بررسی فرضیه‌ی ۷
فرض یک(H1): به نظر می‌رسد میزان سرمایه‌ی اجتماعی در بین دختران و پسران دانش آموز متفاوت است.
فرض صفر(H0): به نظر می‌رسد میزان سرمایه‌ی اجتماعی در بین دختران و پسران دانش آموز متفاوت نیست.
جدول شماره ی۱۱-۴: آزمون مقایسه سرمایه‌ی اجتماعی دانش آموزان دختر و پسر

متغیر

مقدار آزمون t

سطح معنی داری

جنسیت

۰۸۲/۰

۸۷/۰

طبق اطلاعات به دست آمده فوق می‌بینیم که بین دختران و پسران دانش اموز در زمینه‌ی میزان سرمایه‌ی اجتماعی تفاوت معناداری وجود ندارد
فصل پنجم
(نتیجه گیری و پیشنهادات)
۵-۱- مقدمه
انسان به طور ذاتی در تعامل و تقابل با دیگران نیازهای خود را بر طرف ساخته و گذران امور می‌کند. اثرات این کنشها و متقابل و نقش آن‌ها تا حدی است که حذف آن، زندگی را غیر ممکن می‌سازد. اما در این میان دانشمندان علوم اجتماعی با نگرشی کنجکاوانه در جوامع، به شناسایی این کنش‌ها پرداخته و به مجموع عواملی پی برده‌اند که آن را سرمایه‌ی اجتماعی نامیده‌اند. مفهوم سرمایه‌ی اجتماعی در برگیرنده مفاهیمی همچون اعتماد، همکاری و همیاری میان اعضای یک گروه یا یک جامعه است که نظام هدفمندی را شکل می‌دهند و آن‌ها بسوی دستیابی به هدف ارزشمند هدایت می‌کند.
در جامعه امروزین بدون سرمایه‌ی اجتماعی، دستیابی به توسعه امکان پذیر نخواهد بود زیرا بدون این سرمایه‌ی، استفاده از دیگر سرمایه‌ی‌ها به طور بهینه انجام نخواهد شد. تلاش جوامع در جهت افزایش اعتماد، مشارکت مدنی و مشارکت اجتماعی، باعث بهبود روابط اجتماعی و اعتماد بین افراد با سازمان‌ها و دولت‌ها خواهد شد و این وضعیت کمک می‌کند تا جوامع از حداکثر نیروی انسانی و مادی در جهت توسعه استفاده نمایند. منظور از باهم‌بودن، نهادهای اجتماعی‌ای است که کارکرد دیدار، شناخت و در نهایت اعتماد را میسر می‌کنند. البته حتما لازم نیست که ارتباط پیش‌گفته تنها در داخل نهادهای جامعه مدنی باشد بلکه بیشتر روش‌ها و فرم‌های اجتماعی را نیز که ارتباط مداوم و سازماندهی‌شده دارند، در برمی‌گیرد. اما نباید از یاد برد که اعتماد و حس همکاری با شیوه‌ای آسان‌تر در داخل نهادهای جامعه مدنی درست می‌شوند، به این دلیل که اعضای آن نهادها به دلخواه و بدون هیچ چشم داشتی به عضویت آن نهادها درمی‌آیند.
به این ترتیب سرمایه‌ی اجتماعی عبارت است از مجموع آن دسته از ارتباطات و شبکه‌های ارتباط اجتماعی که در جامعه موجودند و نیز میزان اعتماد و همکاری میان روابط موجود. در اینجا می‌توان گفت اگر در جامعه‌ای میزان سرمایه‌ی اجتماعی پایین باشد خطر افتادن آن جامعه به وضعیت تله اجتماعی بسیار بالاست. تله اجتماعی یعنی سرمایه‌ی اجتماعی‌ پایین، نبودن اعتماد و اطمینان به یکدیگر بین مردم، رواج فساد اداری- اقتصادی، ترس و… همه می‌دانیم که منافع‌مان ایجاب می‌کند که همه با هم همکاری کنیم. اما اگر تو به این باور نرسی که تمام افراد دیگر اجتماع هم همکاری می‌کنند، دیگر معنایی نخواهد داشت که تو به تنهایی همکاری کنی. نتیجه این اعتقاد این است که همکاری و تلاش برای منافع جمعی تنها زمانی میسر می‌شود که انسان به این باور برسد که همه افراد دیگر نیز همکاری خواهند کرد و این به نوعی، نقش رسانه‌ها را در دنیای انفجار اطلاعات و مدرن امروزی برجسته می‌کند.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

خلاصه پژوهش: سرمایه‌ی اجتماعی، شبکه‌ای از روابط اجتماعی است که با هنجارهایی مانند اعتماد و مشارکت مدنی و اجتماعی سنجش می‌شود. در تعریف دیگر سرمایه‌ی اجتماعی، رسانه‌ها منبع کنش‌های جمعی است که عامل پیوند دهنده‌ها عوامل اجتماعی خواهد بود و موجب استفاده حداکثری از منابع فیزیکی و انسانی در جهت رشد، توسعه و تعالی جامعه خواهد شد. سرمایه‌ی اجتماعی با شاخص‌هایی مانند مشارکت اجتماعی، حمایت اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی، مشارکت مدنی و اعتماد سنجش می‌شود و جامعه‌ای که هر یک از شاخص‌های یاد شده در آن، زیاد باشد از سرمایه‌ی اجتماعی بالایی برخوردار است. در این پزوهش سعی براین بوده است که تأثیر میزان سرمایه‌ی‌ اجتماعی بر گرایش به ارتکاب جرم را در بین دانش آموزان مورد آزمون قرار دهیم. جامعه‌ی آماری این تحقیق را کل دانش اموزان دبیرستانی شهر گمیشان تشکیل داده‌اند. که بخشی از انان پسر و بخشی دیگر را دختر شکل داده‌اند. در فصل اول کلیات تحقیق را بیان کردیم و در فصل دوم مبانی نظری تحقیق با نگاه ویژه به اندیشه صاحبنظرانی سرمایه‌ی اجتماعی و جرم و نیز پیشینه‌ تحقیق آورده شده است. درفصل سوم به مبانی روش شناسی پژوهش پرداخته‌ایم و از ابزار پرسشنامه برای گرد آوری داده‌ها بهره گرفته ایم. در فصل چهارم تحقیق به توصیف و تحلیل داده‌ها پرداخته ایم. در فصل پنجم نیز به ارائه نتایج و ارائه راهکارها و پیشنهادها پرداخته می‌شود.
۵-۲- یافته‌ها و نتایج کلی تحقیق
اولین فرضیه‌ای که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفت این بود که بین میزان سرمایه‌ی‌ اجتماعی و ارتکاب جرم در بین دانش آموزان شهر گمیشان رابطه وجود دارد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که بین این دو متغیر رابطه‌ی معکوس وجود دارد.
در رابطه با تأثیر متغیرهای مستقل تحقیق(سرمایه‌ی اجتماعی) برمتغیر گرایش به ارتکاب جرم، نکات زیر برای ما روشن می‌گردد.
بین دو متغیر میزان مشارکت اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه‌ی معنی دار ومعکوسی وجود دارد.این امر بیانگر این است که هر چه میزان مشارکت اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دو متغیر میزان کنترل اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه‌ی معنی دار ومعکوسی وجود دارد. این امر بیانگر این است که هر چه میزان کنترل اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دو متغیر میزان پیوند اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه‌ی معنی دار ومعکوسی وجود دارد.این امر بیانگر این است که هر چه میزان مشارکت اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دو متغیر میزان رعایت هنجارهای اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه معنی دار و معکوسی وجود دارد.این امر بیانگر این است که هر چه میزان مشارکت اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دو متغیر میزان اعتماد اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در دانش آموزان دبیرستانی شهر گمیشان رابطه‌ی معنی دار ومعکوسی وجود دارد.این امر بیانگر این است که هر چه میزان اعتماد اجتماعی در دانش اموزان پایین باشد میزان گرایش به ارتکاب جرم در آن‌ها افزایش می‌یابد.
بین دختران و پسران در زمینه میزان سرمایه‌ی اجتماعی آن‌ها تفاوت وجود ندارد.
۵-۳- بحث و نتیجه گیری
رابطه روابط اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم در این پژوهش منفی و معکوس می‌باشد و این نتایج به سرمایه‌ی اجتماعی جامعه، مقوله‌ای است که مستقیم یا غیر مستقیم، خواسته یا ناخواسته با نگرش­ها و دیدگاه های افراد جامعه ارتباط دارد. براین اساس مطالعه سرمایه‌ی های اجتماعی در یک جامعه براساس دیدگاه مختلف مردم جامعه می‌تواند در ثبات آینده نظام اجتماعی کشور مؤثر و مفید باشد. نتایج حاصل از تحقیق نشان می‌دهد که هر چقدر سرمایه‌ی اجتماعی فرد افزایش یابد، گرایش به ارتکاب جرم وجنایت کم می‌شود.
نتایج تحقیق نشان داد در شهر گمیشان رابطه‌ی منفی و معناداری بین سرمایه‌ی اجتماعی و ارتکاب جرم وجود دارد. به این معنی که هر چه سرمایه‌ی اجتماعی فرد بیشتر باشد، احتمال ارتکاب جرم در او کاهش می‌یابد. پژوهش‌های دیگر نظیر پژوهش کانگ جی (۲۰۰۹) هادون (۲۰۰۹) زونگ(۲۰۱۰) نیز در این رابطه تایید شده است. به طور کلی ارتکاب جرم یکی از مواردی است که در ادبیات نظری سرمایه‌ی اجتماعی متاثر از سرمایه‌ی اجتماعی دانسته شده است و اکثر تحقیقاتی که در این زمینه انجام گرفته رابطه‌ی منفی و معکوس سرمایه‌ی‌ اجتماعی و جرم را تایید می‌نمایند. با بررسی ابعاد سرمایه‌ی‌ اجتماعی نیز به نتایج مشابهی رسیدیم.از سه مولفه سرمایه‌ی اجتماعی متغیر مشارکت اجتماعی بالاترین قدرت تبیین این رابطه را داشت. با توجه به نظریه‌ی فوکویاما با این مضمون که سرمایه‌ی اجتماعی بالا تأثیر به سزایی در کاهش جرم و جنایت دارد می‌توان اذعان داشت که سرمایه‌ی اجتماعی و مولفه‌های آن به طور خاص‌تر به عنوان متغیرتأثیر گذار در شهر گمیشان بوده است. اما این که چرا با وجود سرمایه‌ی اجتماعی بالا (طبق تحقیقات انجام گرفته) از نظر آماری نرخ جرم همجنان رو به افزایش است توجه به روی دیگر سرمایه‌ی اجتماعی یعنی سرمایه‌ی اجتماعی منفی را حایز اهمیت می‌سازد. درست است که نتایج تحقیق نشان داد که هر چه سرمایه‌ی اجتماعی بالا باشد افراد کمتر مرتکب جرم می‌شوند. اما نباید نادیده گرفت که سرمایه‌ی‌ اجتماعی افراد مجرم با غیر مجرم متفاوت است. یعنی ممکن است سرمایه‌ی اجتماعی درون گروهی مجرمین بالا باشد، اما در نهایت این سرمایه برای کل جامعه مفید نباشد. همان طور که هانگ جی (۲۰۰۹) در تحقیق خود نیز به این نتیجه رسید که سرمایه‌ی اجتماعی بالا در گروه مجرمینبه نفع گروه مجرم و به ضرر کل جامعه می‌باشد.زیرا به عنوان منبعی برای موفقیت مجرمین محسوب می‌شود. موفقیت مجرمین منجر به مخدوش نمودن امنیت و نظم جامعه می‌گردد. لذا شایسته است پیچیدگی و چند بعدی بودن ماهیت سرمایه‌ی اجتماعی در تحقیقات بعدی لحاظ شود.
در بررسی رابطه‌ی اعتماد اجتماعی و ارتکاب جرم نتایج نشان داد که اعتماد بین گروهی نقش موثری در تبیین جرم دارد به این صورت که هر چه قدر اعتماد بین گروهی افراد بیشتر باشد بر احتمال عدم ارتکاب جرم افراد افزوده می‌شود. به عبارتی اعتماد بین گروهی رابطه‌ی معکوسی با احتمال ارتکاب جرم دارد. از آنجایی که در جوامع سنتی گوههای سنتی با حد ومرز مشخصی وجود دارندمانن آنچه در شهر گمیشان بین طوایف وجود دارد، چرخه‌ی اعتماد کم است. به زعم فوکویاما در این جوامع شعاع اعتماد رخ می‌دهدزمانی که شعاع اعتماد رخ دهد اعتماد اجتماعی مثبت کمرنگ‌تر می‌شود و روابط درون گروهی اعتماد بیشتر می‌باشد. لذا متغیر اعتماد اجتماعی قادر به پیش بینی تغییرات جرم در سطح تعمیم یافته نمی‌باشد.
از دیگر فرضیه‌های معنی دار رابطه مشارکت اجتماعی و ارتکاب جرم بود که مورد بررسی قرار گرفت. همانطور که نتایج پژوهش نشان می‌دهد.مشارکت اجتماعی به دو بعد مشارکت اجتماعی افقی و مشارکت اجتماعی عمودی تقسیم شد که هم بعد مشارکت عمودی و هم بعد مشارکت افقی رابطه‌ی معناداری را نشان دادند.دراستدلال این نتیجه به زعم پوتنام و فوکویاما می‌توان بیان داشت مشارکت اجتماعی به عنوان یکی از ابعاد اصلی سرمایه‌ی‌ اجتماعی می‌باشد. شبکه‌های مشارکت یکی از ابعاد اصلی سرمایه‌ی اجتماعی می‌باشدو هر چه این شبکه در جامعه‌ای متراکم‌تر باشد، احتمال همکاری شهروندان در جهت منافع متقابل بیشتر است و از طرفی دیگر ارتباطات را تسهیل می‌کند. بنابراین بدیهی است که مشارکت بتواند عدم گرایش به ارتکاب جرم را تبیین نمایدو رابطه‌ی معناداری را نشان دهد چنان چه بنی اسدی (۱۳۸۳) نیز تصریح کرده است. توکویل، برم و ران، خواندن روزنامه را عامل مؤثری در شکل گیری انجمن های داوطلبانه می‌دانند و از طریق روزنامه خواندن افراد با مسائل و ایده های مشترک آشنا شده و با دیگران مرتبط می‌شوند و خواندن روزنامه از طریق آگاهی دادن به مردم پیرامون اجتماع خود باعث افزایش اعتماد گردیده است. آن‌ها در این تحقیق به بررسی اعتماد بین فردی و عمومی و متغیرها و عناصر مرتبط بر آن را نیز بررسی کردند. مشارکت بالا باعث می‌شود فرد زمان بیکاری کمتری داشته باشدو کمتر به دنبال کارهای خلاف برودزیرا یکی از دلایل اصلی روی آوردن به انحرافات اجتماعی بیکاری افراد خصوصا دانش اموزان و جوانان می‌باشد.
از دیگر نتایج تحقیق حاضر معنادار شدن رابطه متغیرهای روابط متقابل اجتماعی و گرایش به ارتکاب جرم می‌باشد. همانطور که نتایج نشان داد این رابطه به طور کلی معنادار و مثبت می‌باشد از بین ابعاد فرعی متغیر روابط متقابل، بعد روابط دوستان و روابط همسایگی و ارتکاب جرم معنادار شده استبا این تفاوت که روابط دوستان قوی‌تر از روابط همسایگی می‌باشد این نتیجه در تحقیقی رمضانی(۱۳۸۶) و نیز مرادی شهباز (۱۳۹۰)ثابت شده استبه طور کل دلیل چند بعدی بودن روابط و پیچیدگی آن‌ها قابل تامل می‌باشد. معمولاً در تایج تحقیقاتی که در رابطه با جرم انجام شدهروابط دوستان دانشآموزان بیشتر سایر روابط تأثیر گذار بوده است.
عوامل متعددی بر پدیده‌های اجتماعی اثر گذار هستند و پیچیدگی خاصی در عوامل اجتماعی دیده می‌شود. از این رو نتایج هر تحقیق بنا به زمان و مکان تغییر پیدا می‌کند. آنچه می‌توان در نهایت بیان داشت این است که جرم بدون در نظر گرفتن عوامل اجتماعی دیگر و یا در کنار آنهاقابل تبیین با متغیر سرمایه‌ی اجتماعی می‌باشدو یافته‌های تجربی این پژوهش ادبیات نظری مورد مطالعه را تائید می کند.
پیامدهای مثبت افزایش و نیز پیامدهای منفی کاهش سرمایه‌ی اجتماعی توسط از سوی پژوهشگران و محققان مختلف به اثبات رسیده است.آنان سرمایه‌ی اجتماعی را اساس هویت شناسایی و اعتبار جامعه می‌دانند. افزایش سطح بی اعتمادی در جامعه کاهش سطح تعهد اجتماعی پایین آمدن میزان مشارکت‌های اجتماعی و افزایش آسیب‌های اجتماعی معلول کاهش سرمایه‌ی اجتماعی است (پوتنام،۱۹۹۰،کلمن ۱۹۹۸،فوکویاما ۱۹۹۷) با شناسایی عوامل رشد سرمایه‌ی اجتماعی در جامعه خصوصا در بین دانش اموزان گمیشان که دارای پتانسیل خوبی برا رشد سرمایه‌ی اجتماعی است، می‌توان در راه کاهش جرم و جنایت در در این شهر و نیز در نهاد اموزش و پرورش گامهای مهمی برداشتو یکی از مراحل اصلی رسیدن به توسعه پایدار را طی نمود ولی در عین حال نباید بحث سرمایه‌ی اجتماعی منفی را نادیده گرفت، چرا که وجوه منفی آن درنقطه‌ی مقابل توسعه قرار می‌گیرد.
۵-۴- ارائه‌ راهکارها

۳-۳-.ضمانت اجرای حضانت

در تزاحم حق حضانت زوجین گفته شد آنچه ملاک اهمیت واقع می گردد، مصلحت طفل است که بر حسب آن گاه حضانت به مادر و گاه به پدر و در برخی موارد به ثالث واگذار می شود. حال این سوال مطرح است که درصورت جلوگیری از اعمال حق حضانت یکی از والدین و یا شخص ثالث ویا عدم قبول حضانت توسط کسی که مکلف به آن است، قانون گذار چه ضمانت اجرایی در نظر گرفته است؟

۳-۳-۱٫ضمانت اجرای ممانعت از اجرای حکم حضانت

در صورتی که به موجب حکم دادگاه حضانت طفلی به شخص ثالث یا به پدر یا مادر او واگذار شود اگرکسی از استرداد طفل خوداری کند ویا مانع اجرای حکم شود دادگاه صادر کننده وی را ملزم به عدم ممانعت و جلوگیری از اجرای حکم و یاملزم به استرداد می نماید. در صورت ممانعت دادگاه حکم به حبس ممانعت کننده یا خودداری کننده از استرداد طفل خواهد داد و این حبس تا زمان ممانعت و یا استرداد ادامه دارد. به محض اجرای حکم دایر بر استرداد طفل حکم نیز متوقف می شود.^[۳۵۲]۲

۳-۳-۲٫ضمانت اجرای خودداری از اعمال حضانت

هرگاه یکی از والدین از انجام تکالیف خودداری کند طبق ماده ی ۱۱۷۲ ق.م الزام به انجام تکلیف می شود و در صورتی که الزام موثر نباشد به هزینه پدر ، دیگری از ابوین، یا شخص ثالث عمل حضانت را انجام می دهد. در صورتی که مادر در زمانی که حضانت به عهده ی اوست از نگاهداری امتناع نماید پس از اجبار و عدم انجام آن به هزینه پدر می باشد که هزینه انجام تکلیف بر عهده خود اوست.^[۳۵۳]۱

۳-۴٫ضمانت اجرای حق استیلاد

در مباحث تزاحم وحق استیلاد در فصل دوم مواردی از تزاحم حقوق زوجین در این باب بیان گردید و در جهت حل تزاحم نیز،مواضع تقدم حق هر یک از زوجین گفته شد. در این مبحث سعی بر این است که به این سوال پاسخ داده شود که چه ضمانت اجرایی در اعمال حق استیلاد هر یک از زوجین وجود دارد؟ آیا زوج یا زوجه می تواند طرف مقابل را به فرزند آوری یا عدم آن( استفاده از موانع بارداری) ملزم کند؟ ضمانت اجرای تخلف از آن چیست؟
برای پاسخ به سؤالات فوق ابتدا باید ماهیت حق استیلاد مشخص گردد. آیا حق استیلاد جز ماهیت شرعی ومقتضای ذات عقد و یا جز مقتضای اطلاق عقداست؟

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اگر فرزندآوری را جز مقتضای ذات عقد بدانیم دراین صورت شرط خلاف آن مسموع نیست و چنین شرطی باطل و مبطل عقد می باشد. هیچ یک از فقهای ما حق استیلاد را جز مقتضای ذات عقد نمی دانند. و این مطلب در میان فقهای ما از شهرت فتوایی بر خوردار است^[۳۵۴]۱٫ودرهیچ آیه یا روایتی نیز این مورد بیان نشده است. اما در مورد مقتضای اطلاق بودن حق استیلاد؛ یعنی اینکه عقد ازدواج مبتنی بر فرزند آوری است مگر اینکه شرط خلاف در آن شده باشد؛ دو دیدگاه در بین فقها وجود دارد:
۱-برخی آن را جز مقتضای اطلاق عقد ازدواج می دانند ، البته فقط برای زن قائل به آن هستند. هرچند به طور صریح، این مورد را در کتب فقهی بیان نکرده اند؛اما از تحلیل دلایل آن ها در مورد کراهت عزل می تواناستخراج کرد.در واقع کسانی که از عزل مرد به دلیل منافات داشتن با حق استیلاد زوجه منع کرده اند؛ گرایش براین نظر دارند^[۳۵۵]۲٫ حتی برخی برای عزل بدون رضایت و شرط زوجه برای مرد مسئولیت مدنی قائل شده اند^[۳۵۶]۳به نظر می رسد دلایل ارائه شده از سوی این عده خالی از اشکال نمی باشد؛ چرا که بیشتر فقها قائل به کراهت در این موارد هستند^[۳۵۷]۴ نه تحریم؛ در حالی که اگرحق استیلاد را برای زوجه به عنوان مبتنی بودن اطلاق عقد برآن بدانیم ؛ باید فقها حکم به تحریم دهند نه کراهت ؛چرا که درقالب نهی تنزیهی کراهت، جواز ضمنی نیز می باشد.^[۳۵۸]۵٫شهید ثانی در این مورد می فرماید:«فلو عزل بدون الشرط و الإذن لم یجب علیه للمرأه شی‌ء، لأصاله البراءه، خصوصا على القول بالکراهه، لأنّه فعل سائغ فلا یتعقّبه ضمان^[۳۵۹]۶»
۲-برخی بر این نظرند که فرزند آوری از موارد اطلاق عقد نکاح نمی باشد؛ بلکه تنها راه الزام آور کردن آن، تصریح در ضمن عقد است. محقق حلی در این مورد این چنین می گوید:« لو شرط الاستیلاد فخرجت عقیماً فلا فسخ»هر چند محقق حلی شرط فرزند آوری در عقد ازدواج را به مرد اختصاص داده و در صورت عقیم بودن زن، برای مرد حق فسخ قائل نیست، اما حاشیه نویسان بر کتاب وی، مشروط له بودن زن را نیز پذیرفته است^[۳۶۰]۱٫صاحب جواهر برای زن نیزحق شرط استیلاد قائل شده است^[۳۶۱]۲٫و سبزواری نیز شرط استیلاد در ضمن عقد را پذیرفته و اثبات عقیم زن به وسیله متخصص را مجوز خیار فسخ برای مرد دانسته است^[۳۶۲]۳٫ در میان فقهای معاصر نیز برخی قائل به الزام زوجین مبنی بر فرزند آوری طرف مقابل به صورت شرط ضمن عقد شده اند^[۳۶۳]۴٫
همان گونه که بیان گردید مواردی چند از ضمانت اجرای حق استیلاد در حقوق وجود دارد ازجمله، بند ده از شروط ده گانه عقد ازدواج در قباله نکاحیه، اختصاص به این مورد دارد. در این بند گفته شده در صورت عقیم بودن مرد به مدت پنج سال ، زوجه وکالت در طلاق دارد. برای مردان نیز ماده ۱۹ قانون لایحه حمایت خانواده مصوب ۵۳ ،عقیم بودن زوجه ، مجوزی برای ازدواج مجدد می باشد، البته در اصلاحیه مصوب سال۱۳۹۱ این ماده حذف شده است. و در صورت قائل شدن به عدم نسخ ، می توان به آن استناد کرد.
در مورد سایر موارد تزاحم حق استیلاد زوجین، مثل عدم فرزند آوری در طول ازدواج یا در یک مدت معین، و الزام طرف مقابل در استفاده از وسایل پیشگیری یا عدم آن، در قانون سخنی به میان نیامده است. و ضمانت اجرایی وجود ندارد. لذا می توان این موارد را به صورت شرط ضمن عقد ازدواج بیان کرد. مثلاً یکی از زوجین در ضمن عقد شرط کند که به مدت پنج سال یا تمام دوران ازدواج صاحب فرزند نشوند، یا از وسایل پیشگیری به طور عام یا موردی به طور خاص استفاده نکنند وضمانت آن را در صورت تخلف طرف مقابل، محروم کردن ایشان از برخی حقوق، قرار دهند. البته در صورت تولد فرزند، نفی ولد جایز نیست . هرچند که ما برای مرد به دلیل مدیریت روابط زوجین و ادله شرعی مثل آیه حرث ،دامنه وسیع تری از مصادیق اعمال این حق را قائل شدیم؛ لیکن؛ زوجه می تواند در قالب شرط ضمن عقد این موارد را محدود نماید.از آنچه بیان شد می توان به این نتیجه رسید که طرفین می توانند در قالب طرح دعوای قضایی محرومیت از فرزند آوری و سایرمصادیق اجرای این حق با تبدیل آن به الزام ضمانت آوردرضمن عقد، به احقاق حق استیلاد خویش، اقدام کنند.
نتایج
با توجه به سؤالات و اهداف تحقیق ،یافته های این پژوهش به شرح ذیل می باشد:
۱-با توجه به تغییر شرایط زندگی جوامع و نقش عنصر زمان و مکان در تبیین مسائل شرعی،بحث خروج از منزل و اشتغال زوجه، بدون اذن زوج ، امروزه امری پذیرفته شده وانکار ناپذیر می باشد.هرچند باتشخیص مصلحت بر مبنای عقل عملی و بنای عقلاء می توان محدوده ی آن را تعیین نمود.
۲- حکم اولیه در حل تزاحم اهداء عضو زوجین، عدم اهداء عضو و ترجیح حق طرف مقابل می باشد.حکم ثانوی بر این مورد این است که در صورت عدم ضررکلی و مهم و در صورت ضرورت، حکم به جواز داده شود.پس ضابطه ی حل تزاحم بر محوریت« ضرورت» و «ضرر» به عنوان عناوین ثانوی،تعیین می گردد.
۳-ملاک تعیین حق رفتن به حج زوجه، از نظر فقهای متقدم و معاصر، به طور کلی مخالفت یا عدم مخالفت با حق استمتاع مرد می باشد.هر چند که در حج نیابتی، حق شخص ثالث(منوب عنه) نیز مد نظر می باشد.
۴- در قانون مدنی حق نفقه زوجه برنفقه سایر اقارب و دیون شوهر به جز وثیقه، ترجیح داده شده است.
۵- با واقع شدن عقد ازدواج طبق ماده ی ۱۱۰۲ ق.م ،حق نفقه به زوجه تعلق می گیرد و نیازی به تمکین نمی باشد. لیکن در تزاحم حق نفقه زوجه و حق تمکین مرد، حق تمکین مقدم است؛ چرا که این دو ملازمه ای با هم نداشته و زن نمی تواند در صورت عدم انفاق شوهرش از او تمکین نکند.
۶- تعیین مسکن مورد نیاز زوج ، در حد متعارف و مطابق شأن زن می باشد، هرچند به صورت شرط ضمن عقد،حق تعیین مسکن به زوجه داده شود. در تزاحم حق تعیین مسکن زوجه و حق تمکین زوج، حق مرد مقدم می باشد.
۷- حق والدین نسبت به حضانت کودک، دائر مدارحفظ غبطه و مصلحت طفل، به عنوان شخص ثالث می باشد. منظور از مصلحت ، مصلحت معیار و بر پایه ی عقل منجز و قطعی است؛ نه مصلحت موهوم و غیر منجز.
۸- با توجه به مجموعه ادله اثبات حق استیلاد و مواد قانونی مذکور در بحث مورد نظر، این حق از نظر فقها و حقوق دانان به رسمیت شناخته شده است. هرچند قوانین ما از نظر ارائه راهکار های حل تزاحم راجع به حق استیلاد مثل اختلاف زوجین در ممانعت از بارداری یا عدم آن، زمان فرزند دارشدن و… مسکوت است و با وجود عدم ضمانت اجرای لازم در این موارد ،اصولاٌ طرح دادخواست حقوقی نیز فاقد وجاهت قانونی است و از این نظر قانون ما دچار خلاء می باشد. البته زوجین می توانند در قالب شرط ضمن عقد، آن را به یک الزام ضمانت آور تبدیل نمایند.
۹- ضوابط و معیار های حاکم بر حل تزاحم حقوق زوجین بر طبق یافته های این تحقیق عبارت است از:مصلحت،ضرورت، عسر و حرج، ضرر . اضطرار،اخلاق و انصاف.

پیشنهادات

آنچه در این تحقیق بیان گردید، نمونه هایی چند از مصادیق تزاحم حقوق زوجین وضابطه های حاکم بر حل آن می باشد. با توجه به پیشرفت و تغییر جوامع بشری، نمودها و مصادیق این برخوردها و تزاحمات در حال افزایش است، لذا با توجه به اهمیت موضوع، برای حل تزاحمات در این حوزه، باید ضابطه ها ومعیار های حاکم بر حل تزاحم حقوق زوجین مشخص و شفاف سازی شود، به گونه ای که بتوان با تطبیق مصادیق حال و برخوردها و تزاحماتی که در آینده با توجه به مسائل مستحدثه به وجود خواهد آمد،در قالب چارچوب ها و ضوابط مذکور، به رفع تزاحم کمک گردد.و با تصویب قوانین مورد نیاز، خلاء های قانونی موجود در رابطه با حل تزاحم حقوق زوجین بر طرف و به تشکیک آراء محاکم در این رابطه پایان داده شود. با توجه به خلاء مذکور مواد قانونی پیشنهادی نگارنده به شرح ذیل می باشد:
الف: در صورت اختلاف زوجین در مورد زمان فرزند دار شدن، استفاده از موانع حاملگی و یا عدم استفاده از آن، حق زوج مقدم می باشد؛ مگر اینکه خلاف امساک به معروف و مصداق امساک اضراری باشد.
ب: هیچ یک از زوجین نمی تواند بدون اذن دیگری اقدام به فروش یا اهداء عضوی از اعضای بدن خود کند، مگر در صورت ضرورت و یا ایجاد ضرر جزئی و قابل اغماض.
ج: در تزاحم حق نفقه زوجه و حق تمکین مرد، حق مرد مقدم است؛ چرا که این دو ملازمه ای با هم نداشته و زن نمی تواند در صورت عدم انفاق شوهرش از او تمکین نکند.
د: درتزاحم حق تعین مسکن زوجه و حق استمتاع زوج،حق مرد مقدم می باشد.

منابع

قرآن کریم
لغت نامه دهخدا
فرهنگ معین

الف)کتب فارسی

امامی، سید حسن ، حقوق مدنی ، ۵ جلد،تهران، انتشارات اسلامیه، بی چا، ،۱۳۸۳ .ش
……………………….،حقوق مدنی، تهران، نشر اسلامیه ،چاپ اول،۱۳۶۶ .ش
باختر، احمد، مجموعه آرا وحدت رویه در امور حقوقی، ، تهران ،انتشارات جنگل، چاپ اول، ۱۳۸۸٫ش
بازیگر ،یداله ،قانون مدنی درآیینه آرا دیوان عالی کشور،دوجلد، حقوق خانواده ، انتشارات فردوسی تهران، چاپ دوم،۱۳۸۷٫ش
بهجت گیلانى فومنى، محمد تقى ، جامع المسائل ، ۵ جلد،قم، دفتر معظم‌له،چاپ دوم، ۱۴۲۶ ه‍ ق
تبریزى، جعفر سبحانى،رساله توضیح المسائل، در یک جلد، قم،مؤسسه امام صادق علیه السلام،چاپ سوم، ۱۴۲۹ ه‍ ق
……………………………… ،مبسوط در تر مینولوژی،دوجلد،تهران، کتابخانه گنج دانش،چاپ دوم، ۱۳۸۱٫ش
……………………………… ، تر مینولوژی حقوق، تهران، کتابخانه گنج دانش، چاپ سیزدهم ۱۳۸۲٫ش
جمعى از پژوهشگران زیر نظر شاهرودى، هاشمى، سید محمود، موسوعه الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهل البیت علیهم السلام، ۱۱ جلد،قم، مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام، چاپ اول، ۱۴۲۳ ه‍ ق
جمعی از محققین،فرهنگ نامه اصول فقه ،یک جلد ،قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۹٫ش
جوادبن علی تبریزی،استفتاءات جدید،دوجلد، ،قم، دفتر حوزه علمیه قم چاپ اول ،۱۴۲۰ه.ق

ماده ۵ قانون ۱۳۱۰ علایم زیر را غیر قابل ثبت به عنوان علامت تجاری معرفی نموده و مقرر کرده که این علایم همچنین نمی توانند به عنوان جزء شی از اجزا یک علامت تجارتی قرار گیرند :
۱ – بیرق مملکتی و سلطنتی ایران و هر بیرق دیگری که دولت ایران استعمال آن را به طور علامت تجارتی منع کند . علاوت شیروخورشید – نشانه ها – مدال ها – انگ های دولتی ایران ؛
۲ – تمثال پادشاه و ولیعهد مگر با اجازه ی مخصوص ؛
۳ – کلمات یا عباراتی که موهم انتساب به مقامات رسمی ایران باشد از قبیل شاهنشاهی – سلطنتی – دولتی و امثال آن ؛
۴ – علامت مؤسسات رسمی مانند شیروخورشید سرخ و صلیب احمر و نظایر آن ؛
۵ – علایمی که مخل انتظامات عمومی و یا منافی عفت باشد .
اما در قانون ۱۳۸۶ تغییرات گسترده ای در این موارد بوجود آمد که این تغییرات منطقی تر و فنی تر پیش بینی گردیده است که عبارت اند از :
۱ – علائمی که نتواند کالاها یا خدمات یک مؤسسه را از کالاه و خدمات مؤسسه دیگر متمایز سازد ؛
۲ – خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد ؛
۳ – مراکز عمومی یا تجاری را به ویژه در مورد مبدأ جغافیایی کالاها یا خدمات یا خصوصیات آنها گمراه کند ؛
۴ – عین یا تقلید نشان نظامی ، پرچم ، یا سایر نشان های مملکتی یا نام یا نام اختصاری یا حروف اول یک نام یا نشان رسمی متعلق به کشور یا سازمان های بین الدولی یا سازمان هایی که تحت کنوانسیون های بین المللی تاسیس شده اند ، بوده یا موارد مذکور یکی از اجزاء آن علامت باشد ، مگر آن که توسط مقام صلاحیت دار کشور مربوط یا سازمان ذیربط اجازه استفاده از آن صادر شود ؛
۵ – عین یا به طرز گمراه کننده ای شبیه یا ترجمه یک علامت یا نام تجاری باشد که برای همان کالاها یا خدمات مشابه متعلق به مؤسسه دیگری در ایران معروف است ؛

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۶ – عین یا شبیه آن قبلاً برای خدمات غیر مشابه ثبت و معروف شده باشد مشروط بر آن که عرفاً میان استفاده از علامت و مالک علامت معروف ارتباط وجود داشته و ثبت آن به منافع مالک علامت قبلی لطمه وارد سازد ؛
۷ – عین علامتی باشد که قبلاً به نام مالک دیگری ثبت شده و یا تاریخ تقاضای ثبت آن مقدم یا دارای حق تقدم برای همان کالا و خدمات و یا برای کالا و خدماتی است که به لحاظ ارتباط و شباهت موجب فریب و گمراهی شود .
گفتار ششم : ضمانت اجرا
‌قانون تجارت الکترونیکی در ‌ماده ۷۶ متخلفان از ماده (۶۶) این قانون را به یک تا سه سال حبس و جزای نقدی از‌بیست میلیون ریال تا یکصد میلیون ریال محکوم‌خواهند نمود .
مبحث دوم : در موافقت نامه تریپس
موافقت نامه تریپس در بند ۱ ماده ۱۵ به تعریف علائم تجاری پرداخته و همچنین به تعدادی از مصادیقی که می تواند به عنوان علامت تجاری مورد توجه واقع شود ، اشاره نموده است . در این ماده مقرر شده است : « هرگونه علامت یا ترکیبی از علائم که بتواند کالاها یا خدمات یک فعالیت را از کالاها یا خدمات فعالیت های دیگر متمایز گرداند ، علامت تجاری به شمار خواهد آمد ». « برای اینکه علامتی دارای ویژگی تخصیصی باشد باید بتواند انتساب خود را به منبعی مشخص بیان کند . البته این بدین معنی نیست که مشخص گردد چه کسی آن را تولید کرده و یا چه کسی آن را به فروش رسانده است ، بلکه همین مقدار که خریدار ، بنگاه مربوطه در تحت علامت تجاری را مسئول آن محصول بداند ، کفایت می کند ».^[۳۳۸]
چنانکه در این ماده مقرر شده است ، علائم تجاری دارای دو وظیفه هستند :اولاً این علائم ، معرف کالا و یا خدمات از یک بنگاه محسوب می شوند . بدیهی است هیچ بنگاه تولیدی یا خدماتی نمی تواند از آرم و علامت خاص بنگاه دیگر استفاده نماید . ثانیاً این علائم بیانگر تمایز میان تولیدات و خدمات دو بنگاه محسوب می شوند .چنانکه در بند ۲ مقرر می دارد « در مواردی که علائم ذاتاً نمی توانند کالاها یا خدمات مربوطه را متمایز گردانند ، اعضا ممکن است قابلیت ثبت را به تشخیص تمایز از طریق موارد دیگر استعمال مربوط سازند ». بنابر این بهترین ره آورد تجاری علامت تجاری که می تواند هم برای فروشنده و هم برای خریدار حاصل شود ، شناخت علامت به عنوان ابزار تجارت می باشد .
گفتار نخست : مدت حمایت
ماده ۱۸ موافقت نامه مدت حمایت را از ثبت اولیه و هر تجدید ثبت حداقل برای مدت هفت سال مقرر نموده است ضمن اینکه این تجدید می تواند برای مدت نامحدود صورت پذیرد . مبدأ شروع حمایت در مقررات موافقت نامه مقرر نشده است .
مهلت استفاده از علامت تجاری ثبت شده در موافقت نامه تریپس :
بر اساس بند ۳ ماده ۱۵ موافقت نامه تریپس که مقرر داشته است : اعضا می توانند قابلیت ثبت را به استعمال علامت کالا یا خدمات مربوط سازند . البته استفاده عملی از یک علامت تجاری شرطی برای درخواست ثبت به شمار نخواهد آمد . یک اظهار نامه را نمی توان صرفاً به این جهت رد کرد که استفاده منظور نظر ، قبا از انقضای مدت سه ساله پس از تاریخ اظهار نامه صورت نگرفته باشد .
موافقت نامه در این بند از ماده ۱۵ ، اگر چه استفاده عملی از یک علامت تجاری را شرط درخواست بیان نکرده اما این اختیار را به قانون گذاران کشورهای عضو واگذار نموده است که قابلیت ثبت علامت را به استعمال آن در کالا یا خدمات بگنجانند .
در صورت عدم استفاده از علامت تجاری در مدت مشخصی که قانون تعیین کرده است ، برای اشخاص ثالث این امکان را بوجود خواهد آورد تا از طریق ارائه دادخواست از دادگاه بخواهند تا نسبت به ابطال علامت تجاری مورد نظر اقدام کند . ضمن اینکه اثبات عدم استفاده ، کاری است مشکل . « نکته بسیار مهمی که در اینجا قابل توجه می باشد این است که صاحب علامت باید تداوم استفاده از علامت را اثبات نماید ؛ زیرا اثبات این امر که استفاده متوالی معمول نگشته بسیار مشکل می باشد . به توضیح دیگر اینکه ، بار اثبات دعوی به عهده صاحب علامت می باشد ».^[۳۳۹] در بند ۱ ماده ۱۹ هم به استفاده مستمر از علامت تجاری اشاره داشته و مقرر می کند : اگر استفاده از علامت تجاری برای استمرار ثبت لازم باشد ، این ثبت ممکن است تنها پس از اینکه حداقل سه سال مستمر از این علامت استفاده نشد ، لغو گردد ، مگر اینکه مالک علامت تجاری دلایل معتبری دال بر وجود موانع بر سر راه چنین استفاده ای ارائه نماید . در ادامه این بند مصادیقی را به عنوان عواملی که باعث مانع استفاده از علائم تجاری می شود بر شمرده است : اوضاع و احوالی مانند ایجاد موانع وارداتی یا دیگر الزامات دولتی برای کالاها یا خدمات تحت پوشش علامت تجاری که مستقل از اراده مالک علامت تجاری به وجود آید و مانع استفاده از علامت تجاری گردد به عنوان دلایل معتبر این عدم استفاده مورد تایید قرار خواهد گرفت . براساس بند ۲ ماده ۹ هنگامی که تحت نظارت مالک علامت تجاری ، شخص دیگری از آن استفاده کند ، چنین استفاده ای به عنوان استفاده از علامت تجاری به منظور استمرار در ثبت تلقی خواهد شد .
گفتار دوم : حقوق اعطایی
موافقت نامه تریپس در ماده ۱۶ تحت عنوان حقوق اعطایی ، حقوقی را برای مالک علامت تجاری مقرر داشته است . بر اساس بند ۱ این ماده مالک علامت تجاری ثبت شده حق انحصاری برای ممانعت از تمام اشخاص ثالثی را خواهد داشت که بدون کسب موافقت مالک ، در جریان تجارت از علائم یکسان یا مشابه برای کالاها یا خدمات یکسان یا مشابهی که این علامت تجاری در خصوص آن به ثبت رسیده است ، استفاده می کنند ، مشروط بر اینکه چنین استفاده ای احتمالاً به سر در گمی منجر شود . در موردی که از علامت یکسان برای کالاها یا خدمات یکسان استفاده می شود ، احتمال سر درگمی مفروض خواهد بود . « بر اساس بخش اخیر این بند چنانچه شخصی به واسطه ثبت یک علامت دارای حقی گردید ، این حق نباید حقوق شخص دیگری را که از طریق استفاده از علامت ، پیش از این به دست آورده است ، مخدوش نماید ».^[۳۴۰]
گفتار سوم : اعطای پروانه و واگذاری
موافقت نامه تریپس در ماده ۲۱ مقرر داشته است : اعضا می توانند شرایطی را برای اعطای پروانه و واگذاری علایم تجاری تعیین کنند . بدیهی است که اعطای پروانه اجباری برای علایم تجاری مجاز نخواهد بود و مالک علامت تجاری ثیت شده حق خواهد داشت علامت تجاری را با یا بدون انتقال کسب و کاری که این علامت تجاری به آن مربوط می شود ، واگذار کند .
در کنوانسیون پاریس ماده ۶ رابع که به واگذاری علامت تجاری پرداخته است ، مقرر داشته است : اکر به موجب مقررات مربوط به یکی از کشورهای اتحادیه واگذاری علامتی موقعی معتبر باشد که با واگذاری موسسه یا سرمایه تجاری که علامت به آن تعلق دارد همراه باشد برای اینکه اعتبار آن محرز گردد کافی است که آن قسمت از موسسه یا سرمایه تجارتی که در مملکت مذکور واقع است با حق انحصاری تولید یا فروش محصولات مربوطه تحت علامت .اگذار شده به انتقال گیرنده واگذار گردد . در بند ۲ این ماده هم آمده است : در صورتی که واگذاری علامتی که بکارگیری آن توسط انتقال گیرنده باعث گمذاهی مردم مخصوصاً در مورد تشخیص مبدأ ، نوع یا صفات اساسی کالا یا خدمات می شوند که توسط این علامت معرفی می شوند کشورهای عضو اختیار دارند تا علامت فوق را معتبر نشناخته و الزامی در قبال آن نخواهند داشت .
گفتار چهارم : علائم مشهور^[۳۴۱]
موافقت نامه تریپس در بندهای ۲ و ۳ ماده ۱۶ ضمن ارجاع اعضا به ماده ۶ مکرر کنوانسیون پاریس^[۳۴۲] به علائم مشهور اشاره نموده اما هیچ یک از مواد موافقت نامه و کنوانسیون پاریس تعریفی از آن ارائه ننموده اند . اما در تعریفی « یک علامت هنگامی مشهور تلقی می شود که مورد شناخت بخش وسیعی از عموم باشد . در اینجا مقصود از عموم ، مجموعه مردم کوچه و بازار است ، یعنی افرادی با ضریب هوشی متنوع که با احساس و سپس توجه به علامت از طریق حواس پنچگانه خود ، اطلاعات پیشین خود را دسته بندی نموده ، فوراً محصول یا خدمات مورد نظر علامت را ادراک می کنند ».^[۳۴۳] سازمان جهانی مالکیت فکری (wipo) نیز در تعریفی « علائم مشهور را علائمی می داند که از دیدگاه مقام ذی صلاح کشوری که حمایت از علامت در آن مطرح و مورد نظر است ، مشهور تلقی گردد ».^[۳۴۴] در بند ۲ ماده ۱۶ موافقت نامه مقرر شده است : در احراز اینکه آیا یک علامت تجاری معروفیت دارد یا نه ، اعضا آگاهی از این علامت تجاری در بخش مربوط از جامعه ، از جمله آگاهی ای که در قلمروی عضو مربوط در نتیجه تبلیغ علامت تجاری مزبور به دست آمده است را در نظر خواهند گرفت . بر اساس این بند و همانطور که پیشتر بیان شد ، آگاهی آن بخش از جامعه مبنی بر اشتهار به نیکویی نام یک علامت تجاری مطرح می باشد . چنانکه اشخاص یک علامت از کالا یا خدماتی را در بازار دنبال می کنند که از مشهوریت بین عموم بهره مند است . در این ماده به تبلیغ کالا یا خدمات اشاره شده است ، لذا می توان گفت که تبلیغ کالا و خدمات می تواند یکی از عوامل اشتهار علامت تجاری محسوب گردد .
در ماده ۶ مکرر کنوانسیون پاریس که در پاورقی گذشت ، علائم مشهور را برای هر نوع کالا اعلام نموده است که موافقت نامه قلمرو آن را گسترش داده و در بند ۲ ماده ۱۶ آن را به خدمات نیز تسری بخشیده است .
در بند ۳ ماده ۱۶ در مورد کالاها یا خدماتی که غیر مشابه هستند و علامت تجاری در خصوص آنها به ثبت رسیده است مقرر داشته که ماده ۶ کنوانسیون پاریس با تغییرات لازم در باره آنها نیز اعمال خواهد شد ، مشروط بر اینکه استفاده از این علامت تجاری در رابطه با آن کالاها یا خدمات نشان دهنده پیوندی میان کالاها و خدمات مزبور و مالک علامت تجاری ثبت شده باشد و منافع مالک علامت تجاری ثبت شده احتمالاً بر اثر چنین استفاده ای زیان بیند .
گفتار پنجم : علایم غیر قابل ثبت
بند ۲ ماده ۱۵ موافقت نامه تریپس کشورهای عضو را مجاز می داند تا از بعضی از علامت ها و نشان ها حمایت به عمل نیاورده و از ثبت آنها جلوگیری به عمل آورد مشروط بر اینکه با مقررات وضع شده در کنوانسیون پاریس مغایرتی نداشته باشد و باعث خدشه به مقررات آن کنوانسیون نگردد . در ماده ۶ ثالث کنوانسیون پاریس مقرر شده است :
الف ) « اگر بدون اجازه مقامات صالح – علائم رسمی – بیرق و نشان های دیگر دولتی کشورهای عضو اتحادیه و نشان و انگ رسمی و دولتی و تقلید آثار و علائم تاریخی و خانوادگی را برای علامت تجاری یا صنعتی یا عناصر این علامت بکار برند کشورهای اتحادیه توافق دارند که تقاضای ثبت آن را نپذیرند و اگر این تقاضا ثبت شده است آن را با اقدامات مقتضی باطل و استعمال آن را منع کنند .
ب ) مقررات مندرج در بند الف نسبت به نشان های دولتی به استثناء نشان ها و پرچم ها و علائم دیگر و حروف اختصاری کلمات با اسم هایی که موافقت نامه های بین المللی معتبر فعلی به منظور حمایت آنها تنظیم شده است و پرچم ها و علائم دیگر و حروف اختصاری کلمات و نام سازمان های عمومی بین المللی که یک یا چند کشور اتحادیه جزء آنهاست نیز اجرا می شود .
کنوانسیون پاریس استثنایی را در این میان در بند (ج – ۱ ) برای اشخاصی پیش بینی نموده است که قبل از اجرای کنوانسیون ، حقوقی را با توجه به ماده ( ب ) و با حسن نیت بدست آورده اند که بعد از اجرا قابل واگذاری نبوده است . از آنجا که ایران عضو کنوانسیون پاریس می باشد ، مقررات این کنوانسیون در ایران لازم الاجرا بوده و وفق مقررات تریپس می باشد .
مبحث سوم : آثار الحاق
با الحاق به موافقت نامه ، علایم تجاری در خارج از مرزها مورد حمایت قرار گرفته و حقوق مادی مالکین آنها به رسمیت شناخته و هیچ یک از اتباع اعضای کشورهای عضو حق نقض حقوق مادی و معنوی آنها را نخواهند داشت . از آنجا که در برخی از زمینه ها مانند دانش سنتی ، نقشه های قالی و صنایع دستی در ایران منحصر بفرد بوده و اینک در پاره ای از کشورها اقدام به سوء استفاده از انها می شود با پیوستن به موافقت نامه ، آن موافقت نامه تعهداتی را برای کشورهای فوق مقرر و باعث جلوگیری از نقض چنین اقداماتی خواهد نمود .
فصل سوم : طرح صنعتی ^[۳۴۵]
مبحث نخست : در قوانین ایران
تا قبل ازقانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاریی مصوب ۷/۸/۱۳۸۶ در خصوص طرح های صنعتی قانون مدونی در ایران وجود نداشته است . ماده ۴ قانون ساماندهی مد و لباس مصوب ۱۳۸۵ هم طرحها و الگوهای تولید شده پارچه و لباس مبتنی بر نمادهای ایرانی – اسلامی را مشمول حمایت قانونی حقوق مولفان و مصنفان و قانون ثبت اختراعات و مالکیت صنعتی دانسته است . در قانون حمایت حقوق مولفان ، مضفان و هنرمندان که در حمایت از حق نسخه برداری تصویب گردیده و تاکنون لازم الاجرا می باشد ، مفادی از ماده ۲ به این مبحت اشاره دارد . در بند ۵ این ماده که در بخش دوم بیان شده ، نقاشی و تصویر و طرح و نقش و نقشه های جغرافیایی ابتکاری و نوشته ها و خط های تزیینی و هر گونه اثر تزیینی و اثر تجسمی که به هر طریق و روش به صورت ساده یا ترکیبی به وجود آمده باشد را از مصادیق حمایت از حق نسخه برداری دانسته است . همچنین در بند ۹ همین ماده اشاره دارد به هر گونه اثر ابتکاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و و نقشه قالی و گلیم . این بندها مبین حمایت های قانونگذار ایران از طرح های صنعتی از سال ۱۳۴۸ تاکنون بوده است . اما قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری فصل دوم از ماده ۲۰ لغایت ۳۰ را به این موضوع اختصاص داده است.
مطابق ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات ، طرحهای صنعتی و علائم تجاری ، هر گونه ترکیب خطوط یا رنگها و هرگونه شکل سه بعُدی با خطوط ، رنگها و یا بدون آنها ، به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد ، طرح صنعتی شناخته می شود . برای این که یک طرح ، صنعتی محسوب شود بعُد فنی طرح مد نظر قانون گذار نبود ، بلکه زمانی طرح ، صنعتی محسوب خواهد شد که همراه با تغییر شکل و قیافه ظاهری محصول همراه باشد
آیین نامه نحوه نظارت بر علائم ، نشانه ها و تصاویر روی البسه و لوازم التحریر و کالاهای مشابه در بند (ج) و (د) ماده ۱ بر تعیین مشخصات هر گونه طرح و تصویر قابل انتشار و حفظ حقوق طراحان گرافیک و نقاشان با توجه به قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان تاکید دارد . بر اساس ماده ۲ این قانون طرح ها و نقوش اعم از نماد ها ، خطوط و تصاویر و با طرح های ترکیبی را مروج هنر و ارزش های اسلامی و ملی و ترغیب نوآوری باشد را مورد تایید قرار داده است .
گفتار نخست : شرائط ثبت و حمایت

در فصل سوم، روش‌شناسی تحقیق شامل نوع و روش تحقیق، جامعه و نمونه آماری، روش گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات، متغیرهای تحقیق و نحوه­ اندازه ­گیری آن‌ ها مورد بحث قرار گرفته شده است.
۳-۲ – جامعه آماری
جامعه­ آماری این تحقیق شامل ۱۰۰ نفر مدیران و کارشناسان­ارشد سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گیلان می­باشد.
۳-۳- نمونه آماری و روش نمونه گیری
برای تعیین نمونه آماری از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و جهت تعیین حجم نمونه نیز از فرمول کوکران استفاده شده است. در این پژوهش با توجّه به تعداد جامعه آماری(۱۰۰ نفر مدیران و کارشناسان­ارشد سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گیلان) بر اساس فرمول تعیین حجم نمونه(کوکران، ۱٫۹۶=Z ، ۵/۰ P= با ضریب خطای ۰۵/۰E= )، نمونه آماری ۷۹ نفر تعیین گردید.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۱)
بنابراین جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان­ارشد (۱۰۰ نفر) سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گیلان است و نمونه نهایی ۷۹ مدیران و کارشناسان­ارشد سازمان را تشکیل می‌دهند. از ۷۹ پرسش‌نامه­ی توزیع شده(پرسش‌نامه شمار یک) تعداد ۷۴ پرسش‌نامه برگشت داده شده است. نرخ بازگشت پرسش‌نامه شماره یک ۶/۹۳ درصد بوده است.
همچنین جهت شناسایی و رتبه‌بندی شاخص‌های تاثیرگذار بر استراتژی‌های توانمندسازی گردشگری با رویکرد تصمیم‌گیری چند معیاره، ۱۴ نفر از مدیران و کارشناسان­ارشد سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گیلان به عنوان خبرگان انتخاب و پرسش‌نامه شماره دو و سه بین آنها توزیع و در نهایت ۱۱ پرسش‌نامه عودت گردید. نرخ بازگشت پرسش‌نامه شماره دو و سه ۵۷/۷۸ درصد بوده است.
۳-۴- نوع تحقیق
جان بست، تحقیق را یک فعّالیت سیستماتیک می­داند که به کشف و پروراندن مجموعه ­ای از دانش سازمان یافته معطوف است. وی اضافه می­ کند که تحقیق، تجزیه و تحلیل و ثبت عینی و سیستماتیک مشاهدات کنترل شده می­باشد که ممکن است قوانین کلّی، اصول یا نظریه ­هایی را پرورش دهد و به پیش بینی و یا احتمالاً به کنترل نهایی رویدادهای آن منتج شود.(بست،۱۳۷۶)
این پژوهش از نظر هدف شناختی از نوع تحقیقات کاربردی است، زیرا نتایج آن در سازمان مورد مطالعه قابلیت کاربرد دارد.
۳-۵ – روش تحقیق
تحقیقات برمبنای روش انجام تحقیق عبارتند از:
۱) تحقیق پیمایشی؛ ۲) تحقیق علمی؛ ۳) تحقیق موردی؛ ۴) تحقیق محتوا؛ ۵) تحقیق قومنگاری؛ ۶)تحقیق ترکیبی؛ ۷) تحقیق تطبیقی؛ ۸) تحقیق فراتحلیلی؛ ۹) تحقیق تاریخی ؛ ۱۰ ) تحقیق همبستگی ؛۱۱) تحقیق پسرویدادای (علّی).
ازآنجائیکه تحقیق حاضر به دنبال شناسایی نقاط ضعف،قوت،فرصتها،تهدیدهای صنایع دستی ماسوله است و به دنبال طراحی استراتژی های مربوط به این صنعت-هنر میباشد و همچنین اولویّت­بندی شاخص­ های تأثیرگذار بر استراتژی­ های توانمندسازی گردشگری ماسوله با بهره گرفتن از مدل تصمیم‌گیری گروهی چند شاخصه مد نظر می­باشد، از نوع توصیفی- پیمایشی و از طرفی چون به دنبال یافتن رابطه بین متغیرها می­باشد، روش تحقیق همبستگی محسوب می­گردد
۳-۶ – روش جمع‌ آوری دادها
داده ­های مربوط به تحقیق از تحلیل پرسش­نامه­ های توزیع شده در سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گیلان استخراج شده وجهت بررسی و شناخت صنایع دستی ماسوله و لمس شرایط حاکم بر بازار تولید و مصرف و تهیه عکس،۳ نوبت بازدید حضوری از ماسوله انجام شد و برای جمع­آوری داده ­های ثانویه از مطالعات کتابخانه­ای استفاده شده است، بدین گونه که اطلاعات مورد نیاز جهت ادبیّات تحقیق و مبانی نظری آن از طریق کتاب­ها، مجّلات و مقالات معتبر و پایان نامه­ ها؛ و همچنین فضای مجازی اینترنت جهت بررسی آخرین مقالات استفاده شده است. اطلاعات و داده ­های مورد نیاز جهت بررسی سوالات از تحلیل پرسش­نامه­ های توزیع شده بدست آمده است.
۳-۷-چارچوب نظری تحقیق
شکل۳-۱ چارچوب مفهومی تحقیق رادر بعد الویت بندی استراتژی های گردشگری نشان می­دهد. این چارچوب نظری، یک الگوی مفهومی مبتنی بر روابط تئوریک، میان شماری از عواملی که در مورد مسایل مورد پژوهش با اهمیت تشخیص داده شده‌اند، می‌باشد.
با توجه به تعاریف ارائه شده و بیان پژوهش‌های گذشته، در این پژوهش، الگوی مفهومی فوق برای بررسی عوامل مؤثّر بر استراتژی­ های توانمندسازی گردشگری (شناسایی و رتبه‌بندی) انتخاب شده است.
در درخت سلسله مراتبی، در سطح اول،”هدف”( در این مساله، انتخاب بهترین استراتژی توانمندسازی
گردشگری ماسوله) قرار می‌گیرد. در سطح دوّم،”معیارها- شاخص‌های تاثیرگذار بر استراتژی‌های
توانمندسازی گردشگری” ذکر شده شده است. در پایین‌ترین سطح،”گزینه‌ها” قرار می‌گیرند. برای این مساله
گزینه‌ها شامل استراتژی‌های توانمندسازی گردشگری می‌باشد.
شکل۳-۱: مدل مفهومی تحقیق
شکل۳-۱: مدل مفهومی تحقیق
۳-۸ – روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه ­ها
داده ­ها به عنوان آگاهی­ های خام و پردازش نشده، ابتدایی­ترین شناخت پژوهش­گر پیرامون پاسخ­های احتمالی هستند که در رابطه با مسأله تحقیق مطرح شده ­اند. لذا پژوهش­گر پس از دستیابی به این داده ­ها، با توجه به ماهیت آن­ها و ساختار و قالب فرضیه ­ها با این سوال روبرو می­ شود که از چه طریقی این داده ­ها را طبقه ­بندی، پردازش و در نهایت تحلیل کند تا بتواند فرضیه ­ها را که حالت پاسخ­های احتمالی و موقتی برای مسأله تحقیق دارا هستند تعیین تکلیف نماید.(خاکی،۱۳۸۴)
در این تحقیق برای تجزیه و تحلیل داده ­ها(پرسش‌نامه شماره یک) از روش‌های مختلف آمار توصیفی(فراوانی، درصدفراوانی، جداول، نمودار و …) و آمار استنباطی(آزمون کولموگروف- اسمیرنوف(K-S))، آزمون تی(t)، آزمون همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی ساده) و برای آزمون فرضیه ­ها از نرم افزار SPSS استفاده شده است.
همچنین برای اولویت‌بندی عوامل مؤثّر بر استراتژی­ های توانمندسازی گردشگری (پرسش‌نامه شماره دو) از روش دی متل^[۷۰]، برای رتبه ­بندی استراتژی­ های توانمندسازی گردشگری از روش تاپسیس^[۷۱](پرسش‌نامه شماره سه) ‌و برای انجام محاسبات از نرم افزار اکسل^[۷۲] استفاده شده است.همچنین لازم به ذکر است که به منظور تجزیه و تحلیل محیط داخلی و خارجی جهت استخراج استراتژی های چهار گانه از پرسش نامه شماره چهار استفاده شده است .
۳-۸-۱- روش ضریب آلفای کرونباخ^[۷۳]
یکی از روش­های تعیین پایایی پرسش­نامه با تاکید بر همسانی درونی، روش ضریب آلفا نام دارد که به آن ضریب آلفای کرونباخ، یا حتی آلفا نیز گفته می­ شود. کرونباخ، واضع این روش تعیین پایایی است. در این روش اجزا یا قسمت­ های آزمون برای سنجش ضریب پایایی آزمون به کار می­روند. اما اگر به جای سوالات یا ماده­ها، آزمون از بخش­ها یا قسمت­ های تشکیل شده باشد، مثل زمانی که یک آزمون از تعدادی خرده آزمون تشکیل یافته است، و بخواهیم از آن­ها در محاسبه ضریب پایایی کل آزمون استفاده کنیم. آنگاه از روش آلفای کرونباخ مطابق با رابطه زیر استفاده می­کنیم. در این رابطه r_α ضریب پایایی کل آزمون، k تعداد سوالات آزمون، σ واریانس نمرات سوال j و σ واریانس نمرات کل سوالات (آزمون) می­باشد.
۳-۲)
۳-۸-۲ – آزمون کولموگروف- اسمیرنوف(K-S)
برای اجرای روش­های آماری و محاسبه آماره آزمون مناسب و استنتاج منطقی درباره فرضیه ­های پژوهش مهمترین عمل قبل از هر اقدامی، انتخاب روش آماری مناسب برای پژوهش است. برای این منظور آگاهی از توزیع داده ­ها از اولویت اساسی برخوردار است. به همین منظور، در این پژوهش از آزمون معتبر کمولموگروف – اسمیرنوف(K-S) برای بررسی نرمال بودن توزیع داده ­های پژوهش استفاده شده است. (آذر و مؤمنی، ۱۳۸۵: ۳۱۰)
۳-۸-۳ -آزمون تی ( t )
برای آزمون فرض پیرامون میانگین یک جامعه استفاده می‌شود. در بیشتر پژوهش‌های که با مقیاس لیکرت انجام می‌شوند جهت بررسی فرضیه‌های پژوهش و تحلیل سوالات تخصصی مربوط به آنها از این آزمون استفاده می‌شود.
۳-۸-۴ – تجزیه و تحلیل همبستگی و رگرسیون
یک نوع از تجزیه و تحلیل­های آماری که در امر برآورد و پیش ­بینی کاربرد گسترده­ای دارد، تجزیه و تحلیل رگرسیون و همبستگی است. تجزیه و تحلیل رگرسیون و همبستگی، برای تعیین ماهیت وابستگی بین متغیر مستقل و متغیرهای وابسته به کار برده می­ شود.
۳-۸-۴-۱- همبستگی
تحلیل همبستگی ابزاری آماری است که به وسیله آن می­توان درجه­ای که یک متغیر به متغیری دیگر، از نظر خطی مرتبط است را اندازه ­گیری کرد. همبستگی معیاری برای تعیین میزان ارتباط دو متغیر بوده و معمولاً با تحلیل رگرسیون به کار برده می­ شود. موضوع همبستگی با بحث درباره دو معیار ضریب تعیین (R²) و ضریب همبستگی ® به صورت زیر دنبال می­ شود.(آذر،۱۳۸۳) .
۳-۸-۴-۲- ضریب همبستگی
ضریب همبستگی( r ) ریشه دوم ضریب تعیین است که می ­تواند مقادیر بین ۱- و ۱+ ، را به خود بگیرد. علامت آن همان علامت شیب خط رگرسیون(b) است یعنی اگر شیب خط رگرسیون مثبت باشد ضریب همبستگی نیز مثبت، و اگر شیب خط رگرسیون منفی باشد ضریب همبستگی نیز منفی خواهد بود. همچنین اگر شیب خط رگرسیون صفر باشد ضریب همبستگی صفر می گردد. ضریب همبستگی، شدت رابطه و همچنین نوع رابطه، را نیز نشان می دهد. لازم به ذکر است که ضریب تعیین در مقایسه با ضریب همبستگی معیار گویاتری است.
۳-۳)
۳-۴)
۳-۸-۴-۳- مدل­های رگرسیون
واژه رگرسیون را برای اولین بار گالتون(۱۸۷۷) بکار برد. رگرسیون به معنی ” بازگشت” بوده و نشان دهنده آن است که، مقدار یک متغیر به متغیر دیگری بر می­گردد. در رگرسیون به دنبال برآورد رابطه­ای ریاضی و تحلیل آن هستیم، به طوری که با آن بتوان کمیت متغیری مجهول را با بهره گرفتن از متغیر­های معلوم تعیین کرد.(آذر،۱۳۸۳)
مدل­های رگرسیون، انواع مختلفی دارند که متداول­ترین آن­ها نوع ساده و مرکب­اند. رگرسیون ساده شامل ارتباط بین دو متغیر و رگرسیون مرکب، ارتباط یک متغیر را با دو یا تعداد متغیر بیشتر نشان می­دهد. رگرسیون مرکب رابطه بین متغیر وابسته را با یکی از متغیرهای مستقل، در شرایط ثابت بودن دیگر متغیرهای مستقل، نشان می­دهد. استفاده از مدل­های رگرسیون متضمن پیش فرض­هایی است که در ادامه مورد بحث قرار می­گیرد(آذر،۱۳۸۳).

۴- وزن بدون چربی در گروه یوگا ۶۶/۰ % و در گروه ایروبیک ۱۱/۰ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۵- نسبت دور کمر به لگن در گروه یوگا ۲۳/۱ % و در گروه ایروبیک ۲۵/۱ % کاهش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۶- توان هوازی در گروه یوگا ۳۶/۸ % و در گروه ایروبیک ۶۸/۱۲ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۷- فشارخون سیستول در گروه یوگا ۶۱/۶ % و در گروه ایروبیک ۹۱/۹ % کاهش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۸- فشارخون دیاستولی در گروه یوگا ۴۵/۷ % و در گروه ایروبیک ۹۵/۶ % کاهش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۹- ضربان قلب در گروه یوگا ۳۸/۶ % و در گروه ایروبیک ۰۹/۵ % کاهش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۱۰- ظرفیت حیاتی اجباری در گروه یوگا ۹۶/۱۰ % و در گروه ایروبیک ۰۳/۷ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۱۱- حجم بازدمی بافشار در یک ثانیه در گروه یوگا ۸۷/۱۰ % و در گروه ایروبیک ۴۶/۶ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۱۲- حداکثر تهویه­ی ریوی در گروه یوگا ۱۶/۲۹ % و در گروه ایروبیک ۹۱/۱۸ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۱۳- توان بی­هوازی در گروه یوگا ۴۷/۲۴ % و در گروه ایروبیک ۱۴/۱۵ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۱۴- انعطاف­پذیری(بشین و برس) در گروه یوگا ۶/۳۰ % و در گروه ایروبیک ۷۲/۲ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۱۵- انعطاف­پذیری(خیزتنه) در گروه یوگا ۶۴/۱۵ % و در گروه ایروبیک ۳/۷ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۱۶- قدرت دست در گروه یوگا ۹۸/۷ % و در گروه ایروبیک ۴ % افزایش یافته است که بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک، تفاوت معناداری مشاهده نشد.
۵-۴- بحث
۵-۴-۱- ترکیب بدنی
نتایج نشان داد که درصد چربی، وزن چربی و نسبت کمر به لگن آزمودنی­ها در گروه یوگا و ایروبیک و همچنین وزن بدن در گروه ایروبیک به طور معناداری کاهش یافته است. در حالی که در وزن بدون چربی آزمودنی­های گروه یوگا و ایروبیک نسبت به گروه کنترل تغییر معناداری مشاهده نشده است. همچنین تفاوت معناداری بین دوگروه تمرینی در هیچ کدام از عوامل ترکیب بدنی مشاهده نشده است.
یافته­های این تحقیق با یافته­های رای و همکاران (۲۰۰۱) برا و راجوپورکار(۱۹۹۳) مبنی بر کاهش معنادار درصد چربی بدن و دلانی والز (۲۰۰۷) مبنی بر عدم تأثیر تمرینات یوگا بر روی وزن بدن، همخوانی دارد(۱۲۷، ۱۲۶، ۲۵). در حالی که با یافته­های رای و همکاران (۲۰۰۱) مبنی بر افزایش معنادار وزن توده بدون چربی بدن، ترن و همکاران (۲۰۰۱) مبنی بر عدم تأثیر گذاری بر درصد چربی و وزن توده چربی، کریستال و همکاران (۲۰۰۵) مبنی بر کاهش وزن بدن و یافته­های دلانی والز (۲۰۰۷) مبنی بر عدم تغییر درصد چربی بدن، بر اثر تمرینات یوگا همخوانی ندارد(۱۲۷، ۲۶، ۱۳۱، ۲۵). علت عدم همخوانی با این تحقیقات می ­تواند تفاوت در سطح اولیه آمادگی جسمانی نمونه­های تحقیق، نوع برنامه تمرینی(مدت برنامه­ ها، مدت زمان جلسات تمرین، انواع تمرینات انجام شده در یک جلسه)، جنسیت­های شرکت در تحقیق و دامنه­ سنی باشد.
انواع وضعیت­های آسانا وپرانایاما می ­تواند به شدت، میزان متابولیسم را افزایش دهد. افزایش ۱۹ % در اکسیژن مصرفی در طول انواع برنامه تمرینی پرانایاما مشاهده شده است. همچنین تنفس یک جانبه­ی بینی (سمت راست) در تمرین سوریا آنولماویلوما، منجر به افزایش ۲۸ % در مصرف اکسیژن می­ شود. با انجام دیگر آساناهای خاص نیز می­توان میزان متابولیسم را برای مدت کوتاهی افزایش داد. مصرف اکسیژن در طول تمرینات یوگا از فعالیت عضلات خاص در حین تمرین­های وضعیتی آسانا و یا از افزایش در دم وبازدم به طور ارادی عمیق تمرینات پرانایاما حاصل می­ شود (۴۵). در نتیجه تمرینات یوگا با مصرف انرژی همراه بوده و می ­تواند بر ترکیب بدنی مؤثر ­باشد.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

یوگا بین دو نیروی سمپاتیک و پاراسمپاتیک تعادل برقرار می کند و این فرایند را توسط دو روش کنترل ذهن و تنفس صحیح به جریان می­ اندازد. انجام تمرینات بدنی یوگا باعث کاهش میزان استیل کولین, کلسترول, سطح کاتکولامین, میزان تستسترون دفعی ادرار می­ شود. با اجرای درازمدت تمرینات تنفسی, میزان کولین استراز, کلسترول و چربی سرم خون, کاتکولامین پلاسما و قند خون کاهش می­یابد (۲۹). پس بنابراین تغییرات فیزیولوژیکی ایجاد شده در بدن با انجام تمرینات بدنی و تنفسی یوگا, می ­تواند در کاهش وزن افراد موثر باشد (۵۶).
نتایج تحقیق حاضر در گروه ایروبیک با یافته­های باربارا اسمیت و همکاران (۲۰۰۱) مبنی بر کاهش وزن بدن، شاخص توده بدن، آناکلودیا و همکاران (۲۰۰۴) مبنی بر کاهش شاخص توده بدنی، درصد چربی و توده چربی بدن، مایورانا (۲۰۰۳) وگورج کلی و همکاران (۲۰۰۶) مبنی بر کاهش درصد چربی و نسبت کمر به لگن، سامی محمد المحگوب (۲۰۰۹) مبنی بر کاهش وزن بدن، شاخص توده بدنی و توده چربی و عدم تغییر بر وزن بدون چربی و کاراکان (۲۰۱۰) مبنی برکاهش وزن بدن، شاخص توده بدنی، درصد چربی و توده چربی بدن، بر اثر تمرینات ایروبیک همخوانی دارد (۱۰۰، ۱۴۳، ۱۳۹، ۱۳۸، ۱۴۲، ۱۳۷).
نتایج تحقیق استوک ^[۸۴] (۲۰۰۳) با عنوان واکنش هورمون رشد به ورزش­های استقامتی زیر بیشینه, نشان داد که هورمون رشد که یک هورمون لیپولیتیکی قویی است به طور معناداری در طول تمرینات استقامتی افزایش می­یابد(۱۴۸). این هورمون یکی از هورمون­هایی است که آنزیم لیپاز را فعال می­ کند تا تری گلیسیریدهای سلول­های چربی و درون تار عضلانی را تجزیه و به عنوان منبع انرژی در اختیار عضلات فعال قرار دهد. بدین ترتیب غلظت اسیدهای چرب آزاد موجود در پلاسما افزایش می­یابد که در نتیجه­ برداشت سلولی از این منبع انرژی و اکسید شدن آن افزایش می­یابد(۷۰). در نتیجه بر اثر تمرینات هوازی اکسیداسیون چربی در طول تمرینات افزایش می­ کند و این منجر به اثر گذاری تمرینات هوازی بر روی ترکیب بدنی می­گردد.
سازگاری­های فیزیولوژیکی عمده با تمرین­های هوازی موجب بهبود توزیع اکسیژن (گلوکز و اسید چرب آزاد) به سوی عضلات فعال می­ شود و کارایی عضلات را در جذب اکسیژن موجود افزایش می­دهد. در مقایسه با وضعیت بی­تحرکی، افزایش تراکم میتوکندری­ها, ظرفیت آنزیم­ های اکسیداتیو تارهای عضلانی به میزان دو برابر پس از تمرینات هوازی مشاهده شده است. علاوه بر افزایش در فعالیت آنزیم­ های چرخه انتقال الکترونی, فعالیت آنزیم­ های اکسید کننده چربی, از جمله آنزیم­هایی که در بتا اکسیداسیون اسیدهای چرب دخالت دارند نیز افزایش می­یابد. علاوه بر این شرکت در تمرینات هوازی خود نیز باعث افزایش میزان مصرف انرژی می­گردد.
۵-۴-۲- توان بی­هوازی و توان هوازی
نتایج تحقیق حاضر نشان دادکه در توان بی­هوازی بین دوگروه تمرینی تفاوت معناداری مشاهده نشده است. همچنین توان بی­هوازی گروه یوگا به طور معناداری افزایش یافته است. نتایج این تحقیق با نتایج بدست آمده از تحقیقات برا و راجوپورکار (۱۹۹۳) و اسلان ولیوانلیگو (۲۰۰۲) مبنی بر افزایش توان بی­هوازی بر اثر تمرینات یوگا,همخوانی دارد(۱۲۶، ۱۳۰).
نتایج تحقیق با یافته­های بالاسو برامانیان و پانسار(۱۹۹۱) همخوانی ندارد(۱۲۸). نتایج تحقیق آن­ها نشان داد که تمرینات یوگا باعث افزایش معناداری بر توان ­هوازی عضلات می­گردد و بر توان بی­هوازی بی­تأثیری است. که علت آن را تغییر ویژگی­های بعضی تارهای تند انقباض به تارهای کند انقباض در اثر تمرینات یوگا، بیان داشته اند.
هر چه تعداد تارهای عضلانی به کار گرفته شده بیشتر باشد، توان بالاتری ایجاد می­ شود. احتمال می­رود که بر اثر تمرینات یوگا، فراخوانی تعداد واحدهای حرکتی در یک انقباض بیشتر شده و این به افزایش توان بی­هوازی منجر ­شود.
در خصوص تأثیر تمرینات هوازی بر توان بی­هوازی، تغییر معناداری در توان بی­هوازی گروه ایروبیک نسبت به گروه کنترل مشاهده نشد. این نتایج با تحقیق اسلان و لیوانلیگو (۲۰۰۲) همخوانی دارد(۱۳۰).
نتایج تحقیق حاضر نشان دادکه توان هوازی در دوگروه تمرینی یوگا وایروبیک به طور معناداری افزایش یافته است. همچنین بین دو گروه تمرینی یوگا وایروبیک تفاوت معناداری مشاهده نشده است. نتایج این تحقیق با نتایج تحقیقات بلومنتال و همکاران (۱۹۸۹)، بالاسو برامانیان و همکاران (۱۹۹۱)، راجو و همکاران^[۸۵] (۱۹۹۴) مبنی بر عدم تأثیر تمرینات یوگا بر توان هوازی همخوانی ندارد(۱۳۶، ۱۲۸، ۱۴۹). افراد مورد مطالعه در تحقیق بلومنتال و همکاران (۱۹۸۹)، افراد مسن سالم با دامنه­ سنی ۸۳-۶۰ ساله و در تحقیق راجو و همکاران (۱۹۹۴)، ورزشکاران نخبه تشکیل داده بودند(۱۳۶، ۱۴۹).
به نظر می­رسد که افزایش در توان هوازی ممکن است به دلیل افزایش در استقامت عضلات باشد که در نتیجه تمرینات یوگا حاصل می­ شود(۲۶). همچنین بر اساس گزارش تلس و همکاران^[۸۶] (۱۹۹۳) اکسیژن در دسترس عضلات بعد از تمرینات تنفسی افزایش پیدا می­ کند و این امر باعث افزایش توان هوازی عضلات می­گردد(۱۵۰).
نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیقات بلومنتال و همکاران (۱۹۸۹)، گری نوبرگرد^[۸۷] (۱۹۹۷)، بار بارا اسمیت (۲۰۰۱)، اسلان و لیوانللیگو (۲۰۰۲)، مایورانا (۲۰۰۲)، کوستیک و زاگرک (۲۰۰۵)، ساسا پانتلیک و همکاران (۲۰۰۶)، گورج کلی و همکاران (۲۰۰۶) و مارک استوتن برگ^[۸۸] (۲۰۰۸)مبنی بر افزایش توان هوازی دراثر تمرینات ایروبیک، همخوانی دارد(۱۳۶، ۱۵۱، ۱۰۰، ۱۳۸، ۱۳۹، ۱۳۵، ۲۱، ۱۳۸، ۱۵۲). بنا بر اطلاعات موجود, بهبود آمادگی­های قلبی- عروقی، با تمرین­هایی که ۵-۳ روز در هفته با شدت ۸۵- ۴۰ % حداکثر اکسیژن مصرفی به مدت ۶۰- ۲۰ دقیقه به صورت پیوسته یا تناوبی انجام شوند, صورت می­گیرد (۱۳۸). افزایش در توان هوازی بر اثر تمرینات هوازی به طور عمده به افزایش برون­ده قلبی و اختلاف اکسیژن سرخرگی­- سیاهرگی وابسته است (۷۰). افزایش حجم پلاسما به افزایش بازگشت وریدی و پیش بار بطنی منتج می­گردد که این عوامل باعث بزرگتر شدن حجم پایان دیاستولی بطن­ها و در نتیجه افزایش حجم ضربه ای می­گردد. با این افزایش توانایی دستگاه قلبی­- تنفسی برای انتقال اکسیژن افزایش می­یابد و حجم بزرگتری از اکسیژن بسوی ماهیچه­های اسکلتی فعال هنگام فعالیت بیشینه کشانده خواهد شد و اکسیژن مصرفی بیشینه افزایش می­یابد (۷۵، ۷۷). از طرفی ورزش هوازی با افزایش چگالی مویرگی اطراف تارهای عضلانی (۱۳۹) باعث افزایش ظرفیت­های بیشینه­ی جریان خون عضله و توزیع بهترجریان خون درون عضله می­گردد, در نتیجه مدت زمانی که خون در معرض تارهای عضلانی فعال قرار می­گیرد بیشتر می­ شود در نتیجه اکسیژن برداشتی افزایش و اختلاف اکسیژن خون سرخرگی­- سیاهرگی زیاد می­ شود(۷۵). در این زمینه تحقیقی که با نتایج تحقیق حاضر همخوانی نداشته باشد، یافت نشد.
۵-۴-۳- فشارخون سیستولی و فشارخون دیاستولی
نتایج تحقیق حاضر نشان داد که در فشارخون سیستولی بین دو گروه تمرینی یوگا و ایروبیک تفاوت معناداری مشاهده نشده است. همچنین نتایج تحقیق حاضر نشان داد که میزان فشارخون سیستولی در گروه یوگا نسبت به گروه کنترل تغییر معناداری حاصل نشده است. این نتیجه با تحقیقات دلانی والز (۲۰۰۷) و مادان موهان (۲۰۰۸) همخوانی دارد(۲۵، ۱۳۳) و با تحقیقات مالادی و داموداران (۲۰۰۰) و مادان موهان و همکاران (۲۰۰۴) همخوانی ندارد(۱۲۹، ۱۳۲).
یافته­های تحقیق حاضر نشان داد که فشارخون سیستولی به طور معناداری در گروه ایروبیک کاهش یافته است (۹۱/۹ %) و این با یافته­های تحقیقات انجام شده توسط باربارا اسمیت (۲۰۰۱)، سیموز وهمکاران (۲۰۰۲)، ساساپانتلیک و همکاران (۲۰۰۶)، مارک الکینسون و محمد خلیلی (۲۰۰۹) و کاراکان (۲۰۱۰) همخوانی دارد(۱۰۰، ۷۹، ۲۱، ۱۴۱، ۱۳۷).
بررسی اثرات تمرینات یوگا و ایروبیک بر فشارخون سیستولی، نشان داده است که تفاوتی بین این دو برنامه­ی تمرینی پس از ۱۰ هفته تمرین وجود ندارد. همچنین تمرینات یوگا فشارخون سیستولی را در افراد مبتلا به بیماری دیابت نوع دو، پرفشارخونی و قلبی- عروقی به طور معنا داری بهبود می­بخشد(۴۴).
نتایج تحقیق حاضر نشان دادکه فشارخون دیاستولی در گروه یوگا و ایروبیک کاهش معناداری نشان داده است و همچنین بین این دو گروه تفاوت معناداری مشاهده نشده است. نتایج این تحقیق با تحقیقات انجام شده توسط مالادی و همکاران (۲۰۰۰)، مادان موهان و همکاران (۲۰۰۴) و مادان موهان و همکاران (۲۰۰۸ ) مبنی بر کاهش فشار خون دیاستول به دنبال تمرینات یوگا همخوانی دارد(۱۲۹, ۱۳۲, ۱۳۳). در حالی که تحقیق دلانی والز تغییر معناداری را بر فشارخون دیاستولی بر اثر تمرینات یوگا نشان نداد. علت عدم همخوانی این تحقیق با تحقیق دلانی والز (۲۰۰۷) به تفاوت در برنامه تمرینی مورد استفاده می­توان اشاره کرد. در تحقیق مذکور برنامه ­های تمرینی یوگا برای یک دوره­ ۱۶ هفته­ای و برای مدت زمان ۱۰۵ دقیقه و یک بار در هفته انجام ­شد(۲۵).
محققان علت کاهش فشارخون دیاستولی بر اثر تمرینات یوگا را به کاهش در فعالیت دستگاه عصبی سمپاتیک نسبت داده­ اند. همچنین در تحقییقات دیگری علت کاهش در ضربان قلب و فشارخون بر اثر تمرینات یوگا را دگرگونی در دستگاه عصبی خودکار(برتری سیستم پاراسمپاتیک و کاهش نسبی تون سمپاتیک) دانسته ­اند(۱۵۳).
تمرینات یوگا به دلیل برقرار کردن ارتباط منظم با انجام آگاهانه­ی تمرینات بدنی، جریان خون را تحریک کرده و فشار خون بالا را کاهش می­دهد (۱۴۶). علاوه براین از آنجا که تمرینات پرانایاما موجب کاهش در تون سمپاتیکی و افزایش در فعالیت پاراسمپاتیکی می­گردد (۱۵۳)، می ­تواند باعث کاهش فشارخون ­گردد .
شواهد نشان می­ دهند که با کاهش وزن بدن افراد شرکت کننده در تمرینات هوازی ممکن است فعالیت عصبی خودکار تعدیل شود و از اثرات وازوموتور کاسته شده و منجر به کاهش فشارخون گردد(۱۳۷). همچنین برت و همکاران^[۸۹] (۲۰۰۰) تغییر در فشارخون بر اثر تمرینات هوازی شدید را مرتبط با کاهش غلظت­های سرمی کلسترول کل و مقاومت انسولین دانسته ­اند(۱۵۵). از طرفی تمرینات هوازی، مقاومت عروق محیطی را کاهش می­دهد که خود منجر به کاهش فشارخون می­گردد (۷۵).
۵-۴-۴- ضربان قلب
نتایج تحقیق حاضر نشان دادکه فشارخون دیاستولی در گروه یوگا و ایروبیک کاهش معناداری نشان داده است و همچنین بین این دو گروه تفاوت معناداری مشاهده نشده است.
نتایج تحقیق حاضر نشان داد که ضربان قلب استراحتی در گروه یوگا و گروه ایروبیک کاهش معناداری نشان داده است و همچنین بین این دو گروه تفاوت معناداری مشاهده نشده است. نتایح این تحقیق با یافته­های تحقیق مالادی و داموداران(۲۰۰۰)، دش و همکاران (۲۰۰۱)، سینگ و همکاران^[۹۰] (۲۰۰۴) و مادان موهان و همکاران (۲۰۰۴)، مبنی بر کاهش ضربان قلب بر اثر تمرینات یوگا همخوانی دارد(۱۲۹، ۱۲، ۱۵۶، ۱۳۲).
می­توان علت کاهش ضربان قلب بر اثر تمرینات یوگا را به دو عامل زیر منسوب کرد.
۱- ­طی یک تحقیقی اثرات تمرینات یوگا را بر روی افراد سالم مورد بررسی قرار گرفت، نتایج نشان داد که تمرینات یوگا باعث افزایش میزان تون واگی قلب می­گردد (۱۴۹). که این خود می ­تواند ناشی از تمرینات تنفسی یوگا و یا با انجام تمرینات ریلکسیشن یوگا حاصل شود (۱۵۷ و ۱۳۴).
۲- همچنین اثرات همودینامیکی حاصل از تمرینات یوگا باعث افزایش حجم ضربه­ای می­گردد. علت افزایش حجم ضربه­ای بر اثر تمرینات یوگا به مکانیسم بارو رفلکس شریانی مربوط می­ شود (۱۵۸). با زیاد شدن حجم ضربه­ای, از طریق گیرنده­های فشار سینوسی و آئورتی, کم شدن ضربان قلب به هنگام استراحت صورت می­گیرد.
این نتیجه با تحقیقات انجام شده توسط دلانی والز و همکاران (۲۰۰۷) و مادان و موهان و همکاران (۲۰۰۸) مبنی بر عدم تأثیر تمرینات یوگا بر ضربان قلب استراحتی، همخوانی ندارد(۲۵، ۱۳۴). که این به علت تفاوت در نوع برنامه تمرینی استفاده شده و همچنین طول مدت تمرینی و سطح اولیه­ آمادگی بدنی در افراد شرکت در تحقیقات و موقعیت جغرافیایی انجام تمرینات باشد.