اساس فرمول‌های HCM استوار است و روش Webster که طریقۀ محاسبه تأخیر در آن براساس فرمول پیشنهادی Webster می‌باشد. سین­کرو این قابلیت را به شما می‌دهد تا برنامه‌های زمان‌بندی بهینه‌ای را تولید کرده و تقسیم بندی فازها و طول چرخه را بهینه کنید. این نرم افزار تاخیرها و تعداد توقف‌ها را بهینه می کند و قابلیت تغییر لحظه‌ای دارد. وقتی شما مقادیر ورودی را تغییر می‌دهید نتایج به صورت اتوماتیک تغییر می‌کند. در این نرم افزار برنامه زمانبندی برای درک آسان به صورت دیاگرام‌های زمانبندی نشان داده می‌شوند. شبیه سازی انجام شده در این نرم‌افزار می‌تواند به عنوان ورودی نرم افزارهای دیگر مانند Simtraffic و HCS که قابلیت نمایش شبیه‌سازی متحرک را دارد، استفاده شود. این نرم‌افزار دارای پنجره‌هایی جهت ترسیم تقاطع و جداولی جهت وارد کردن اطلاعات ورودی نظیر حجم، تعداد خطوط هر رویکرد و غیره می‌باشد. HCSدارای دستورالعملی کاملاً منطبق بر آیین نامه HCM می‌باشد. بخش‌های مختلف در صفحه اصلی نشان دهنده فصول مختلف آیین نامه بوده و کلیه عملیات داخل آن‌ها معمولاً به شکل کاربرگهای ارائه شده در آیین نامه نمایش داده می‌شوند. دکمه‌های موجود در صفحه اصلی نشان‌دهنده بخش‌های مختلف نرم افزارمی­باشند. اگر مکان نما را روی هر یک از آن‌ها نگه دارید موضوع آن بخش به صورت نوشته نمایان خواهد شد. برای انتخاب هر فصل کافی است دکمه مربوط به آن را فشار دهید[۸].

۲-۴-۹ نرم افزار^[۱۳] AIMSUN NG

روش‌ها و ابزارهای متنوعی برای تحلیل ترافیک وجود دارد. این ابزار به گروه‌های زیر تقسیم می‌شوند؛
ابزار برنامه‌ریزی تقریبی^[۱۴]، مدل‌های تقاضای سفر^[۱۵]، ابزار تحلیلی^[۱۶] (بر مبنایHCM)، ابزار بهینه سازی چراغ راهنمایی^[۱۷]، مدل‌های شبیه‌سازی کلان‌نگر^[۱۸] و مدل‌های شبیه‌سازی خردنگر^[۱۹].
نرم‌افزار AIMAUN NG از نوع مدل‌های شبیه‌سازی جزئی‌نگر می­باشد.­­ این مدل‌ها براساس تئوری‌های خودرو دنبال‌هم^[۲۰]و تغییرخط ^[۲۱]کار­می‌کنند. نرم­افزار AIMSUN NG نسخه‌پیشرفته نرم افزار جت­رام است‌ که محصول‌شرکت TSS بوده و در سال ۲۰۰۵ تهیه شده است[۹]. AIMSUN 6 نسل جدیدی از نرم افزارهای مشهور GETRAM و AIMSUN NG 5 می­باشد.
AIMSUN 6 تنها نرم‌افزار موجود در بازار است که در سه سطح، مدل‌های حمل‌ونقل زیر را در قالب یک نرم‌افزار واحد ارائه می‌دهد: ابزار تخصیص ترافیک استاتیک، شبیه‌ساز جدید مزوسکوپیک. و این به عنوان بهترین نرم‌افزار شبیه‌سازی میکروسکوپیک حال حاضر دنیا است. در نسخه ۷ نرم‌افزار که به‌زودی ارائه می‌گردد، AIMSUN توانایی اجرای مدل‌ها در بخش‌هایی از مدل به‌صورت مزوسکوپیک و در بخش‌های دیگر بطور میکروسکوپیک بصورت همزمان را دارد. این در حالی است که دیگر نرم­افزارهای دیگر شبیه‌سازی مانند CORSIM تنها قادر به شبیه سازی یکی از این مدل‌ها می‌باشد و این یکی از ویژگی منحصر بفرد این نرم افزار است[۱۰].
نقش نرم افزارهای شبیه سازی در توسعه پایدار اساسی است و AIMSUN نرم افزاری است که بیش از ۹۰ درصد توانایی‌های یک برنامه شبیه ساز را داراست[۲].
AIMSUN دارای ریشه و پشتوانه قوی دانشگاهی، بازرگانی و فنی می‌باشد. توسعه آن حاصل ۲۰ سال تحقیق و توسعه، ده‌ها مقاله علمی وهمچنین بازخوردی که از صدها کاربری که پروژه‌های مختلفی را در دنیای واقعی انجام داده­اند، می­باشد[۱۰].
AIMSUN انتخابی ایده‌آل برای کاربردهایی در اندازه و پیچیدگی­های مختلف می‌باشد. به عنوان مثال می‌توان بهینه سازی عوارضی در ترمینال بار توکیو به منظور بهره‌برداری بهتر به صورت آنلاین و یا کنترل چراغ‌های راهنمایی کل کمربندی مادرید و مدل‌سازی شبکه معابر و حمل و نقل معابر عمومی شهر مکه مکرمه را نام برد[۱۰].
توانایی AIMSUN در ترکیب رویکردهای استاتیک و دینامیک در یک محیط واحد، به عنوان یکی از ویژگی منحصر به فردی این نرم افزار بحساب می ­آید. کارایی و توانمندی عالی آن این امکان را بوجود آورده است تا مدل‌های دینامیکی اکثر شهرهای بزرگ دنیا با بهره گرفتن از آن توسعه داده شوند. واسط کاربری مستقیم، اجرای منطقی، سادگی کالیبراسیون و مجموعه چشمگیری از خروجی‌ها و گزارشات نرم‌افزار منجر به کاهش زمان پروژه‌ها می‌گردد[۱۰].
AIMSUN مجموعه بسیار کاملی از رابط­ها^[۲۲] و واسط‌ها می­باشد و با سایر نرم‌افزارهای مشهور در زمینۀ مدل‌سازی تقاضا، بهینه نمودن برنامه چراغ‌ها و ابزارهای کنترل چراغ به صورت تطبیقی می‌تواند به تبادل اطلاعات بپردازد[۱۰].
در خصوص محلی نمودن نرم‌افزار با در نظر گرفتن ویژگی‌ها، رفتارها و فرهنگ‌های مختلف ترافیک در نقاط مختلف دنیا و بکارگیری آن در پروژه‌های مدیریت آنلاین ترافیک، AIMSUN دارای ابزارهای ویژه با میزان انعطاف‌پذیری بالا با بهره گرفتن از زبان های برنامه‌نویسی PYTHON وC++ برای ارتباط با سیستم کنترل SCATS می­باشد و امکان دسترسی به جزئیات اطلاعات و تحلیل و پردازش آن‌ها و طراحی سیستم‌های کنترل خارجی را فراهم می­سازد.[۱۰]
مدلسازی شبکه یکی از توانایی‌های مهم این نرم‌افزار خردنگر­است که می‌تواند مسائل مربوط به شبکه‌های شهری، آزادراه‌ها، بزرگراه‌ها، معابر شریانی و کمربندی و یا ترکیبی از شبکه‌های فوق را حل کند. یکی دیگر از مزایای این نرم افزار، کمک به مهندسین ترافیک در طراحی و تحلیل سیستم‌های ترافیک است و وسیله بسیار سودمندی در آزمایش سیستم‌های کنترل ترافیک و شیوه‌های جدید مدیریت ترافیک و سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل می­باشد. سایر قابلیت‌های این نرم افزار عبارتند از[۱۱]:
تجزیه و تحلیل تأثیر طرح‌های زیرساختی از قبیل احداث تقاطع‌ها غیرهمسطح، تونل‌ها، میادین و غیره، مطالعات محیطی، مطالعات هزینه جاده­ای و عوارضی و همچنین نواحی واپایش آمد و شد مانند طرح زوج و فرد و محدوده‌های ممنوعه، طراحی شبکه معابر و سیستم پشتیبان برای مدیریت حمل­و­نقل عمومی و همچنین تعریف راهبردهای پیچیده مدیریت ترافیکی در شبکه مانند تصادفات، سد معبر، تغییر مسیر خودروها بر اساس حجم ترافیک و غیره[۲, ۹, ۱۱].
تعیین ظرفیت پارکینگ مورد نیاز و نحوه دسترسی آن به معابر، بهینه نمودن برنامه کنترل چراغ‌ها، مدیریت ترافیک شهری و بین شهری، طراحی شبکه معابر و سیستم پشتیبانی برای مدیریت حمل و نقل عمومی، تجزیه و تحلیل ایمنی، ارزیابی سیستم‌های حمل­و­نقل هوشمند و توسعه مدل‌ها و الگوریتم‌های حمل‌ونقل جدید، مدلسازی سیستم‌های پیشرفته مدیریت ترافیک، سیستم‌های هدایت خودرو، زمانبندی سیستم حمل‌ونقل همگانی، توانایی محاسبه شاخصهای زیست‌محیطی نظیر آلاینده‌های هوا و مصرف سوخت می­باشد.
از خروجی‌های AIMSUN می‌توان به میزان مصرف سوخت، میزان تردد، میزان آلودگی هوا، سرعت در شبکه، تعداد توقف‌ها در واحد زمان، چگالی، زمان سفر در شبکه، میزان تأخیر در قبل و بعد اشاره کرد.[۱, ۱۱]
ورودی این نرم‌افزار، مشخصات معابر نظیر احجام و هندسه معابر، وضعیت کنترل تقاطعات و خطوط حمل‌ونقل همگانی است. نمایش دوبعدی و سه بعدی ترافیک در شبکه، شاخص­ های عملکردی شبکه نظیر زمان سفردر کل شبکه، تأخیر تحمیلی به خودروها، سرعت متوسط وسایل نقلیه، چگالی معابر و اطلاعات شناسگرها از جمله خروجی‌های این نرم‌افزار است. برخی از پارامترهای مورد استفاده در تحلیل جریان ترافیک عبارت‌اند از[۵]:
– جریان؛ تعداد خودروهایی که در یک زمان مشخص از یک نقطه خاص عبور می‌کنند.
– چگالی؛ تعداد خودروهای عبوری در طول واحد از یک خط معبر
– سرعت متوسط؛ نسبت جابجایی ترافیک یا مسافت طی شده در واحد زمان

۲-۴-۹-۱ تخصیص استاتیک

AIMSUN دارای مدل چند کلاسه معادله کاربر^[۲۳] می‌باشد که مسئولیت پشتیبانی و اجرای وظایف زیر را به عهده دارد: تخصیص ترافیک در شبکه به صورت ماکروسکوپیک با بهره گرفتن از معادله کاربر با تنظیم ماتریس مبدأ و مقصد به منظور بهبود کیفیت اطلاعاتی که از دتکتورها^[۲۴] و یا سایر منابع جمع‌ آوری شده است، بدست می ­آید. انجام “پیمایش”. به عنوان مثال محاسبه خودکار ماتریس مبدأ مقصد سازگار از هر زیر مدلی از یک مدل بزرگ‌تر.
ارزیابی کیفیت محل قرارگرفتن دتکتورها و تابلوهای متغیر پیام خبری (VMS) موجود پیشنهاد محل دتکتورهای اضافی به منظور پوشش بهتر و به حداقل رساندن خطا شبیه‌ساز میکروسکوپیک AIMSUN، بهترین مدل‌ تکامل یافته از تئوری تعقیب خودرو و تغییرخط در نوع خود می‌باشد در آزمایش‌های مستقلی که صورت گرفته، AIMSUN بالاترین رتبه را در بازار رقابتی تجاری و دانشگاهی کسب نموده است.
کالیبره نمودن یک مدل در AIMSUN گام بسیار مهمی می‌باشد و نیازمند روش خاصی بوده و سهم قابل توجهی از زمان پروژه را به خود اختصاص می‌دهد. لیکن فرایند آن دارای ساختار مناسب و فارغ از هر گونه ابهام می‌باشد.
تمامی پارامترها دارای ویژگی ادراک مستقیم و معنی­دار در دنیای واقعی بوده و مستند می‌باشند. پارامترهای کافی به منظور مدیریت هرچه بهتر تطبیق اطلاعات با اطلاعات دنیای واقعی وجود دارند اما نه به تعدادی که فرایند کالیبراسیون را به سیکلی دشوار مبدل سازد.
انحراف و آشفتگی در اطلاعات ورودی منجر به عدم تعادل در واکنش‌های مدل و سیستم می‌گردد. نرم‌افزار از ویژگی‌های منحصر به فردی در خصوص کالیبراسیون و بررسی خطاهای احتمالی موجود در شبکه برخوردار است.
از نقطه نظر یک کاربر حرفه‌ای نرم‌افزار شبیه‌ساز میکروسکوپیک AIMSUNدر کلاس خاص خود قرار دارد. شبیه‌ساز میکروسکوپیک ما مدلی از سنگاپور را با ۱۰۵۸۰ تقاطع، ۴۴۸۳ کیلومتر لاین، تقریباً بین ۲ تا ۳ برابر سریع‌تر از زمان واقعی شبیه‌سازی می کند و در مدل دیگری از بخش مرکزی بارسلونا زمان تقاضای یک ساعته در یک دقیقه (۶۰ برابر زمان واقعی) اجرا می‌گردد. این واقعیات، این افسانه را که مدل‌های میکروسکوپیک مقیاس پذیر نمی‌باشد را از بین می‌برد[۱۰].

۲-۴-۹-۲ شبیه‌سازی مزوسکوپیک

شبیه‌ساز جدیدAIMSUN، مزوسکوپیک می‌باشد و این انتخاب را برای کاربرانی که می‌خواهند از مزایای مدل‌های دینامیک در شبکه‌های بسیار بزرگ استفاده نمایند، به ارمغان آورده است. مدل‌های جدید هم‌اکنون با در نظر گرفتن تک تک خودروها و بکارگیری مدل‌های ساده شده تعقیب خودرو و تغییر خط کار می‌­کنند که این خود باعث زدوده شدن (کاسته شدن) حجم وسیع کالیبراسیون در مقایسه با شبیه‌سازهای میکروسکوپیک می‌گردد. با بهره گرفتن از مدلسازی هر بخش شبکه که دارای اجزای تعقیب خودرو و صف می‌باشند، تمرکز رویکرد مزوسکوپیک روی وقایعی خواهد بود که در شبکه رخ می‌دهد. و این موجب افزایش سرعت شبیه‌سازی می­ شود.[۱۰]
این موضوع باعث ساده گی حجم محاسبات و بهبود کارایی بطور قابل ملاحظه­ای گردیده است.
از همه مهم‌تر، شبیه‌ساز مزوسکوپیک در AIMSUN مبتنی بر اجزای تست شده مورد استفاده در شبیه‌ساز میکروسکوپیک می‌باشد. نتیجه حاصله بر روی مدل‌های آزمایشی نشانگر افزایش کارایی و سرعت به میزان ۴۵۰% می‌باشد.[۱۰]
۲-۴-۹-۳ تخصیص ترافیک دینامیک
صرف نظر از توانایی AIMSUNدر تخصیص ثابت(استاتیک)، دو روش تخصیص دینامیک نیز ارائه می‌گردد که در هر دو روش مزوسکوپیک و میکروسکوپیک قابل بکارگیری است.

۴- پیوستگی و ارتباط بین واحدهای سازمان
در سازمانهای بزرگ ایجاد و هماهنگی بین واحدهای مختلف و تشکیل یک گروه کاری قوی امری دشوار است. اولین اقدام در تحقیق هدف مذکور تعیین رسالت ناحیه، بررسی وضعیت موجود و چشم انداز آتی فعالیتهای سازمان می باشد. این دورنمای آتی باید عملی، قابل اطمینان و مستند باشد. طرح‌های اجرائی چگونگی نیل به هدف‌های آتی سازمان را مشخص می نماید و رهنمودهای تعیین شده در طرح‌های اجرایی مذکور فرصت لازم را برای مدیران سطح بالا فراهم می کند تا آنها بتوانند ارزیابی کنند که افراد تا چه اندازه اهداف و رسالت سازمان را پذیرفته و درک کرده اند. برنامه های اجرایی ممکن است به طرق مختلف سازماندهی شوند و نواحی باید سعی کنند که به بهترین وجه ممکن این طرح‌ها را تهیه نموده و سازماندهی کنند. سیستمهای باز و سیستم‌های ساختاری دو نمونه از ابعاد سازماندهی برنامه‌های اجرائی هستند که به منظور ایجاد پیوستگی و ارتباط بین واحدهای سازمان توصیه شده‌اند (کرامتی، ۱۳۷۴: ۱۷).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲-۵-۴-فرایند برنامه ریزی استراتژیک
مدیریت عبارت است از فرایند تضمین دستیابی سازمان به فواید ناشی از بکارگیری استراتژی منااسب. طبق این بیان یک استراتژی مناسب مطابق با نیازمندی های یک سازمان در زمان مشخص تعریف می شود. فرایند مدیریت استراتژیک شامل ۶ گام متوالی است:

1. 1. تجزیه و تحلیل محیطی: مطالعه محیط سازمان در راستای شناسایی عوامل محیطی را شامل می شود که بر عملکرد سازمان تاثیر بسیاری دارد.

1. 1. پایه گذاری جهت گیری سازمانی: سه عنصر اساسی ماموریت سازمانی، چشم انداز سازمانی و ارزشهای سازمانی را شامل می شود. این سه مفهوم پیوند دهنده عناصر سازمانی و بیانگر ماهیت، چگونگی و نحوه جهت گیری های سازمانی هستند.

1. 1. هدف گذاری: اهداف بیان کننده منظور برنامه ریزی در طرح ها و برنامه ها هستند.

1. 1. تعیین و تدوین استراتژی ها: پس از تجزیه و تحلیل محیط تعیین جهت گیری سازمانی و تعریف ماموریت، ارزش ها، چشم انداز و اهداف سازمانیآماده تعیین استراتژی های سازمانی هستند. تعیین استراتژی عبارت است از فرایند تعیین زمینه های عملکرد مناسببه منظور دستیابی به اهداف سازمانی در راستای ماموریت و فلسفه وجودی سازمان

1. 1. بسترسازی و اجرای استراتژی ها: بسترسازی و اجرای استراتژی ها پنجمین مرحله از فرایند مدیریت استراتژیک است که از آن استراتژی های تدوین شده اجرا می شود.

1. 1. کنترل استراتژی ها: کنترل استراتژی به عنوان آخرین گام مدیریت استراتژیک شامل نظارت و ارزیابی فرایند مدیریت استراتژیک به عنوان یک کل بوده است و نقش تضمین عملکرد مناسب این فرایند را دارد(امینی و سماواتیان، ۱۳۸۹).

۲-۵-۵- سطوح برنامه‌ریزی استراتژیک در نواحی آموزش و پرورش
برنامه‌ریزی آموزش و پرورش باید در سه سطح کاری انجام شود: ۱- در تعین خطی‌مشی ۲- در تهیه و تدوین برنامه ۳- در اجرای برنامه.
شایان ذکر است که بالاترین سطح اثر بخش و پیشرفت در امور زمانی میسر است که هر یک از این سه عنصر برنامه‌ریزی به موقع و در جای خود مورد استفاده قرار می گیرد.
۲- ۶ . سابقهعملی وپیشینهتحقیقدرایرانوخارجازکشور
۲-۶-۱ – پیشینه تحقیق در ایران :
در رابطه با نابرابری آموزشی در بین دختران و پسران در استانهای مختلف کشور تحقیقات چندی انجام گرفته است.
عزیز زاده(۱۳۶۵) در تحقیقی با عنوان ” بررسی نابرابری دستیابی به فرصت­های آموزشی بین استان‎های کشور در سال تحصیلی ۶۶ ـ ۱۳۶۵” در کل استانهای کشور به این نتیجه می رسد که نابرابری دستیابی به فرصتهای آموزشی در همه دوره های تحصیلی برای دختران بیش از پسران است. در رابطه با توزیع فرصتهای آموزشی دختران در بین استانها از دوره راهنمایی به متوسطه عمومی نابرابری افزایش یافته است اما از دوره عمومی به دوره دانشگاهی میزان نابرابری تقریبا ثابت می ماند.
خدابخش(۱۳۷۱) در تحقیقی تحت عنوان” مقایسه میزان نابرابری آموزشی بین مناطق آموزشی استان گیلان در دوره متوسطه سال­های تحصیلی ۶۷ ـ ۱۳۶۶ و ۷۱ ـ۱۳۷۰” به این نتیجه می رسد که بین مناطق آموزشی استان گیلان نابرابری وجود دارد.
حسینزاده(۱۳۷۲) در بررسینابرابری­هایدستیابیبهفرصت­هایآموزشیبینمناطق اداره کلآموزشوپرورشاستانبوشهر به این نتیجه دست یافت که هر اندازه به دوره های بالای تحصیلی حرکت می کنیم میزان نابرابری جهت دستیابی به فرصتهای آموزشی شدید می شود. میزان نابرابری در حد متوسط به اوج خود می رسد. نابرابری در مورد دختران بیشتر از پسران است .
در تحقیقی که کلیدری (۱۳۷۴) با عنوان” بررسی میزان نابرابری فرصتهای آموزشی در استان خراسان طی سالهای برنامه اول دولت ( ۷۲-۱۳۶۸)” انجام داد مشخص شد که فرصتهای آموزشی در هیچکدام از مناطق راهنمایی و دبیرستان چه برای پسران و چه برای دختران در سال تحصیلی ۶۹-۶۸ بین ۴۰ شهرستان و منطقه و در سال ۷۳-۷۲ بین ۴۲ شهرستان و منطقه استان خراسان بطور متعادل توزیع نشده است . مقایسه ضریب جنسی پسران و دختران در مقاطع راهنمایی و متوسطه نشان داد که میزان نابرابری بین شهرستان ها و مناطق در رابطه با توزیع فرصتهای آموزشی دختران در هر دوره راهنمایی و متوسطه و در هر دو سال تحصیلی ( ۶۹-۶۸ و۷۳-۷۲ ) همواره بیشتر از نابرابری فرصتهای آموزشی پسران است . همچنین اگر چه با گذر از دوره راهنمایی تحصیلی به متوسطه عمومی در سالهای ۶۹-۶۸ و۷۳-۷۲ ومیزان ضریب جینی که مبین نابرابری بین شهرستان ها و مناطق است ، افزوده می شود . اما خوشبختانه در هر دو مقطع تحصیلی مذکور میزان نابرابری بین شهرستان ها و مناطق در دسترسی به فرصتهای آموزشی در سال تحصیلی ۷۳-۷۲نسبت به سال ۶۹-۶۸ سیر نزولی داشته است .
در تحقیقی که توسط میردر(۱۳۷۴) برای مقایسه مدارس اسلام شهر با استاندارهای آموزش و پرورش و مقایسه آن با ناحیه ۶ استان تهران”نابرابری در مقولات ۱- مدیریت و کادر اجرایی مدرسه،۲- کادر آموزشی رسمی و غیر رسمی،۳- توزیع جمعیت دانش آموزشی، ۴- کادر خدماتی،۵- فضای آموزشی و پرورشی و ۶- امکانات و تجهیزات آموزشی انجام شد این نتیجه بدست آمدکه بجز فضای کلاسی و حیاط و کل زمین و سرویس بهداشتی در بقیه موارد تفاوت بین دو منطقه معنی دار بوده است
نادری­نرم(۱۳۷۶) در تحقیقی تحت عنوان “بررسی نابرابری­های آموزشی در ۳ مقطع ابتدایی، راهنمایی و متوسطه در سال­های تحصیلی ۶۶ ـ ۱۳۶۵و ۷۶ ـ ۱۳۷۵ استان خراسان” نتیجه می گیرد که در هر سه مقطع بین مناطق نابرابری وجود دارد.
واحدی (۱۳۷۷)در تحقیقی تحت عنوان” بررسیعواملمؤثردردستیابیدخترانبهفرصت­هایآموزشیدر دورهراهنماییتحصیلیمناطقآموزشوپرورشاستانزنجان” به این نتیجه می رسد که دختران نسبت به پسران دسترسی کمتری به آموزش دارند
مرادی (۱۳۸۳) در تحقیقی تحت عنوان “بررسیبرابریفرصت­هایآموزشیدردورهمتوسطه وعواملمرتبطباآندرمناطقآموزشیاستانزنجاندرسالتحصیلی۸۱-۸۲” به این نتیجه می رسد که دختران در مناطق کمتر توسعه یافته­تر(روستاها و جنوب شهرها) نسبت به مناطق توسعه یافته­تر (شهرها و شمال شهرها) دسترسی کمتری به آموزش دارند
داش خانه(۱۳۸۰) در تحقیق خود با عنوان ” بررسی عوامل مؤثر در نابرابری­های آموزشی در دوره آموزش عمومی به منظور ارائه مدلی نظری برای آموزش دختران” که به بررسی عوامل موثر بر نابرابری های آموزشی در ۶ استان کهکیلویه و بویر احمد٬ فارس ٬ کردستان٬ اصفهان٬ ایلام و سیستان و بلوچستان پرداخته است به این یافته می رسد که در دوره ابتدائی در زمینه دستیابی به فرصتهای آموزشی نابرابری برای دختران بیش از پسران است و در دوره آموزش عمومی بین دختران و پسران در زمینه دستیابی برابر به فرصتهای آموزشی و نوع منطقه تفاوت وجود دارد.
نوغانی(۱۳۸۱) در رساله دکتری خودتحت عنوان “تحلیل جامعه شناختی موفقیت در ورود به آموزش عالی” کوشیده است تا نقش سرمایه اقتصادی، سرمایه فرهنگی و سرمایه اجتماعی افراد را در احتمال ورود آنان به دانشگاه نشان دهد. او بدین نتیجه رسیده است که “بعداز سرمایه فرهنگی، سرمایه اقتصادی خانواده بیشترین سهم را در آزمون سراسری دانشگاه‌ها (نمره و احتمال قبولی) داشته است” .به عبارتی سرمایه فرهنگی و سپس سرمایه اقتصادی خانواده بالاترین تاثیر را در میزان ورود داوطلبان به دانشگاه بر جای می‌گذارد.
چابکی(۱۳۸۲) در تحقیقی با عنوان ” آموزش و جنسیت در ایران، ” در رابطه با نابرابری آموزشی در بازه زمانی ۵ سال تحصیلی به این نتیجه می رسد که در کل کشور تعداد دانش آموزان دختر کمتر از پسران استاگرچه در طی ۵ سال این فاصله به تدریج کاهش یافته است.
گودرزی و طالب(۱۳۸۳) در تحقیقی با عنوان “قومیت و جنسیت: مطالعه موردی گروه های قومی در سیستان و بلوچستان” با بهره گرفتن از داده های پیمایش انجام شده در چهارشهر استان سیستان و بلوچستان تلاش می کند اهمیت نگرش جنسیتی را دررشد هویت یابی گروه های قومی نشان دهد. تحقیق حاضر این فرض را پیش می برد که نابرابری موقعیت دو گروه، به ویژه از حیث دسترسی به فرصت های آموزشی، دو طرز تلقی را نسبت به نقش های جنسیتی شکل داده است، وجود نگرش های سنتی و نسبتا مدرن به نقش های جنسیتی، دوگروه قومی را از هم متمایز ساخته است. همچنین ، آثار این نگرش ها بر الگوی زندگی خانوادگی و در نتیجه عملکرد متفاوت جمعیتی خانواده در دو گروه قومی تحلیل می شود. بخش مهمی از تفاوت های گروه قومی را می توان با تفاوت سطح آموزش توضیح داد، متغیرهای دیگری نیزدراین میان نقش دارند که از جمله می توان به تفاوت گرایش های مذهبی اشاره کرد.
نبی زاده سرابندی(۱۳۸۴) در تحقیق خود با عنوان “بی­ عدالتی در فرصت­های آموزشی استان سیستان و بلوچستان” به این نتیجه می رسد که در این استان بین دختران و پسران نابرابری وجود دارد.
اسماعیل سرخ(۱۳۸۶) در تحقیقی با عنوان” نابرابری های آموزشی و نابرابری های فضایی در بعد قومی و منطقه ای” در استان آذربایجان غربی به این نتیجه رسیده است که در هیچ یک از مناطق آموزشی لازم التعلیمان دختر و پسر به طور مساوی و متناسب با سهم جمعیتی خود تحت پوشش آموزش دوره ابتدائی قرار نگرفته اند.
آهنجیان(۱۳۸۶) در مقاله ای با عنوان ” فرصتهای آموزشی و نابرابری های منطقه ای در مدارس مناطق مرزی و غیرمرزی استان خراسان رضوی ” با اشاره به اهمیت منطقه محل زیست به عنوان یکی از شاخصهای اساسی برای طبقه بندی انواع نابرابری های آموزشی با نمونه ای به تعداد ۴۵ مدرسه در ۳ شهر منطقه مرزی و ۳۹ مدرسه در ۲ شهر منطقه غیرمرزی و با تحلیل یافته های حاصل از جستجو در مدارک مشاهدات و دو فرم پرسشنامه به این نتیجه رسید که فرصتهای ظاهری میان مناطق مقایسه شده در سه عنصر درونداد فرایند و تولیدات مدارس نشان دهنده نوعی نابرابری بحرانی نیست
آتشک(۱۳۸۸) در تحقیقی تحت عنوان” بررسی تساوی جنسیتی در دسترسی به آموزش (پایه­ های دوره راهنمایی در مناطق شهری و روستایی استان­های کشور) “به بررسی تساوی جنسیتی در دسترسی به آموزش دوره راهنمایی تحصیلی مناطق شهری و روستایی استان­های کشور بپرداخته است، به این منظور تعداد جمعیت واجب‎التعلیم (از سرشماری) و جمعیت دانش آموزی(از آمارنامه وزارت آموزش و پرورش) سال ۱۳۸۵ پایه­ های دوره راهنمایی تحصیلی استخراج و نرخ ثبت نام ناخالص دختران و پسران هریک از پایه­ های دوره مذکور محاسبه و از تقسیم نرخ ثبت نام ناخالص دختران بر پسران، میزان شاخص تساوی جنسیتی در دسترسی به آموزش هر پایه محاسبه گردید ه است. عمده­ترین نتایج حاکی از آن است که در پایه اول در شهرها ۷۴% به ضرر دختران، ۷% به ضرر پسران و در ۱۹% تساوی دیده می‌­شود و در روستاها ۱۰۰% به ضرر دختران و در مجموع شهر و روستا ۹۷% به ضرر دختران و ۳% تساوی وجود داشته است. در پایه دوم در شهرها ۱۷% به ضرر دختران، ۱۴% به ضرر پسران و در ۶۹% تساوی دیده می‌­شود و در روستاها ۹۰% به ضرر دختران و ۱۰% تساوی دیده می‌­شود و در مجموع شهر و روستا ۷۷% به ضرر دختران و ۲۳% تساوی وجود داشته است. در پایه سوم در شهرها۳۰% به ضرر دختران، ۷% به ضرر پسران و در ۶۳% تساوی دیده می‌­شود و در روستاها ۹۰% به ضرر دختران، ۷% به ضرر پسران و ۳% تساوی دیده می‌­شود و در مجموع شهر و روستا ۷۸% به ضرر دختران و ۳% به ضرر پسران و ۱۹% تساوی وجود داشته است. در کل دوره راهنمایی در شهرها ۳۹% به ضرر دختران، ۳% به ضرر پسران و در ۵۸% تساوی دیده می‌­شود و در روستاها ۹۳% به ضرر دختران و ۷% تساوی دیده می‌­شود و در مجموع شهر و روستا ۸۴% به ضرر دختران و ۱۶% تساوی وجود داشته است
قاسمیاردهایی وهمکاران(۱۳۹۰) درتحقیقی باعنوان ” زمینه ­های خانوادگینابرابری فرصت­های آموزشی: مطالعهموردی دانش­آموزاندخترمقطعمتوسطهشهراهر” بهبررسی تأثیرزمینه­های خانوادگی برنابرابری فرصت­های آموزشی درمیاندانش­آموزانپرداختهاند . بامطالعهنظریههایتبیینکنندهایناثر،رابطهبیننابرابریفرصتهایآموزشیوپایگاهاجتماعی- اقتصادیوروابطهریکازآنهابادیگرمتغیرهایمیانیدرقالبمدلتحلیلشکلگرفتهاست. یافتههانشانمیدهدکهبیشتریننابرابریفرصتهایآموزشیدربعدمدرسهوجودداشتهوسپسابعادمحلهوخانوادهقرارمیگیرند. همچنین،دانشآموزانبهترتیبدرپایگاهاجتماعی- اقتصادیپایین،متوسطوبالاقرارگرفتهاندونیزمیزانپایگاهاجتماعیآنانپایینتراز پایگاه اقتصادیشانبهدستآمدهاست. تحلیلهایدومتغیرهمعنیداریرابطهمعکوسبینمتغیرهایپایگاهاجتماعیاقتصادیونابرابریفرصتهایآموزشیرانشانمیدهند. درتحلیلمسیرهم،
مهمترینمتغیرتأثیرگذاربرمیزان نابرابری فرصتهای آموزشی ،پایگاهاجتماعی- اقتصادی می باشد. بهطوریکهعلاوهبراثرمستقیم،باتحتتأثیرقراردادنحساسیتآموزشیوالدینومهارتهایارتباطیدانشآموزان،اثرخودرابرنابرابریفرصتهایآموزشیمیگذارد
آتشک(۱۳۹۱) در تحقیقی با عنوان” ارزشیابی عدالت جنسیتی در ایران” به این نتیجه رسیده است که درمقطع ابتداییعدالتجنسیتیدرآموزشحاصلشدهاستودرمقاطعراهنمایی،متوسطهوآموزشعالی، بیعدالتیبهضرردخترانوتنهادردورهپیشدانشگاهیبیعدالتیبهضررپسرانوجوددارد.
در رابطه با نابرابری آموزشی در بین مناطق در داخل کشور تحقیقاتی به شرح زیر انجام گرفته است .
اسدی(۱۳۹۲) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان”مدل سازی ساختاری تأثیر آرزوهای تحصیلی بر نابرابری آموزشی(پیشرفت تحصیلی) دانش آموزان دختر و پسر مقطع پیش دانشگاهی آموزش و پرورش ناحیه ۱ و۲ شهرستان ارومیه ” به بررسی آرزوهای تحصیلی دانش آموزان و عوامل مرتبط با آن و تاثیر گذاری آرزوهای تحصیلی بر نابرابری های آموزشی پرداخته است. در این تحقیق برای سنجش نابرابری آموزشی از پیشرفت تحصیلی دانش آموزان به عنوان برونداد و عملکرد سیستم های آموزشی استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشان داده است که عوامل زمینه ای، عوامل شخصی و عوامل محیطی بر آرزوهای تحصیلی اثر مستقیم دارد و همچنین بیان می کند که آرزوهای تحصیلی بر پیشرفت تحصیلی اثر مستقیم و معنی داری دارد.
اما در رابطه با بهره گرفتن از شاخص های آموزشی بازرگان(۱۳۷۲) در مقاله ای تحت عنوان “سیستم نشانگرهای آموزشی و کاربرد آن درتحلیل کارآیی دانشگاهی ” ضمن دسته بندی نشانگرهای آموزشی براساس مدل سیستمی ،چگونگی تدوینسیستم نشانگرهای آموزشی (دانشگاهی) را پیشنهاد داده است .
میرزامحمدی(۱۳۷۶) درتحقیقی تحت عنوان “بررسی وطراحی الگوی مناسب برای ارزیابی درونی کیفیت آموزشی در مراکز آموزشی وزارت نیرو” به طراحی وتدوین شاخص های کیفیت آموزشی در مراکز آموزشی وزارت نیروپرداخته است. دراین تحقیق با استفاده ازالگوی ارزیابی درونی ،ابتدا اهداف آموزشی شفاف شده وموردنظر قرارگرفته اند،سپس عوامل وملاک های شاخص ها باتوجه به اهداف موردنظر تدوین شده اند،درمرحلۀ بعد شاخص های کیفیت آموزشی تعریف شده ودربارۀ آنها داده های لازم جمع آوری شده است .
برزویان(۱۳۷۶) در تحقیقی تحت عنوان ” رتبه‌بندی مناطق آموزش و پرورش تهران و ارائه پیشنهادات عملی جهت محرومیت زدایی” به رتبه‌بندی و تعیین جایگاه مناطق ۱۹ گانه شهر تهران از نظر معیارهای توسعه آموزشی و ارائه پیشنهادات عملی در جهت محرومیت‌زدایی و ایجاد تعادل منطقه‌ای پرداخته است که برای مشخص نمودن جایگاه مناطق آموزش و پرورش تهران از ۶۱ شاخص در قالب چهار بخشامکانات فیزیکی مدارس، امکانات آموزشی، اقتصادی آموزشی و پیشرفت تحصیلی نموده است.
زیاری (۱۳۸۳) در تحقیقی تحت عنوان ” سنجش درجه توسعه یافتگی ومحرومیت مناطق آموزش وپرورش استان یزد ” با بهره گرفتن از ۳۳ شاخص آموزشی مناطق آموزش و پرورش استان یزد را از طریق مدل تحلیل عاملی رتبه بندی کرده است.
موسوی و حسنی(۱۳۹۰) در تحقیقی تحت عنوان” سنجش درجه توسعه یافتگی و محرومیت مناطق آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی” به روشتوصیفی- تحلیلی درجه توسعه یافتگی و محرومیت مناطق ۲۴ گانه آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی از طریق ۷۳ شاخص مختلف مورد بررسی قرار داده اند. نتایج نشان داده است که از۲۴منطقه‌ی آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی، منطقه‌ی بوکان و ارومیه – ناحیه ۱ به عنوان مناطقبرخوردار شناخته شده‌اند،۷ منطقه به عنوان مناطق نیمه برخوردار و ۱۵منطقه به عنوان مناطق محروم محسوب می‌شوند. بیشترین میزان نابرابری با ۹۱/۰ در شاخص‌های امکانات فیزیکی و کمترین میزان نابرابری با ۵۱/۰ در شاخص‌های پیشرفت تحصیلی بوده است. همچنین امکانات اقتصادی و امکانات فیزیکی به ترتیب بیشترین و کمترین تأثیر را بر توسعه مناطق آموزش و پرورش داشته‌اند. در این تحقیق تحلیلشاخص‌هایتوسعه مناطق آموزش و پرورش نشانداده است که بین توسعه یافتگی مناطق آموزش و پرورش استان و درجه توسعه یافتگی شهری که منطقه درآن واقع شده است، رابطه معنی‌داری وجود ندارد.
۲-۶-۲- تحقیقات خارجی:
از جمله تحقیقات مهم خارجی که پیرامون مسئله نابرابری آموزشی انجام شده است ، تحقیقی مربوط به کلمن(۱۹۶۴) بوده است. وی در این تحقیق نشان داد که دانش آموزانی که به اقشار بالاو متوسط جامعه تعلق داشتند ، به مراتب بهتر از کودکانی عمل کردند که از طبقات محروم بودند .
از دیگر تحقیقات مهم در این زمینه مطالعات مربوط به PISA(2000و ۲۰۰۳) است که گروه برجسته ای از محققان در چند کشور دنیا انجام داده اند. در این تحقیقات از داده های مربوط به پیشرفت تحصیلی در چهار درس علوم، ریاضی، خواندن و زبان همچنین وضعیت اجتماعی خانواده( بالاترین وضعیت تحصیلی والدین وضعیت شغلی والدین و منابع فرهنگی و اقتصادی در اختیار دانش آموز (مانند تعداد کامپیوترهای موجود در منزل، تعداد کتابها و اثار هنری اصیل موجود در منزل، تعداد اتاق خوابها، وسایل منزل مانند لباسشویی و ظرف شویی، تعداد دیدارها از کتابخانه ها، لابراتوارها، گالری های ،هنری موزه ها تعداد مسافرت ها …) اطلاعاتی درباره ویژگی های فردی دانشآموزان مانند جنسیت، مهاجرتوضعیت زبانی( آیا زبانی که با آن در منزل تکلم می کنید با زبان مدرسه یکی است؟) همچنین سوالاتی درباره نگرش آنها نسبت به معلمانشان مدرسه و بطور کلی اموزش و پرورش و اینکه ایا آنها در همسایگی مدرسه ساکن هستند یا فاصله آنها از مدرسه دور است؟ که به وسیله پرسشنامه ای که توسط دانش آموزان پاسخ داده می شود و پرسشنامه ای که مدیران درباره مدرسه شان و کارکنان آموزشی پر می کنند تاکید این مطالعات بر سیاستگذاران و محققان است و هدف تایید نفش مدرسه در نابرابریهای آموزشی است به طور خلاصه نتایج مطالعات پیزا پیشنها می کند که به وسیله یکسان کردن مدارس بر اساس برنامه درسی منابع و دانش آموزان می توان با نابرابری های آموزشی مبارزه کرد.
نش^[۸۸](۲۰۰۰) در تحقیقی با عنوان ” نابرابری های آموزشی : مورد ویژه دانش آموزان pacific ” مطرح می کند که یک رابطه علی بین آرزوها و پیشرفت تحصیلی توسط جامعه شناسی آموزش و پرورش تا حد زیادی تشخیص داده شده است. اما مطالعات معاصر به ویژه مطالعات مربوط به اقلیت های قومی نژادی نشان می دهد که این ارتباط پیچیده تر است. به عنوان مثال در نیوزلند پیشرفت دانش آموزان pacific علی رغم آرزوهای بالای آنان، پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ضعیف است.
ورونیکا ای.مارتینز کانتو^[۸۹](۲۰۰۷) در رساله خود با عنوان ” نابرابری و عملکرد مدرسه: تاثیر قانون “NO Child Left Behind” برروی آزمون دانش و مهارتهای تگزاس” به بررسی تاثیر کیفیت معلم و پایگاه اجتماعی اقتصادی کودکان بر عملکرد تحصیلی انان در آزمون دانش و مهارتهای تگزاس می پردازد در این تحقیق داده ها از طریق ” سیستم شاخص های علمی بهترین ها ” از گزارش ۲۰۰۵- ۲۰۰۶ گرفته شده است. برای بررسی نابرابری ها در آموزش و پرورش عواملی مانند پایگاه اجتماعی اقتصادی دانش آموزان، حقوق معلمان، سرمایه گذاری مدرسه و نسبت معلم به دانش آموز در نظر گرفته شده است. با بهره گرفتن از مدل رگرسیون چندگانهاین نتایج به دست امده است که پایگاه اجتماعی اقتصادی دانش آموزان مهم ترین تاثیر را بر عملکرد مدرسه دارد. دو متغیر دیگر یعنی حقوق معلم و نسبت دانش آموز – معلم تاثیر معنی داری بر عملکرد مدرسه دارد.
برین^[۹۰] و همکاران(۲۰۰۹) در مقاله ای با عنوان” نابرابری ناپایدار در دستیابی( اکتساب) آموزشی: شواهدی از ۸ کشور اروپایی” در واکنش به گزارش تحقیقی از شویت و بلوسفیلد^[۹۱](۱۹۹۳) درباره ثبات نابرابریهای اجتماعی اقتصادی در دستیابی آموزشی با ذکر دلایلی مطرح می کنند که باید انتظار داشته باشیم که امروزه نابرابریهای طبقاتی تاثیری کاهش یابنده در دستیابی آموزشی داشته باشند. توسعه یافتگی کشورها ، اقدامات رفاهی دولتها، بهبود شرایط عمومی زندگی ، کاهش اندازه خانواده ها ، افزایش رفاه عمومی، تغییر در نهادهای آموزشی ، آموزش های پیش از دبستان، مراقبتهای بهداشتی اولیه ، آموزشهای ویژه و تمام وقت، تغییر در نحوه آموزشها، خصوصی سازی در آموزش و پرورش ، افزایش تعداد مدارس، رشد اقتصادی خانواده ها و افزایش حمایتهای مدارس تماما چیزهایی هستند که می توانند تاثیر تفاوتهای طبقاتی را در عملکرد مدارس کم کنند. نتایج این تحقیق بر خلاف نتایج تحقیق شویت و بلوسفیلد^[۹۲](۱۹۹۳) نشان می دهد که کاهش مشخص و واضحی در نابرابریهای آموزشی در چندین کشور در قرن بیست و یکم وجود دارد . با توجه به بررسی نابرابریها بر اساس طبقات اجتماعی ، نشان داده شده است که نابرابری به ویژه در میان طبقات کارگری و کشاورزی کاهش چشمگیری داشته است همچنین تاثیرات طبقه خانوادگی در عبور دانش آموز از مقطع ابتدایی به راهنمایی و متوسطه کمتر شده اما این تاثیر در عبور به تحصبلات عالیه تغییر چندانی نکرده است.
کولی^[۹۳] (۲۰۱۰)درپایاننامهدکترایخوددردانشگاهکارولینایجنوبیباعنوان “تفکرمجدددررویکردهایانتقادیبهبقای(ماندگاری) نابرابریدرآموزشوپرورش ” مطرحمیکندکهدرطیدهههادانشمندانتربیتیبهشدتدرتلاشندبفهمندکهچرانابرابریهایآموزشیهنوزوجوددارند. اینرویکردهامتفاوتاستاماهمهرویکردهادرصددهستندنامنابعفرصتهاوپیامدهارابرایتمامدانشآموزانبهبودبخشند. دراینپایاننامهعواقبهریکازسنتهاورویکردهامفاهیمونگرشهایمربوطبهنابرابریهایآموزشیوبقایآنمطرحشدهاست. اینپایاننامهکاربردنوشتههایفیلسوفسیاسیBrian Barryرابهعنوانچهارچوبنظریدرنظرگرفتهشدهاستکاراوبهعناصرهریکازسنتهامربوطمیشودتادیدگاهیراایجادکندکهبهارزشهایهررویکردتوجهنماید. فرضاینپژوهشایناستکهزبانسخنگفتنوسیاستهایانتقادیپایداردرتحقیقاموزشیبرایکشفعللزیربناییومقابلهاثربخشبانیروهایاقتصادیسیاسیوفرهنگیکهدرصددافزایشنابرابریدرتعلیموتربیتوجامعههستندبایدایدئولوژیهایجدیدروشهایتفکرجدیدورویکردهایجدیدیراپیداکند.
دانیل هورن^[۹۴](۲۰۱۰) در پایان نامه دکترای خود با عنوان “مقالاتی درباره نهادهای آموزشی و نابرابری فرصتها” به بررسی علل و پیامدهای نابرابری فرصتها در نهادهای آموزشی انتخاب شده در کل و نیز تاثیرات جداسازی انتخابی اولیه( زودهنگام) در مجارستان و دلایل ممکن برای تکامل آنها بهطور اخص می پردازد. در این پایان نامه نابرابری فرصتها به عنوان تاثیر پایگاه اجتماعی اقتصادی دانش آموزان بر روی عملکرد آنها در نظر گرفته می شود. هر چه تاثیر زمینه خانوادگی بر روی نتایج دانش آموزان بیشتر باشد میزان نابرابری بیشتر می شود. اگرچه عوامل زیادی در شکل گیری برابری فرصتها نقش ایفا می کنند اما ساختار نهادی تعلیم و تربیت یکی از ابزارهای مربوط به سیاستگذاری درست برای مقابله با نابرابری است. در فصل اول این پایان نامه ادبیات مربوط به نهادهای آموزشی و ارتباط آنها با نابرابری فرصتها بررسی می شود. از مرور ادبیات معلوم می شود که نهادهای آموزشی انتخاب شده در این تحقیق دارای نابرابری های شدیدی هستند. در فصل دوم از داده های PISA)2003( برای بررسی ارتباط نهادهای آموزشی و نابرابری فرصتها و اثربخشی استفاده شده است. به غیر از تعداد اندکی از کشورها نتایج همراستا با سیاستها است. از میان آنها مهمترین نتیجه این است که سن کم برای انتخاب مدارس مختلف و تعداد انواع مدارس به طور معنی داری با نابرابری فرصتها رابطه دارد. در فصل سوم به ویژگی های خاص مجارستان توجه شده است و فصل چهارم به تکامل سیستم فعلی مجارستان و شرایط و نحوه این تکامل پرداخته است. در این ارتباط سه عامل مهم شرایط تاریخی و عدم تمرکز و دموکراسی مهم می باشد.
زنگ ^[۹۵]و همکاران(۲۰۱۳) در بررسی نابرابری جنسیتی در آموزش و پرورش چین به این یافته می رسند که هر چند که در دهه ۱۹۸۰ شکاف جنسیتی عظیمی در دسترسی به آموزش در بین دختران و پسران وجود داشت اما در سه دهه اخیر وضعیت نابرابری آموزشی بر اساس جنسیت رو به بهبود است.