۰/۹۵

۱۰ تا ۳۰ متر

۱

روش نمونه گیری

نمونه گیر استاندارد

C_S

۱

نمونه گیر فاقد پوشش داخلی

۱/۱ تا ۱/۳

داده های به دست آمده از تست نفوذ استاندارد بایستی جهت تنش سربار و انرژی موثرناشی ازتجهیزات آزمایشی تصحیح گردد.
تعیین شمارش ضربات SPT تصحیح شده با بهره گرفتن از اطلاعات خام SPT که تحت عنوان می باشد و به طریق زیر محاسبه می گردد.
۴-۶
N : تعداد ضربات خام SPT
C_ER : تخمین درصد انرژی تقسیم بر ۶۰ (با این پیش فرض این مقدار برابر ۱ است.)
C_N : ضریب تصحیح تنش سربار که با فرمول روبرو محاسبه می گردد.
C_B: قطر گمانه
C_S: روش نمونه گیری
C_R: طول میله
۴-۷
که P_a( فشار اتمسفر۱) و تنش یا فشار سربار عمودی موثر بر حسب در زمان حفاری و آزمایش می باشد.
– با بهره گرفتن از نتایج تعدادی از آزمایشهای انجام شده بر روی نمونه های ماسه ای بزرگ که تحت تاثیر فشار همه جانبه مختلفی قرار داشتند، منحنی C_N را در مقابل تنش موثر سربار که در شکل ۴-۳ آمده است رسم نمود، که با بهره گرفتن از آن می توان مقدار C_N را به دست آورد.
شکل ۴-۳- منحنی های C_N مربوط به ماسه های مختلف بر اساس داده های آزمایشگاهی و محلی به همراه منحنی C_Nبه دست آمده از معادله ۷-۴ –.
مرحله دوم – تصحیح اثر میزان ریز دانه در تست نفوذ استاندارد :
در استخراج رابطه اولیه خود به یک افزایش آشکار در نسبت مقاومت تناوبی پی بردند، اینکه آیا این افزایش به علت افزایش در مقاومت روانگرائی روی می دهد و یا کاهش در مقاومت نفوذ، روشن نیست. بر این اساس سید و همکاران منحنی های CRR را برای مقادیر مختلف ریزدانه ارائه کردندکه در شکل۴-۲ نشان داده شده است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

با توجه به اینکه بیشتر محاسبات براساس ماسه تمیز است بنابراین جهت اصلاح یا در نظر گرفتن ریزدانه هایی مانند رس و سیلت در این منحنی ها شمارش ضربات بایستی به دلیل در نظر گرفتن محتویات ریزدانه های موجود تصحیح شود.
برای ساده سازی موضوع، می توان گفت که خاک شامل ریزدانه ها در مقابل روانگرائی مقاومت بیشتری نسبت به ماسه تمیز دارد . بنابراین تعداد ضربات تست نفوذ استاندارد بایستی برای خاک محتوی ریزدانه افزایش پیدا کند، که این افزایش همان مقاومت در برابر روانگرایی است. تصحیح میزان ریزدانه روش مطرح شده توسط سید و ادریس بود که به طریق زیر انجام می شود.
۴-۸
،
،
اگر میزان ریزدانه مابین ۵ درصد و ۳۵ درصد باشد از روابط ۴-۹ و ۴-۱۰ به دست می آیند.
۴-۹
۴-۱۰
که F_C محتویات ریزدانه ها به درصد است .
مرحله سوم : محاسبه
به منظور به دست آوردن مقاومت روانگرائی به گونه ایکه با رابطه هماهنگی داشته باشد منحنی پایه ماسه تمیز را به همراه منحنی های مربوط به ریزدانه های ۱۵ درصد و ۳۵ درصد ارائه دادند. این منحنی ها برای تاریخچه موردی و زلزله های بابزرگی ۵/۷ و تنش موثر قائم یک اتمسفر استخراج شده اند.
با بهره گرفتن از و منحنی های مربوط به شکل۴-۲ تعیین می گردد. این منحنی، منحنی پایه ای ساده شده است که جهت به دست آوردنCRR (و با بهره گرفتن از اطلاعات تست نفوذ استاندارد و همراه با اطلاعات تجربی روانگرائی) توسط توصیه شده است.
همانطور که در بالا ذکر گردید روش مربوطه بر مبنای روش و دیتاهای حاصل از آزمایش نفوذ استاندارد است. مقدار ضریب اطمینان در مقابل روانگرائی از تقسیم ضریب مقاومت دوره ای بر ضریب تنش دوره ای به صورت زیر محاسبه می گردد.
۴-۱۱
برآوردی از روانگرایی لایه ها می تواند با بهره گرفتن از روش ارائه شده توسط مرکز ملی تحقیقات مهندسی زلزله و به وسیله برنامه روانگرائی^[۱۴] انجام گردد. بایستی اینرا در نظر گرفت که این نرم افزار نمی تواند در داده های ورودی قواعدهای چینی را در نظر بگیرد. همچنانکه در فصل ۵ آمده است داده های ورودی برای لایه های غیر روانگرا، مطابق معیار چینی محتویات ریزدانه ۱۰۱% لحاظ شده است.
۴-۳-۲-محاسبه CRR با بهره گرفتن از نتایج تست نفوذ مخروط(روش روبرتسون و راید)^۲

۲UNP200

۱۳

۹

۰٫۸

۱۴

۱۱

۲UNP160

لازم به ذکر است که در جداول ۲-۴ تا ۲-۶ ، زوایه چرخشی تسلیم اعضاء بر حسب رادیان که از روابط موجود در فصل پنجم آیین نامه FEMA356 برای تیرها و ستون ها بدست می آید و تغییر

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شکل محوری در بار کششی تسلیم بادبند می باشند.
۲-۱۴ معیارهای خرابی در اعضاء
در تحلیل های غیر خطی، ظرفیت اعضاء کنترل شونده توسط تغییر مکان، برابر با تغییر شکل های مجازب تعیین شده برای آنها در آیین نامه UFC می باشد و ظرفیت اعضای کنترل شونده توسط نیرو نیز از ضرب مقاومت حد پایین آنها در ضریب کاهش مقاومت از آیین نامه ACI 318 برای سازه ها بتنی و از آیین نامه AISC برای سازبه های فولادی و یا سایر آیین نامه های مشابه بدست می آید. مقادیر نیاز اعضای کنترل شونده توسط تغییر مکان و نیاز اعضای کنترل شونده توسط نیرو نیز از تحلیل دینامیکی غیر خطی این سازه ها در مقابل خرابی پیش رونده بدست می آید. به طور کلی با در نظر گرفتن مطالب فوق می توان گفت که یک سازه توانایی مقاومت در برابر خرابی پیش رونده را دارد، اگر رابطه (۲-۵) برای تمامی اعضای آن صدق کند.
(۲- ۵)
نیـــــاز
ظرفیت

بر اساس آیین نامه UFC سطح عملکرد مفاصل پلاستیک در تیرهای سازه قاب خمشی نباید از آستانه فرو ریزش^[۲۲] و در ستون ها از ایمنی جانی^[۲۳] تجاوز کند.
فصل سوم
مدل های مورد بررسی
۳- ۱ مقدمه
در این فصل قصد داریم به معرفی مدل های سازه ای مورد بررسی و مقاطع بکار رفته در آن و آیین نامه های مورد استفاده برای تحلیل و طراحی آن بپردازیم. فصل نیز نحوه مقاوم سازی مدل های مورد برسی در مقابل خرابی پیشرونده توضیح داده خواهد شد.
۳-۲ هندسه و بارگذاری سازه
در این تحقیق برای بررسی خرابی پیش رونده از دو مدل سه بعدی شش طبقه که در یک جهت دارای سه دهانه و در جهت دیگر دارای چهار دهانه است، استفاده شده است. ارتفاع همه طبقات برابر ۳ متر می باشد. سیستم بار جانبی، قاب خشمی ساده، سیستم ترکیبی قاب خمشی و مهاربندی و همچنین قاب مهاربندی شده با اتصالات مفصلی در حالت سه بعدی و دو بعدی می باشد و اتصالات پای ستون نیز گیردار هستند. بار مرده طبقات و بام و راه پله به ترتیب ( بار سقف بار معادل تیغه ها)، و در نظر گرفته شده است بار زنده برای سقف طبقات و برای سقف بام و برای راه پله در نظر گرفته شده است. بار مرده دیوارهای جانبی با احتساب نما برابر در نظر گرفته شده است.
لازم به ذکر است که در سازه شش طبقه برای سیستم قاب خمشی و دو حالت آرایش بادبندی در حالت ترکیبی در سه طبقه اول، سوم و پنجم حالت حذف ستون در نظر گرفته شده است.
همان طور که در شکل (۳-۱) نیز مشاهده می گردد، در هر طبقه ۹ حالت حذف ستون داریم که در مجموع در هر سازه ۲۷ حالت حذف ستون و در نتیجه دو مدل آرایش بادبندی و مقاوم سازی آنها ۱۰۸ مدل خواهیم داشت. و همچنین برای سازه قاب خمشی در سه طبقه اول، سوم و پنجم و برای قاب مهاربندی شده با اتصالات مفصلی در طبقه اول در دو حالت سه بعدی و دو بعدی حذف ستون ها انجام شده اند. لازم به ذکر است که این حالات حذف ستون در سازه ها بر اساس معیارهای آیین نامه UFC در بخش محل های حذف ستون برای بررسی رفتار سازه در برابر خرابی پیش رونده همانطور که در بخش ۲ این تحقیق نیز توضیح مختصری داده شده انتخاب شد.
۳-۳ فرضیات تحلیل و طراحی
در این تحقیق برای تعیین نیروهای زلزله از آیین نامه ۲۸۰۰ ایران[۱۴] ،برای طراحی سازه از مبحث ۱۰ مقررات ملی[۱۵]، برای تعیین مشخصات مفاصل پلاستیک از آیین نامه FEMA 356[16]، برای بارگذاری از مبحث ششم مقررات ملی[۱۷]، و در نهایت برای بحث خرابی پیش رونده از ویرایش دوم آیین نامه UFC استفاده شده است. ضمناً برای تیرها از مقاطع IPE و برای ستون ها از مقاطع قوطی و برای بادبندها از مقاطع دوبل ناودانی استفاده شده است. فولاد مصرفی از نوع ST37 با تنش جاری شدن می باشد. ضریب تبدیل تنش تسلیم به تنش تسلیم مورد انتظار نیز برابر ۱/۱ در نظر گرفته شده است.
شکل ۳-۱- پلان سازه و محل حذف ستون در طبقات
۳-۴ مقاطع مورد استفاده برای مدل­ها
همانطور که قبلاً نیز اشاره شد در این تحقیق برای تعیین نیروهای زلزله از آیین نامه ۲۸۰۰ ایران و برای طراحی سازه از مبحث ده مقررات ملی استفاده شده است. نرم افزار مورد استفاده برای تحلیل و طراحی اولیه
سازه ETABS 9.5 و برای تحلیل سازه در برابر خرابی پیش رونده نیز SAP2000 می باشد. لازم به ذکر است که در بدست آوردن مقاطع از تیپ بندی مقاطع خودداری شده است. تمامی مقاطع مورد استفاده برای سازه ها در ادامه آورده شده است. در جدول ۳-۱ مقاطع مورد استفاده برای تیرها، ستونها و بادبندها آورده شده است.
جدول۳-۱- مقاطع مورد استفاده در مدلهای مورد بررسی

بادبند

ستون

تیر

۲ UNP 100×۸

TUB 160×۱۶۰×۱۰

IPE 180

۲ UNP 100×۱۰

TUB 160×۱۶۰×۱۶

ز چندان عروسان که دیدی به پای نماندند یک نازنین را به جای
همه شهر و کشور به هـــم بر زدند ده و دوده را آتش اندر زدنــد
(همان: ۴۰۲)
اسکندر پس از شنیدن این گزارش به سرعت از خوارزم و سمرقند می گذرد و خود را به دشت قفچاق می رساند. درآن جا مبهوت دیدار زنان زیاروی قفچاقی می گردد . مناظره‌ای طولانی میان او و مردم آن سرزمین برای حجاب و پوشیدن روی زنان از نامحرمان در می گیرد . و سرانجام نه مردم آنجا دست از آیین خود بر می دارند و نه اسکندر عقب نشینی می کند تا سرانجام مجسمه‌ای توسّط پیکرتراشان رومی پرداخته می شود تا با دیدن آن زنان نیز پیروی کرده و روی خود را ببندند.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

« در سرزمین قبچاق اسکندر از اینکه زنان ولایت را گشاده روی و بی نقاب یافت ناخرسند شد .»
(زرّین کوب ، ۱۳۸۶ : ۱۸۷)
با رسیدن دو سپاه به هم نبرد آغا می گردد . جنگ نخست با دادن تلفاتی از دو سو به پایان می رسد. در این جنگ تعداد ی از جنگ آوران نامی روس به دست جنگجویی از هند کشته می شوند . سپاه اسکندر از ملیّت های مختلفی مانند ایران ، هند ، روم ، چین وبرخی ملل دیگر تشکیل شده و در برابر روس ها صف آراسته‌اند. جنگ نخست با هنرنمایی و میدان داری پهلوان هندی به پایان می رسد و دو سپاه با فرا رسیدن شب آرام می گیرند:
بــــه آرامگه تافت هندی عنان به خون و خوی آلوده سر تا میان
ملک چون چنان دید بنواختش سزاوار خـــــود خلعتی ساختش
فــرود آمدند از دو جانب سپاه یـــــــزک ها نشاندند بر پاسگاه
(نظامی گنجوی ، ۱۳۸۸ : ۴۰۴)
فردای آن روز ، جنگ دوّم اسکندر و سپاه روس آغاز می گردد. اسکندر از پیروزی خوبی که در روز نخست به دست آورده است مشعوف و راضی است و جنگ روز بعد را خود آغاز می کند:
دگر روز کاین ساقی صبح خیز زمـــــی کرد بر خاک یاقـــوت ریز
دو لشگر چو دریای آتش دمان گشادنــــــــد باز از کمین ها کمان
دگــــــر باره در کارزار آمدند به شیر افـــکنی در شکار آمـــــدند
(همان: ۴۱۰)
نبرد دوّم با کشته شدن چند پهلوان نامدار از دو سوی به پایان می رسد. جنگ دوّم تقریباً جنگی برابر و همتراز است . پیروزی و شکست برای پهلوانان در نبردهای تن به تن برابر است. چند پهلوان نامی روس کشته می شود و از این سوی نیز پهلوانان صاحب کلاهی از ایران ، روم و چین . اسکندر برای از دست دادن چنین پهلوانانی اندوهگین می گردد:
کشنده چـــو بر خصم خود کـــام یافت به شادی سوی لشگر خود شتـافت
جــــــــــهان دار ازآن کار شد تنگ دل کــــــه سالار گیلی درآمـد به گل
بفرمود بـــــــر ســـاختن کــــــــار او به شرطی کـــــــه باشد سزاوار او
(همان: ۴۱۱)
فردا روز چون جنگ سوّم آغاز می شود ، رومی‌ها پیش دستی می کنند و جنگ را از همان آغاز با به خاک افکندن پهلوانان سرشناس روس شروع می کنند.
ز رومــــــــی یکی پیل کوپال گیر بـــــــرآهخته شمشیر و بر بسته تیـر
به جنگ آزمایی برون خواست مرد بــــــرون شــد دلیری به خفتان زرد
فرو هشت کـــــوپال رومی ز دست سـر و پــای روسی به هـم در شـکست
دگــر خواست با او همان رفت نـیز به جز مغز کـــــــوبی ندانــست چـیز
(همان: ۴۱۲)
این جنگ نیز با هنرنمایی پهلوانان از دو سوی تا فرو رفتن آفتاب ادامه می یابد. « دوالی » فرمانروای ابخاز که این جنگ با سفارش و تحریک او آغاز شده بود ، در این جنگ هنرنمایی می کند و تنی چند از پهلوانان بزرگ روس را به خاک و خون می کشد. سر انجام این جنگ نیز با زخمی شدن او به پایان می رسد و دولشکر هرکدام با به صدا درآمدن طبل آسایش روی به لشکرگاه خود می گذارند تا فردا جنگی دیگر را پی ریزی کنند.
برآورد روسی گــــــــذارنده تیغ بر آن کــــــوه پولاد زد بی دریغ
ز پــــولاد ترگ اندر آمد به فـرق به دریای خون شد تن خسته غرق
از آن سستی انـــدام زخم آزمـای عنان دزدیی کــرد و شد باز جای
به زیر آمد ازاسب و سرباز بـــست دل شاه ازآن سر شکستن شکست
(نظامی گنجوی ، ۱۳۸۸ : ۴۱۸)
جنگ چهارم با نبردی تن به تن میان دلیران ادامه می یابد .گاه پهلوانی بزرگ از این لشکر بر خاک می غلتد وگاه دلاوری بزرگ از آن سوی سر در خاک می شود . نبرد ، نبردی پایاپای است . از ویژگی های این نبرد به میدان درآمدن سواری ناشناس از لشکر اسکندر است که با هنرنمایی حیرت آور خود گرد مرگ بر لشکر روس می پاشد . یک روز تمام میدان داری می کند و بیش از دویست پهلوان نامی را به خاک و خون می کشد. به این هم اکتفا نمی کند گاهی به میمنه یورش می برد و گاهی دمار از میسره در می آورد. سرانجام هم با فرو رفتن خورشید سوار مبارز در سیاهی گم می شود و اسکندر موفّق به شناختن او نمی شود:
در آن حمله کآن کوه آهسته کـــرد صد افکند و صد کشت و صــد خسته کرد
شه از شیر مـــــردیش حیران شده برآن دست و تیغ آفـــــــرین خوان شده
بدین گـــــــــونه می‌کرد پیـکارها هــــمی ریخت آتش در آن خــــــارهـا
فلک تا نشد بـــر سرش مشک سای نیامـــــــــد ز آوردگــــــــه باز جــای
چـــــو در برقع کوه رفت آفــــتاب ســر روز روشن درآمــــــــد به خـــواب
شب تیره چـــــــون اژدهای سـیاه ز مــــــــاهی برآورد سـر سوی مــــــاه
سیه کــــــــــرد بر شبروان راه را فــــــــرو بـــــرد چـــــون اژدها ماه را
سوار شبیخون بـــــــــر از تاختن بــــــرآسـود و آمــــــد بـه شب ساختن
به تاریکی شب چنان شد نهــــان کـــــــه نشناختش هیچ کس در جـــهان
(همان: ۴۲۰)
روز پنجم با برآمدن آفتاب جنگ از سر گرفته می شود . پهلوان آلانی روسی به میدان می آید و بانگ هیبت و سیاست بر لشکر اسکندر می زند. ناگاه از گوشه‌ی میدان همان سوار ناشناس به میدان می رود و پهلوان روس را با تیری بر خاک هلاک می نشاند.
بــه نیروی دست کمان گیر او بیفتاد الانی بـــه یک تیر او
چو ماسوره ی هندباری برنگ میان آکنیده به تیر خـــدنگ
(همان: ۴۲۷)
سوار ناشناس با انواع حربه‌های جنگی مانند نیزه ، شمشیر ، تیر ، تبر و سایر ساز و برگ های نبرد دمار از روزگار روس ها در می آورد.
به هر تیر کز شست او شد روان به پهلـو درآمد یکی پهلوان
به ده چوبه تیر آن سوار بهی زِ ده پهلوان کرد میدان تهی
(نظامی گنجوی ، ۱۳۸۸ : ۴۲۸)
پس از این همه هنر نمایی در میدان رزم و به خاک هلاک افکندن تعداد زیادی از پهلوانان نامی روس ، دیگر هیچ پهلوانی به خود جرأت نمی دهد که پای در پیش او بگذارد ،باز به طور ناشناس در لشکر گم می شود و کسی نمی تواند او را بشناسد:
دگـــــر باره پنهان ز بینندگان بیامــــــد به جـای نشینندگــان
چنین چند روز آن نبرده سوار بـــه پوشیدگی حرب کرد آشـکار
نبد هیچکس را دگـــر یارگی کـــــــــه با او برون افکند بارگی
به جایی رسیدند کــز بیم تیغ پــــــراکندگیشان درآمد چو میغ
شکیبی به ناموس می‌ساختند خیالی بـــــــــه نیرنگ می‌باختند

ناتوانی انسان در متوقف کردن گذر زمان

تحمیلی بودن چرخش آسیاب بر گندم

تغییر در انسان و تبدیل جوانی به پـیـری

تغییر در گندم و تبدیل آن به آرد

برگشت‌ناپذیر بودن جوانی ازدست‌رفته

برگشت‌ناپذیر بودن آرد به گندم

وجه شباهت اخیر، زمان را از حرکت دایرهای خارج میکند؛ چون زمان دایرهای برگشت‌پذیر است.
ب.حرکت زمان به صورت مارپیچ: بیان مفهوم زمان در قالب حرکت مارپیچ تلفیقی از حرکت خطی قرآن و حرکت دایره‌وار در عرفان است. این نوع حرکت را که در آن مسیر مبدأ تا مقصد با حرکت چرخشی طی می‌شود می‌توان به صورت زیر ترسیم کرد:
وقتی سعی می‌گوید: «گر توان بود که دور فلک از سر گیرند…» (۶/۲۸۲) و یا «وگر دوران ز سر گیرند، هیهات…»(۳۷۸/۳) نشان می‌دهد که به اعتقاد سعدی زمان یا دور فلک نقطه‌ی آغاز دارد که امکان برگشت و شروع دوباره از آن نقطه وجود ندارد؛ در عین حال واژه‌ی «دور» را فراوان در مفهوم زمان به کار می‌برد؛ یعنی حرکت زمان دورانی است.
دایره حرکتی یکنواخت و تکراری دارد، اما «پدیده‌ای اسلیمی گویای حرکتی موزون وعقلانی است که بازگشت به نقطه‌ی اول را چون دایره تکرار نمی‌کند» (پورجعفر، ۱۳۸۱: ۲۰۴). وقتی سعدی از «این دور»، «چو دور، دورتر باشد» و «دور ابد» سخن می‌گوید، در واقع حرکت‌های دورانی مختلف و متعددی را مطرح می‌کند که یکسان و یکنواخت نیست:
ســـعدیــا دور نیک نامی رفــت نوبت عاشقی است یک چندی(۹۳/۱۰).
لیــــــکن اگر دور وصـــالی بود صلــــح فراموش کنـد ماجرا (۲۰۱/۸).
نکته‌ی دیگر این که دایره همان‌گونه که آغاز ندارد، پایان و انتهای نیز برای آن متصور نیست، اما مفهوم زمان در غزلیات سعدی نقطه‌ی پایان دارد:

چیست دوران ریاست که فلک با همه قدر حاصل آن است که دایم نبود دورانش (۴۴۱/۲).
در مجموع در غزلیات سعدی حرکت مارپیچ زمان از حرکت دایره‌وار آن بیش‌تر است. در غزلیات حافظ بر عکس حرکت دایره‌وار بسیار بیش‌تر از حرکت مارپیچ گونه است. هر چند از ابیاتی مانند بیت زیر:
دور مـــجنون گذشت و نوبـــــت ماست هرکسی پنــج روز نوبت اوست (۵۶/۸).
می‌‌توان حرکت مارپیچی برای زمان برداشت کرد، اما ابیاتی که به صراحت برای زمان حرکت دایره‌وار و در عین حال دارای آغاز و پایان تصور کند، وجود ندارد، بلکه در اغلب موارد صراحتاً واژه‌ی «دایره» را از طریق استعاره‌ی مصرحه یا تشبیه برای مفهوم زمان به کار می‌برد که در غزلیات سعدی حتی یک مورد هم در این معنا به کار نرفته است:«در دایره‌ی قسمت ما نقطه‌ی تسلیمیم» (۴۹۳/۹)؛ «در دایره‌ی قسمت اوضاع چنین باشد»(۱۶۱/۵)؛ «زین دایره‌ی مینا خونین جگرم…»(۴۹۳/۱۱)؛ «عشق داند که در این دایره سرگردانند» (۱۹۳/۲) و به ویژه در بیت زیر:
چه کند کز پی دوران نرود چون پرگار هرکه در دایرهی گردش ایام افتاد(۱۱۱/۶).
به دلیل اینکه حرکت مارپیچ گونه از بسیار جهات مانند نقطه‌ی آغاز و پایان داشتن با حرکت خطی برابر است. فلذا، سعدی درکی خطی از زمان دارد و حافظ مفهوم زمان را با فرافکنی در قاب دایره به نمایش می‌گذارد.
براساس طرحوارههای چرخشی، سعدی یا نگاه منفی به زمان دارد (۱۷۴/۸، ۵۷۸/۲۵ و ۴۴۲/۲) یا فاقد ارزیابی است (۲۸۲/۶، ۵۴۲/۲ و ۴۲/۱۵). سعدی از نکوهش و پذیرش زمان سخن می‌گوید؛ ولی حافظ هم از پذیرش زمان سخن می‌گوید (۱۱۸/۵)، هم از ستایش زمان (۲۴۲/۳) و هم از نکوهش آن (۳۳۴/۹). در غزلیات سعدی ابیات حاوی ستایش زمان نادر است؛ اما در غزلیات حافظ فراوان؛ مثل:
دور فلکی یکسره بـــــر منهج عدل است خوشباش که ظالـم نبرد راه بـــه منزل(۳۰۴/۸).
دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نگشت دائماً یکسان نباشد حال دوران غم مخور(۲۵۵/۴).
آنچه به دغدغه زمان اعتبار می‌بخشد، مفهوم مرگ است. درواقع، ستایش زمان یعنی ستایش مرگ. بنابراین، سعدی گذشته ‌از نکوهش مرگ، آن را می‌پذیرد؛ ولی حافظ درعینِ نکوهش، هم آن را می‌پذیرد، هم می‌ستاید و هم میکوشد با آن به ابدیت و جاودانگی برسد و این منظور را با طرحوارههای چرخشی و حرکتهای دوری بازگو میکند؛ زیرا «در غالب تمدنها ابدیت به‌شکل دایره و چرخ تصویر می‌شود.» (دوبوکور، ۱۳۷۶: ۷۷).
«انسان زمان را با اسطوره‌ی پایان می‌فهمد. هایدگر درباره‌ی زمان و هستی می‌گوید: «زمان بودگی، یعنی آن‌چه نابود شدنی است، چیزی که از دایره‌ی زمان، بیرون می‌رود»، غیاب و حضور مرگ زمان را تبدیل به دو بعد «اکرانه» و «کرانمند» می‌کند. اکرانگی زمان آفرینندگی زمان است و کرامندی‌اش نابود کننده بودنش. کریشنا می‌گوید: من زمانم، زمان نیرومند و جهان نابود کن. ولی برای حفظ جهان در این جا ظهور یافته‌ام. یعنی هم می‌آفریند و هم نابود می‌کند» (جهاندیده، ۱۳۹۱: ۱۲۳).
می‌توان گفت بیان خطی زمان به جنبه‌ی نابودکنندگی و مرگ‌آوری آن و بیان دایره‌وار به جنبه‌ی آفرینندگی و مرگ‌گریزی آن توجه دارد. در قرآن زمان خطی غلبه دارد، چون این کتاب برای «تذکر جهانیان»(انعام۹۰) نازل شده است و می‌خواهد با هشدار مرگ و ناپایداری زمان دنیوی، انسان را از دلبستگی به دنیای مادی رهایی بخشد. واعظ بودن سعدی نیز در شکل‌گیری این تلقی از زمان بی‌تأثیر نبوده است.
سعدی با «زمان خطی می‌خواهد به هویت و فردانیت خویش نزدیک شود» (همان: ۱۴۴)؛ اما حافظ «با بازآفرینی زمان حلقوی در روایت‌ها و اندیشه‌هایش می‌‌خواهد از زوال زمان خطی بگریزد» (همان). این امر به واقع‌گرایی سعدی و آرمان‌گرایی حافظ برمی‌گردد.
شیوه غربیِ تفکر، خطی است و راهی برای بسط عقلانی موضوع به‌‌شمار میآید؛ اما شیوه شرقی تفکر به‌صورت دایرهای (جیوگلو، ۱۳۹۰: ۳۸۲) و نماد بینش اشراقی و بازگشت به اصل است. جرج لیکاف نیز با دو استعاره «بحث و استدلال راه مستقیم است» و «بحث و استدلال دایره است»، به دو شیوه متفاوت تفکر غرب و شرق اشاره میکند و از آنها دو کلیشه «شرقیها احساسی هستند» و «غربیها معقولاند» را استنباط می‌کند (لیکاف و جانسون، ۱۳۸۰: ۸۹- ۹۱). با این مقدمه، براساس غلبه حرکت مارپیچ زمان در اشعار سعدی که به حرکت خطی نزدیکتر است، می‌توان گفت ویژگی‌های شخصیتی و تفکر سعدی به شیوه غربیِ تفکر نزدیک‌تر است و شاید بتوان آن را- در کنار عوامل دیگر- رمز و رازِ موفقیت و شهرت بیشتر او در مقایسه با حافظ در دنیای غرب دانست؛ چنان‌که هردر، نویسنده و فیلسوف آلمانی قرن هجدهم، می‌گوید: «بس است؛ به‌اندازه کافی غزل‌های حافظ را شنیده‌ایم، سعدی به‌مراتب برای ما مفیدتر بوده است.» (شیمل، ۱۳۶۸: ۸). به نظر زرینکوب اندیشه و بیان سعدی در بسیاری از موارد چنان با سخنان نویسندگان و شاعران فرنگی شباهت دارد که انسان را به حیرت می‌اندازد (۱۳۶۲: ۲۵۶). ارنست رنان می‌نویسد: «درحقیقت سعدی یکی از خود ماست. هنگام خواندن آثار سعدی خواننده تصور می‌کند که کتاب یک معلم اخلاق روحی یا یک بذله‌گوی قرن شانزدهم میلادی را می‌خواند» (ماسه، ۱۳۶۴: ۴۱۵).
در معرفی انسان تراژیک و انسان حماسی گفته‌اند: «انسان تراژیک انسانی است نو که از همین حالا آغاز می‌شود و بی‌درنگ به آینده می‌رسد. چنین انسانی هم در زمان و هم در مکان محدود است. چون در زمان با تولدش آغاز می‌شود و با مرگش پایان می‌پذیرد؛ و در مکان از همسایه دست‌ چپی شروع می‌شود و به همسایه دست راستی تمام می‌شود […] او تنهاست، اما همین تنهایی او عین آزادی اوست و آزادی او عین هستی اوست […] اما انسان حماسی انسانی است که سابقه‌اش از تاریخ فراتر می‌رود و به پیش از تاریخ می‌رسد و ریشه در اسطوره دارد […] چنین انسانی تنها نیست و هرگز تنها نمی‌ماند، چون در بی‌نهایت‌ تن از افراد هم تبار تکرار می‌شود. تا زمان حال در همان گذشته زندگی می‌کند و در آینده نیز باز در همان گذشته خواهد زیست» (حق‌شناس، ۱۳۷۰: ۱۳۴- ۱۳۵).
پس، فهم حرکت چرخشی/ دایره‌ای با انسان‌ حماسی و فهم خطی با انسان تراژیک تناسب دارد. بنابراین، حافظ را می‌توان در گروه انسان‌های حماسی و سعدی را در گروه‌ انسان‌های تراژیک قرار داد.

۴-۲-۳-۳-۲٫مرکزگرایی حافظ و مرکزگریزی سعدی
سعدی در پاره‌ای از شعرهای دارای طرح‌واره‌های چرخشی از فعل‌های منفی استفاده کرده؛و به گونه‌ای از حرکت دایره‌وار برحذر می‌دارد مثل «ای خواب گرد دیده سعدی دگر مگرد» (۶۵۱/۵)، «تا نباید گشتنم گرد در کس چون کلید» (۶۰۰/۷)، «گرد هر در می‌نگردم استخوانی گو مباش» (۵۰۵/۶)، «سر هلاک نداری مگرد پـیرامون» (۷۰۶/۳)؛ درحالی که در یک چهارم غزل‌های حافظ بیتی نظیر این موارد یافته نشد و در کل غزلیات حافظ فقط یک بیت وجود داشت:«گرد دیوانگان شهر مگرد/ که به عقل عقیله مشهوری»(۴۵۳/۲). این رویکرد بر گریز سعدی از حرکت دوری/ چرخشی و گرایش حافظ به آن دلالت دارد.
اگر ابیاتی از این نوع را در نظر نگیریم، می‌توانیم بگوییم که حافظ بیش از سعدی برای بیان مفاهیم انتزاعی به حرکت دایره‌وار توجه دارد. این امر حتی در ساختار کلی غزل نیز مشهود است. غزلهای سعدی دارای ابیات بههم پیوسته و ساختار خطی است؛ اما « سبک حافظ خطی نیست؛ یعنی پیگیر و اسیر یک خط باریک معنایی نیست…بلکه سیری دوری و دایرهای و فوارهوار دارد. در همه سو میگسترد…از همه جا میتوان خواندنش را آغاز کرد و یا به پایان برد»(خرمشاهی، ۱۳۸۴: ۸۵).
حتی نوع استفاده از طرح واره‌ی چرخشی در ارتباط با معشوق نیز در غزلیات سعدی و حافظ متفاوت است. سعدی برای بیان «رها کردن و به سراغ معشوق نرفتن» از آن استفاده می‌کند و حافظ برای بیان وابستگی شدید به معشوق.
حافظ می‌گوید: که گرد عارض خوبان خوش است گردیدن (۳۹۳/۸)؛ طرح واره‌ی چرخشیِ این بیت را می‌‌توان به صورت زیر ترسیم کرد:
معشوق

اما وقتی سعدی می‌گوید: «تا چو پرگار بگردید و به سر باز آمد» می‌توان شکل زیر را برای آن ترسیم کرد:
معشوق حافظ در مرکز دایره قرار دارد و «میان مجمع خوبان میانداری می‌کند» (۴۴۵/۳ ) و «مدار عمر بر نقطه‌ی دهان او می‌گردد» (۲۵۳/۶)؛ اما سعدی و معشوق او هر دو در خط دایره قرار می‌گیرند: «من سر ز خط تو بر نگیرم/ ور چون قلمم به سر بگردانی» (۲۴۳/۱۰).
حافظ بیشتر از سعدی به مرکز دایره می‌پردازد. گاه با حسرت برای خود جایگاهی در مرکز دایره آرزو می‌کند؛ اما «دوران چو نقطه ره به میانش نمی‌دهد» (۲۲۹/۵). گاهی هم از روی تعارف، ابراز تمایل میکند که «آهسته بر کنار چو پرگار» حرکت نماید؛ اما دوران عاقبت او را در مرکز دایره قرار می‌دهد(۸۷/۵). گاهی آنان را که شایستگی در مرکز بودن را ندارند مثل «عاقلانی»که خود را «نقطه‌ی پرگار وجود» می‌پندارند؛ به محیط دایره انتقال می‌دهد(۱۹۳/۲).

عملکرد عبارت است از حاصل فعالیت‌های یک فرد، از لحاظ اجرای وظایف محوله در مدت زمان معین (Armstrong, 2000). در تعریفی دیگر، عملکرد عبارت است از آنچه را که افراد در یک سازمان انجام می‌دهند و شیوه‌ای که آن افراد بر عملکرد سازمان اثر می‌گذارند (رابینز، ۱۳۸۳).

عوامل یا متغیرهای موثر بر عملکرد

• • مدیران و شیوه رهبری آن‌ها

• • ساختار سازمانی

• • اثرات گروه و روابط با همکاران

• • تفاوت‌های فردی و ساختار و نیازهای فرد (Armstrong, 2000)

آرمسترانگ (۱۳۸۵) معتقد است عوامل زیر بر روی چگونگی رفتار در محیط کار، رضایت شغلی، انگیزش و تعهد وی تاثیر دارد:

• • تفاوت‌های فردی شامل توانایی و مهارت، هوش و استعداد و شخصیت افراد

• • ماهیت عملکرد تخصصی و شایستگی در کار

• • گذشت زمان، رشد و بلوغ فکری و جسمی افراد

• • منابع اجتماعی موثر در افراد شامل خانواده، زمینه‌های اجتماعی و گروه‌های کاری

• • چگونگی قضاوت و ارزیابی عملکرد افراد

• • رفتار سازمانی (کار) شامل عواملی که بر روی رفتار و یا مشخصه‌ های آن بر نگرش‌ها، تهاجم، تخریب استرس و یا مقاومت در مقابل تغییر اثر می‌گذارد.

• • نگرش و دیدگاه‌هایی که مردم نسبت به کار خود پیدا کرده‌اند.

• • نقش‌هایی که افراد در کار بازی می‌کنند.

عملکرد شغلی

حیاتی‌ترین مساله در هر سازمانی عملکرد شغلی آن است. اهمیت عملکرد شغلی، پژوهشگران را به پژوهش هر چه بیشتر درباره آن واداشته است (شکرکن و همکاران، ۱۳۸۰). از دیدگاه اجتماعی جالبترین نکته برای سازمان‌ها این است که کارکنانی داشته باشند که کارهایشان را به خوبی انجام دهند. عملکرد خوب بهره‌وری سازمان را بالا می‌برد و در نهایت به افزایش اقتصاد ملی منجر می‌شود (به نقل از نعامی، ۱۳۸۴).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

عملکرد شغلی، به عنوان ارزش سازمانی رفتارهای شغلی کارمند در زمان‌ها و موقعیت‌های شغلی مختلف تعریف می‌شود. منظور از ارزش سازمانی، برآوردی است که سازمان از فعالیت‌ها و خدمات کارکنان خود دارد؛ نظیر انجام وظیفه شغلی یا داشتن رابطه کاری مناسب با دیگر کارمندان. نکته مهم در این تعریف این است که عملکرد شغلی به عنوان خاصیت یا ویژگی رفتاری معین تعریف شده، به ویژه اینکه عملکرد شغلی به عنوان خصوصیتی یکپارچه از رفتارهای جداگانه و مجزا که در گستره‌ای از زمان رخ می‌دهد، در نظر گرفته شده است. نکته دوم در این تعریف این است که ویژگی رفتاری عملکرد شغلی، به ارزش مورد انتظار سازمان برمی‌گردد. با این تعریف، می‌توان عملکرد شغلی را به عنوان متغیری که بین مجموعه‌ای از رفتارها که توسط افراد متفاوتی انجام می‌شود و رفتارهایی که به وسیله افرادی مشابه در زمان‌های متفاوت انجام می‌پذیرد، به شمار آورد (Borman et al, 2001).
عملکرد شغلی عبارت است از آنچه شخص انجام می‌دهد و قابل مشاهده است و شامل آن دسته از فعالیت‌هایی است که در ارتباط با اهداف سازمان است و می‌توان آن‌ها را در اصطلاحات تخصصی هر فرد اندازه‌گیری کرد (Muchincky, 2000). عملکرد شغلی همان بازده افراد طبق وظایف قانونی مقرر می‌باشد و عبارت است از پیامد فعالیت‌های نیروی انسانی در خصوص انجام وظایفی که به او واگذار می‌شود و میزان تلاش و حدود موفقیت کارمند در اجرای وظایف شغلی و تکالیف رفتاری مورد انتظار را بیان می‌کند (علی مهدی، ۱۳۹۱). عملکرد شغلی به میزان حصول و بازدهی که به موجب اشتغال فرد در شغلش (اعم از خدماتی، آموزشی و تولیدی) کسب می‌شود، بر‌می‌گردد.
از لحاظ کاربرد عملیاتی، کان و کاتز^[۵۳] (۱۹۷۸) عملکرد شغلی را به “رفتارهای داخل نقش” و “رفتارهای خارج از نقش” طبقه‌بندی کرده‌اند. رفتارهای داخل نقش به صورت رسمی در سازمان تعریف شده‌اند و کارکنان می‌بایست در هنگام کار، توصیف سازمان نسبت به آن شغل و یا نقش را مدنظر داشته باشند. ارزیابی عملکرد نیز مطابق با آن انجام می‌شود. رفتارهای خارج از نقش مفهوم بسیار گسترده‌تری را شامل می‌شود و معمولا آن را به عنوان تعهد کارمند به صورت داوطلبانه در نظر می‌گیرند (طباطبایی، ۱۳۹۱).
کاتز (۱۹۶۴) بیان می‌کند که برای بدست آوردن عملکرد شغلی اثربخش ۳ نوع رفتار ضروری می‌باشد:
۱) تمایل کارکنان برای همکاری با سازمان
۲) فعالیت‌های کارکنان که از شرح شغل تعیین شده پیشی بگیرد.
۳) رفتار فعال کارکنان فراتر از مسئولیت‌های شغلی.
دو نوع اول رفتار مرتبط با نقش‌های کارکنان است در حالی که رفتار سوم فراتر از نقش‌های کارکنان می‌باشد، که شامل همکاری کارکنان با هم، اصلاح خود و ایجاد یک تصویر سازمانی مثبت است (Chun & Tsung, 2012)
عملکرد فرد در یک سازمان به نوع شخصیت او و نقش سازمانی که به عهده دارد و نیز به موفقیت و شرایط سازمانی بستگی دارد. این شرایط به عنوان محیط، فرهنگ، احساس، مهارت‌های ارتباطی، توانمندسازی و عملکرد شغلی مورد مطالعه و توجه قرار گرفته است. این سازه‌ها به کیفیت درون سازمانی، همانطور که حاصل ادراکات کارکنان از جنبه‌های عینی و محسوس سازمان است، در پشتکار و تعهد و وجدان کاری فرد تأثیر مثبت داشته و از اهمیت خاصی برخوردارند (Conger & Kanugo, 1988). دولان و شولر، متغیرهای مؤثر بر رفتار و عملکرد را به سه دسته (متغیرهای فردی، روان شناختی و سازمانی) تقسیم می‌کنند:
۱٫ متغیرهای فردی شامل: توانایی‌ها و مهارت‌ها (ذهنی و روانی) و پیشینه زندگی(خانواده، طبقه اجتماعی، تجربه‌ها، سن، نژاد و جنس)
۲٫ متغیرهای روان‌شناختی شامل: ادراک، نگرش، شخصیت، یادگیری و انگیزه
۳٫ متغیرهای سازمانی شامل: منابع، رهبری، پرداخت‌ها، ساختار و طرح شغلی می‌باشد.
پژوهش‌های مختلف انجام شده در مورد عوامل موثر بر عملکرد شغلی نشان داده‌اند که ویژگی‌های فردی کارکنان نظیر توانایی، دانش و مهارت، ویژگی‌های شخصیتی، انگیزش و سخت‌کوشی، از جمله مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند عملکرد شغلی را پیش‌بینی نمایند (Tett & Burnett, 2003). چنانچه سازمان‌ها بتوانند در سیستم‌های استخدامی خود به عواملی از این دست توجه کنند، می‌توانند نیرویی داشته باشند که حتی در شرایط سخت شغلی نیز عملکردی بهینه داشته باشد و بدین طریق موفقیت و عملکرد سازمانی نیز تضمین گردد. بورمن و همکاران و تت و برنت بیان می‌دارند که انجام چنین مطالعاتی می‌تواند به سازمان‌ها کمک کند تا در سیستم‌های گزینشی، استخدامی و آموزشی و توسعه خود، تغییرات مناسب ایجاد کرده و در راستای پیشرفت و توسعه گام بردارند. اسپکتور بیان می‌کند که مردم زمانی می‌توانند در مشاغل خود به خوبی عمل کنند که از توانایی و انگیزش لازم برای داشتن عملکرد مناسب بهره‌مند باشند. در واقع وی معتقد است که توانایی و انگیزش منجر به عملکرد شغلی مناسب می‌شوند (Spector, 2008).
عملکرد شغلی دارای سه شاخص کلی است:
۱٫برنامه‌ریزی: به عنوان یک نگرش و یک راه زندگی که متضمن تعهد به عمل بر مبنای اندیشه، تفکر آینده‌نگر و ملزم راسخ یک بخش جدانشدنی از سازمان است.
۲٫تصمیم‌گیری: اگر فعالیت‌های مختلف کارکنان را در نظر آورید به وضوح مشاهده می‌شود که جوهر‌نمای تمام فعالیت‌های کارکنان تصمیم‌گیری است.
۳٫روابط انسانی: در مکتب روابط انسانی برخوردهای اجتماعی کارگران و کارکنان اداری از اهمیت خاص و ویژه‌ای برخوردار است (پرسا، ۱۳۹۰).

۲٫۶٫۱٫ ابعاد عملکرد شغلی

۲٫۶٫۱٫۱٫ عملکرد وظیفه‌ای^[۵۴]

هر تعریفی از عملکرد شغلی شامل مفهوم عملکرد وظیفه‌ای یا کارایی می‌شود. از نظر کان و کاتز (۱۹۷۸) اینها رفتارهای تعریف شده مطابق با نقش هستند. آن بخش از عملکرد که معمولاً در شرح شغل رسمی وجود دارد؛ ” عملکرد وظیفه‌ای” نام دارد (Borman et al, 2001). در واقع عملکرد وظیفه‌ای شامل رفتارهایی می‌شود که در فعالیت‌های مربوط به نگهداری در سازمان مانند تولید محصول، مدیریت زیردستان، ارائه خدمات و فروش کالا دخالت دارند (علی مهدی، ۱۳۹۱).
رفتارهای مرتبط با وظیفه معمولا با بهره گرفتن از توانایی و تفاوت‌های فردی مرتبط با تجربه به خوبی قابل پیش‌بینی است و از طریق تغییر موقعیت متغیرها نمی‌توان به خوبی پیش بینی نمود. رفتارهای مرتبط با وظیفه از طریق امتیازات بدست آمده از مصاحبه‌های ساختاریافته، فرم‌های مربوط به داده‌های زیستی و انواع دیگری از پیش‌بینی‌کننده‌ها مشخص می‌شود. در موارد آخر، قابل پیش‌بینی بودن احتمالا ناشی از این حقیقت است که این پیش‌بینی کننده‌ها، توانایی و یا تجربه را بعنوان شاخص قرار داده‌اند. این عملکرد مرتبط با وظیفه است که به شکل مرسوم در بررسی‌های حاضر بر روی آن متمرکز شده است. دلیل این موضوع روشن نیست هر چند ممکن است ناشی از این حقیقت باشد که تحلیل‌های رایج شغلی بر مبنای اظهارات کاری است، که احتمالا رفتارهای متنی را کمتر پوشش می‌دهند. جدای از دلیل این موضوع، هر دو مورد ماهیت کاری در حال تغییر و شاید در ارتباط با آن، درک این حقیقت که اغلب شغل‌ها بیش از رفتارهای مرتبط با وظیفه تشکیل شده‌اند، ما را وارد به بررسی جنبه‌های متنی عملکرد می‌کند (طباطبایی، ۱۳۹۱).

۲٫۶٫۱٫۲٫ عملکرد زمینه‌ای^[۵۵](متنی)

آن بخش از عملکرد که به صورت رفتاری به اثربخشی سازمان از طریق اثر بر زمینه‌های روان شناختی، اجتماعی و سازمانی کار کمک می‌کند، عملکرد زمینه‌ای نامیده می‌شود (ماتاویدلو^[۵۶]، ۲۰۰۳). ایجاد تمایز بین عملکرد وظیفه‌ای و عملکرد زمینه‌ای به طرح نظریه‌ای در مورد تفاوت‌های فردی در این زمینه می‌ انجامد. یکی از بخش‌های مهم این نظریه مقایسه استحکام نسبی رابطه بین تفاوت‌های فردی و عملکرد وظیفه‌ای و زمینه‌ای است (Jawahar & Carr, 2007). در واقع عملکرد زمینه‌ای به آن دسته از فعالیت‌های مربوط به شغل گفته می‌شود (مانند سخت کار کردن، کمک به دیگران) که به صورت غیررسمی در اثربخشی سازمانی تأثیر دارند ولی به طور رسمی بخشی از شغل یا وظیفه تلقی نمی‌شوند (علی مهدی، ۱۳۹۱). رفتارهای متنی متفاوت از رفتارهای مرتبط با کار هستند به طوری که رفتارهای متنی احتمالا در بین شغل‌ها ثابت باشد در حالی که رفتارهای مرتبط با کار تغییر می‌کنند. مثال‌هایی از رفتارهای متنی عبارتند از تداوم شور و اشتیاق و تلاش مضاعف، داوطلب شدن برای انجام فعالیت‌هایی که جزئی از وظایف شغلی نیست و پیروی از قوانین سازمانی و فرآیندها، حتی زمانی که از لحاظ شخصی ناخوشایند است. چنین رفتارهایی نسبت به رفتارهای مرتبط با وظیفه به احتمال کمتری مطابق با نقش تعریف شوند و کمتر به یک ساختار پاداش رسمی تبدیل می‌شوند. مگر اینکه، آنها برای عملکرد سازمانی حیاتی باشند (طباطبایی، ۱۳۹۱).
ون اسکاتر^[۵۷](۱۹۹۶) تمایز بیشتری را بین دو جنبه عملکرد متنی: فداکاری کاری^[۵۸] و تسهیل روابط بین‌فردی^[۵۹]، ارائه کرد. رفتارهای فداکاری کاری آنهایی هستند که شامل فعالیت‌های خودنظمی و انگیزشی است در حالی که تسهیل بین‌فردی شامل فعالیت‌های مفید، باملاحظه و تعاون است. آن‌ها به این نتیجه رسیدند که اگرچه بعضی از متغیرهایی که عملکرد وظیفه‌ای را پیش‌بینی می‌کنند، فداکاری شغلی را نیز پیش‌بینی می‌کنند ولی در مورد تسهیل بین‌فردی پاسخ‌گو نیستند. همچنین کانوی^[۶۰](۱۹۹۹) دریافت که فداکاری شغلی و تسهیل بین‌فردی متمایزند اگرچه مشاهده کرد که ماهیت این تمایز ممکن است در بین شغل‌ها و در بین منابع اطلاعاتی (مثلا مشاوران در مقابل همکاران) تغییر کند (طباطبایی، ۱۳۹۱).

۲٫۶٫۱٫۳٫ عملکرد انطباقی^[۶۱]

بسیاری از شغل‌های امروزی علاوه بر آنچه که مشاغل فردی را شامل می‌شود، نیازمند تنوع و تحمل ابهام می‌باشند. پلاکاس^[۶۲] و همکاران(۲۰۰۰) یک ترکیب ۸ فاکتوری در زمینه عملکرد انطباقی به وجود آوردند. فاکتورهای هشت گانه عبارتند از: ۱٫ مدیریت موقعیت‌های اضطراری ۲٫ مدیریت تنش‌های کاری ۳٫ حل خلاقانه مشکلات ۴٫ برخورد با موقعیت‌های کاری غیرقابل پیش‌بینی و نامطمئن ۵٫ یادگیری وظایف کاری، تکنولوژی‌ها، فرآیندها ۶٫ نمایش انطباق‌پذیری بین‌فردی ۷٫ نمایش انطباق‌پذیری فرهنگی و ۸٫ نمایش انطباق‌پذیری از نظر جسمی.
بایستی خاطر نشان کرد که این ابعاد در اغلب مشاغل، به هسته فنی اشاره نمی‌کنند و هم اینکه آنها جدای از تعهد کاری یا جوانب تسهیل روابط بین‌فردی مربوط به عملکرد متنی هستند (هرچند مطمئناً مقداری همپوشانی دارند). بنابراین پیشنهاد اضافه شدن چنین رفتارهایی به هر مفهوم از عملکرد شغلی، بی‌اساس نیست. اگرچه مفهوم عملکرد انطباقی برای انجام و تولید پژوهش‌های وسیع بسیار نوین است، اندیشیدن به آن به عنوان یک شبکه منطبق با قانون، بطوری که احتمالا چنین چیزی در آن وجود داشته باشد، امکان‌پذیر است. عملکرد انطباقی همچنین ممکن است به طور خاص، از طریق آموزش یا تفاوت‌های موقعیتی، قابل تعدیل باشد. عملکرد انطباقی ممکن است برای پیش‌بینی اثربخشی درازمدت سازمان به روشی غیر از روش عملکرد مرتبط با وظیفه و عملکرد زمینه‌ای ارائه شود.
در بالا هر یک از سه بعد عملکرد شغلی توضیح داده شد که هر کدام می‌بایست سهم منحصر‌به‌فردی در پیش‌بینی اثربخشی سازمانی داشته باشد. برای مثال کارمندان در یک سازمان ممکن است از نظر هسته فنی سازمان استثنایی باشند، اما اگر آنها نتوانند با یکدیگر همکاری کنند و یا در صورتی که تمایلی به صرف تلاش اضافی در زمان‌های حساس نداشته باشند، اثربخشی سازمان آسیب خواهد دید. به همین ترتیب، سطوح بالای عملکرد وظیفه‌ای بدون عملکرد انطباقی ممکن است منجر به رکود در طول زمان شود و یا عدم توانایی در کنار آمدن با شرایط در حال تغییر منجر به زوال اثربخشی سازمانی در درازمدت است. به نظر می‌رسد معقول و منطقی است که فرض کنیم، تنها زمانی که بر تمام سه جنبه عملکرد تاکید شود اثر بخشی بهینه می‌شود.
در مورد عملکرد شغلی اشخاص در سازمان‌ها، می‌توان آن را از دو بعد نوآورانه و استاندارد نیز مورد ملاحظه قرار داد. عملکرد شغلی استاندارد مربوط به درجه‌ای است که کارمندان وظایف محوله سازمانی را انجام می‌دهند. سازمانی که فقط به این وظایف از پیش تعیین شده وابسته باشد، یک نظام اجتماعی شکننده محسوب می‌شود. برای تطابق و مقابله با رقابت و نامطمئنی محیط سازمان، مدیران آن باید رفتارهای کاری استانداردشان را از راه خلاقیت، ترقی و درک شرایط و ایده‌های جدید برای تغییرات سازمانی افزایش دهند. از این رو اقدام خلاقانه توسط سازمان‌ها و عملکرد شغلی نوآورانه موردی حیاطی محسوب می‌شود(Prajogo et al, 2011).