۳-۲-۲- بررسی تغییرات طیف‌سنجی FT-IR برای تخریب سونوشیمیایی MG در حضور کاتالیزور کبالت

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

بدین منظور در این قسمت از آزمایش با بهره گرفتن از این تکنیک به بررسی تغییرات رخ داده در اثر تابش امواج فراصوتی با بهره گرفتن از کاتالیزورها (پرسولفات و کبالت) در تخریب سونوشیمیایی MG می‌پردازیم. با توجه به این که محلولهایمان به حالت مایع هستند برای طیف گیری از نمونه‌های مایع یک قطره از نمونه‌مان را بین دو سل از جنس برمیدپتاسیم(KBr) قرار داده و طیف را با بهره گرفتن از دستگاه اندازه می گیریم و بر اساس آن شکل ۳-۱۲ بدست می آید . در شکل قسمت‌های d ,c ,b ,a نمایانگر محتوی و غلظت های مختلف محلولهایمان هستند که میزان غلظت برای هر قسمت بر اساس غلظت بهینه ای که از قسمت های قبلی تعیین شده است انتخاب کردیم که بدین ترتیب می‌باشند، a: MG به تنهایی به غلظت mg/L30 ، b: MG به غلظت mg/L 30 به همراه پرسولفات به غلظت L/g 11 ، c: MG به غلظت mg/L 30 و پرسولفات به غلظت L/g 11 و کبالت به غلظت L/g 11 ، d: MG به غلظت mg/L30 و پرسولفات به غلظت L/g 13و رزین کبالت به غلظت L/g 10 ، در هر چهار مرحله حجم محلولمان mL 30 می‌باشد که در داخل بالن mL50 ریخته و به داخل حمام التراسونیک با دمای ℃۲± ۲۵ منتقل کردیم . از بالن در تماس با آب حمام التراسونیک می‌باشد . زمان تابش‌دهی در هر چهار قسمت ۲۰ دقیقه بوده است . پس از پایان ۲۰ دقیقه طیف سنجی را انجام می دهیم. نتیجه ای که از طیف سنجی FT-IR برای چهار نمونه مان بدست آوردیم مشابه بود ولی شدت پیکها تفاوت داشته‌اند . پیک‌های انتقالی در ۳۴۵۰ ، ۲۰۷۵ ،۱۶۴۰ و ۷۰۰ cm^-1 ظاهر شده‌اند، می‌توانند به ترتیب به گروه‌های عاملی هیدروکسیل ، X=N=Y ، C=C (و یا حلقه آروماتیک) و C-Cl نسبت داده شوند که نشانگر اتصال کلر اسیدی به یکی از کربن های MG می باشد و همچنین نیتروژن MG که بصورت سه پیوند یگانه می باشد بعد از تخریب سونوشیمیایی بصورت دو پیوند دوگانه در آمده است .

شکل ۳-۱۲:طیف FT-IR برای تخریب سونوشیمیایی MG در حضور کاتالیزور کبالت، ℃۲± ۲۵ T=
a :رنگ خالص ،b MG+PS :، c MG+PS+Co :، MG+PS+Co (resin): d
۳-۳- نتیجه‌گیری
در این تحقیق تأثیر امواج التراسونیک (US) و کاتالیزورهای مختلف بر تخریب مالاشیت سبز (MG) به عنوان آلاینده ی صنایع نساجی مورد مطالعه قرار گرفت. تحقیقات نشان داد تخریب مالاشیت سبز بوسیله رادیکال‌های سولفات فعال شده توسط امواج التراسونیک و یون‌های آهن و کبالت انجام شدنی است. اثر فرایندهای مختلف شامل US، US+PS، US+Fe، US+Fe(resin)، US+PS+Fe، US+Co، US+Co(resin)، US+PS+Co در تخریب MG بررسی گردیده و درصد رنگ‌زدایی فرایندها به ترتیب ۳۳%، ۹۸%، ۵۱%، ۳۸%، ۸۹%، ۶۰%، ۴۳% و ۹۹% می‌باشد و سیستم US+PS+Co به عنوان موثرترین روش تخریب مالاشیت سبز انتخاب شده است. سرعت تخریب سونوشیمیایی MG تحت شرایط بهینه از شبه مرتبه اول تبعیت می‌کند و با افزایش غلظت MG سرعت واکنش کاهش می‌یابد ولی با افزودن پرسولفات، آهن و کبالت به عنوان کاتالیزور سرعت واکنش افزایش می‌یابد. pH تأثیر چندانی در تخریب MG ندارد. اثرات پارامترهای عملیاتی مختلفی نظیر دز پرسولفات، دز رزین آهن، دز رزین کبالت، زمان تماس مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج طیف‌سنجی FT-IR تغییرات شیمیایی MG بوسیله تخریب سونوشیمیایی و افزودن کاتالیزورهای مختلف را نشان داده است.
۳-۴- پیشنهادات

1. 1. استفاده از کاتالیزورهای مختلف نظیر Mn، Zn، Au، Cu در تخریب سونوشیمیایی مالاشیت سبز.

1. 1. استفاده از پرسولفات در تخریب سونوشیمیایی رنگ‌های دیگر نظیر ردامین، اسید زرد و…

1. 1. استفاده از سایر تجهیزات ماورای صوتی نظیر پروب و مقایسه کارایی آن با حمام التراسونیک

1. 1. استفاده از امواج سونیکاسیون در فرکانس‌ها و توان‌های مختلف و مقایسه تأثیر فرکانس و توان در حذف آلاینده‌های محیط زیست.

فهرست منابع
۱٫ Nageswara Rao, A., Sivasankar, B., Sadasivam, V., 2009, Kinetic study on photocatalytic degradation of Direct Yellow 12 in the presence of ZnO catalyst, J. Mol. Catal. A-Chem, ۳۰۶, ۷۷-۸۱٫
۲٫ Sauer, T., Neto, G.C., Jose, H.J., and Moreira, R.F.P.M., 2002, Kinetic of photocatalytic degradation of reactive dyes in a TiO₂ slurry reactor, J.Photochem. Photobiol. A, ۱۴۹, ۱۴۷-۱۵۴٫
۳٫ Saquib, M., and Muneer, M., 2003, TiO₂-mediated photocatalytic degradation of triphenylmethane dye (gentian violet), in aqueous suspensions, Dyes Pigments, ۵۶, ۳۷-۴۹٫
۴٫ Colonna, G.M., Caronna, T., Marcandalli, B.,1999, Oxidative degradation of dyes
by ultraviolet radiation in the presence of hydrogen peroxide, Dyes Pigments,41,
۲۱۱–۲۲۰٫
۵٫ Poon, C.S., Huang, Q., Fung, P.C., Degradation kinetics of cuprophenyl yellow RL by UV/H₂O₂/ultrasonication (US) process in aqueous solution,
Chemosphere, ۳۸, ۱۰۰۵-۱۰۱۴٫
۶٫ Daneshvar, N., Ashassi-Sorkhabi, H., Tizpar, A., 2003, Decolorization of orange II by electrocoagulation method , Sep.Purif. Technol., ۳۱, ۱۵۳-۱۶۲٫
۷٫ Vončina, D.B., and Majcen-Le-Marechal, A., 2003, Reactive dye decolorization using combined ultrasound/H₂O₂, Dyes Pigments, ۵۹, ۱۷۳-۱۷۹٫
۸٫ Tanaka, K., Padermpole, K., and Hisanage, T., 2000, Photocatalytic degradation of commercial azo dyes, Water Res., ۳۴, ۳۲۷-۳۳۳٫
۹٫ Hachem. C., Boequillon, F., Zahraa, O., and Bouchy, M., 2001, Decolorization of textile industry wastewater by photocatalytic degradation process, Dyes Pigments, ۴۹, ۱۱۷-۱۲۵٫
۱۰٫ Behnajady, M.A., and Modirshahla, N., 2006, Kinetic modeling on photooxidative degradation of C.I. Acid Orange 7 in a tubular continuous-flow photoreactor, Chemosphere, ۶۲, ۱۵۴۳-۱۵۴۸٫
۱۱٫ Adewuyi, Y.G., 2001, Sonochemistry: environmental science and engineering applications, Ind. Eng. Chem. Res., ۴۰, ۴۶۸۱-۴۷۱۵٫
۱۲٫ Okitsu, K., Iwasaki, K., Yobiko, Y., Bandow, H., Nishimura, R., and Maeda, Y., 2005, Sonochemical degradation of azo dyes in aqueous solution: A new heterogeneous kinetics model taking into account the local concentration of OH radicals and azo dyes, Ultrasonics Sonochem, ۱۲, ۲۵۵-۲۶۲٫
۱۳٫Oppenländer, T., 2003, Photochemical purification of water and air,advanced oxidation processes (AOPs): principles, reaction mechanisms, reactor concepts, Weinheim:Wiley-VCH., ۱-۱۱, ۱۱۶-۱۲۰٫
۱۴٫ Androzzi, R., Caprio, V., Insola, A., and Marotta, R., 1999, Advanced oxidation processes (AOP) for water purification and recovery, Catal. Today., ۵۳, ۵۱٫
۱۵٫ Mason, T.J., 1999, Sonochemistry, New York: Oxford Science Publications, p.1-59.
۱۶٫ Thompson, S., Riggenbach, J., 2004, Catalyzed persulfate remediation of chlorinatedand recalcitrant compounds in soil, ۴th International Conference on the Remediation of Cl & Recalcitrant.
۱۷٫ Gayathri, P., Praveena Juliya Dorathi, R., Palanivelu, K., 2010, Sonochemical degradation of textile dyes in aqueous solution using sulphate radicals activated by immobilized cobalt ions, Ultrasonics Sonochem, ۱۷, ۵۶۶-۵۷۱٫
۱۸٫ Siddique, M., Farooq, R., Mehmood Khan, Z., Khan, Z., Shaukat, S.F., 2011, Enhanced decomposition of reactive blue 19 dye in ultrasound assisted electrochemical reactor, Ultrasonics Sonochem, ۱۸, ۱۹۰-۱۹۶٫
۱۹٫ Philip, B.A., Brown, R.A., Robinson, D., 2004, Novel activation technologies for sodium persulfate in situ chemical oxidation, Fourth International Conference on the Remediation of Cl & Recalcitrant.
۲۰٫ Vajnhandl, S., and Marechal, A.M.L., 2005, Ultrasound in textile dyeing and the decolourization/ mineralization of textile dyes, Dyes Pigments, ۶۵, ۸۹-۱۰۱٫
۲۱٫ Vinodgopal, K., Peller, J., Makogon, O., and Kamat, P.V., 1998, Ultrasonic mineralization of reactive, textile azo dye, remazol black B, Water Res., ۳۲, ۳۶۴۶-۳۶۵۰٫
۲۲٫ Manousaki, E., Psillakis, E., Kalogerakis, N., and Mantzavinos, D., 2004, Degradation of sodium dodecylbenzene sulfonate in water by ultrasonic irradiation, Water Res., ۳۸, ۳۷۵۱-۳۷۵۹٫
۲۳٫ Behnajady, M.A., Modirshahla, N., Shokri, M., Vahid, B., 2008, Effect of operational parameters on degradationof Malachite Green by ultrasonic irradiation, Ultrasonics Sonochem, ۱۵, ۱۰۰۹-۱۰۱۴٫
۲۴٫ Behnajady, M.A., Vahid, B., Modirshahla, N., Shokri, M., 2009, Evaluation of electrical energy per order (E_EO) with kinetic modeling on the removal of Malachite Green by US/UV/H₂O₂ process, Desalination, ۲۴۹, ۹۹-۱۰۳٫
۲۵٫ Behnajady, M.A., Modirshahla, N., Bavili Tabrizi, S., Molanee, S.,2008, Ultrasonic degradation of Rhodamine B in aqueous solution: Influence of operational parameters, J. Hazard. Mater. B, ۱۵۲, ۳۸۱-۳۸۶٫
۲۶٫ Taghizadeh, M.T., Abdollahi, R., 2011, Sonolytic, sonocatalytic and sonophotocatalytic degradation of Chitosan in the presence of TiO₂ nanoparticles, Ultrasonics Sonochem, ۱۸, ۱۴۹-۱۵۷٫
۲۷٫ Bejarano-Pe´rez, N.J., Sua´rez-Herrera, M.F., Sonochemical and sonophotocatalytic degradation of Malachite Green: The effect of carbon tetrachloride on reaction rates, Ultrasonics Sonochem, ۱۵, ۶۱۲-۶۱۷٫
۲۸٫ Kim, J.K., Huang, C.P., and Chiu, P.C., 2001, Sonochemical decomposition of dibenzothiophene in aqueous solution, Water Res., ۳۵, ۴۳۷۰-۴۳۷۸٫
۲۹٫ Selli, E., 2002, Synergistic effects of sonolysis combined with photocatalysis in the degradation of an azo dye, Phys. Chem. Chem. Phys., ۴, ۶۱۲۳-۶۱۲۸٫
۳۰٫ Chen, C.C., Lu, C.S., Chung, Y.C., and Jan, J.L., 2007, UV light induced photodegradation of Malachite Green on TiO₂ nanoparticles, J. Hazard. Mater., ۱۴۱, ۵۲۰-۵۲۸٫
Investigation of sonochemical degradation of Malachite Green in aqueous solution in the presence of persulphate radicals activated by Cobalt and Iron ions
Abstract

سطوح تعالی، سازمان‌ها را در دستیابی به تعالی متمایز می‌کند و میزان موفّقیّت آنها را در دستیابی به تعالی، نشان می‌دهد. جایزه ملّی بهره‌وری و تعالی سازمانی، دارای سطوح گواهی تعهّد به تعالی، تقدیرنامه برای تعالی و تندیس‌های بلورین، سیمین و زرّین است.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

سازمان‌هایی که به هر یک از سطوح تعالی دست پیدا کنند، می‌توانند از نشان(نشانهای تعالی) مربوط به همان سطح در تبلیغات خود استفاده کنند. دستیابی به هر یک از سطوح فوق به میزان امتیاز کسب شده در ارزیابی بستگی دارد.
سطح تندیس
متقاضیانی که مدل تعالی سازمانی را بطور کامل بکار گرفته و طی دوره عملکرد حداقل ۳ سال اخیر، بهبود مستمر را در فعّالیّت‌های خود نشان داده‌اند،‌ به شرط کسب حد نصاب تعیین شده که مشروح آن در ادامه می‌آید، به تندیس‌های بلورین، سیمین و زرّین دست خواهند یافت.
حد نصاب دستیابی به تندیس‌ها:

• تنها یک متقاضی که حائز بیشترین امتیاز از بین متقاضیان باشد، مشروط بر اینکه امتیاز کسب شده بیشتر از ۶۵۰ باشد، برنده تندیس زرّین خواهد بود.

• متقاضیانی که امتیاز کسب شده آنها بیش از ۵۵۰ باشد، برنده تندیس سیمین خواهند بود.

• متقاضیانی که امتیاز کسب شده آنها بیش از ۴۵۰ باشد، برنده تندیس بلورین خواهند بود.

سطح تقدیرنامه برای تعالی
به متقاضیانی که با مدیریتی خوب به پیشرفت‌هایی در جهت تعالی سازمانی نائل شده‌اند، به شرط کسب حد نصاب تعیین شده برای این سطح ” تقدیرنامه ” اعطاء می‌شود.
حد نصاب دستیابی به سطح تقدیرنامه برای تعالی:
با توجّه به دامنه نسبتاً وسیع امتیازها در سطح “تقدیرنامه برای تعالی” و تمایل متقاضیان و ارزیابان برای تفکیک این سطح به دامنه‌های کوچکتر که نشان دهنده ارتقاء سازمان‌ها باشد، مقرّر شده است امتیاز این سطح خود به سه گروه ۲ ستاره، ۳ ستاره، ۴ ستاره با توجّه به میزان امتیاز کسب شده به شرح زیر تقسیم می شود:

• ۲ ستاره برای امتیاز بین ۳۰۰ تا ۳۵۰

• ۳ ستاره برای امتیاز بین ۳۵۱ تا ۴۰۰

• ۴ ستاره برای امتیاز بین ۴۰۱ تا ۴۵۰

سطح گواهی تعهّد به تعالی
سازمان‌هایی که با برنامه‌های آموزشی و اجرای یکی از فرایندهای خود ارزیابی، در مسیر تعالی گام نهاده‌اند، می‌توانند برای سطح گواهی تعهّد به تعالی تقاضا کنند.
سازمان‌های متقاضی دریافت ” گواهی تعهّد به تعالی “، باید ویژگی‌های زیر را دارا باشند:

• اجرای یکی از روش‌های خود ارزیابی بر اساس مدل تعالی سازمانی که به وسیله آن بتوان نقاط قوّت و زمینه‌های قابل بهبود را استخراج کرد.

• استخراج و اولویّت‌بندی برنامه‌های بهبود

• به اجرا گذاردن برنامه‌های بهبود

• در مجموع در شرکت متقاضی باید حداقل در سطح مدیران ارشد و میانی آشنایی کاملی با مدل، مفاهیم و معیارهای آن وجود داشته باشد و برای این منظور یک نفر از مدیران ارشد را به عنوان مدیر تعالی سازمانی منصوب و دوره‌های آموزشی مرتبط با مدل تعالی سازمانی را برگزار کرده باشد و تعهّد رهبران شرکت به اجرای برنامه‌های بهبود و انجام خود ارزیابی‌های دوره‌ای در چارچوب مدل تعالی سازمانی مشهود باشد.(سازمان مدیریت صنعتی)

۲-۳-۱۱ سطوح تعالی در جایزه EFQM
بالاترین سطح جوائز یعنی “برنده جایزه” (Award Winner )به سازمان هائی اعطاء می گردد که هیئت داوران عملکرد آنها را عالی و مستمر در کلیّه زمینه ها و سیستم مدیریت آنها را بسیار موثّر و کارا و مستمراً در حال بهبود تشخیص دهد. برندگان این جایزه الگو و نمونه زنده ای از تمامی ابعاد مدل تعالی EFQM محسوب می شوند.(EQA) یک متقاضی که حایز بیشترین امتیاز از بین متقاضیان باشد مشروط بر اینکه امتیاز کسب شده بیشتر از ۷۰۰ باشد.
هیئت داوران و تیم های ارزیابی سازمان هائی که به مرحله نهائی اعطای جایزه رسیده اند را با مفاهیم بنیادین هشتگانه EFQM محک می زنند. هرگاه هر یک از این مفاهیم بنیادین به طور بارزی در سازمانی مشاهده و تاثیر آن در حصول نتایج عالی و مستمر قابل اثبات باشد، به این سازمان یک “جایزه” (Prize) اعطا می گردد. حداکثر سه متقاضی که بعد از مقامEQA Winnerحایز بیشترین امتیاز از بین متقاضیان باشد،مشروط بر اینکه امتیاز کسب شده آنها بیشتر از ۶۰۰باشد.
سازمان های فینالیست سطح بالائی از بلوغ را در وجوه مختلفی از رویکرد هایشان و در جاری سازی استراتژی و حصول نتایج مطلوب در کلیه زمینه های مدل تعالی EFQM به طور مستمر بروز می دهند. شناخته شدن به عنوان فینالیست جایزه تعالی EFQM مویّد این است که این سازمان الگو و منبع الهامی برای سایر سازمان ها به حساب می آید.EQA Finalist حداکثر۵ متقاضی که بعد از مقام prize winner حایز بیشترین امتیاز از بین متقاضیان باشند مشروط بر اینکه امتیاز کسب شده آنها بیشتر از۵۰۰باشد.
Commited excellenceحداکثر ده متقاضی که امتیاز آنها بالاتر از ۴۰۰ باشد.
Committed to excellenceمحدودیت تعداد ندارد و فاقد امتیاز می باشد.
(فردی،۱۳۸۷)
تحقیقات انجام شده
۲-۴ معرفی چکیده هر یک از تحقیقات مرتبط
در این بخش سعی شده است به نتایج برخی از جدیدترین پژوهشهای صورت گرفته در زمینه
ارزیابی عملکرد بر اساس شاخص های مدل تعالی سازمانی EFQM در داخل و خارج کشور به صورت اجمالی اشاره شود.

مطالعات و تحقیقات انجام شده در ایران
در سال ۱۳۸۸ بی
ک زاده و بهبودی پژوهشی با عنوان بررسی میزان مشتری محور بودن بر اساس شاخص های مدل تعالی سازمانی EFQM (مطالعه موردی: شعب مؤسّسه مالی و اعتباری مهر استان آذربایجان شرقی) انجام داده اند. هدف از این تحقیق تعیین میزان مشتری محور بودن مؤسّسه مالی و اعتباری مهر استان آذربایجان شرقی است. در این پژوهش از شاخص های مدل تعالی سازمانی EFQM استفاده شده و دارای یک فرضیه اصلی و چهار فرضیه فرعی است. جامعه آماری این تحقیق کلیّه مشتریان شعب تابعه مؤسّسه در استان آذربایجان شرقی و نمونه آماری، بر اساس رابطه کوکران ۳۸۵ نفر از مشتریان می باشد که با بهره گرفتن از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شده است. ابزار جمع آوری اطّلاعات در این تحقیق، پرسشنامه بوده که شامل ۳۰ سوال می باشد و برای برآورد پایایی پرسشنامه از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شده که مقدار آن ۰٫۹۴۹ به دست آمد. مقدار این آماره نشان می دهدکه اوّلا” سوالات پرسشنامه همبستگی بالایی با یکدیگر دارند و ثانیا” پرسشنامه تحقیق، از پایایی بالایی برخوردارمی باشد.
برای تجزیه و تحلیل داده های آماری به دست آمده از پرسشنامه های جمع آوری شده از روش های آماری توصیفی و استنباطی استفاده شده است بدین ترتیب که برای طبقه بندی، تلخیص و تفسیر داده های آماری از روش های آماری توصیفی و در سطح استنباطی برای آزمون فرضیه ها از آزمون t تک گروهی استفاده گردیده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که بین مشتری محور بودن مؤسّسه مالی و اعتباری مهر استان آذربایجان شرقی در وضع موجود و وضع مطلوب تفاوت معنی داری وجود دارد و مؤسّسه ۷۷٫۹۸ درصد از نمره کل وضعیّت مطلوب را کسب نموده است.نهایتا تاکید بر معیار نتایج مشتریان و راهکارهایی ارائه شد.(بیک زاده ، بهبودی،۱۳۸۸)
– پایان نامه ای در سال ۱۳۸۷ توسط دانش پژوه با عنوان بررسی و تحلیل عملکرد بانک سپه از طریق خود ارزیابی بر مبنای مدل تعالی سازمانی EFQM انجام شد. هدف از تحقیق برخورداری از نتایج یافته ها برای حل مسایل و مشکلات موجود در بانک سپه بوده است. تجزیه و تحلیل داده ها پس از محاسبه امتیاز هر یک از حوزه های مدل بر اساس الگوی امتیاز دهی RADAR بوده و این مدل بیان می دارد که سازمان برای رسیدن به نتایج مورد نظر باید برنامه و رویکرد مناسبی داشته باشد که در ارکان سازمان تسرّی داده شده و به اجرا درآید و در نهایت عملکرد سازمان نسبت به برنامه باید مورد ارزیابی قرار گیرد و در صورت لزوم بازنگری گردد.(دانش پژوه،۱۳۸۷)
پژوهشی با عنوان تجزیه و تحلیل مدیریت کیفیّت در شرکت آب و فاضلاب استان سمنان با بهره گرفتن از مدل EFQM توسط صفاییان و همکاران در سال ۱۳۹۰ انجام شده است. موضوع این تحقیق تجزیه و تحلیل مدیریت کیفیّت بر اساس مدل EFQM و تعیین راهکارهای لازم به منظور دستیابی به حالت مطلوب در شرکت آب و فاضلاب استان سمنان بود. هدف از این تحقیق تعیین امتیاز بر اساس مدل EFQM و تشخیص نقاط ضعف و ارائه راه حلهایی برای رفع نقاط ضعف این شرکت بود. جامعه آماری، شرکت آب و فاضلاب استان سمنان بوده و روش انتخاب نمونه ها، نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده بود. اطّلاعات توسط پرسشنامه ها جمع آوری و در جدول مربوطه طبقه بندی شد و با بهره گرفتن از روش های آماری مناسب (توصیفی و استنباطی) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل حاکی از آن بود که در شرکت آب و فاضلاب استان سمنان، اصول مدل EFQM تا حدی مورد توجّه قرار گرفته است ولی برای توسعه و بهبود امتیاز شرکت راهکارهایی قابل ارائه است.(صفاییان،دانایی و رحمانی،۱۳۹۰)
در سال ۱۳۸۵ تحقیقی تحت عنوان ارائه مدل علّی و معلولی با تمرکز بر محور مشتری گرایی در چارچوب مدل EFQM توسط رضایی انجام گرفته است. هدف از این تحقیق آنالیز ساختار علّی و معلولی برای معیار رضایت مشتری در مدل تعالی EFQM بر مبنای ملاحظات تئوریک ناشی از زیر معیارهای مدل و ناشی از سه مدل مشهور رضایت مشتری در سطح جهان می باشد. با بررسی سه مدل مشهور رضایت مشتری (مدل های مزبور شامل شاخص رضایت مشتری اروپا (ECSI)، مدل شاخص رضایت مشتری آمریکا (ACSI) و مدل رضایت مشتری کریستنسن و مارتنسن می باشد.) ملاحظه می گردد هر سه مدل فوق الذّکر رضایت مشتری مدل علّی معلولی مشابهی را برای معیار نتایج مشتری مدل تعالی کیفیّت اروپا ارائه می کنند و پیرامون این موضوع هر سه مدل مزبور همگرایی دارند. با توجّه به مدل های فوق الذّکر معیارفرآیندها (معیار ۵)، معیار نتایج جامعه (معیار۸)، معیار نتایج پرسنل (معیار ۷) و معیار مشارکت ها و منابع (معیار ۴) بر معیار رضایت مشتری (معیار ۶) موثّر بوده و معیار رضایت مشتری بر معیار نتایج کلیدی عملکرد (معیار ۹) موثّر می باشد.(رضایی ، شکاری،۱۳۸۵)

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد شاهرود
دانشکده علوم پایه،گروه شیمی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

عنوان:
استفاده از مزوپروسSnO₂/Al-MCM-41 تحت تابش نور مریی وماوراء بنفش برای تجزیه نوری رنگدانه متیلن بلو
استاد راهنما:
دکتر مجید مظفری
استاد مشاور :
دکتر جعفر ابولی
نگارش:
صفورا جاهدی
زمستان ۱۳۹۱
بسمه تعالی
تعهدنامه اصالت رساله پایان نامه
اینجانب صفورا جاهدی دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته شیمی فیزیک که در تاریخ ۲۰/۱۲/۱۳۹۱از پایان نامه خود تحت عنوان” استفاده از مزوپروسSnO₂/Al-MCM-41تحت تابش نور مریی وماوراء بنفش برای تجزیه نوری رنگدانه متیلن بلو” با کسب نمره ۵۸/۱۷و درجه خوب دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم :
این پایان نامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه ، کتاب ، مقاله و …) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط و رویه موجود ، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام .
این پایان نامه قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح ، پایین تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است .
چنانچه بعد از فراغت از تحصیل ، قصد استفاده و هرگونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب ، ثبت اختراع و … از این پایان نامه داشته باشم ، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم .
چنانچه در هر مقطعی زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت .
نام و نام خانوادگی
تاریخ و امضاء
سپاسگذاری
قبل از هر چیز خداوند متعال را سپاس می گویم که توفیق نوشتن این پایان نامه رابه من ارزانی داشته و جلوه های بیشتری از خلقت خویش را بر ما نمایان ساخت. در ادامه از زحمات بی دریغ استاد راهنمای ارجمندم جناب آقای دکتر مجید مظفری و استاد مشاور محترم جناب آقای دکتر جعفر ابولی که در این مقطع با صبر و شکیبایی به من علم آموختند، کمال تشکر و سپاس را دارم.
تقدیم به
«صالحان راهنماو فرهیختگان بی مدعا»
تقدیم به پدر و مادر گرامی و همسر عزیزم که با صبرو تحمل وبا زحمات بی شایبه و یاری خود،در کلیه مراحل همواره مشوق و یارو مددکار من بوده که توصیه های گرانقدرشان چراغی بوده و هست فرا روی راهم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده ۱
مقدمه ۲
فصل اول: مقدمه ای بر نانوتکنولوژی
۱-۱-نانو چیست ۵
۱-۲- فناوری نانو چیست ۸
۱-۳-گذر از میکرو ذرات با نانو ذرات ۱۰
۱-۴- نانو تکنولوژی ۱۲
۱-۵- نانو مواد ۱۳
۱-۶-خطرات نانو مواد ۱۴
۱-۷-خواص و کاربردهای نانو مواد ۱۵
۱-۸- مراحل اثرگذاری نانوذرات بر سلامتی ۱۶
۱-۹- برخی راه‌های کنترل اثرات مضرنانوذرات ۱۷
۱-۱۰- فوتوکاتالیست­ چیست ۱۷
۱-۱۱-اصولو فرایند فوتوکاتالیستی ۱۸
۱-۱۲-کاتالیزور چیست ۱۹
۱-۱۳- مفهوم فوتوکاتالیست ها و نحوۀ عملکرد آنها ۲۰

۲-۴-۲- الگوریتم کاهش خطا مکانی به صورت انرژی آگاه
در الگوریتم کاهش خطای مکانی به صورت انرژی آگاه[۱۳]، یک چارچوب کاهش خطای مکانی برای رهگیری اهداف ارائه گردیده است که در این چارچوب کاهش خطای مکانی از دو رویکرد اجتناب از خطا و تصحیح خطا استفاده گردیده است. رویکرد اجتناب از خطا شامل یک روش جلوگیری از خطا به وسیله بیدار کردن گروهی از حسگرها پیش از رسیدن هدف به موقعیت پیش‌بینی‌شده هدف است که اگر تغییر جهتی بر خلاف پیش‌بینی به وجود آمد هدف قابل‌شناسایی باشد. بنابراین رویکرد تصحیح خطا به دلیل پیچیدگی زمانی و محاسباتی آن در بدترین حالت استفاده می‌شود. وقتی رویکرد اجتناب از خطا جواب نداد ناحیه بیدارباش حسگرها به اندازه مناسب بزرگ می‌شود. با توجه به اینکه برای رهگیری هدف، پیش‌بینی صحیح مکان بعدی هدف و حوزه مناسب برای بیدار کردن حسگر­ها مهم می­باشد و در صورت انتخاب مناسب حوزه بیدارباش، تغییر اندک در جهت حرکت هدف، باعث گم شدن هدف نمی‌شود بنابراین اندازه حوزه بیدارباش بسیار مهم می­باشد و بر اساس عوامل گوناگونی مانند سرعت هدف، زمان سپری‌شده، نرخ خطای قابل‌تحمل و غیره بدست آورده می­گردد. شکل۲-۱۳ حوزه‌های بیدارباش کنونی و آینده را نشان می­دهد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شکل۲-۱۳: حوزه‌های بیدارباش کنونی و آینده[۱۳].
در شکل۲-۱۳ منطقه سایه‌دار محل وجود هدف است و دایره با خط ممتد حوزه بیدارباش هدف در زمان کنونی است. اما دایره خط چین حوزه بیدارباش برای زمان آینده هدف را نشان می­دهد. زاویه‌ای است که با آن مقدار دقت در رهگیری و اندازه خطای قابل‌تحمل طرح تنظیم می‌شود. هر چه مقدار آن بزرگتر باشد احتمال گم شدن هدف کمتر می‌شود اما انرژی بیشتر در شبکه مصرف می‌شود. در الگوریتم کاهش خطای مکانی به صورت انرژی آگاه، در رویکرد اجتناب از خطا باید هدف به اندازه کافی در حوزه بیدارباش کنونی باقی بماند تا بتوان پیام بیدارباش به حسگرهای حوزه بیدارباش بعدی ارسال گردد. حسگرها در این روش به چهار گروه تقسیم می‌شوند: حسگرهای خوابیده، حسگرهای فعال بدون خطا، حسگرهای فعال با خطا و حسگرهای در حوزه آینده. این گروه‌بندی در شکل۲-۱۴ نشان داده شده است.
شکل۲-۱۴: انواع حسگرها در رویکرد اجتناب از خطا [۱۳].
همان طور که در شکل۲-۱۴ نشان داده شده است حسگرهای فعال بدن خطا می‌توانند هدف را تشخیص دهند ولی حسگرهای فعال با خطا نمی‌توانند هدف را تشخیص دهند. حسگرهای فعال آینده، مربوط به حسگرهای فعالی هستند که در حوزه آینده قرار دارند و مسئولیت ردیابی هدف در زمان آینده را بر عهده خواهند داشت. اگر هدف در ناحیه قطاع سایه‌دار باشد در نتیجه در زمان بعدی در حوزه بیدارباش پیش‌بینی‌شده خواهد بود اما اگر نباشد الگوریتم تصحیح خطا اجرا می‌گردد. اگر زمان کافی برای محاسبه مجدد وجود داشته باشد فرایند پیش‌بینی دوباره تکرار شده و مکان جدید بدست آمده و حسگرهای آن حوزه به حالت بیدارباش می‌روند. ولی اگر زمان کافی برای این کار نباشد یعنی خطا در مکان‌های نزدیک مرز حوزه بیدارباش فعلی تشخیص داده شد خود حسگر مرزی حوزه بیدارباش خود را تشکیل می‌دهد تا زمانی کافی برای بیدار کردن حوزه پیش‌بینی‌شده قبل از رسیدن هدف به آن را مهیا کند. پس از این کار فرایند تکنیک اجتناب از خطای معمول ادامه می‌یابد. در مکانیزم تصحیح خطا اگر هدف در مدت زمان معینی به حوزه بیدارباش پیش‌بینی‌شده نرسید سرخوشه فعلی باید یک حوزه بیدارباش جدید و بزرگتر تعریف کرده تا بتوان هدف را ردیابی کرد. این امر از طریق تنظیم یک زمان‌سنج در سرخوشه در حوزه بیدارباش پیش‌بینی‌شده میسر است. اگر این زمان‌سنج به انتها رسید و هدف پیدایش نشد به سرخوشه قبلی خبر می‌دهد تا حوزه جدیدتر و بزرگتر را تشکیل دهد. در این الگوریتم با بهره گرفتن از آخرین سرعت بدست آمده و سرعت حداکثری و شتاب هدف، یک شعاع بهینه که از شعاع حداکثری کمتر است بدست آورده می­ شود و بدین ترتیب انرژی کمتری در شبکه مصرف می­گردد.
۲-۴-۳- الگوریتم FTPS
در الگوریتم FTPS^[25] [۱۴]، یک رویکرد رهگیری هدف مقاوم در برابر بروز خطا در شبکه حسگر بی‌سیم ارائه گردیده است تا بتواند از گم شدن هدف جلوگیری گردد. این رویکرد با بهره گرفتن از تکنیک پیش‌بینی رشدی چند سطحی^[۲۶]، قابلیت اطمینان پیش ­بینی را افزایش و تعداد حسگرهای فعال‌شده را کاهش می­دهد و بدین طریق انرژی را به صورت بهینه مصرف می‌کند.
در الگوریتم FTPS فرض گردیده است که شبکه به خوشه‌هایی تقسیم ­بندی گردیده است. در این الگوریتم فرض گردیده است که تمام حسگرها مکان خود را می­دانند و هر خوشه نیز دارای یک سرخوشه می­باشد که از اعضای خوشه خود باخبر می­باشد. در سازوکار رهگیری هدف به منظور صرفه‌جویی در مصرف انرژی، تمام حسگرها بجز یک حسگر که هدف را دنبال می‌کند خواب هستند. رهگیری هدف هنگامی‌که سرخوشه پیامی مبنی بر اینکه هدف احتمالا در خوشه تحت نظارت آن است دریافت کرد شروع می‌گردد، سپس سرخوشه تمام حسگرهای خوشه خود را به منظور تشخیص هدف به حالت فعال می‌برد. بنابراین سرخوشه تمام پردازش‌های رهگیری هدف را انجام می­دهد و اعضای آن فقط داده‌های حس شده از هدف را به آن ارسال می‌کنند. به منظور انجام مکانیزم های رهگیری هدف و بازیابی از دو زمان‌سنج به نام‌های زمان‌سنج رهگیری و زمان‌سنج بازیابی به ترتیب به منظور تشخیص پایان زمان رهگیری و زمان بازیابی توسط سرخوشه استفاده می‌گردد. در صورتی که سرخوشه پیام تشخیص هدفی را از اعضایش دریافت نکند بررسی می‌کند که آیا امکان پیش ­بینی با سطوح بالاتر و دقیق­تر وجود دارد و یا خیر. اگر امکان پیش‌بینی با سطوح بالاتر وجود داشت فرایند رهگیری ادامه می‌یابد و سرخوشه جاری سرخوشه بعدی را بیدار می‌کند. در غیر این صورت هدف گم شده تلقی می‌شود و سرخوشه فرایند بازیابی هدف را آغاز می­ کند. در فرایند بازیابی ابتدا برد حوزه بازیابی بر اساس آخرین سرعت­های ثبت‌شده هدف محاسبه می­گردد. سپس پیام بیداری توسط سرخوشه جاری به تمام سرخوشه های درون حوزه بازیابی فرستاده می‌شود و زمان‌سنج بازیابی راه ­اندازی می‌گردد. در این هنگام هر سرخوشه که این پیام را دریافت می‌کند به اعضایش می‌گوید که به دنبال هدف بگردند و زمان‌سنج رهگیری خود را راه‌اندازی می‌کند. وقتی زمان‌سنج به پایان رسید، اگر هدف در خوشه پیدا شد یک پیام تایید به سرخوشه جاری ارسال می‌کند تا از محاسبه مجدد برد حوزه بازیابی و فرستادن پیام بیدارباش جلوگیری کند و سرخوشه­ای که هدف در برد خوشه تحت نظارت آن قرار دارد به عنوان سرخوشه جاری انتخاب می‌شود و رهگیری از این سرخوشه ادامه می‌یابد. اگر قبل از پایان زمان‌سنج بازیابی سرخوشه جاری هیچ پیام تاییدی مبنی بر پیدا شدن هدف دریافت نکرد، سرخوشه جاری برد حوزه بازیابی خود را افزایش داده و پیام بیدارباش را برای سرخوشه های درون برد حوزه بازیابی ارسال می‌کند. اگر چند خوشه بتوانند هدف را تشخیص دهند سرخوشه فعلی برای جلوگیری از ثبت چند مسیر برای هدف هنگام دریافت اولین پیام تایید، پیامی به دیگر خوشه‌ها ارسال می‌کند تا از ادامه جستجوی هدف منصرف شوند. در سازوکار پیش‌بینی ارائه شده در این الگوریتم تعداد سطوح پیش‌بینی بر اساس حرکت هدف بعد از فاز یادگیری محاسبه می‌گردد و بدین منظور حسگرها تعداد شکست‌ها در پیدا کردن هدف را ثبت می‌کنند. بعد از ثبت هر خطای پیش ­بینی، در آخر با یک آستانه خطا مقایسه می‌شود و اگر از آن بیشتر بود یکی به سطوح پیش‌بینی اضافه می‌شود و هر تشخیص صحیح پیش‌بینی نیز ثبت می‌گردد و در انتها با یک آستانه موفقیت مقایسه می‌شود و اگر از آن بیشتر بود از سطوح پیش‌بینی یکی کم می‌گردد. شکل۲-۱۵ مثالی را نشان می‌دهد که در آن تعداد سطوح پیش‌بینی، برابر سه است.
شکل۲-۱۵: مثالی از پیش‌بینی سه سطحی [۱۴].
۲-۴-۴- الگوریتم HPS
در الگوریتمHPS^[27] [۱۵]، یک رویکرد پیش‌بینی سلسله مراتبی به منظور رهگیری هدف در شبکه‌های حسگر سلسله­مراتبی^[۲۸] ارائه گردیده است. در این الگوریتم فرض گردیده است که شبکه به خوشه‌هایی تقسیم ­بندی گردیده است و هر کدام از این خوشه‌ها دارای یک سرخوشه می­باشند. در این الگوریتم از یک رویه پیش­بین استفاده شده است که این رویه با بهره گرفتن از تکنیک کمترین مربعات بازگشتی و مکان‌های پیشین بدست آمده هدف، مکان بعدی هدف پیش‌بینی می­ شود. در این معماری دو لایه، حسگرهای شبکه به دو دسته سرخوشه‌ها و حسگرهای معمولی تقسیم گردیده­اند که سرخوشه­ها می­توانند با حسگرهای معمولی عضو خود در ارتباط باشند و همچنین سرخوشه‌ها می­توانند با یکدیگر ارتباط داشته باشند. حسگر­های معمولی عضو خوشه، حسگرهایی از نوع حسگرهای دودویی فرض شده‌اند که اگر هدف در برد حسی آن‌ها قرار دارد عدد یک و در غیر این صورت عدد صفر را برای سرخوشه خودشان ارسال می­ کنند. حسگرهای سرخوشه­ها دارای توان پردازشی بالاتری نسبت به حسگرهای معمولی هستند و از منبع انرژی بی‌نهایتی برخوردارند ولی حسگرهای معمولی، حسگرهایی هستند که دارای زیرسیستم‌هایی با توان پردازشی و انرژی محدودی می­باشند. در این معماری فرض گردیده است که سرخوشه‌ها و حسگرهای معمولی می‌توانند در دو حالت خوابیده و فعال، به فعالیت خود ادامه دهند. حسگر­های سرخوشه هنگامی در حالت فعال قرار می‌گیرند که یک سرخوشه همسایه‌اش به آن اطلاع دهد که هدف از خوشه تحت نظارت آن عبور خواهد کرد و هنگامی‌که یک سرخوشه در حالت فعال قرار گرفت، بر مبنای حرکت هدف برای حسگرهای عضو خود را که در مسیر حرکت هدف قرار دارند، پیام بیدارباش را ارسال می­ کند. حسگرهای عضو سرخوشه فعال با دریافت پیام بیدارباش از حسگر سرخوشه خود حالت خود را به حالت فعال تغییر می‌دهند. در این الگوریتم به منظور مصرف غیرضروری انرژی، از بین حسگرهای معمولی که سرخوشه پیام فعال شدن را به آن‌ها ارسال می­ کند، فقط حسگرهایی که دارای احتمال بالاتر از p هستند حالت خود را به حالت فعال تغییر می‌دهند. حسگرهای معمولی طوری پیاده‌سازی شده‌اند که هر حسگر، عضو خوشه‌ای قرار می­گیرد که کمتری فاصله را تا حسگر سرخوشه دارد. سرخوشه به منظور ارسال اطلاعات به حسگرهای عضو خود یک برد مخابراتی که برابر با قطر دایره محیطی محدب خوشه تعیین می‌کند. این برد در شکل۲- ۱۶ نشان داده شده است.
شکل۲- ۱۶: تعیین برد مخابراتی خوشه [۱۵].
در این الگوریتم به منظور مکان‌یابی هدف از الگوریتم مکان‌یابی مرکز جرم استفاده‌شده است. در این الگوریتم مکان هدف با بهره گرفتن از میانگین حسابی طول و عرض جغرافیایی حسگرهایی که هدف را تشخیص داده‌اند تخمین زده می‌شود و به منظور صرفه‌جویی در مصرف انرژی حسگرهایی که فعال هستند و نتوانستند هدف را تشخیص دهند اطلاعاتی را به سرخوشه ارسال نمی­کند. در الگوریتم پیشگویی با بهره گرفتن از الگوریتم RLS، حسگرهایی که از زمان جاری روشن هستند و تعدادی دیگر که از زمان قبل روشن بوده‌اند سرخوشه جاری مکان بعدی هدف پیش‌بینی می‌گردد. سرخوشه در این مکان به عنوان سرخوشه پیشرو جدید انتخاب می‌گردد. سپس حسگرهای این مکان تا شعاع مخابراتی تعیین‌شده فعال می‌گردند. از حسگرهای فعال‌شده، حسگرهایی که در حوزه نظارت سرخوشه پیشرو نیستند سرخوشه های آن‌ها به عنوان زیر پیشروها به سرخوشه پیشرو شناخته می‌شوند. هنگامی که هدف توسط سرخوشه پیشرو تشخیص داده شد حسگرهایی که از دو زمان قبل فعال بوده‌اند خاموش می‌گردند و بعد از آن حسگرهایی که در زمان قبل و زمان جاری فعال هستند اطلاعات حسی خود را به سرخوشه های خود می‌فرستند و سرخوشه‌ها اطلاعات خود را به سرخوشه پیشرو ارسال می‌کنند. در نهایت سرخوشه پیشرو مکان بعدی هدف را پیش‌بینی کرده و این روند ادامه پیدا خواهد کرد. در این الگوریتم در صورت از کار افتادن حسگر سرخوشه­ای به منظور جلوگیری از به وجود آمدن اختلال در رهگیری هدف یک سرخوشه جدید برای آن خوشه در نظر گرفته می‌شود و حسگرها تحت نظارت آن سرخوشه به کار خود ادامه می‌دهند.
۲-۴-۵- الگوریتم PES
در الگوریتم PES^[29] [۱۶]، به منظور رسیدن به حالت ایده­آل مصرف انرژی در شبکه، الگوریتمی ارائه گردیده است که توسط آن تعداد دفعات نمونه‌برداری توسط حسگرها و تعداد حسگر­هایی که در امر رهگیری شرکت دارند، کاهش یافته است. این الگوریتم از سه قسمت تشکیل شده است که عبارتند از: بخش پیش ­بینی برای پیش ­بینی حرکت هدف، مکانیزم بیدار سازی حسگر­های مورد نظر و مکانیزم بازیابی هدف. در الگوریتم PES ابتدا مکان بعدی هدف توسط حسگر جاری که هدف را تشخیص داده است پیش‌بینی می‌گردد و قبل از اینکه به خواب برود موعد بیداری آن‌ها را محاسبه کرده و به حسگرهای مورد نظر پیام بیدارباش ارسال می‌کند. پس از گذشتن زمان خواب، حسگر جاری به همراه حسگرهای مورد نظر بیدار می‌گردند و اگر در تشخیص هدف موفقیتی کسب نگردید مکانیزم بازیابی هدف اجرا می‌گردد.
در این الگوریتم به منظور پیش‌بینی مکان آینده هدف از سه نوع الگوریتم اکتشافی استفاده گردیده است. در الگویتم اول که اکتشاف فوری نام دارد فرض می‌شود که سرعت و جهت حرکت هدف در طول پیش‌بینی ثابت است و بر این اساس مکان آینده هدف پیش‌بینی می‌گردد. این الگوریتم به دلیل اینکه حسگر جاری نیازی به دانستن تاریخچه حرکتی هدف ندارد، بسیار ساده و از نظر مصرف انرژی بسیار مناسب است. در الگوریتم دیگری با نام اکتشاف میانگین با توجه به تاریخچه سرعت و جهت آن در چند نمونه‌برداری اخیر و میانگین‌گیری از آن‌ها مکان آینده هدف پیش‌بینی می‌شود. بنابراین، این الگوریتم به دلیل اینکه نیاز به انتقال اطلاعات مربوط به حرکت هدف به حسگرهای دیگر وجود دارد، دارای سربار مخابراتی بیشتری نسبت به الگوریتم اکتشاف فوری است. ولی در الگوریتم آخر که میانگین نمایی نام‌گذاری شده است، بر اساس وزن‌هایی که به نقاط مختلف نمونه‌برداری داده می‌شود میانگین‌گیری انجام می‌گیرد.
در این الگوریتم به منظور بیدار سازی مجموعه حسگرها نیز از سه رویکرد استفاده گردیده است. در رویکرد اول حسگر جاری تنها حسگر مقصد پیش‌بینی‌شده را فعال می­ کند. در رویکرد دوم، علاوه بر حسگر مقصد تمام حسگرهای موجود در مسیر بین حسگر جاری و حسگر مقصد فعال می‌گردند تا احتمال گم شدن هدف کاهش یابد. بنابراین این رویکرد قادر است تغییرات مقدار سرعت را نیز پیش‌بینی کند. در رویکرد سوم بیدار سازی حسگرهای همسایه مسیر پیش‌بینی‌شده علاوه بر بیدار سازی حسگرهای موجود در مسیر پیش‌بینی‌شده صورت می‌پذیرد تا این رویکرد تغییرات مقدار و جهت سرعت هدف را بتوانند پوشش دهند و در صورت تغییرات جزئی حرکت هدف، هدف قابل‌شناسایی باشد. شکل۲-۱۷ رویکردهای بیدارسازی را نشان می‌دهد.
شکل۲-۱۷: توابع اکتشافی برای مکانیزم های بیدار کردن حسگرها [۱۶].
در صورت گم شدن هدف حسگر جاری از رویکرد بیدارسازی آخر استفاده می‌گردد تا هدف پیدا شود و در صورت شکست این روش تمام حسگرهای شبکه فعال می‌گردند تا مکان هدف مورد نظر تشخیص داده شود. این امر از طریق یک ارسال پیام سیل­آسا به تمام حسگرها صورت می‌پذیرد. به منظور جلوگیری از رفتن به مرحله پرهزینه آخر، هنگامی‌که هدفی در مرحله اول پیدا شد حسگری که آن را پیدا می­ کند به حسگر شروع‌کننده فرایند بازیابی هدف اطلاع می‌دهد تا حسگر شروع‌کننده فرایند بازیابی مرحله پرهزینه آخر بازیابی هدف را اجرا نکند.
۲-۴-۶- الگوریتم DPR
در الگوریتم DPR^[30] [۱۷]، به منظور گزارش موثر مکان هدف به ایستگاه پایه الگوریتمی بر مبنای پیش‌بینی دوگانه ارائه گردیده است، تا مصرف انرژی به حداقل رسانده شود. در این روش ایستگاه پایه و حسگرها مسیر حرکت هدف را پیش‌بینی می‌کنند تا از تبادلات میان آن‌ها کاسته شود. بدین منظور یک مدل پیش‌بینی در حسگرها و ایستگاه پایه پیاده‌سازی می­گردد و حسگرها و ایستگاه پایه با بهره گرفتن از تاریخچه هدف موقعیت هدف را به صورت دائم پیش‌بینی می­ کنند. در این حالت تا وقتی که داده‌های جمع‌ آوری شده توسط حسگرها با داده ­های خروجی پیش‌بینی کننده یکی باشد نیازی نیست که حسگرها داده‌ای به ایستگاه پایه ارسال کنند. اما اگر تطابق نداشته باشند حسگرها باید داده جمع­آوری شده را به ایستگاه پایه بفرستند. با توجه به اینکه سربار بسته‌های انتقالی میان حسگرهای حسگر کمتر از انتقال بسته‌ها به ایستگاه پایه است بنابراین این الگوریتم قادر است در مصرف توان صرفه‌جویی کند. یکی از عواملی که بر دقت این پیش‌بینی‌ها اثر می­ گذارد مدلی است که برای پیش‌بینی مکان اهداف در نظر گرفته می‌شود. دو نوع مدل مکانی وجود دارد که شامل مدل‌های جغرافیایی و نمادین می‌شوند. مدل جغرافیایی همان مختصات دقیق هدف است درحالی‌که مدل نمادین که بر اساس روش­هایی مکان هدف تخمین زده می­ شود دارای دقت و پیچیدگی کمتری می­باشند. این مدل­ها در شکل۲-۱۸ نشان داده شده است.
شکل۲-۱۸: مدل‌های مکانی [۱۷].
مدل‌های نمادین به چهار دسته تقسیم می‌گردند که عبارتند از:
مدل سلول حسگر که ساده‌ترین و بی‌دقت ترین مدل نمادین بشمار می­رود و در آن مکان هدف را به وسیله شناسه هر حسگر که هدف در آن قرار دارد مشخص می‌گردد.
مدل مثلث که از اتصال نقاط پایانی مرز میان دو حسگر با مرکز سلول حسگر، شکل می‌گیرد. این مدل باعث کاهش منطقه شناسایی‌شده و سادگی تخمین مثلث مربوطه می‌شود.
مدل شبکه که از خطوط مشبک فرضی در شبکه بدست می ­آید. هر چه تعداد این مشبک­ها بیشتر باشد دقت مدل بیشتر می‌گردد و به مدل جغرافیایی نزدیک‌تر می‌گردد.
مدل مختصات که دقیق‌ترین مدل نمادین محسوب می‌گردد و مختصات دقیق هدف را نشان می‌دهد.
۲-۵- رویکرد مبتنی بر خوشه
در رویکرد مبتنی بر خوشه، شبکه به گروه‌هایی از حسگرها تقسیم می‌شود که هر گروه خوشه نامیده می‌شود. این کار برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی انجام می‌شود. هر خوشه دارای یک سرخوشه است که وظیفه رهگیری هدف و انجام محاسبات مربوطه را به عهده دارد. در این قسمت، برخی از پژوهش­های ارائه‌شده مربوط به این رویکرد بررسی می‌گردد.
۲-۵-۱- الگوریتم رهگیری اهداف سریع
در الگوریتم رهگیری اهداف سریع [۱۸]، به دلیل کاهش دادن احتمال گم شدن هدف، حرکت هدف پیش‌بینی می­گردد و حسگرهایی که در مسیر هدف قرار دارند قبل از رسیدن هدف به آن‌ها فعال می‌گردند. هنگامی‌که هدف وارد شبکه می‌شود حسگری که از همه به هدف نزدیک‌تر است به عنوان سرخوشه انتخاب می‌شود. بدین منظور حسگری که هدف را تشخیص داده است بر اساس قدرت سیگنال دریافتی از هدف یک زمان­سنج را راه‌اندازی می‌کند به طوری که هر چه قدرت سیگنال دریافتی بیشتر باشد مقدار اولیه زمان­سنج کمتر خواهد بود. بنابراین اگر یک حسگر تا اتمام زمان­سنج خود پیامی مبنی بر اینکه حسگر دیگری سرخوشه شده است را دریافت نکند خود را به عنوان سرخوشه اعلام کند و این مطلب را با دادن یک پیام به همسایگانش اطلاع دهد. در الگوریتم به دلیل اینکه ممکن است فواصل بین حسگرهایی که هدف را تشخیص داده‌اند بیش از یک پرش فاصله داشته باشند و احتمال اینکه بیش از یک حسگر، کاندید سرخوشه باشند وجود خواهد داشت بنابراین زمان­سنج دومی بین کاندیدها راه‌اندازی می‌گردد تا با مکانیزم فوق یک حسگر سرخوشه گردد.
هنگامی‌که سرخوشه انتخاب شد سرخوشه یک پیام مبنی بر اینکه سرخوشه شده است را برای تمام همسایگانش که یک یال با آن فاصله دارند می‌فرستد. هر حسگری که این پیام را دریافت می‌کند به عنوان یک عضو از این خوشه قرار می­گیرد. سپس، این اعضا قدرت سیگنال دریافتی خود را در زمان‌های مشخصی به سرخوشه می‌رسانند تا سرخوشه قادر به مکان‌یابی هدف باشد. سرخوشه پس از دریافت این اطلاعات از تمام حسگرهای عضو خوشه خود برای تعیین محل هدف، سه پیام که حسگرهای ارسال‌کننده آن به هدف نزدیک‌تر می­باشند را انتخاب می‌کند و مکان جاری هدف و سرعت و جهت حرکت هدف را با بهره گرفتن از تکنیک های مکان‌یابی هدف بدست می‌آورد. سرخوشه جاری با توجه به سرعت و مسیر حرکت هدف که محاسبه می‌گردد، تعداد خوشه‌های مورد نیاز برای تشکیل در مسیر هدف را مشخص می‌کند. هر چه سرعت هدف بالاتر باشد تعداد این خوشه‌ها نیز بیشتر خواهد شد. حسگرهای موجود در این خوشه‌ها به حالت فعال می­روند و تا وقتی که هدف را تشخیص نداده‌اند حالت خود را به حالت خوابیده تغییر نمی­دهند. شکل۲-۱۹ ماشین حالت این الگوریتم را نشان می‌دهد.

شکل۲-۱۹: ماشین حالت الگوریتم رهگیری اهداف سریع [۱۸].
در صورتی که هدف از مسیر پیش‌بینی‌شده خود منحرف شود یکی از خوشه ­ها به این موضوع پی می‌برد. بنابراین حسگر سرخوشه­ای که هدف در برد خوشه آن قرار دارد جهت جدید حرکت هدف را محاسبه می­ کند و خوشه ­ها در جهت جدید فعال می­گردند. این فرایند بدین گونه انجام می­ شود که سرخوشه فعلی با توجه به مسیر حرکت محاسبه‌شده نزدیک‌ترین حسگر به این مسیر را به عنوان سرخوشه انتخاب می­ کند و پیام سرخوشه شدن را برای آن ارسال می‌کند. سرخوشه جدید، خوشه‌های جدید خود را توسط الگوریتم تشکیل خوشه ایجاد می‌کند و با توجه به فعال بودن حسگرهایی که در مسیر قدیمی قرار داشته‌اند و به منظور جلوگیری از هدر رفتن انرژی در صورتی که حسگرها هدف را تا مدت زمان معینی تشخیص ندهند حالت خود را به حالت خوابیده تغییر می‌دهند.
۲-۵-۲- الگوریتم رهگیری هدف با همکاری خوشه ­ها
در الگوریتم رهگیری هدف با همکاری خوشه ­ها [۱۹]، یک معماری رهگیری هدف ارائه گردیده است که بر اساس مصرف انرژی الگوریتم سعی در بهینه­سازی آن شده است. در این الگوریتم فرض می‌گردد هنگامی تشخیص هدف صورت گرفته است که فاصله حسگر پیشرو تا هدف از یک حد آستانه کمتر باشد. بعد از تشخیص هدف الگوریتم خوشه‌بندی پویا به منظور خوشه­بندی حسگرها و رهگیری هدف بکار برده می‌گردد. در الگوریتم خوشه­بندی پویا به منظور شکل‌گیری خوشه ابتدا حسگری که قدرت سیگنال شناسایی هدف آن از یک حد آستانه بیشتر می­باشد خود را به عنوان سرخوشه موقتی اعلام می­ کند. به دلیل اینکه امکان دارد بیش از یک حسگر سرخوشه گردد از یک روش انتخاب سرخوشه دو مرحله‌ای که بر اساس تاخیر تصادفی است، استفاده می‌گردد تا فقط یک حسگر به عنوان سرخوشه در هر مرحله انتخاب گردد. در روش انتخاب سرخوشه ابتدا حسگرهای سرخوشه موقتی بر اساس قدرت سیگنال دریافتی از هدف یک زمان­سنج را راه‌اندازی می‌کند به طوری که هر چه قدرت سیگنال دریافتی بیشتر باشد مقدار اولیه زمان­سنج کمتر خواهد بود. هر کدام از حسگرهای سرخوشه موقتی تا اتمام زمان‌سنج خود پیامی را ارسال نمی­کنند. اگر در زمان اتمام زمان­سنج پیامی توسط حسگر سرخوشه موقتی دریافت گردیده شده باشد، این حسگر پیامی را به همسایگان خود ارسال نخواهد کرد. در صورتی که زمان­سنج یک حسگر سرخوشه موقتی خاتمه یافت و آن حسگر پیامی را دریافت نکرده باشد، بسته‌ی انرژی که حاوی اطلاعات حسی هدف می­باشد را برای تمام همسایگان خود ارسال می­ کند و زمان­سنج دومی را بر اساس قدرت سیگنال دریافتی از هدف راه‌اندازی می‌کند. در صورتی که زمان­سنج دوم یک حسگر سرخوشه موقتی خاتمه یافت و آن حسگر پیامی را دریافت نکرده باشد، خود را به عنوان سرخوشه معرفی کرده و بسته حاوی اثر که حاوی اطلاعات کامل اثر می­باشد ارسال می­گردد [۲۰]. هنگامی‌که سرخوشه انتخاب گردید حسگرهایی برای عضویت در خوشه تحت نظارت آن سرخوشه انتخاب می‌شوند که دارای شرایط زیر باشند:
مقدار سیگنال دریافتی آن‌ها از حد آستانه مورد نظر بیشتر باشد.
برد ارتباطی آن‌ها از فاصله آن‌ها از سرخوشه بیشتر باشد.
مقدار انرژی باقیمانده در آن‌ها بیش از حد آستانه باشد.
در این الگوریتم در صورتی که سرخوشه جدیدی ایجاد گردید، به منظور بالا بردن دقت در مکان‌یابی هدف، سرخوشه جدید اطلاعات هدف را از حسگرهایی که در خوشه قبلی به هدف نزدیک‌تر بودند بدست می‌آورد و با بهره گرفتن از آن‌ها مکان‌یابی را انجام می‌دهد.
۲-۵-۳- الگوریتم DELTA
در الگوریتم DELTA^[31] [۲۱]، رویدادهای موجود بین حسگرها به وسیله روش توزیع‌شده‌ای سازماندهی می‌گردند تا سربار ارتباطی موجود بین حسگرها کاهش یابد و در نتیجه دقت رهگیری هدف بالا رود. در این الگوریتم ابتدا همه حسگرها در حالت بیکار قرار دارند و هر کدام از حسگرها در فاصله‌های زمانی نمونه‌برداری هدف را شناسایی می‌کنند. در صورتی که هدفی برای اولین بار توسط حسگری شناسایی گردید، آن حسگر حالت خود را به حالت انتخاب^[۳۲] تغییر خواهد داد. حسگرهایی که حالت آنها، حالت انتخاب می‌باشد بر اساس قدرت سیگنال دریافتی از هدف، زمان‌سنجی را راه‌اندازی می‌کنند و هنگامی‌که زمان‌سنج خاتمه می‌یابد، پیام رهبر شدن خود را مکررا به صورت همگانی به حسگرهایی که در برد ارتباطی آن قرار دارند ارسال می‌کنند. در صورتی که حسگری پیام رهبر شدن را دریافت کرد حالت خود را به حالت عضو تغییر می‌دهد و آن حسگر را به عنوان رهبر خود انتخاب می‌کند. در نهایت در صورتی که هدف توسط حسگرهای عضو شناسایی گردید، فاصله نسبی خود تا هدف را برای حسگر رهبر ارسال می‌کنند و آن حسگر نیز با بهره گرفتن از اطلاعات بدست آورده شده از حسگرهای عضو، موقعیت هدف را به ایستگاه پایه ارسال می‌کند. در صورتی که حسگر رهبر قادر به شناسایی هدف نباشد پیام انتخاب مجدد رهبر را به صورت همگانی به حسگرهای عضو خود ارسال می‌کند و حالت خود را به حالت بیکار تغییر می‌دهند. در صورت دریافت این پیام، حسگرهای عضو حالت خود را به حالت انتخاب تغییر می‌دهند تا حسگر جدیدی را به عنوان رهبر خود انتخاب کنند. شکل۲-۲۰ روند تغییرات حالات حسگرها را نشان می‌دهد.
شکل۲-۲۰: ماشین حالات الگوریتم DELTA [21].
۲-۵-۴- الگوریتم DPT
در الگوریتم DPT^[33] [۲۲]، به منظور اینکه امکان رهگیری هدف با تغییرات در مسیر حرکت و اندازه سرعت هدف امکان­ پذیر باشد یک معماری برای مدیریت و هماهنگ‌سازی حسگرهای موجود در شبکه‌های حسگر بی­سیم ارائه گردیده است. این الگوریتم بر اساس پیش ­بینی عمل کرده و از خوشه‌بندی به منظور ایجاد قابلیت گسترش و قابلیت اطمینان استفاده گردیده است. در این الگوریتم سرخوشه یک توصیف­گر هدف برای هر هدفی که تشخیص داده می‌شود تعریف می‌کند. توصیف­گر حاوی اطلاعاتی مانند شناسه هدف، محل کنونی هدف، محل پیش‌بینی‌شده هدف و برچسب زمانی است. در هر زمان هر سرخوشه یک توصیف­گر هدف به عنوان نتیجه حس کردن خوشه‌اش را به حسگر مقصد ارسال می‌کند. اولین فیلد در یک توصیف گر شناسه هدف است که برای شناسایی بدون ابهام یک هدف در بین سرخوشه های مختلف استفاده می‌شود. با بهره گرفتن از داده‌های حسی سه حسگر توسط سرخوشه و بکار بردن یکی از روش‌های موجود برای مکان‌یابی مکان فعلی هدف تعیین می‌شود. فیلد دیگر، مکان بعدی هدف است که باید با بهره گرفتن از مکان‌های قبلی محاسبه‌شده پیش‌بینی شود. در این الگوریتم به منظور جلوگیری از استفاده بیش از حد انرژی از پیش‌بینی کننده‌ای استفاده‌شده است که بر اساس دو نقطه(مکان هدف در دو موقعیت قبل) مکان آینده هدف را پیش ­بینی می­ کند. پس از اینکه محل هدف توسط سرخوشه جاری پیش ­بینی شد به سرخوشه­ای که در نزدیکی این محل است پیامی ارسال می‌گردد. آن سرخوشه نیز سه حسگری که در برد خوشه تحت نظارت سرخوشه قرار دارند و از تمام حسگرهای عضو سرخوشه به مکان پیش‌بینی‌شده هدف نزدیک‌تر هستند به عنوان حسگرهای محاسبه کننده مکان هدف فعال می‌گردند. این روند در شکل۲-۲۱ نشان داده شده است.

گفتار اول: وضعیت شخصی ۱۲۲

بند اول: جنسیت، سن، تحصیلات و تأهل ۱۲۲

الف: جنسیت ۱۲۲

ب: سن ۱۲۳

ج: تحصیلات ۱۲۴

د: وضعیت تأهل یا تجرد ۱۲۴

بند دوم: وضعیت اقتصادی ۱۲۵

الف: اشتغال ۱۲۵

ب: میزان درآمد ۱۲۶

ج: وضعیت مسکن ۱۲۶

د: تأثیر فقر در سرقت ۱۲۷

بند سوم: وضعیت اعتقادی ۱۲۷

بند چهارم: اعتیاد ۱۲۸

بند پنجم: مصرف مشروبات الکلی ۱۲۹

بند ششم: سابقه بیماری روانی ۱۳۰

بند هفتم : رابطه نامشروع ۱۳۰

بند هشتم : نحوه ارتکاب سرقت ۱۳۱

بند نهم : محتمل دانستن دستگیری و مجازات ۱۳۱

گفتار دوم: خانواده، اقوام و دوستان ۱۳۲

بند اول: خانواده ۱۳۲

الف: در قید حیات بودن والدین ۱۳۲

ب: تعداد اعضای خانواده ۱۳۲

ج: تحصیلات والدین ۱۳۳

د: شغل والدین ۱۳۴

۱- شغل پدر ۱۳۴

۲- شغل مادر ۱۳۵

ه: رفتار والدین ۱۳۷

۱-نحوه رفتار والدین با پاسخگویان ۱۳۷

۲-نحوه رفتار والدین با یکدیگر ۱۳۷

۳-تبیض آمیز بودن رفتار والدین ۱۳۸

ت: درآمد والدین ۱۳۸

ث: سابقه کیفری اعضای خانواده ۱۳۹

چ: اعتیاد والدین ۱۳۹

ح: اعتقادات مذهبی والدین ۱۴۰

خ: تأثیر خانواده در سارق شدن پاسخگویان ۱۴۰

بند دوم: اقوام ۱۴۰

الف: روابط با اقوام ۱۴۰

ب: اعتیاد اقوام ۱۴۱

ج: سابقه سرقت در میان اقوام ۱۴۱

د: اعتقادات مذهبی اقوام ۱۴۱

ه: تأثیر اقوام در سارق شدن پاسخگویان ۱۴۲

بند سوم: دوستان ۱۴۲

الف: اهمیت دادن والدین در انتخاب دوست ۱۴۲

ب: اعتقادات مذهبی دوستان ۱۴۲

ج: سوابق کیفری دوستان ۱۴۳

د: اعتیاد دوستان ۱۴۳

ه: تأثیر دوستان در سارق شدن پاسخگویان ۱۴۴

گفتار سوم: محل زندگی، تحصیل و محیط زندان ۱۴۴

بند اول: محل زندگی ۱۴۴

الف: وضعیت اقتصادی محل زندگی ۱۴۴

ب: وضعیت اعتیاد در محل زندگی ۱۴۵

ج: وضعیت بزهکاری در محل زندگی ۱۴۶

د: تأثیر محل زندگی در سارق شدن ۱۴۶

بند دوم: محیط تحصیل ۱۴۶

الف: رفتار معلمان ۱۴۶

ب: تأثیر محیط تحصیل در سارق شدن ۱۴۷

بند سوم: تأثیر زندان ۱۴۷

بند چهارم: تأثیر مال باخته ها و مالخرها ۱۴۸

الف: تأثیر مال باخته ها ۱۴۸

ب: تأثیر مالخرها ۱۴۸

نتیجه گیری ۱۵۰

راهکارهای پیشنهادی ۱۵۴

منابع و مآخذ ۱۵۸

پیوست ها ۱۶۲

فهرست نمودارها

نمودار (۲-۱) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب داشتن سابقه زندان ۳۴

نمودار (۲-۲) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب تأثیر مجازات زندان بر پاسخگویان ۳۸

نمودار (۲-۳) ورودی پرونده ­های سرقت به دادسرای کرمانشاه به تفکیک ماه، سال ۱۳۹۰ ۴۹

نمودار (۲-۴) خروجی پرونده ­های سرقت از دادسرای کرمانشاه به تفکیک ماه، سال۱۳۹۰ ۵۰

نمودار (۲-۵) موجودی پرونده ­های سرقت در دادگاه­ های کرمانشاه به تفکیک ماه، سال۱۳۹۰ ۵۳

نمودار (۲-۶) ورودی پرونده ­های سرقت به دادگاه­ های کرمانشاه به تفکیک ماه، سال۱۳۹۰ ۵۴

نمودار (۲-۷) خروجی پرونده ­های سرقت از دادگاه­ های کرمانشاه به تفکیک ماه، سال۱۳۹۰ ۵۵

نمودار (۲-۸) ورودی پرونده ­های سرقت به شعب اجرای احکام کیفری، سال۱۳۹۰ ۵۸

نمودار (۲-۹) موجودی پرونده ­های سرقت در شعب اجرای احکام کیفری، سال۱۳۹۰ ۵۹

نمودار (۲-۱۰) خروجی پرونده ­های سرقت از شعب اجرای احکام کیفری، سال۱۳۹۰ ۶۰

نمودار (۳-۱) توزیع نمودار فراوانی برحسب جنس ۶۴

نمودار (۳-۲) توزیع نمودار فراوانی برحسب سن ۶۵

نمودار (۳-۳) توزیع نمودار فراوانی برحسب میزان تحصیلات ۶۶

نمودار (۳-۴) توزیع نمودار فراوانی برحسب تأهل و تجرد ۶۷

نمودار(۳-۵) توزیع نمودار فراوانی بر حسب شغل ۶۸

نمودار(۳-۶)توزیع نمودار فراوانی بر حسب میزان درآمد ۶۹

نمودار(۳-۷) توزیع نمودار فراوانی بر حسب وضعیت مسکن ۷۰

نمودار(۳-۸)توزیع نمودار فراوانی بر حسب در قید حیات بودن والدین ۷۱

نمودار(۳-۹)توزیع نمودار فراوانی بر حسب تعداد اعضای خانواده ۷۲

نمودار(۳-۱۰) توزیع نمودار فراوانی بر حسب میزان سواد پدر ۷۳

نمودار(۳-۱۱) توزیع نمودار فراوانی بر حسب میزان سواد مادر ۷۴

نمودار(۳-۱۲)توزیع نمودار فراوانی بر حسب شغل پدر ۷۵

نمودار(۳-۱۳)توزیع نمودار فراوانی بر حسب شغل مادر ۷۶

نمودار(۳-۱۴) توزیع نمودار فراوانی بر حسب رفتار والدین با پاسخگو ۷۷

نمودار(۳-۱۵) توزیع نمودار فراوانی بر حسب رفتار والدین با یکدیگر ۷۸

نمودار(۳-۱۶) توزیع نمودار فراوانی بر حسب تبعیض میان فرزندان ۷۹

نمودار(۳-۱۷) توزیع نمودار فراوانی بر حسب میزان درآمد والدین ۸۰

نمودار(۳-۱۸)توزیع نمودار فراوانی بر حسب اعتیاد والدین ۸۱

نمودار(۳-۱۹) توزیع نمودار فراوانی بر حسب سایقه کیفری اعضای خانواده ۸۲

نمودار(۳-۲۰) توزیع نمودار فراوانی بر حسب سابقه سرقت اعضای خانواده ۸۳

نمودار(۳-۲۱)توزیع نمودار فراوانی بر حسب اعتقادات مذهبی والدین ۸۴

نمودار(۳-۲۲)توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر خانواده در ارتکاب سرقت ۸۵

نمودار(۳-۲۳) توزیع نمودار فراوانی بر حسب وضعیت محل سکونت ۸۶

نمودار(۳-۲۴) توزیع نمودار فراوانی بر حسب اعتیاد افراد محل زندگی ۸۷

نمودار(۳-۲۵)توزیع نمودار فراوانی بر حسب وضعیت افراد محل از نظر بزهکاری ۸۸

نمودار(۳-۲۶) توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر محل زندگی در سارق شدن ۸۹

نمودار(۳-۲۷) توزیع نمودار فراوانی بر حسب رابطه با اقوام ۹۰

نمودار(۳-۲۸) توزیع نمودار فراوانی بر حسب اعتیاد داشتن اقوام ۹۱

نمودار(۳-۲۹) توزیع نمودار فراوانی بر حسب داشتن سابقه سرقت در میان اقوام ۹۲

نمودار(۳-۳۰) توزیع نمودار فراوانی بر حسب اعتقادات مذهبی اقوام ۹۳

نمودار(۳-۳۱) توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر اقوام در سارق شدن ۹۴

نمودار(۳-۳۲)توزیع نمودار فراوانی بر حسب اهمیت دادن والدین در انتخاب دوستان ۹۵

نمودار(۳-۳۳) توزیع نمودار فراوانی بر حسب وضعیت اعتقادات مذهبی دوستان ۹۶

نمودار(۳-۳۴)توزیع نمودار فراوانی بر حسب سابقه کیفری دوستان ۹۷

نمودار(۳-۳۵)توزیع نمودار فراوانی بر حسب سابقه سرقت دوستان ۹۸

نمودار(۳-۳۶)توزیع نمودار فراوانی بر حسب اعتیاد دوستان ۹۹

نمودار(۳-۳۷)توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر دوستان در ارتکاب سرقت ۱۰۰

نمودار(۳-۳۸)توزیع نمودار فراوانی بر حسب نحوه رفتار معلمان در مدرسه ۱۰۱

نمودار(۳-۳۹)توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر مدرسه در سارق شدن ۱۰۲

نمودار(۳-۴۰)توزیع نمودار فراوانی بر حسب اعتقادات مذهبی پاسخگویان ۱۰۳

نمودار(۳-۴۱) توزیع نمودار فراوانی بر حسب اهل نماز و روزه بودن پاسخگویان ۱۰۴

نمودار(۳-۴۲)توزیع نمودار فراوانی بر حسب مصرف مشروبات الکلی ۱۰۵

نمودار(۳-۴۳) توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر مصرف مشروبات الکلی در سارق شدن ۱۰۶

نمودار(۳-۴۴)توزیع نمودار فراوانی بر حسب داشتن سابقه اعتیاد ۱۰۷

نمودار(۳-۴۵)توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر اعتیاد در ارتکاب سرقت ۱۰۸

نمودار(۳-۴۶) توزیع نمودار فراوانی بر حسب داشتن سابقه بیماری روانی ۱۰۹

نمودار(۳-۴۷)توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر بیماری روانی در ارتکاب سرقت ۱۱۰

نمودار(۳-۴۸)توزیع نمودار فراوانی بر حسب داشتن رابطه نامشروع ۱۱۱

نمودار(۳-۴۹)توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر رابطه نامشروع در سارق شدن ۱۱۲

نمودار(۳-۵۰)توزیع نمودار فراوانی بر حسب نحوه‌ی ارتکاب سرقت ۱۱۳

نمودار(۳-۵۱) توزیع نمودار فراوانی بر حسب برنامه ریزی جهت ارتکاب سرقت ۱۱۴

نمودار(۳-۵۲) توزیع نمودار فراوانی بر حسب دادن احتمال دستگیری و مجازات ۱۱۵

نمودار(۳-۵۳) توزیع نمودار فراوانی بر حسب داشتن سابقه زندان ۱۱۶

نمودار(۳-۵۴) توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر مجازات زندان ۱۱۷

نمودار(۳-۵۵) توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر مالباخته‌ها در ارتکاب سرقت ۱۱۸

نمودار(۳-۵۶)توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر مال‌خرها در ارتکاب سرقت ۱۱۹

نمودار(۳-۵۷) توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر فقر در ارتکاب سرقت ۱۲۰

نمودار(۳-۵۸) توزیع نمودار فراوانی بر حسب تأثیر بیکاری در ارتکاب سرقت ۱۲۱

امیرالمؤمنین علی(ع) خطاب به فرزند خود محمد حنفیه فرمودند: « ای پسرم من بر تو از تنگدستی می­ترسم، پس از شر آن به خدا پناه ببر که تنگدستی موجب شکست و کمبودی در دین، سرگردانی خرد و سبب دشمنی است»

مقدمه

بیان مسئله

در برخورد با جرائم به طور کلی دو گزینه را می­توان مد نظر داشت؛ گزینه اول رویکرد سنتی مجازات است که از طریق روند قضایی کیفری سعی در پیشگیری، اصلاح و بازپروری و ارعاب دیگران از ارتکاب جرم دارد. گزینه دوم رویکرد جرم شناسانه است که سعی در شناخت علل بزهکاری دارد تا از طریق تبیین علل اصلی جرم راهکارهایی جهت پیشگیری و کنترل جرم ارائه دهد، این رویکرد در قرن اخیر بیشتر مورد اقبال قرار گرفته است چرا که نتایج به دست آمده از اعمال و اجرای مجازات چندان رضایت بخش نبوده و جرم مداری این دیدگاه سبب شده بود که توجه کافی به علل و بزهکاری وجود نداشته باشد. از سوی دیگر، جرم سرقت که از شایع ترین جرائم و بعد از قتل با سابقه ترین جرم محسوب می­ شود، همواره در طول تاریخ بشر وجود داشته و با گذشت زمان دستخوش تحولات و تغییرات زیادی شده و شیوه ­های ارتکاب آن نیز تغییر نموده است. کثرت وقوع جرم سرقت در شهر کرمانشاه سبب شده است تا این جرم درصد بالایی از پرونده‌های کیفری را به خود اختصاص دهد. لذا دغدغه­ی پژوهش حاضر بررسی جرم شناسی سرقت، و بررسی قوانین مرتبط با این جرم از دیدگاه جرم شناسی حقوقی و واکاوی عملکرد نهادهای قانونی-قضایی در برخورد و مبارزه با سرقت است.

ضرورت و اهمیت مسئله

شهرستان کرمانشاه با داشتن قدمتی به بلندای تاریخ و با فرهنگی غنی به خاطر موقعیت خاص جغرافیایی که در گذشته در مسیر شاهراه ارتباطی جاده ابریشم قرار داشته و امروز هم به عنوان مرکز استان کرمانشاه مورد توجه خاص همگان بوده و هست، شهرستان کرمانشاه، مرکز این استان نهمین شهر پرجمعیت ایران است و طبق آخرین سرشماری در سال ۱۳۹۰ جمعیت این شهرستان ۱۰۳۰۹۸۷ نفر برآورد شده است. ^[۱] بالا بودن آمار سرقت در کرمانشاه و روند رو به افزایش این جرم موجب گشت که با دیدگاهی جرم شناسانه به بررسی علل وقوع این جرم با بهره گرفتن از تحقیقات میدانی پرداخته و از سویی دیگر نحوه­ عملکرد نهادهای قضایی کیفری را در برخورد با این جرم مورد بررسی و انتقاد قرار گیرد.

سؤالات پژوهش

۱- مهم‌ترین علل ارتکاب سرقت در کرمانشاه چیست؟

۲- از دیدگاه جرم شناسی حقوقی عملکرد نهادهای قانونی_کیفری را در برخورد با سرقت چگونه ارزیابی می­کنید؟

۳- مؤثرترین راهکارهای پیشگیری از سرقت کدام است؟

فرضیه‌های پژوهش

۱- مهم‌ترین علل ارتکاب سرقت، عواملی چون فقر، بیکاری، اعتیاد و سیاست جنایی غلط در مبارزه با این جرم است.

۲- نهادهای قضایی و کیفری که بیشتر به جرم توجه می‌نمایند تا مجرم و علل بزهکاری، عملکرد مطلوبی در نحوه‌ی برخورد با سرقت ندارند.

۳- مؤثرترین راهکارها در پیشگیری از سرقت اهتمام به مقوله­ی پیشگیری از جرم با استفاده و کاربرد تمام انواع پیشگیری، مانند پیشگیری اجتماعی از طریق حل مشکل فقر، بیکاری، ارتقای سطح فرهنگ و آموزش مناسب، حمایت از نهاد خانواده و پیشگیری وضعی مانند کاهش فرصت‌های ارتکاب جرم و بالا بردن هزینه­ های ارتکاب جرم از طریق رعایت دقت کافی در حفظ اموال و حضور فعال نیروی انتظامی در برقراری امنیت در سطح شهر است و پیشگیری کیفری با اصلاح نوع مجازات و توجه به شخصیت مجرم و تغییر دیدگاه حبس گرایانه با توجه به مجازات‌های جایگزین حبس است.

اهداف پژوهش

هدف از این پژوهش شناخت علل ارتکاب سرقت و ارائه­ راهکارهایی جهت از بین بردن علل و یا کاهش زمینه ­های ارتکاب این جرم است. و از سوی دیگر با انتقاد از قوانین مرتبط با سرقت و عملکرد نهادهای قضایی کیفری در برخورد با این جرم، نقاط ضعف آنان شناسایی گردد و در نهایت راهکارهایی جهت اصلاح و بهبود عملکرد آن‌ ها ارائه شود.

روش پژوهش

این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی انجام پذیرفته است، در قسمت کلیات این پژوهش با بهره گرفتن از منابع کتابخانه­ای، مطالب مرتبط با موضوع مانند سرقت و جرم شناسی بررسی شده است و در مباحث کاربردی این پژوهش با بهره گرفتن از تحقیقات میدانی و توزیع پرسش نامه به تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از آن‌ ها پرداخته شده است؛ بنابراین روش اجرای این پژوهش تلفیقی از روش‌های توصیفی و تحلیلی و کتابخانه­ای است.

پیشینه پژوهش

تحقیقات و پژوهش­های زیادی در مورد علل ارتکاب سرقت و یا به عبارت دیگر جرم شناسی سرقت انجام شده که هر یک مواردی را به عنوان علل ارتکاب سرقت مطرح نموده ­اند. تحقیقات انجام شده منحصر به جرم شناسی نبوده بلکه جامعه شناسی و روانشناسی و دیگر رشته­ها را نیز شامل می­ شود. اما در مورد جرم شناسی سرقت در شهر کرمانشاه تاکنون پژوهشی صورت نگرفته است و از سوی دیگر بررسی سیاست تقنینی ایران و عملکرد نهادهای قضایی و کیفری با دیدگاه انتقادی (جرم شناسی حقوقی) در برخورد با جرم سرقت امری بدیع است که سابقه­ پژوهشی در ایران را ندارد.

مشکلات و موانع پژوهش

انجام تحقیقات میدانی به خصوص جرم شناسی در ایران با مشکلات و موانع بسیاری رو به رو است، و هنوز به انجام این نوع پژوهش­ها با دیدگاهی منفی نگریسته می­ شود. این پژوهش نیز از این قاعده مستثنا نبود، که به مواردی از آن اشاره می­گردد.

۱-بین رشته‌ای بودن جرم شناسی و نیاز به دیگر علوم مثل روانشناسی و جامعه شناسی و علوم آماری که تخصصی هستند، کار را مشکل می­نمود.

۲-دسترسی به آمار نیروی انتظامی و کسب اطلاعات مورد نیاز با موضوع پایان نامه، علی رغم این که این پژوهش از سوی معاونت اجتماعی پیشگیری از وقوع جرم به عنوان طرح پژوهشی تصویب شده بود و مکاتبات و هماهنگی لازم از سوی این نهاد با نیروی انتظامی صورت گرفته بود به کندی انجام پذیرفت.

۲- دسترسی به آمار دادسرا و دادگاه و پرونده‌های سرقت نیز به سختی میسر گردید.

۳-دسترسی به آمار و اطلاعات افرادی که به جرم سرقت زندانی بودند و توزیع پرسش نامه بین آن‌ ها، با گذشته چند ماه امکان پذیر شد.

طرح کلی پژوهش

این پایان نامه مشتمل بر سه فصل است، در فصل اول کلیات و مباحث نظری با بهره گرفتن از منابع کتابخانه‌ای گرد آوری شده است؛ مباحثی همچون گذری بر تحولات و مکاتب جرم شناسی و نیز تعاریف، تاریخچه، انواع و روند جرم انگاری سرقت در ایران مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل دوم، سیاست تقنینی ایران با دیدگاه جرم شناسی حقوقی مورد بررسی قرار گرفته و عملکرد نهادهای نیروی انتظامی و قضایی کیفری در مبارزه با جرم سرقت مورد بررسی و انتقاد واقع شده است. در فصل سوم به توصیف و تحلیل پرسشنامه ­های توزیعی بین زندانیان محکوم به سرقت پرداخته شد و در نهایت، راهکارهایی پیشنهاد گردید.

فصل اول: کلیات

درآمد

در این فصل، نخست با تبارشناسی تاریخی جرم شناسی به تحلیل مفهوم آن پرداخته می­ شود. سپس به اجمال به تقسیم بندی­های مطرح شده در مورد جرم شناسی و گرایش‌های آن اشاره­ای خواهد شد. از سوی دیگر، از طریق ارائه سابقه­ تاریخی جرم سرقت و برخوردهایی که در ادوار مختلف تاریخ نسبت به آن صورت پذیرفته است، به تبیین جرم سرقت و تشریح مبانی جرم انگاری آن پرداخته شود. ارکان جرم سرقت نیز به عنوان بحثی مجزا مطرح می­گردد. در نهایت انواع مختلف سرقت که در تعیین میزان مجازت آن مؤثر هست، تحلیل می­شوند.

مبحث اول: جرم شناسی

از آنجا که جرم شناسی، یکی از زیر مجموعه­های علوم جنایی به حساب می ­آید، لازم است برای شناخت و تحلیل بهتر آن، به تعریف و تقسیم‌بندی‌های علوم جنایی اشاره گردد.

علوم جنایی در مفهوم مضیق و کلاسیک آن شامل آن دسته از رشته­ های مطالعاتی می­ شود که جرم و کیفر را یا رویکردی تجربی مطالعه می­ کنند. بنابراین رشته­ های مطالعاتی هنجارند و حقوقی مربوط به جرم و کیفر از شمول این شاخه خارج می­ شود. علوم جنایی در مفهوم موسع شامل مجموعه ­ای از رشته­ های مطالعاتی است که از زاویه­ های مختلف حقوقی تجربی جرم و کیفر را مورد مطالعه قرار می­دهد.^[۲]

ژان ایولاسال^[۳] در یک تقسیم بندی کلی، علوم جنایی را به علوم جنایی حقوقی، علوم جنایی تجربی، فلسفه کیفری و سیاست جنایی تقسیم کرده است.

علوم جنایی حقوقی از دو شاخه­ اصلی و تکمیلی تشکیل شده است. حقوق کیفری از شاخه‌های اصلی علوم جنایی حقوقی محسوب و خود به دو بخش تقسیم می­ شود: بخش بنیادی یا ماهوی که از یک سو شامل نظریات عمومی راجع به جرم و اصل عمومی مسئولیت کیفری و مجازات­ها می­ شود و از سوی دیگر شامل حقوق کیفری اختصاصی می­ شود. شاخه حقوق کیفری کاربردی که با عنوان آیین دادرسی کیفری معروف است و به چگونگی اجرا و اعمال اصول منعکس در حقوق کیفری ماهوی می ­پردازد. علوم جنایی تجربی که به دو شاخه­ اثباتی (جرم یابی) و علوم تفسیری (تحلیلی) تقسیم می­ شود.

علوم جرم یابی شامل رشته­هایی می­ شود که در مقام کشف و شناسایی مجرم بوده و از زمان ارتکاب جرم تا مرحله صدور حکم، توسط پلیس و قاضی مورد استفاده نظام عدالت کیفری قرار می­گیرد. به این علوم، علوم اثباتی نیز گفته می­ شود، به این معنا که هرگاه در مقام اثبات جرم شک وجود داشته باشد، این علوم ادله­ی اثبات علمی جرم را ارائه و به ما اجازه می­ دهند که ورای ادله­ی اثباتی سنتی حقیقت را کشف کنیم. در کنار علوم جنایی اثباتی، علوم جنایی تحلیلی و تفسیری قرار دارند که مهم‌ترین شاخه­ های آن عبارت‌اند از: جرم شناسی، کیفرشناسی و جامعه شناسی کیفری.

گفتار اول: تاریخچه و مفهوم جرم شناسی

بند اول: تاریخچه جرم شناسی

تاریخ به وجود آمدن جرم شناسی به معنای امروزی آن به اواخر قرن نوزدهم میلادی باز می­گردد، ولی دیدگاه­ های علت شناسانه به جرم و پدیده مجرمانه همواره در طول تاریخ وجود داشته است، که برای فهم دقیق تر این موضوع به تقسیم بندی ادوار جرم شناسی به دو دوره غیرعلمی و علمی اشاره می­گردد.

الف: دوره غیر علمی جرم شناسی

در این دوران بیشتر بر پدیده‌ی جرم تکیه شده است تا بر خود مجرم. تعاریفی هم که در این دوره از مجرم ارائه شده بر حسب جرم یا خطا مشخص می‌گردد. مطالعات انجام شده در این زمان بیشتر جنبه‌ی فلسفی و مذهبی داشته و یونانیان مدت زیادی عمل بزهکارانه را نتیجه‌ی یک نوع جبر سرنوشت می‌پنداشتند که گریز از آن اجتناب ناپذیر بود؛^[۴] مثلاً بقراط معتقد بود که خطا ناشی از دیوانگی است و افلاطون فعل مجرمانه را بیماری روان و بزهکار را بیمار می‌پنداشت.^[۵] ادیان قدیمی و مسیحیت هم تحقق بزه را محصول غرایز انسانی‌ای که در مقابل عوامل اجتماعی قرار می‌گیرند می‌دانستند.^[۶]

از اندیشمندان این دوره که در این رابطه مطالبی را ذکر کرده‌اند می‌توان به هراکلیت، پروتاگورا، سقراط و افلاطون و ارسطو اشاره کرد.^[۷] افلاطون فیلسوف یونانی و شاگرد سقراط فقر و ثروت را در بروز جرائم مؤثر می­دانست، جالینوس فیلسوف رومی دوران تبهکاران روانی را مطرح ساخت.^[۸]به طور مثال سقراط به اسم نخستین کسی که با دید علمی نسبت به بزهکاری نگاه کرده است، بزهکاری را ثمره جهل انسان می­داند و برای مبارزه با این مشکل با نفی اعمال خشونت نسبت به بزهکار، آموزش او را پیشنهاد می­نماید، افلاطون نیز با دقت در روابط انسانی با این پدیده از دیدگاه اقتصادی برخورد کرده است و ریشه تمام کج‌رفتاری‌ها را در وجود طبقات بسیار غنی و بسیار فقیر (و به تعبیر امروزی، توزیع ناعادلانه ثروت) که موجب از بین رفتن عواطف نزد هر دو گروه می­ شود، دانسته و طبعاً برای نفی آن، سیاست­های تعدیل اقتصادی را جزو شرایط تحقق مدینه فاضله می­داند، ارسطو با تأکید بر نابسامانی­های جسمی و روانی به عنوان عامل اصلی در بروز بزه، درمان را مد نظر می­داشت.^[۹] در ایران باستان به فقر هم به عنوان یکی از عوامل جرم نگاه می‌شد، در دین زرتشت جرائم ارتکابی اطفال و بزرگ‌سالان با یک دید نگریسته نمی‌شد، همچنین اردشیر بابکان دستور داده بود زندانیان را تا مدت یک سال تحت تدابیر تربیتی قرار دهند تا اصلاح گردیده و به آغوش جامعه باز گردند.^[۱۰]

ب: دوره علمی جرم شناسی

آغاز دوره علمی جرم شناسی به ربع آخر قرن نوزدهم برمی­گردد، پیدایش مکتب تحققی (اثباتی) در این زمان سبب نگرش علمی نسبت به پدیده مجرمانه شد، بنیان گذار این مکتب سزار لومبروزو پزشک و استاد پزشکی قانونی دانشگاه توربین ایتالیا بود، که با انتشار کتاب «انسان بزهکار» در سال ۱۸۷۶ نظریه خود را راجع به پدیده مجرمانه مطرح ساخت و جرم را ناشی از یک سری عوامل درونی متأثر از وضع مزاجی و وراثت بزهکار دانست، و برای اولین بار بیش از آن که به خود جرم توجه شود به مجرم توجه شد، گرچه مکتب تحققی دیدگاهی جبرگرا و افراطی داشت به گونه ­ای که انسان را فاقد اختیار می­دانست که امروزه اعتباری ندارد ولی همین دیدگاه جبرگرایانه سبب آغاز تحولی شد و جرم شناسی علمی را پایه­گذاری کرد. و مکاتب جرم شناسی جدیدی به وجود آمد که هریک دیدگاهی علمی و جدید به پدیده مجرمانه داشتند.

بند دوم: مفهوم جرم شناسی

الف: تعریف جرم شناسی

جرم شناسی معادل واژه کریمینولوژی^[۱۱] است که پس از حقوق جزا مطرح شد، در قرن نوزدهم رویکرد جدیدی به پدیده مجرمانه همراه با توجه به عوامل آن مطرح شد که بعداً عنوان جرم شناسی به خود گرفت.^[۱۲] این رشته، رویکردی جدید و علمی به مباحث مربوط به جرم مجرم دارد و مبتنی بر داده ­های علوم تجربی است، یعنی جرم را به عنوان رفتار یک موجود انسانی مد نظر قرار می­دهد و بر اساس مطالعات تجربی و آماری آن را تجزیه و تحلیل می­ کند. برخلاف موضوعات مورد بحث در رشته­ های حقوقی که بیشتر نگاهی حقوقی دارند، یعنی دیدگاه قانون‌گذار را مد نظر قرار می­ دهند، از جمله حقوق جزا که جرم را از نگاه قانون‌گذار تحلیل می‌کند، جرم شناسی دارای نگاهی مستقل، بی طرف و علمی است^[۱۳]. استاد پیناتل معتقد است که اصطلاح جرم شناسی برای اولین بار «توپینار» دانشمند فرانسوی در سال ۱۸۷۹ به کار برد، لیکن در سال ۱۸۸۵، گاروفالو قاضی ایتالیایی کتابی تحت عنوان «جرم شناسی» منتشر کرد. باید یادآوری کرد که جرم شناسی خود مستقیماً علم جداگانه­ ای چون زیست شناسی یا جامعه شناسی نیست بلکه از داده ­های کلیه علوم نظیر علم طب، آمار، اقتصاد، سیاست، جامعه شناسی و روانشناسی استفاده می­ کند و در یک ترکیب مبتنی بر مشاهده و تجربه، در علمی ساختن مبانی و تجربیات و حصول به شناخت علت­های جرم می­ کوشد.^[۱۴]جرم شناسی شیوه نگرش ما را به پدیده مجرمانه تغییر می­دهد و به دنبال این است که علت وقوع جرم را بفهمد تا در نهایت راهکارهایی علمی را برای پیشگیری از وقوع جرائم ارائه دهد.

ب: موضوع جرم شناسی

موضوع جرم شناسی گسترده­تر از موضوع حقوق جزاست. حقوق جزا در زمینه­ جرم و مسئولیت کیفری بحث می­ کند و به مطالعه جرم با مفهوم حقوقی، یعنی نگاه قانون‌گذار به پدیده بزهکاری می ­پردازد. جرم شناسی در زمینه ­های دیگری به جز جرم نیز پژوهش می­ کند؛ مانند انحراف که مفهومی اخلاقی- اجتماعی است و موضوعاتی را در بر می­گیرد که قانون‌گذار جرم انگاری نکرده است. جرم شناسی همچنین به مطالعه اموری در «حالت خطرناک» توجه دارد. حالت خطرناک، تنها به انجام عمل در گذشته بسنده نمی‌کند، بلکه نگاه به مجرم دارد و وضعیت کنونی و آینده فرد را بیشتر مدنظر قرار می­دهد؛ یعنی در پی آن است که چگونه می­توان فرد را کنترل و حالت خطرناک او را خنثی کرد تا در آینده مرتکب جرم نشود. از این رو، حقوق جزا فقط در موضوع جرم پژوهش می­ کند، ولی جرم شناسی درباره سه مسئله یاد شده به تحقیق می‌پردازد.^[۱۵]

گفتار دوم: انواع جرم شناسی

تقسیم بندی­های متفاوتی از جرم شناسی شده که مشهورترین تقسیم بندی جرم شناسی را به دو شاخه نظری و کاربردی تقسیم می­ کند. جرم شناسی نظری نیز به دو شاخه جرم شناسی خرد و جرم شناسی کلان تقسیم می­ شود و جرم شناسی کاربردی هم به سه شاخه­ جرم شناسی بالینی، جرم شناسی پیشگیرانه و جرم شناسی حقوقی تقسیم می­گردد، که به طور مختصر به آن‌ ها اشاره می­گردد.

بند اول: جرم شناسی نظری

جرم شناسی نظری شاخه‌ای از جرم شناسی است که موضوع آن توضیح عمل جنائی و یا به بیانی دقیق­تر، بررسی عوامل و فرآیندهای عمل جنایی است.^[۱۶]به عبارت دیگر جرم شناسی نظری با نظریه ­ها سروکار دارد و بیشتر به باید و نبایدها می ­پردازد، نه هست­ها و واقعیت‌های موجود. در این رشته از جنبه­ های گوناگون زیست شناختی، جامعه شناختی، روان شناختی و انسان شناختی مطالعه می­ شود. جرم شناسی نظری دو هدف اصلی را مد نظر دارد: الف)تشریح وتبیین عمل مجرمانه. ب)بررسی چگونگی تکوین جرم.^[۱۷]این شاخه از جرم شناسی به دو دسته جرم شناسی خرد و جرم شناسی کلان تقسیم می­ شود که به آن اشاره خواهد شد.

الف: جرم شناسی خرد

در این نوع جرم شناسی جنبه فردی و شخصی جرم مورد بررسی قرار می­گیرد، پدیده‌هایی چون طلاق، فقر، محله زندگی و مدرسه، در سطح افراد یک محل یا خانواده بررسی می­ شود. در واقع ما در این نوع جرم شناسی به دنبال این موصوف هستیم که چرا در یک محل، عده­ای مرتکب جرم می­شوند، چرا افراد این مکان مرتکب جرم خاصی می­شوند، در یک جمله در این جرم شناسی، فرایند تصمیم گیری و ارتکاب جرم با توجه به عوامل خرد شخصی و فردی مورد توجه قرار می­گیرد.^[۱۸] به عبارتی دیگر در این شاخه از جرم شناسی این امر مورد توجه است که به چه علت یا سببی فرد مرتکب انجام جرم می­ شود و همچنین محدوده مورد بررسی در این شاخه از جرم شناسی محدود و مشخص هست.

ب: جرم شناسی کلان

برخلاف جرم شناسی خرد، جرم شناسی کلان دیدگاه­ های کلی را بررسی و ارزیابی می­ کند، به عبارت دیگر، مجموعه جرائمی که بدون در نظر گرفتن زمان، مکان و یا سازمان جوامع رخ می­ دهند و نیز جرائمی که به دولت، نظام اقتصادی، نظام ساختاری و شرایط جغرافیایی مربوط­اند در این بخش مطالعه می­شوند. جرم شناسی کلان در واقع، توده جرائم را صرف نظر از نوع جرم، یعنی مجموعه جرائم در زمان و مکان – تبهکاری بررسی می­ کند. در این شاخه از جرم شناسی، مجموعه جرائم را درباره سازمان جامعه، دولت و رژیم اقتصادی، سیاسی، ساختاری، و… بر نوسانات منحنی بزهکاری بررسی می­ شود.^[۱۹]

بند دوم: جرم شناسی کاربردی

جرم شناسی کاربردی شاخه‌ای از جرم شناسی است که موضوع آن بررسی مؤثرترین وسایل علمی مبارزه علیه بزهکاری است.^[۲۰]جرم شناسی کاربردی یا عملی عبارت است از مطالعه علمی کارآیی امکانات مبارزه با بزهکاری.^[۲۱] در جرم شناسی کاربردی بر این امر تأکید می­ شود که چگونه می­توان تدابیر جرم شناختی را به کار برد تا جرم را کاهش داد یا بزهکاری را ریشه کن کرد. پس جرم شناسی کاربردی مطالعات نظری را مبنا قرار می‌دهد تا علل و عوامل را شناسایی و راهکارهایی ارائه کند که برای ریشه کنی بزهکاری بدانیم از نظر روانی و اجتماعی باید چه اقداماتی را انجام دهیم.^[۲۲]جرم شناسی کاربردی به سه شاخه جرم شناسی بالینی، جرم شناسی حقوقی. جرم شناسی پیشگیرانه تقسیم می­ شود که به طور مختصر به تعریف و توضیح آن‌ ها می­پردازیم.

الف: جرم شناسی بالینی

جرم شناسی بالینی رشته­ای است که بر اساس مدل معمول در پزشکی شکل گرفته و اعمال می­ شود، غایت جرم شناسی بالینی جلوگیری از تکرار جرم است. عده­ای این شاخه را تنها شاخه کاربردی جرم شناسی کاربردی می­دانند. در این جرم شناسی پدیده­ فردی، یعنی شخص مجرم و آنچه مربوط به وی می­ شود، مورد مطالعه قرار می­گیرد، لذا ممکن است از زوایای جامعه شناسی، روان شناسی و روانپزشکی مجرم را مورد توجه قرار دهد. جرم شناسی بالینی چون از پزشکی الهام می­گیرد همان شیوه را دنبال می­ کند. در پزشکی معاینه، تشخیص، تجویز و درمان وجود دارد که در جرم شناسی بالینی هم این چهار مرحله وجود دارد.^[۲۳]این شاخه از جرم شناسی با بهره گرفتن از علوم دیگر و به ویژه علوم پزشکی سعی در شناخت هرچه بیشتر مجرم و به کارگیری تدابیر درمانی متناسب با شخصیت او و درنهایت درمان و اصلاح مجرم است.

ب: جرم شناسی حقوقی

جرم شناسی حقوقی شاخه­ای از جرم شناسی کاربردی است که ارزش علمی محتوای سیاست­های جنائی و تأسیسات کیفری یا بیان حقوقی آن‌ ها و اصطلاحاتی را که برای چاره یک وضعیت نامطلوب پیشنهاد شده ­اند یا می­توان پیشنهاد کرد را مورد بررسی قرار می­دهد.^[۲۴]به عبارت دیگر جرم شناسی کار حقوقی که به جرم شناسی انتقادی نیز معروف است، در اصل به مطالعه انتقادی نهادها و ارگان­های نظام کیفری، مانند زندان، نهاد دادسرا، مجازات اعدام، وحدت یا تعدد قاضی و جرم انگاری می ­پردازد. در تعریف از این رشته از جرم شناسی می­توان گفت: شاخه­ای از جرم شناسی است که با به نقد کشیدن نهادهای عدالت کیفری درصدد علت یابی پدیده مجرمانه بر می ­آید. بدین ترتیب جرم شناسی حقوقی برآوردهای انتقادی از حقوق جزاست. در این زمینه تأثیر افزایش اختیارات قاضی در تعیین مجازات بر جرم و میزان مجازات مورد مطالعه قرار می­گیرد. پس هدف، اصلاح حقوق جزا و نهادهای کیفری از طریق ارزیابی انتقادی آن‌ ها است.^[۲۵]به عبارت دیگر آن بخش از جرم شناسی کاربردی را که به انتقاد از نهادهای کیفری و اصلاح آن را می­خواهد جرم شناسی حقوق می­گویند. رسالت جرم شناسی حقوقی، بدین ترتیب، قضاوت یا داوری ارزش- بنیاد علمی- فنی سیاست جنایی و حقوق کیفری است، یعنی نقد فنی نهادهای سیاست جنایی و حقوق کیفری از منظر نظریه ­ها و یافته­های جرم شناسی و رشته­ های تخصصی آن، با هدف علمی و روزآمد کردن آن‌ ها است.^[۲۶]جرم شناسی حقوقی بر خلاف دیگر شاخه‌های جرم شناسی کاربردی، در ایران چندان مورد توجه قرار نگرفته است و به آن پرداخته نشده است لذا در ادامه سعی می­گردد که به بررسی جرم شناسی سرقت با تأکید بر جرم شناسی حقوقی پرداخته شود.

ج: جرم شناسی پیشگیرانه

این رشته به مطالعه علمی کارآیی و امکانات پیشگیری از بزهکاری، که ممکن است در سطح یک کشور، شهر یا محله باشد می ­پردازد. در این جرم شناسی ما به منظور عقیم و متوقف کردن جرم در آستانه ارتکاب یا در شرف ارتکاب جرم اقدام می­کنیم. بنابراین، پیشگیری و ارعاب ناشی از اجرای مجازات و استفاده از نظام کیفری مد نظر ما نیست. در این جرم شناسی پیشگیری در کنار نظام کیفری وجود دارد، یعنی پیشگیری غیر کیفری، یا پیشگیری از ارتکاب جرم قبل از وقوع بزهکاری و دقیقاً هدف آن کمک به پیشگیری کیفری است، زیرا حقوق جزا و تهدید به مجازات، علی رغم شداد و غلاظ خود نتوانسته جلو موجب بزهکاری و وقوع آن را بگیرد.^[۲۷]پیشگیری دو مفهوم موسع و مضیق دارد که به طور خلاصه تعریف می­گردند:

۱- مفهوم موسع پیشگیری

به موجب مفهوم موسع از پیشگیری هر آنچه علیه جرم بوده و جرم را کاهش دهد پیشگیری است. لذا مجازات، ترمیم خسارت مجنی علیه، فردی کردن مجازات به وسلیه قاضی پیشگیری هستند. لذا طیف وسیعی از اقدامات کیفری و غیر کیفری را در بر می­گیرد.^[۲۸]

۲- مفهوم مضیق پیشگیری

پیشگیری از بزهکاری در مفهوم مضیق فقط در برگیرنده­ی مجموع تدابیر و اقدام­های غیر کیفری «کنشی» با هدف مقابله با بزهکاری از رهگذر کاهش یا از بین بردن علل جرم زا و نیز تأثیرگذاری بر فرصت‌های پیش جنایی است به گونه ­ای که بتوان با بهره گرفتن از مبارزه کارهای کنشی «غیر کیفری» بر شخصیت افراد و موقعیت­های پیش از ارتکاب جرم تأثیر گذاشت.^[۲۹] پیشگیری اجتماعی و پیشگیری وضعی از جمله پیشگیری­های غیر کیفری می­باشند که به اختصار شرح داده می­شوند:

۲-۱-پیشگیری اجتماعی

پیشگیری اجتماعی شامل آن دسته از تدابیر و اقداماتی است که با مداخله در فرایند رشد افراد، بهبود شرایط زندگی آن‌ ها و سالم سازی محیط اجتماعی و محیط طبیعی به دنبال حذف یا کاهش علل جرم زا و در نتیجه پیشگیری از بزهکاری است.^[۳۰] پیشگیری اجتماعی به دو گونه «جامعه مدار» و «رشد مدار» تقسیم شده است.

۲-۱-۱-پیشگیری اجتماعی جامعه مدار

پیشگیری اجتماعی جامعه مدار در تلاش است، تا با اتخاذ تدابیر و اقدامات مناسب برای از بین بردن یا کاهش عوامل جرم زا بر محیط اجتماعی و عمومی اثر گذارد برای نمونه، ایجاد مکان‌های تفریحی و یا احداث فضای سبز می ­تواند در کاهش یا حذف عوامل محیطی جرم زا نقش مهمی ایفا کند.^[۳۱]

۲-۱-۲-پیشگیری اجتماعی رشد مدار

پیشگیری اجتماعی رشد مدار که به آن پیشگیری زود هنگام نیز گفته می‌شود به دنبال آن است تا با شناسایی عوامل خطر، تقویت عوامل حمایتی و مداخله زودرس از پایداری افراد در بزهکاری جلوگیری کند. به بیان دیگر، پیشگیری اجتماعی رشد مدار می­ کوشد تا به کارگیری اقدامات مناسب روانشناختی-اجتماعی زود هنگام از تداوم و استقرار رفتارهای مجرمانه در افراد ممانعت کند این اقدامات باید پیش از بروز و در آستانه اختلاف­های احتمالی معمول جلوی عوامل خطری را که کودکان در معرض آن هستند بگیرد.^[۳۲]

۲-۲-پیشگیری وضعی

منظور از پیشگیری وضعی از جرم مداخلاتی است که برای جلوگیری از وقوع جرم به ویژه از طریق کاهش فرصت‌های ارتکاب جرم و افزایش خطر ارتکاب جرم طراحی شده است، دو رکن اساسی در پیشگیری وضعی از جرم دیده می­ شود، دشوار کردن و کاهش امکان ارتکاب جرم و از بین بردن جذابیت­های جرم که محرک فرد به ارتکاب جرم است.^[۳۳]

گفتار سوم: گذری بر چند نظریه جرم شناسی

بند اول: نظریه برچسب زنی

بسیاری از جرم شناسان ردپای نظریه برچسب زنی را به کتاب «جرم و اجتماع» (۱۹۳۸) اثر فرانک تانن بام^[۳۴] باز می‌گردانند^[۳۵] او معتقد بود وقتی فردی به عنوان بزهکار دستگیر می‌شود این برچسب «بزهکاری» علاوه بر اینکه می‌تواند تصویر شخص از خودش را تغییر دهد موجب می‌شود تا مردم نسبت به آن برچسب و نه به خود آن فرد واکنش نشان دهند.^[۳۶] لکن این تفکر تانن بام عنوان برچسب زنی به خود نگرفت تا اینکه در سال ۱۹۶۳ آقای هوارد بکر^[۳۷] استاد دانشگاه شیکاگو نظریه تانن بام را روز آمد کرد و تئوری برچسب زنی^[۳۸] یا انگ زنی یا لکه زنی^[۳۹]را ارائه کرد.^[۴۰]

نظریه برچسب زنی در فضای انتقاد به حقوق کیفری و جرم شناسی زمان خود مطرح شد و ابتدا تعریف حقوقی (قانونی) جرم و فرایند جرم انگاری را مورد انتقاد قرار داد و سپس برچسب زنی را به عنوان عامل جرم مطرح و از جرم شناسی موجود به خاطر خُرد نگری و نادیده گرفتن نقش حقوق کیفری و نهادهای کنترل جرم در بررسی عوامل جرم به شدت انتقاد کرد.^[۴۱] نظریه پردازان برچسب زنی خاطر نشان می‌کنند که نباید اجازه داد جرم‌های کمتر خطرناک با برخورد هایی مانند بازداشت، حضور در دادگاه و حبس مواجه شود. بلکه برعکس به نظر آنان، واکنش در برابر این جرم‌ها باید مبتنی بر اصل عدم مداخله (بنیادی)، یا دست کم اصل کمترین مداخله، باشد. آنان همچنین به احتمال ضرورت یافتن جرم زدایی از برخی اعمال (بی بزه دیده) یا (دور از تجاوز گری) توجه می‌دهند. با این استدلال که این کار می‌تواند از احتمال بدنامی‌های ناروا و غیر ضروری بکاهد. در کل می‌توان گفت که دیدگاه برچسب زنی، بر این نکته پا می‌فشارد که مقامات دستگاه جزایی، باید با بسیاری از گونه‌های متفاوت اعمال و رفتارهای مجرمانه، برخوردی توأم با مدارا پیشه کنند. استدلال ارائه شده در این خصوص، آن است که قدرت برچسب زنی، نقشی مهم و تعیین کننده دارد و آثاری ماندگار برجا می‌گذارد. پس باید آن را به شکلی حساب شده و در موارد کاملاً ضروری به کار بست. ^[۴۲]

برچسب زنی به‌عنوان عامل جرم زا

حفظ یک خود- انگارۀ نامجرمانه، برای اغلب مردم خیلی مهم است وقتی شخص دستگیر و محاکمه و در نهایت محکوم می‌شود جامعه طی این فرایند شخص را به طور رسمی و گسترده مجرم معرفی می‌کند.^[۴۳] در این صورت ممکن است شخص تصویر داده شده از سوی جامعه را بپذیرد و بر اساس آن، تصویر شخصی خویش را تغییر دهد و خود- انگارۀ مجرمانه در وی شکل گیرد^[۴۴] رفتار مجرمانه‌ای که در بستر یک خود- انگارۀ نامجرمانه به علل مختلف زیستی، روان شناختی و جامعه شناختی روی می‌دهد از نظر لمرت ^[۴۵] انحراف اولیه است^[۴۶] ولی رفتار مجرمانه‌ای که در بستر یک خود –انگارۀ مجرمانه ارتکاب می‌یابد انحراف ثانویه و فرایند آن از نظر لمرت به شرح ذیل است.

«۱- انحراف اولیه؛

۲- مجازات اجتماعی؛

۳- انحراف اولیه بیشتر؛

۴- مجازات سنگین‌تر و پس زدن؛

۵- انحراف بیشتر احتمالاً همراه با شروع تمرکز خصومت‌ها و کینه‌ها بر روی کسانی که این مجازات‌ها را ایجاد می‌کنند؛

۶- بحران‌ها به پایان حد تحمل می‌رسد، و در قالب کنش رسمی به وسیله نشان دار کردن فرد منحرف از سوی اجتماع ظاهر می‌شود؛

۷- تقویت رفتار فرد منحرف به عنوان واکنشی نسبت به نشان دار شدن و مجازات؛

۸- پذیرش نهایی موقعیت اجتماعی منحرف و تلاش‌هایی برای تنظیم بر اساس نقش مرتبط».^[۴۷]

عوامل مؤثر در پذیرش خود- انگارۀ مجرمانه

در تغییر خود- انگارۀ نامجرمانه و پذیرش خود- انگارۀ مجرمانه عوامل زیر مؤثر هستند

۱- شمار کسانی که شخص را مجرم معرفی می‌کنند یا با برچسب زنندگان هم نوایی می‌کنند.^[۴۸]

۲- دفعات برچسب که هر چه فرد بیشتر برچسب بخورد احتمال اینکه خود- انگارۀ مجرمانه بگیرد بیشتر می‌شود.^[۴۹]

۳- دفاع فرد برچسب خورده در مقابل حمله‌های واکنش اجتماعی که موجب می­ شود فرد برای کاستن از فشارهای ناشی از برچسب مجرمانه را بپذیرد؛ زیرا کسانی که خود را کاملاً مجرم تصور می‌کنند هنگامی­که دیگران آن‌ ها را با این عنوان‌ها معرفی می‌کنند کم‌تر تهدی