براساس ماده ۱۱۶ ق.ت شرکت تضامنی «تحت اسم مخصوصی» تشکیل می شود .
به موجب ماده ۱۱۷ ق.ت « در اسم شرکت تضامنی باید عبارت شرکت تضامنی ولااقل اسم یک نفر از شرکاء ذکر شود در صورتی که اسم شرکت مشتمل بر اسامی تمام شرکا نباشد باید بعد از اسم شریک یا شرکایی که ذکر شد عبارتی از قبیل « شرکا» یا« برادران» قید شود.»
ماده اخیر یکی از خصایص ویژه شرکت تضامنی را در قالب نام جمعی بیان می کند .
در صورتیکه شریک یا شرکایی که نام آن ها در اسم شرکت قید شده بود فوت نماید یا از شرکت خارج شوند و نام آن ها حذف گردد باید نام یکی دیگر از شرکا قید شود فقط در مورد فوت شریکی که اسم او در اول شرکت قید گردیده و بستانکاران با توجه به نام او معاملاتی کرده اند حذف آن از لحاظ اعتبار شرکت و بقاء آن از لحاظ ورثه مورد اشکال است که اگر ورثه رضایت به بقاء شرکت به اسم مورث ندهند شرکت منحل می گردد.^[۲۳۴]
اسم در شرکت تضامنی باعث تشخیص اینگونه شرکت از شرکتهای سرمایه ای می شود زیرا معامله گران را متوجه می سازد که فلان شخص معتبر و دارای اعتبار و سرمایه، دارنده سهم الشرکه در فلان شرکت تضامنی است.به همین دلیل است که در شرکت های دیگر مخصوصاً با مسئولیت محدود نام اسم شریکی در نام شرکت نبایدآورده شود.^[۲۳۵]از خصوصیات و الزامات مهم شرکت تضامنی ،اسم شرکت می باشد چرا که در این شرکت ،شرکا دارای مسئولیت تضامنی می باشند که در صورت انحلال شرکت و عدم تکافوی دارائی شرکت ، هر شریک به نوبه خود ملزم به پرداخت تمام بدهی های شرکت خواهد بود و همین خصوصیت شرکت است که باید از طریق اسم شرکت از سایر شرکت های دیگر مجزا شود و ابهاماتی را که برای اشخاص ثالث در مورد شرکت و مسئولیت آن به وجود می آیداز بین برد.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

گفتار دوم : میزان مسئولیت شرکا
مسئولیت شرکا تضامنی است ،به این معنی که در صورت عدم تکافوی دارایی شرکت در برابر تعهدات شرکت همه شرکا متضامناً مسئولند و بستانکاران می توانند منفرداً و مجتمعاً یعنی بفرد فرد یا همه آن ها مراجعه و مطالبه کنند در واقع دارایی شرکا تضمین مطالبات شرکت و به عنوان یک نوع وثیقه است.
در این صورت هر شریک که مطالبات شرکت از وی اخذ شده حق دارد طبق اساسنامه و شرکتنامه نسبت به سهم هر یک از آنها مراجعه نماید. این مطالبه شریک جنبه تضامنی ندارد بلکه شریک از شریک یا شرکا دیگر نسبت به مقدار سرمایه ای که در شرکت دارند حق مطالبه دارد.^[۲۳۶]
نکته ای که باید توجه داشت آن است که ماده ۱۲۴ ق.ت بیان می دارد: « مادام که شرکت تضامنی منحل نشده، مطالبه قروض آن باید از خود شرکت به عمل آید و پس از انحلال، طلبکاران شرکت می توانند برای وصول مطالبات خود، به هر یک از شرکا که بخواهند و یا به تمام آن ها رجوع کنند در هر حال هیچ یک از شرکا نمی تواند به استناد این که، میزان قروض شرکت از میزان سهم او در شرکت تجاوز می نماید از تأدیه قروض شرکت امتناع ورزد.» بنابراین مادام که شرکت باقی است به هیچ وجه طلبکاران شرکت، حق مراجعه به شرکا را ندارند و از طرف دیگر صرف انحلال شرکت به طلبکاران آن، حق مراجعه به شرکا را نمی دهد، بنابراین انحلال شرکت تضامنی و کافی نبودن دارائی شرکت برای پرداخت تمام بدهی های

کلسترول

۵/۸

اسید های چرب آزاد

۲۲

تری گلیسیرید ها

۳۵

مومها و استرهای مومی

۶/۱۸

اسکوالن

۳/۱۱

هیدروکربنهای متفرقه

۵

سبوم مصنوعی با ترکیباتی نسبتا مشابه سبوم طبیعی برای تحقیقات در مورد کارایی این فراورده ها ساخته شده است^(۶۲). از نکات مهم دیگر در این مورد چگونگی پخش سبوم ترشح شده بر روی پوست می باشد. تحقیقات نشان داده اند که پخش و گسترش سبوم در زمانی که موها توسط خشک کن برقی خشک شوند بیشتر و سریعتر از زمانی خواهد بود که عمل خشک کردن در دمای معمولی اتاق انجام گردد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴-۸- مروری بر خواص پاک کنندگی شامپوها
اگر چه امولسیونه کردن و مهمترین نقش را در خاصیت پاک کنندگی شامپوها اعمال می کنند، اما باید عوامل دیگری را نیز در نظر گرفت از قبیل خواص فیزیکوشیمیائی سبوم و تاثیر گذشت زمان بر خواص فیزیکوشیمیائی و رئولوژی آن که در قابلیت پاک شدن آن از روی پوست و مو موثر باشد. همچنین آلودگی های محلول در چربی معلق در هوا می توانند بر روانی و جریان پذیری سبوم تاثیر داشته باشند. برای درک بهتر عوامل موثر و مکانیسم های درگیر در این مسئله باید خصوصیات سبوم از جنبه های مختلف بصورت دقیق مشخص گردند.
۴-۹- کف کنندگی شامپوها
خاصیت ایجاد کف توسز شامپوها یکی از مهمترین خواص آنها بشمار رفته و نقش مهمی در پذیرش فراورده از جانب مصرف کننده دارد، زیرا یک نشانه عینی برای مشاهده قدرت پاک کنندگی شامپو برای مصرف کننده می باشد. شامپو باید به سرعت و به مقدار کافی کف کند. عمل کف کردن طی سه مرحله انجام می گیرد که به شرح ذیل می باشد :
تولید سریع کف
رسیدن کف به حداکثر مقدار خود
پایدار ماندن و غلظت مناسب کف ایجاد شده
ثبات و غلظت کف ایجاد شده باید به گونه ای باشدکه اصطلاحا حالت کرمی نامیده می شود. فرمولاتور شامپو باید این توانایی را داشته باشد که مقدار و خصوصیات اصلی کف تولید شده توسط فرآورده را بصورت کمی مورد ارزیابی قرار دهد، البته خصویلت کف از قبیل قابلیت تشکیل لایه نازک یا کشش بین سطحی آن نمی تواند معیار مناسب و قابل اطمینانی از کارایی عملی شامپو را در اختیار قرار دهد. یک روش برای ارزیابی و اندازه گیری کف تولید شده توسط فرآورده به نام روش رس- مایلز^[۴۷] نامیده شده که به شرح ذیل می باشد :
یک حجم استاندارد از شامپو از داخل یک ظرف قیف مانند در زمان مشخص به درون یک ظرف استوانه ای بزرک حاوی مقدار مشخصی آب ریخته می شود. ریزش فرآورده به درون آب سبب ایجاد کف می گردد که حجم ان قابل اندازه گیری می باشد. این روش را می توان مقداری تغییر نیز داد مثلا برای نزدیکتر شدن نتایج آن با میزان عملی در ظرف دوکی شکل نیز به جای استفاده از نیروی گرانشی برای ریزش فراورده می توان از پمپ استفاده کرد. آزمایشات دیگری نیز برای اندازه گیری کمی ظرفیت تولید کف شامپوها وجود دارد که به فراوانی مورد استفاده قرار می گیرند. در این آزمایشات برای ایجاد کف از روش های دیگری غیر از ریزش از قبیل بهم زدن فراورده یا دمیدن هوای پر فشار به داخل آن استفاده می شود، اما این روش ها از ضریب اطمینان بالایی برخوردار نیستند. به غیر از حجم کف ایجاد شده روش هائی برای ارزیابی سایر خواص کف موجود است اما به اندازه تعیین حجم کف عمومیت ندارند. این آزمایشات برای بررسی ثبات و غلظت کف ایجاد شده و اساس آنها بر پایه مدت زمان جریان یافتن کف مورد نظر از یک ظرف قیف مانند می باشد. بدیهی است که یک کف با ثبات و کرمی به مدت زمان بیشتری نسبت به یک کف بی ثبات، طریف و شکننده برای جریان یافتن در شرایط مشابه نیاز دارد. روش ایده آل برای پیش بینی قدرت تولید کف شامپوها به اینصورت است که شرایط معمولی استفاده از شامپو توسط مصرف کننده را شبیه سازی نماید. در این روش اجزا و مواد دخیل در فرایند طبیعی شستشوی سر از قبیل مو، سبوم، ماده پاک کننده و آب باید موجود باشد. همچنین دماو رطوبت نیز مشابه با شرایط طبیعی مصرف ننده باید بازسازی گردد. مهمترین عامل در این روش شرایط مکانیکی ودینامیکی تولید کف می باشد. در حال طبیعی شستشوی سر تولید کف با هیچ یک از روش های گفته شده در آزمایشات مانند ریزش، به هم زدن یا دمیدن هوا انجام نمی گردد. بلکه کف ایجاد شده در نتیجه فشرده شدن و وارد آمدن نیرو به موها در شرایط اشباع از شامپو ایجاد می گردد. در روش شبیه سازی، کف از فشرده شدن مقدار مشخصی موی آغشته به سبوم و محلول شامپو در بین انگشتان دست ایجاد می گردد.
۴-۱۰- اجزاء شامپوها:
اساس ساختمان یک شامپو یک محلول از مواد شوینده آن می باشد. خواص این محلول شوینده توسط مواد افزودنی به نحوی تغییر داده می شود که استفاده از آن راحت تر شده و آسیب دیدگی موها در نتیجه تماس با مواد شوینده به حداقل میزان ممکن کاهش یابد. لیست مواد مورد استفاده در فرمولاسیون شامپو به شرح ذیل می باشد:
ماده یا مواد پاک کننده اصلی
افزودنی ها و پاک کننده های کف
مواد مات کننده
مواد هیدروتورپ
تنظیم کننده های ویسکوزیته
مواد اکتیو
سایر …
بررسی جزئیات مواد تشکیل دهنده شامپو
آب :
اولین ماده ای است که در ترکیب شامپو وجود دارد و در حدود ۷۰ الی ۸۰ درصد از شامپو را تشکیل می دهد، آب است. آب مورد استفاده در شامپو دیونیزه و و در واق آبی است که عملیات خاصی برای برداشتن ذرات مختلف مانند ذرات فلزی یا یون های ناخواسته موجود در آن صورت گرفته است.
۴-۱۰-۱- بررسی مواد فعال کننده در سطح^(۶۴) :

File System
VMkernel از فایل سیستم ساده ای برای نگهداری فایل های پیکربندی ESX، فایل های Log و بسته های اجرایی استفاده می کند. به عنوان مثال، همانند لینوکس، فایل های پیکر بندی در مسیر /etc/vmware و فایل های log در مسیر /var/log/vmware ذخیره می شود.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

این فایل سیستم مستقل از فایل سیستم VMFS است که برای نگهداری ماشین های مجازی به کار می رود. منابع ذخیره سازی VMFS ممکن است بر روی دیسک محلی سرور یا یک دستگاه ذخیره سازی مشترک قرار داشته باشد. اگر منابع ذخیره سازی VMFS در خارج از سرور باشد، نیازی به وجود دیسک محلی نخواهد بود زیرا خود ESX نیز بدون نیاز به دیسک و به صورت embedded از روی یک حافظه flash قابل بارگزاری است.

CIM^[114]
این مدل در واقع یک استاندارد باز است که چگونگی ارائه و مدیریت منابع پردازشی را در یک ESX تعریف می کند. به عبارت دیگر CIM چارچوبی را برای مانیتورینگ استاندارد و بدون نیاز به مهفوم agent بر روی سخت افزار ارائه می دهد. و شامل مدیر شئی CIM^[115] و ارائه کننده CIM^[116] است.
ارائه کننده های CIM مکانیزم های رابط برای مدیریت و دسترسی hypervisor به راه انداز دستگاه ها و دیگر سخت افزارهای سیستمی هستند. تولید کنندگان سخت افزار می توانند با تولید این ارائه کننده ها، امکان استفاده ESX از راه انداز سخت افزار خود را فراهم سازند و به این ترتیب ESX توانایی پشتیبانی و کار با هر نوع سخت افزار جدیدی را نیز دارد. همچنین ESX از این مکانیزم ها برای مانیتوینگ سخت افزار سرور، زیر ساخت ذخیره سازی ESX و منابع مخصوص مجازی سازی استفاده می کند. همچنین باید توجه داشت که این ماژول ها به دلیل توکار^[۱۱۷] بودن در ESX، بسیار سبک و کاربردی هستند.
از سوی دیگر، مدیر شئی CIM، رابطی است که توسعه دهندگان می توانند ماژول های جدید ارائه کننده CIM را نوشته و به ESX اضافه کنند. البته باید توجه داشت که این بسته ها نمی توانند در حال اجرا به ESX اضافه شوند و باید با آن packaged شوند.
رابط CIM^[118] اطلاعات را از همه ارائه کننده های CIM جمع آوری کرده و از طریق APIهای استاندارد مانند WS-WAM به محیط مدیریتی منتقل می کند. شکل ۳٫۵ ساختار مدیریت CIM را نشان می دهد.
شکل ۳٫۵٫ ساختار شماتیک مدیریت CIM ]3[

طراحی یک معماری برای دیتا سنتر
پس از بررسی نرم افزارهای hypervisor مطرح در بازار و مقایسه آنها، در این بخش با انتخاب یکی از آنها به طراحی یک معماری برای ساخت دیتا سنتر می پردازیم. این معماری پایه طراحی مدل فرمال در فصل بعد خواهد بود.
لازم به یادآوری است که hypervisor های معرفی شده در بخش قبل، با نصب بر روی یک ماشین فیزیکی، به مدیر سیستم اجازه اجرای چندین سیستم عامل را به طور همزمان می داد که هر یک از آنها در یک فضای مجزای حافظه به عنوان یک ماشین مجازی اجرا می شدند. دراین مرحله با فرض اینکه به جای یک ماشین فیزیکی، چندین ماشین فیزیکی مشابه وجود دارد، لازم است طرحی برای مجازی سازی یکپارچه این ماشین ها ارائه گردد. به طوری که بر روی این ماشین های مجازی اهدافی از جمله HA، انتقال ماشین ها و سرویس های در حال کار^[۱۱۹]، مدیریت یکپارچه ماشین های مجازی، مدیریت یکپارچه منابع ذخیره سازی مشترک، مدیریت ساختار شبکه و مدیریت یکپارچه منابع پردازشی حاصل گردد.
در مقایسه hypervisor های معرفی شده با یکدیگر، با توجه به مشخصه های هریک، در این تحقیق از معماری VMware ESX استفاده خواهد شد. برخی از دلایل این انتخاب عبارت است از:
Vmware ESX نیاز به نصب سیستم عامل میزبان و نیز پارتیشن ریشه یا دامنه صفر برای نگهداری یک رابط سیستم عاملی ندارد. بنابر این به نظر می رسد کاراتر و کم هزینه تر است.
در معماری Vmware ESX ماشین های مجازی برای استفاده از منابع سخت افزاری به طور مستقیم با VMkernel ارتباط برقرار می کنند و رابط سیستم عاملی در این بین وجود ندارد. بنابراین سیستم های عامل میهمان کاملا مستقل و بدون اطلاع از محیط مجازی کار خواهند کرد. این امر خطاپذیری ماشین های مجازی را کم کرده و نیز به مدیر اجازه می دهد هر نوع سیستم عاملی را بر روی این پلتفورم نصب و راه اندازی نماید. در این میان فقط محدودیت های سخت افزاری مانند معماری ماشین فیزیکی مطرح می باشد.
با توجه به منحصر بودن حوزه تخصصی شرکت Vmware به تکنولوژی های مجازی سازی و تجاری بودن محصولات آن، می توان راه کارهای ساخت یافته و پخته ای^[۱۲۰] را برای طراحی معماری های گسترده تر مجازی مانند ترکیب چندین دیتا سنتر، ساخت دیتا سنترهای مجازی و در نهایت طراحی معماری های پردازش ابری^[۱۲۱] که مبتنی بر این محصولات باشند یافت. بنابر این راه برای توسعه معماری های مبتنی بر Vmware همیشه باز خواهد بود.
■
با توجه به توضیحات ارائه شده، در ادامه بحث به معرفی یک معماری عمومی برای دیتا سنترها بر اساس پلتفورم VMware می پردازیم ]۶۰[.
همچنین لازم به یاد آوری است که فرض این تحقیق بر وجود تعدادی ماشین های فیزیکی همگون، مانند سرورهای HP Blade در یک محل فیزیکی است که قرار است بر روی آن به کمک ساختار مناسب، تعداد دلخواهی از ماشین های مجازی قرار گیرد و سرویس های مورد نیاز در یک دیتا سنتر با اندازه کوچک ارائه گردد. معماری دیتا سنترهای مجازی و پردازش ابری خارج از موضوع این بحث می باشد.

مختصری درباره vSphere
vSphere به عنوان سیستم عامل پردازش ابری شناخته می شود و در واقع مجموعه ای از سرویس ها است که به کمک ESX معماری یک دیتا سنتر را پیاده سازی می نماید.
لازم به توضیح است که مفاهیم میزبان^[۱۲۲]، کلاستر و مخزن منابع^[۱۲۳]، شیوه ای پویا و انعطاف پذیر برای سامان دهی منابع پردازشی و ارتباط آنها با زیر ساخت منابع فیزیکی ارائه می دهد. یک میزبان به مجموع منابع پردازشی و حافظه یک سرور فیزیکی با معماری x86 اشاره می کند. برای مثال اگر یک سرور فیزیکی دارای چهار پردازنده دو هسته ای ۴GHz و ۸GB حافظه باشد، این سیستم دارای ۳۲GHz قدرت پردازش و ۳۲GB حافظه می باشد که برای اجرای ماشین های مجازی آماده است.
یک کلاستر مانند یک موجودیت واحد کار می کند و مدیریت می شود. این موجودیت منابع پردازشی و حافظه یک گروه از سرور های فیزیکی x86 را که از منابع مشترک شبکه و دیسک استفاده می کنند یکپارچه می نماید. به عنوان مثال، اگر یک گروه هشت تایی از سرورها با چهار پردازنده دو هسته ای و ۳۲B حافظه بر روی هر یک در اختیار باشد، کلاستر منبع یکپارچه ای شامل ۲۵۶GHz قدرت پردازنده و ۲۵۶GB حافظه برای اجرای ماشین های مجازی در اختیار کاربران قرار می دهد.
مخزن منابع بخشی از منابع پردازشی و حافظه یک میزبان و یا یک کلاستر است. این مخازن می توانند سلسله مراتبی و تودرتو باشند. مدیر سیستم می تواند یک مخزن را به مخازن کوچکتری تقسیم نماید.
در شکل ۳٫۶ نمونه ای از مفاهیم گفته شده آمده است. سه سرور x86 که هر یک ۴GHz توان پردازشی و ۱۶GB حافظه دارند در نظر گرفته شده است. پس در مجموع یک کلاستر با توان پردازشی ۱۲GHz و حافظه ۴۸GB در اختیار داریم. مخزن پردازشی دپارتمان مالی، به میزان ۸GHz از توان پردازشی و ۳۲GB از حافظه این کلاستر را رزرو کرده است. همچنین ۴GHz پردازنده و ۱۶GB از حافظه برای ماشین های مجازی دیگر کنار گذاشته شده است. در کلاستر دپارتمان مالی، یک مخزن منابع کوچکتر شامل ۴GHz از منابع پردازشی و ۱۶GB حافظه برای ماشین های مجازی دپارتمان حسابداری ایجاد شده است. همچنین منابعی شامل ۴GHz منبع پردازشی و ۱۶GB حافظه به ماشین مجازی با عنوان payroll اختصاص یافته است.
شکل ۳٫۶٫ مثالی از مفاهیم میزبان، کلاستر و مخزن منابع ]۶۰[
مدیر سیستم می تواند به صورت پویا سیاست تخصیص منابع را عوض نماید. به عنوان مثال با زیاد شدن بار پردازشی یکی از ماشین های مجازی، می توان با قرض گرفتن منابع دیگر مخازن، منابع موجود در مخزن پردازشی مربوط به آن را افزایش داد و برای این کار نیازی به خاموش شدن هیچ یک از ماشین های مجازی وجود ندارد.
در ادامه به شرح سرویس هایی که معماری vSphere را می سازند می پردازیم]۶۰[ و ]۶۱[.

سرویس های زیر ساختی vSphere
VMware vCompute
VMware vStorage
VMware vNetwork

سرویس های کاربردی vSphere
سرویس هایی که خصوصیاتی از سیستم مانند دسترس پذیری، امنیت، توسعه پذیری و غیره را در سیستم فراهم می کنند. نمونه هایی از آن HA و تحمل خطا در سیستم می باشد.

پروبرت و کیاتینگ (۲۰۰۰) بیان داشتند که آب اضافی در خاک باعث می­ شود که اکسیژن که برای سلول­ها حیاتی است مهیا نگردد و در این شرایط اختلال در تنفس ریشه به وجود آمده و با صدمه دیدن ریشه اندام­های هوایی نیز صدمه می­بینند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

لیائو و لین (۲۰۰۱) و سیتر و واترز (۲۰۰۳) اظهار داشتند که بسته شدن روزنه­ها به دلیل کاهش پتانسیل آب برگ و پژمرده شدن برگ­ها از جمله عوامل دیگر مؤثر بر کاهش میزان تنفس در شرایط غرقابی می­باشد. همچنین در شرایط غرقابی گاز H₂S در اثر فعالیت باکتری­ های بی هوازی تولید
می­گردد. این گاز یکی از عوامل کاهش دهنده میزان تنفس در گیاهان می­باشد.
بیکرو همکاران (۲۰۰۱) احداث پشته­های مرتفع برای زهکشی زمین و کاهش خسارت غرقابی شدن زمین در مناطق مرطوب را مثبت ارزیابی کردند. همچنین گزارش کردند زهکشی زمین­های غرقاب سبب افزایش عملکرد محصول می­ شود.
صمد و همکاران (۲۰۰۱) در شرایط غرقابی سرعت پیر شدن برگ­ها به دلیل انتقال عناصر غذایی N,P,K به برگ­های جوان افزایش می­یابد.
والدهوف و همکاران (۲۰۰۲) بیان داشتند که محدودیت فعالیت فتوسنتزی در شرایط اشباع خاک ممکن است با واکنش بیوشیمیایی که شامل فعالیت آنزیم رابیسکو است تغییر داده شود. کاهش زیست توده ممکن است به طور مستقیم با محدودیت روزنه­ای که مربوط به فتوسنتز خالص است مرتبط باشد که جذب یا آسیمیلاسیون کربن را کاهش می­دهد.
ویسر و همکاران(۲۰۰۳) بیان داشتند که اشباع خاک یکی از تنش­های غیر زنده است که در کنار خشکی، شوری و دما، رشد و نمو را تحت تاثیر قرار داده و به عنوان یک عامل محدود کننده برای بسیاری از گیاهان شناخته شده است. همچنین اظهار داشتند که میزان کاهش محصول به مدت دوره­ های غرقابی و میزان آب اضافی دارد.
دت و همکاران(۲۰۰۴) بیان داشتند مهمترین اثرات غرقابی کاهش جذب آب و مواد غذایی و اختلال در متابولیسم تنفس گیاه می­باشند.
پریس و همکاران (۲۰۰۱) دو سیستم زهکشی (با ایجاد بسترهای مرتفع ولی کم عرض، ۷/۱ متر و یا عریض، ۲۰ متر) را برای کاهش تنش وارده بر گیاهان کلزا، گندم، نخود و جو در اثر غرقاب بودن زمین ارزیابی کردند. نتایج این بررسی در سه سال اول طرح، حاکی از چهار برابر شدن محصول در بسترهای کم عرض بود.
آزمایشی که در موسسه بین المللی تحقیقات برنج کشور فیلیپین انجام شده است، در طی یک سال برنج و ذرت در تناوب با یکدیگر کشت گردید و سپس گیاهان علوفه­ای خانواده لگومینوز شامل دسمانتوس، کلیتوریا، مانگ بین و کروتالاریا یک هفته قبل از برداشت ذرت به صورت مخلوط با هم کشت شدند. در این تحقیق گیاهان لگومینوز یک چین به عنوان علوفه برداشت شدند و باقیمانده این گیاهان ۲ هفته قبل از کاشت برنج به عنوان کود سبز به زیر خاک برده شدند. این تحقیق نشان داد که ۱۱ تا ۶/۱۱ تن در هکتار مواد علوفه­ای شامل علوفه لگومینوز، کاه برنج، ساقه ذرت و باقیمانده مانگ بین تولید می­ شود که این مقدار علوفه احتیاجات غذایی پنج واحد دامی در سال را تأمین می­ کند (لیجا و گریتی، ۱۹۹۴)
گاردنر و همکاران (۱۹۹۴) در استرالیا اثر زهکش زیرزمینی را در کشت گندم تریتیکاله و کلزا در روش­های مختلف خاک­ورزی آزمایش کرده و افزایش عملکرد را از ۲ تا ۴ تن در هکتار در اثر ایجاد زهکش­ها مشاهده نمودند. همچنین اثر زهکشی در افزایش خلل و فرج خاک در تیمارهای زهکش مشهود بود.
گاریتی و پرنیتو (۱۹۹۶) در یک آزمایش گلدانی و مزرعه­ای در فیلیپین پاسخ لوبیا چشم بلبلی را به زهکش سطحی در اراضی شالیزاری که استعداد زهکش سطحی را داشتند مورد بررسی قرار دادند. نتایج آزمایش نشان داد که تغییرات کوچکی در زمان و سطح غرقابی محیط ریشه اثر محسوسی روی عملکرد گیاه گذاشت. به طوری­که وقتی سطح غرقابی محیط در یک دوره ۶ روزه منطبق بر سطح زمین بود، عملکرد به میزان ۴۰ تا ۱۰۰ درصد کاهش یافت ولی وقتی سطح ایستابی ۵ سانتی­متر پایین­تر از سطح زمین بود در همان دوره ۶ روزه فقط ۱۲ تا ۱۷ درصد کاهش محصول مشاهده شد.
تیمسینا و همکاران در سال­های ۱۹۸۶ تا ۱۹۸۸ در فیلیپین اثرات غرقابی بر رسیدن نخود فرنگی را در شالیزار و پس از برداشت برنج بررسی کردند. نتایج تحقیق نشان داد که کاهش عملکرد محصول در خاک­های اشباع، طی دو سال متوالی به میزان ۱۰ تا ۷۱ درصد بوده است.
سینگ و همکاران در ۱۹۸۸ اثر گیاهان کنف بنگال، لوبیا چشم بلبلی و لوبیای خوشه­ای را به عنوان کود سبز بر روی برنج غرقابی مورد مطالعه قرار دادند. در این بررسی لوبیای چشم بلبلی و کنف بنگال بیشترین مقدار ازت را برای برنج تأمین نمودند.
آزمایشی که در هند توسط کالرو و همکاران (۱۹۹۸) در ارتباط با نیاز فسفر در تناوب برنج- گندم انجام گرفته نشان داده است که عملکرد برنج با کاربرد ۱۳ کیلوگرم فسفر در هکتار افزایش و با ۲۶ کیلوگرم در هکتار در تناوب گندم-برنج، عملکرد برنج کمی کاهش یافته است.
سیجو و همکاران (۱۹۹۳) تناوب­های مختلف کاشت محصولات زراعی را بر عملکرد برنج در یک خاک لومی شنی با اسیدیته ۱/۸ و کربن آلی ۲۸/۰ درصد مورد مقایسه قرار دادند. تناوب­هایی که استفاده شده ­اند عبارت بودند از گندم، ذرت زمستانه، نخود سبز، نخود فرنگی، سیب زمینی، کلم سوئدی، سیب زمینی- ذرت زمستانه نشایی، شلغم هندی – کلم سوئدی – نخود سبز، سیب زمینی –آفتابگردان و شلغم هندی -آفتابگردان. نتایج بررسی نشان داد که میانگین عملکرد برنج بعد از گندم (که سیستم کشت غالب در شمال هند می­باشد) کمترین و به مقدار ۸/۴ تن در هکتار و بعد از تناوب سیب زمینی با ذرت زمستانه بیشترین و به مقدار ۵/۶ تن در هکتار بوده است. همچنین بیشترین درآمد خالص مربوط به تناوب برنج- سیب زمینی- ذرت زمستان نشایی و کمترین در آمد خالص و کمترین بازده مصرف کود مربوط به تناوب برنج گندم بوده است.
فلاح در سال ۱۳۵۸ بررسی کشت شبدر برسیم با سه واریته برنج را در سه منطقه آمل، محمود آباد و ساری به اجرا در آورد. نتایج به دست آمده نشان دادند که توفیق کشت محصولات در شالیزار بستگی به زهکشی و جلوگیری از آبگیر شدن زمین در طی دوره رشد دارد. همچنین میزان عملکرد شبدر در شرایط زود کاشت (پس از درو کردن واریته­های زودرس برنج) بیشتر از عملکرد شبدر در حالت دیر کاشت (پس از درو کردن واریته­های دیررس برنج) است. نتایج این تحقیق در مورد مصرف کود نشان داد که مصرف کود ازته پس از یک دوره کاشت شبدر در واریته­های پرمحصول به نصف تقلیل می­یابد و برای واریته طارم می­توان از مصرف کود ازته صرفنظر کرد. همچنین نتایج نشان دادند که مصرف کود بر روی برنج و شبدر موجب افزایش میزان فسفر قابل جذب خاک شده است.
مهندسین مشاور نیوپن کوئی ژاپن در سال ۱۹۷۱ با هدف بررسی مسایل کشت دوم بعد از برنج در استان گیلان به منظور افزایش قدرت اقتصادی کشاورزان و رهایی از کشت تک محصولی بررسی­هایی انجام دادند. در این بررسی بر اساس شرایط آب و هوایی گیلان و با تکیه بر داده ­های هواشناسی ده­ساله و با توجه به شروع بارندگی گسترده در شهریور و همچنین لزوم اجتناب از تلاقی زمان برداشت کشت دوم با شروع کشت شالی، هشت نوع محصول شامل چاودار ایتالیایی، چاودار انگلیسی، چاودار ایرانی، شبدر ایرانی و شبدر برسیم، باقلا علوفه­ای، ماش و کلزا انتخاب و کشت گردیدند. از بین این گیاهان چاودار ایتالیایی، چاودار انگلیسی، چاودار ایرانی و شبدر ایرانی به دلیل محصول کم و داشتن ریشه ­های فیبری که مانع آماده ­سازی زمین برای شالی می­ شود، مناسب کشت تشخیص داده نشدند. ولی ماش، شبدر برسیم، باقلا علوفه­ای و کلزا به دلیل آسانی بذر پاشی، بالا بودن امکان هضم توسط دام و امکان افزایش محصول با جلو انداختن تاریخ کشت، مناسب­تر تشخیص داده شدند. در عین حال عنوان شد که باقلا علوفه­ای و کلزا در شرایط غرقابی و عدم زهکش رشد خوبی نخواهد داشت. برای آماده ­سازی زمین و برخورد با مسأله غرقابی نیز ایجاد جویچه­های کوچک با عمق ۷ سانتی­متر و فاصله ۶۰ سانتی­متر در طول کرت به عنوان یک روش استاندارد پیشنهاد شده است که با داشتن ادوات مناسب، تهیه زمین و ایجاد شیار ممکن می­گردد.
تحقیقات قربانی و همکاران در سال­های ۷۸ و ۷۹ در خصوص تعیین گیاهان مناسب برای کشت دوم با هدف تولید علوفه در اراضی شالیکاری گیلان بر روی ۱۲ گونه مختلف که عبارت بودند از: کلزا، شبدر برسیم، شبدر سفید، ماشک ویلوسا، لولیم، جو پروداکتیو، یولاف، ارزن علوفه­ای، ماشک معمولی، اسپرس قزوین، شبدر ایرانی و شبدر برسیم مقاوم به سرما، نشان داد که سود خالص مربوط به چهار گیاه ماشک معمولی، جو پروداکتیو، یولاف و شبدر ایرانی منفی بوده و در حقیقت به جای سود، زیان حاصل شده است. در نتیجه چهار گیاه مذکور برای کشت دوم دراراضی شالیزاری گیلان مناسب نبوده و قابل توصیه نمی ­باشد.
قناد آموز و همکاران (۱۳۸۱) با هدف تعیین ارقام مناسب کلزا به عنوان کشت دوم در شالیزارهای گیلان، تحقیقی در حوزه شهرستان­های “ماسال، آستارا، املش، شفت، تالش، لاهیجان، فومن، صومعه سرا، رضوانشهر، رشت، آستانه اشرفیه، سیاهکل، رودبار و رودسر” به عمل آوردند. در این تحقیق مزارع کشت انتخابی از نظر بافت خاک واجد شرایط مناسب برای کشت کلزا بودند. پس از برداشت برنج، مراحل آماده ­سازی زمین شامل شخم، دیسک و ماله­کشی انجام گرفت و ارقام PF و Hyola 308کلزا کشت شد. میزان نتایج تحقیق، عملکرد ارقامPF و Hyola 308را در بعضی از قطعات طرح ۸/۱ تن در هکتار و در بعضی از قطعات ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار نشان داد و میانگین کل عملکرد ارقام در شالیزارهای استان ۶۲۳ کیلوگرم در هکتار به دست آمد. نتایج نشان داد که رقم Hyola 308نسبت به رقم PF عملکرد بیشتری داشته و حدوداً یک هفته زودرس­تر بوده است. در این آزمایش محدودیت­های کشت کلزا به شرح ذیل عنوان شد:
– آبگیر بودن اراضی و وجود نداشتن زهکش­های مناسب
– بافت سنگین خاک­های شالیزاری
– مکانیزه نبودن و عدم وجود تجهیزات و ادوات مناسب برای کاشت و برداشت کلزا
– بالا بودن هزینه­ های تولید و پایین بودن قیمت محصول
درزی و همکاران (۲۰۱۳) ﺗﺄثیر هیدرولوژیکی سیستم­های زهکشی مختلف را در یک پایلوت مطالعاتی به وسعت ۵/۴ هکتار در اراضی شالیزاری دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی ساری مورد بررسی قرار دادند. اندازه ­گیری­های مورد نظر در دو سال ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ در فصل رشد کلزا و برنج انجام گرفت. تیمارهای زهکشی عبارتند از: ۱- سیستم زهکشی با عمق ۹۰ سانتی­متر و با فاصله ۳۰ متر ۲- زهکشی با عمق ۶۵ سانتی­متر و فاصله ۳۰ متر ۳- زهکشی با عمق ۶۵ سانتی­متر و با فاصله ۱۵ متر ۴- زهکشی دو عمقی که شامل دو عمق ۶۵ و ۹۰ سانتی­متر و با فاصله ۱۵ متر ۵- زهکشی سطحی (شاهد). مولفه­های بیلان آبی هم در فصل رشد برنج و هم کلزا تعیین گردید. عمق سطح ایستابی و دبی زهاب خروجی در طول دوره زهکشی به طور روزانه اندازه ­گیری گردید. در فصل رشد کلزا تیمارهای D_0.9L₃₀، زهکشی دو عمقی، D_0.65L₃₀ و D_0.65L₁₅ به ترتیب ۴۴%، ۵/۵۱%، ۴۳% و ۵/۶۰% از کل بارندگی را از پروفیل خاک خارج می­نماید. زهکش­های کم­عمق در کنترل سطح ایستابی در مقایسه با زهکش­های عمیق ﻣﺆثرتر بود که با نتایج تحقیقات قبلی مغایرت دارد که دلیل این امر می ­تواند وجود خاک­هایی با نفوذپذیری پایین باشد و با توجه به این­که سیستم زهکشی تازه احداث گردیده و با گذشت زمان و بهبود ساختمان خاک می­توان انتظار داشت که نتایج اصلاح گردد. بر پایه این نتایج، مدیریت آب از طریق ایجاد سیستم­های زهکشی زیرزمینی می ­تواند شرایط کشت را برای محصولات کشت دوم فراهم سازد.
کابوسی (۱۳۸۴) به کارگیری پوسته برنج به عنوان پوشش زهکش در شرایط آزمایشگاهی را مورد بررسی قرار داد .نتایج حاصل از این تحقیق نشان می­دهد که هدایت هیدرولیکی پوسته برنج در مقایسه با سایر پوشش ­های آلی و همچنین شن و گراول بیشتر است. پوشش پوسته برنج در مقایسه با پوشش شن و ماسه کارکرد فیلتری مناسبی داشته است، به طوری­که در تمام آزمایشات علیرغم شیب هیدرولیکی زیاد، پوشش پوسته برنج مانع از ورود هر گونه رسوبی به داخل زهکش گردید. همچنین این پژوهش نشان داد که پایین بودن ضریب یکنواختی پوشش پوسته برنج (۸/۲) حاکی از یکسان بودن نسبی اندازه ذرات پوشش است. یکنواخت بودن پوشش باعث می­ شود که امکان انسداد پوشش افزایش یابد و به این دلیل در روش USBR جهت طراحی پوشش ­های معدنی حداقل مقدار ضریب یکنواختی پوشش برابر چهار توصیه شده است.
ابراهیمیان (۱۳۸۶) عملکرد سیستم زهکشی زیرزمینی با پوسته برنج (مطالعه موردی: بهشهر) را مورد ارزیابی قرار داد. ‌با ارزیابی عملکرد سیستم زهکشی اجرا شده و بررسی نقاط قوت و ضعف آنها، می­توان نگاهی جامع­تر برای طراحی و اجرای بهینه در طرح­های آینده در اختیار برنامه­ ریزان و طراحان قرار داد. در این راستا این تحقیق در اراضی تحت زهکشی شرکت ران بهشهر به منظور ارزیابی عملکرد سیستم زهکشی زیرزمینی و پوشش پوسته برنج انجام شده است. برای مطالعات صحرایی ۱۱ عدد پیزومتر بین دو خط زهکش زیرزمینی S3PD14 و S3PD15 نصب گردید. در طی فصول بارندگی در سال ۱۳۸۵، پارامترهای عمق سطح ایستابی، شدت تخلیه زهکش­ها و خصوصیات کیفی خاک و زه­آب اندازه ­گیری شده است. نتایج نشان داده است که عملکرد سیستم زهکشی زیرزمینی در کنترل سطح ایستابی، شدت تخلیه و کاهش شوری خاک ضعیف بوده است. برای ارزیابی پوشش زهکش افت جریان نزدیک­شونده در اطراف لوله زهکش نیز اندازه ­گیری گردید. براساس داده ­های صحرایی، مقادیر مقاومت جریان نزدیک­شونده (Wap)، ثابت جریان نزدیک­شونده (apα) و نسبت افت جریان نزدیک­شونده (Fap) برای بررسی عملکرد پوشش پوسته برنج در هر دو خط زهکش بدست آمده­اند. محاسبات نشان می­دهد که عملکرد پوسته برنج در زهکش S3PD15 بهتر از زهکش S3PD14 بوده است. ارزیابی گسترده بر روی پوشش پوسته برنج نشان می­دهد که عملکرد مناسب پوسته برنج به شور و قلیا بودن خاک، شرایط نصب و ویژگی­های خاک دست خورده اطراف زهکش بستگی دارد. رابطه جریان- بار املاح نشان داد که تغییرات ماهانه میزان املاح همبستگی مستقیمی با تغییرات ماهانه حجم زهاب دارد. میزان کل نمک خارج شده توسط کل شبکه زهکشی منطقه مورد مطالعه بسیار بالا می­باشد که با توجه به اینکه نقطه خروجی شبکه زهکشی زیست­گاه پرندگان و حیات وحش است این میزان املاح می ­تواند مشکل­ساز باشد. در نهایت پیشنهاداتی برای عملکرد بهتر سیستم زهکشی و پوشش پوسته برنج و همچنین توصیه­هایی جهت کاهش اثرات مخرب زیست محیطی ارائه شده است.
حقایقی مقدم و همکاران (۱۳۸۳)، با هدف ارزیابی روابط حاکم بر طراحی زهکش­های زیرزمینی در منطقه مغان اقدام به انجام مطالعه­ ای نمود. نتایج نشان داد که عمق سطح ایستابی بیشتر از یک متر و حداقل ١٠٩ سانتی­متر بوده است. بنابراین زهکش­ها از نظر کنترل سطح ایستابی به خوبی عمل می­ کنند. براساس اندازه ­گیری­های انجام شده، متوسط شوری آب آبیاری ۱۵/۲ دسی­زیمنس بر متر و متوسط شوری آب خروجی از زهکش ها ۸/۱۳ دسی­زیمنس بر متر به دست آمده است. بنابراین زهکش­ها باعث شستشوی املاح در ستون خاک گردیده و محیط مناسب برای رشد و نمو گیاهان را فراهم می­آورند. همچنین با مقایسه هدایت هیدرولیکی بدست آمده از معادله هوخهات و با روش چاهک به این نتیجه رسید که برآورد ضریب هدایت هیدرولیکی با روش چاهک انطباق خوبی با شرایط واقعی داشته و می­توان از داده ­های آن در طراحی زهکش­های زیرزمینی استفاده به عمل آورد.
میرزایی(۱۳۸۱) فاصله ۲۰۰ متری زهکش­های مزرعه را در بیشتر اراضی شالیزاری تجهیز شده نامناسب دانست و بر اساس مطالعات پایه زهکشی در اراضی غرب شهرستان ساری به وسعت ۳۰۰۰ هکتار، مناسب­ترین الگو جهت طراحی شبکه ­های زهکشی زیرزمینی اراضی شالیزاری را روش یکنواخت (با بهره گرفتن از فرمول هوگوت) دانست. بطوری­که زهکش­های زیرزمینی آب­های جمع­آوری شده را به زهکش­های روبازی در فواصل ۲۰۰ متری تخلیه نمایند.
پذیرا (۱۳۸۷) پیشنهاد کرده است که تغییر وضعیت فیزیکی و هیدرولیکی اراضی شالیزاری”سنتی” در گرو اجرای برنامه ­های تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری است. بنابراین بهتر آنست که در حالت­هایی که ضرورت تعبیه سامانه زهکشی زیرزمینی مسجل می­گردد، برای هر قطعه زراعی حداقل یک خط زهکش زیرزمینی با ویژگی­های بیان شده قبلی، برای اجرا در نظر گرفته شود. تنها در این شرایط است که امکان اعمال مدیریت آبیاری و زهکشی برای هر قطعه زراعی بصورت مستقل فراهم خواهد شد. تجربیات موفق بعضی کشورهای آسیای جنوب شرقی ( از جمله کشور ژاپن ) موید این توصیه و پیشنهاد می­باشد.
یکی از بهترین روش­های طراحی زهکش­ها، بررسی سیستم زهکشی موجود در منطقه است. کریمی و همکاران (۱۳۸۶) در تحقیقات خود به منظور ارزیابی سیستم زهکشی زیرزمینی با پوشش پوسته برنج در اراضی شالیزاری، کرت شالیزاری یک هکتاری واقع در مرکز ترویج و توسعه تکنولوژی هراز در شهرستان آمل که در سال ١٣٧٣ سیستم زهکشی زیرزمینی لوله­ای در آن احداث گردید را مورد مطالعه و بررسی قرار دادند. پارامترهای زهکشی مانند، ضریب آبگذری(K)، تخلخل قابل زهکشی (μ) و ضریب عکس­العمل محاسبه شدند. هیدروگراف دبی، هیدروگراف ارتفاع سطح ایستابی بدست آمد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که سیستم زهکشی دارای عکس­العمل سریع بوده و سطح آب زیرزمینی در اثر زهکشی به سرعت افت می­ کند. افت سریع سطح ایستابی در چاهک­های مشاهداتی حاکی از کارکرد بسیار خوب سیستم زهکشی زیرزمینی می­باشد.
کریمی و همکاران (۱۳۸۸) در تحقیقات خود به منظور بررسی شبکه زهکشی زیرزمینی لوله­ای در اراضی شالیزاری، کرت شالیزاری یک هکتاری واقع در مرکز ترویج و توسعه تکنولوژی هراز که در سال ۱۳۷۳ سیستم زهکشی زیرزمینی لوله­ای در آن احداث گردید، مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. در سال ۱۳۸۵ پارامترهای زهکشی مانند ضریب آبگذری(K)، تخلخل قابل زهکشی(μ) ، ضریب عکس­العمل این شبکه اندازه ­گیری و محاسبه شدند. هیدروگراف دبی، هیدروگراف ارتفاع سطح ایستابی و رابطه بین دبی زهکشی زیرزمینی و عمق سطح ایستابی به صورت نمودارهایی ارائه گردید. بررسی­های تکمیلی در سال ۱۳۸۶ صورت گرفت که شامل ترسیم هیدروگراف­های ۲۵ ساعته بوده که دبی آن در زمان شروع تخلیه ۲۰ لیتر در ثانیه و پس از ۲۵ ساعت در مقدار ۴/۱ لیتر در ثانیه ثابت باقی ماند (دبی طراحی ۹/۵ لیتر بر ثانیه بوده است). مقایسه درصد وزنی رطوبت و وزن مخصوص ظاهری خشک در اعماق مختلف بیانگر تعییرات شدید قبل و بعد از ۱۰ سانتی­متری بالای لوله است که حاکی از وجود پوسته برنج به ضخامت ۱۰ سانتی­متر روی لوله می­باشد. آزمایشات انجام شده روی نمونه خاک اطراف لوله زهکش نشان می­دهد که مواد آلی زیادی در آنجا وجود دارد. زه­آبهای خروجی از سیستم زهکشی مورد مطالعه زلال و شفاف بوده که عدم وجود ذرات خاک یا فیلتر را تایید می­نماید.
فرزام صفت و همکاران (۱۳۸۹) به بررسی اثر شدت زهکشی در دوره­ های مختلف رشد کلزا به عنوان کشت دوم بعد از برنج پرداختند. که برای بررسی اثر غرقابی (زهکشی ناکافی) بر عملکرد کلزا، یک مطالعه گلدانی با مدت­های غرقابی ۲، ۵، ۷ و ۱۰ روز و اعماق ایستابی ۱۰- ، ۵- ، ۰ ، ۵+ سانتی­متری از سطح خاک، در سه مرحله­ رشد گیاه شامل مراحل گیاهچه­ای، آغاز گلدهی و ۵۰ درصد گلدهی به صورت طرح فاکتوریل در قالب بلوک­های کامل تصادفی مورد آزمایش قرار گرفتند. رقم کلزا در این مطالعه Hyola 308 بود. افزایش مدت غرقابی باعث کاهش معنی­دار عملکرد، اجزای عملکرد و صفات گیاهی بجز وزن هزاردانه شد. بطوری­که افزایش مدت غرقابی از ۲ روز به ۱۰ روز باعث به ترتیب ۲/۱۹% و ۸% کاهش عملکرد دانه و درصد روغن گردید. هر چند که کاهش عملکرد دانه در سه روز اول چندان چشمگیر نبود ولی به طور متوسط با هر روز افزایش مدت غرقابی از ۲ روز به ۱۰ روز عملکرد دانه و درصد روغن به ترتیب ۹۴/۰ گرم و ۴۴/۰ درصد کاهش یافت. همچنین عملکرد و وزن هزاردانه با کاهش عمق ایستابی تا ۱۰- سانتی­متری خاک به ترتیب ۷/۱۱ و ۴/۷ درصد افزایش یافت. ضمن اینکه به طور متوسط هر سانتی­متر کاهش عمق ایستابی از ۵+ تا ۱۰- سانتی­متری خاک، عملکرد دانه و درصد روغن را به ترتیب ۲۳/۰ گرم و ۱۵/۰ درصد افزایش داد. بین غرقابی در دوره­ های مختلف رشد از نظر عملکرد و تعداد خورجین­ها تفاوت معنی­داری وجود نداشت. اما صفات تعداد دانه در خورجین و درصد روغن به غرقابی در مرحله سوم (۵۰% گلدهی) و صفت هزار دانه به غرقابی در مرحله اول (گیاهچه­ای) حساس­تر نشان داده­اند.
نوری و همکاران در سال ۱۳۸۹ عملکرد مدل SWAP را در شبیه­سازی تغییرات سطح ایستابی و شدت جریان زهکشی زیرزمینی در واحد زراعی تحت کشت گندم و ذرت دانه­ای واقع در شبکه آبیاری وشمگیر در استان گلستان مورد ارزیابی قرار دادند. نتایج حاکی از تطابق خوب مقادیر شبیه­سازی و اندازه ­گیری شده عمق آب زیرزمینی و شدت جریان زهکشی است. در نتیجه از SWAP به عنوان مدلی توانمند در برآورد ﻣﺆلفه­های هیدرولوژیکی سیستم زهکشی و مدیریت زهاب در اراضی فاریاب می­توان استفاده نمود.
سمیع­پور و همکاران در سال ۱۳۸۹ تحقیقی به منظور تعیین عمق و فاصله بهینه لوله­های زهکش زیرزمینی بر اساس افزایش عملکرد محصول و کاهش مقدار زهاب خروجی با کمک دو مدل شبیه­سازی انجام دادند. مدل­های SWAP و DRAINMOD در شرایط مزرعه مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفتند. برای این منظور از آمار جمع­آوری شده در سال­های ۸۰ و ۸۱ در واحد نیشکر میرزا کوچک خان در استان خوزستان استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل SWAP در دوره­ های واسنجی و صحت­یابی، نوسانات سطح ایستابی را با دقت بیشتری نسبت به مدل DRAINMOD شبیه­سازی کرد. برای تعیین عمق و فاصله بهینه با بهره گرفتن از این مدل­ها، برای ۲۸ ترکیب مختلف عمق و فاصله، عملکرد نسبی و مقادیر آب زهکشی­شده، شبیه­سازی گردید. سپس برای حداقل عملکرد نسبی ۸۰ درصد، در هر یک از مدل­ها ۴ عمق و فاصله مختلف تعیین شد. در نهایت عمق و فاصله­ای به عنوان عمق و فاصله بهینه انتخاب گردید که کمترین مقدار آب زهکشی­شده را به­ همراه داشت. برای مدل SWAP عمق ۱۶۰ سانتی­متر و فاصله ۲۵ متر و برای مدل DRAINMOD عمق ۱۱۵ سانتی­متر و فاصله ۱۵ متر به عنوان عمق و فاصله مناسب انتخاب گردید. این تفاوت­ها احتمالاً به دلیل متفاوت بودن تابع تولید در دو مدل است و نیز این که در مدل DRAINMOD آثار ﺗﺄخیر زمان کشت، شرایط بسیار مرطوب و بسیار خشک به صورت ترکیبی به کار گرفته می­شوند تا آثار تجمعی آنها بر عملکرد قابل پیش ­بینی و برآورد باشد. اما در مدل SWAP، به دلیل عدم وجود اطلاعات کافی، از مدل گیاهی ساده استفاده شده است که در آن اثر تنش­های خارجی لحاظ نمی­ شود.
وردی نژاد و همکاران در سال ۱۳۹۱ به منظور ارزیابی عملکرد سیستم زهکشی زیرزمینی ران بهشهر، از مدل شبیه­سازی شرایط غیر ماندگار زهکشی، SWAP، استفاده کردند. نتایج نشان داد مقادیر شبیه­سازی شده تخلیه زهکش و سطح ایستابی تطابق خوبی با مقادیر اندازه ­گیری داشت. همچنین مدل SWAP توانست با دقت قابل قبولی شوری خاک و زه­آب خروجی را شبیه­سازی نماید.
یزدانی و همکاران (۱۳۸۶) به مقایسه نوع و فواصل مختلف زهکشی سطحی در کشت کلزا پس از برداشت برنج در رشت پرداختند. کشت دوم در اراضی شالیزاری استان گیلان یکی از راهکارهای استفاده بهینه از زمین، تقویت اقتصاد خانوارهای کشاورز و تامین دانه­ های روغنی است. اما به دلیل بارندگی زیاد و حالت غرقابی شالیزارها در نیمه دوم سال و حساسیت اکثر گیاهان به غرقاب بودن زمین، این مهم به اندازه کافی تحقق نیافته است. برای کشت دوم در شالیزارها، انجام زهکشی غیر قابل اجتناب است. به دلیل چسبندگی خاک­های شالیزاری، رطوبت زیاد و یک­ساله بودن تغییرات ایجاد شده در سطح زمین، زهکشی سطحی باید با شرایط شالیزارها تطبیق داده شود به طوری­که با کمترین هزینه و زمان ممکن قابل انجام باشد. به این منظور، در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات برنج کشور در رشت، زهکش­های طولی با فاصله ۲، ۴، ۶، ۸ و ۱۰ متر و عمق ۲۰سانتی­متر به عنوان تیمار اصلی، در دو حالت با زهکش­های عرضی به فاصله یک متر و عمق ۱۰ سانتی­متر و بدون زهکشی عرضی، به عنوان تیمار فرعی، به صورت کرت­های خرد شده و بر مبنای طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار آزمایش شدند. گیاه کلزا، رقم PF، به صورت دست­پاش، به عنوان کشت دوم پس از برنج در سال ۱۳۷۹ کاشته شد. عملکرد و اجزای عملکرد کلزا در این تیمارها مورد مقایسه آماری قرار گرفتند. نتایج نشان داد که اثر فاصله زهکش­ها بر عملکرد دانه، دوره رسیدن و تعداد بوته در متر مربع و همچنین اثر زهکشی عرضی بر عملکرد دانه، ارتفاع بوته، نیتروژن باقی­مانده در خاک، دوره رسیدن و تعداد بوته در متر مربع در سطح ۱% معنی­دار است. بیشترین عملکرد (۲۴۹۳ کیلوگرم در هکتار) مربوط به تیمار زهکش طولی با فاصله ۴ متر و دارای زهکش عرضی بود، گرچه تیمارهای ۶ و ۲ متری ( با زهکش عرضی) نیز عملکرد ۲۲۴۱ و ۱۸۱۷ کیلوگرم در هکتار داشتند. در تیمارهای بدون زهکشی عرضی، تیمار زهکش ۲ متر دارای بیشترین عملکرد (۱۳۲۴ کیلوگرم در هکتار) بود. با محاسبه هزینه زهکشی و سایر هزینه­ها، تیمارهای ۴ و ۶ متری زهکش­ها با جویچه­های عرضی می­توانند حدود دو برابر هزینه انجام شده را بازگشت دهند. به دلیل بارندگی زیاد ماه های آبان، آذر و دی ۱۳۷۹ می­توان نتیجه گرفت که نتایج این طرح در سال­های با بارندگی کمتر از سال ۱۳۷۹ نیز قابل استفاده است.
صفوت و ریتزما^[۶] در سال ۱۹۹۰ به ارزیابی ضوابط طراحی در حوضه آبریز دلتای رودخانه نیل در مصر پرداخته که ۹ سال به طول انجامید و در این مطالعه به بررسی پارامترهای الگوی کشت، عملکرد محصول، شوری خاک، سطح ایستابی، کمیت و کیفیت زه­آب و فشار مضاعف^[۷] در سیستم زهکشی زیرزمینی پرداختند. نتایج این مطالعه نشان داد که تمام گونه­ های گیاهی پس از نصب و راه ­اندازی زهکش­های زیرزمینی افزایش محصول چشمگیری داشته اند. برای بهترین شرایط رشد و نمو برای کلیه گونه­ های گیاهی کشت شده لازم است که متوسط عمق سطح ایستابی بین زهکش­ها تا سطح زمین ۸۰ سانتی­متر باشد. برای دستیابی به شرایط مطلوب زهکشی باید لوله­های زهکشی در عمق ۲/۱ تا ۴/۱ متر نصب شوند.
گیتجنز^[۸] و همکاران (۱۹۹۷) اقدام به مطالعه طراحی سیستم زهکشی با ملاحظه مدیریت کیفیت آب پرداختند. نتایج نشان داد که عمق و فاصله زهکش بر روی کیفیت زه­آب تاثیرگذار است. مطالعه ایشان نشان داد که تنها استفاده از معادلات سنتی) رایج) طراحی زهکشی که برای کنترل ماندابی و شوری به کار می­روند، برای مدیریت کیفیت آب ناکافی می­باشند و پیشنهاد کردند که این معادلات بایستی با مدل­های هیدرودینامیکی و شیمیایی ترکیب شوند تا بتواند انتقال آب و مواد شیمیایی را از لحظه نفوذ تا مرحله تخلیه زهکش شبیه­سازی نمایند.
کارتر و کمپ^[۹] در سال ۱۹۹۴ در مطالعه­ ای به بررسی تاثیر فاصله زهکش­ها بر کنترل سطح ایستابی از طریق تاثیر بر میزان بازده محصول نیشکر پرداختند. در این مطالعه سه فاصله زهکش ٢٨ ،١۴ و ۴٢ متری مورد آزمایش واقع شد که در نتیجه آن، معلوم شد که فاصله­های زهکش ١۴ و ٢٨ متری بر کنترل سطح ایستابی بیشتر موثر واقع می­شوند. متوسط محصول سالیانه شکر در فاصله زهکش ١۴ متری برابر با ۶٠۴١ کیلوگرم در هکتار، در فاصله زهکش ٢٨ متری برابر با ۶٠٢٩ کیلوگرم در هکتار و در فاصله زهکش ۴٢ متری ۵٧٨٨ کیلوگرم در هکتار بود. در نهایت فاصله زهکش­های توصیه شده با توجه به هزینه و سود موجود، ۴٢ متر انتخاب شد.
سلحشور (۱۳۸۳) در اراضی شالیزاری شمال کشور به منظور بررسی اثرات زهکشی و کود نیتروژنه بر عملکرد و اجزاء عملکرد کلزا پژوهشی در مزرعه آزمایشی موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) به صورت اسپیلیت پلات بر مبنای طرح بلوک‌های کامل تصادفی با کشت رقم Hyola 308 در سه تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل زهکشی در سه سطح ۱- بدون زهکش ۲- زهکش سطحی با فاصله ۲ متر و عمق متوسط ۱۵ سانتی‌متر ۳- زهکش سطحی با فاصله ۴ متر و عمق متوسط ۱۵ سانتی‌متر با جویچه‌های عرضی به فاصله ۱ متر با عمق متوسط ۷ سانتی‌متر) و کود نیتروژنه در چهار سطح (۰، ۱۵۰، ۲۰۰ و ۲۵۰ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار که به صورت ۳/۱، ۳/۱، ۳/۱ تقسیط گردید) بودند. نتایج نشان داد، زهکشی باعث افزایش معنی‌دار عملکرد، اجزای عملکرد و تمام صفت‌های گیاهی بجز درصد پروتئین دانه می‌گردد. به­گونه‌ای که تیمارهای زهکش ‌۲ و ۴ متری نسبت به تیمار بدون زهکش به ترتیب ۹۸/۱ و ۸۷/۱ برابر عملکرد دانه، ۰۶/۲ و ۹۹/۱ برابر عملکرد روغن و ۰۲/۲ و ۹۷/۱ برابر عملکرد پروتئین را افزایش، اما درصد پروتئین دانه را به میزان ۲۱/۴ تا ۷۶/۹% کاهش دادند. کود نیتروژنه نیز باعث افزایش معنی‌دار عملکرد، اجزای عملکرد و تمام صفت‌های گیاهی بجز درصد روغن گردید. به طوری­که عملکرد دانه و درصد پروتئین را به ترتیب به میزان ۰۸/۱۹۹ تا ۶۰/۲۳۹% و ۳۱/۵ تا ۶۰/۷% افزایش و درصد روغن را به میزان ۷۴/۰ تا ۳۵/۳% کاهش داد. بین درصد روغن و درصد پروتئین دانه نیز همبستگی منفی مشاهده شد. به طور کلی در خاک‌های سنگین شالیزاری مناطق با بارندگی بالا با در نظر گرفتن کلیه جوانب (مسایل زیست محیطی، شرایط خاک، سهولت اجرا، هزینه و …) می‌توان زهکش ۴ متری را با حداقل ۱۵۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار پیشنهاد نمود.
فصل سوم
مواد و روش کار
۳-۱- موقعیت جغرافیایی استان و مشخصات محل اجرای پژوهش
شهرستان رشت از شهرهای استان گیلان در شمال ایران است، رشت در مختصات جغرافیایی ۳۷ درجه و ۱ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۲۷ دقیقه عرض شمالی از خط استوا و ۴۸ درجه و ۳۵ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۳ دقیقه طول جغرافیایی از نصف­النهار مبدا در بین ارتفاعات تالش و دریای خزر واقع شده‌ است. این شهرستان از شمال به دریای خزر و بندرانزلی، از جنوب به شهرستان رودبار، از شرق به شهرستان­های سیاهکل و آستانه­اشرفیه و از غرب به شهرستان­های فومن، صومعه­سرا و شفت منتهی می­‌شود.
براساس آمار­های منتشر شده از سوی سازمان هواشناسی، متوسط روز­های بارندگی در سال، ۱۳۵ روز است. کمترین میزان بارندگی سالیانه ۸۲۰ میلی­متر، متوسط این میزان ۹/۱۳۱۳ میلی­متر است. معمولاً، ماه های شهریور و مهر پر­باران­ترین ماه های سال است. ولی این امر ثابت نیست. میزان رطوبت هوا در سحرگاه، بین ۹۰ و ۹۵ درصد است که در ساعت­های نیمروز کاهش می­یابد و در مواقع شب، دوباره رو به افزایش می­ گذارد. رطوبت در تابستان به کمترین حد و در زمستان، به بیشترین حد خود می­رسد و بیشترین میزان رطوبت در فصول مختلف، ۱۰۰ درصد و کمترین میزان آن تا ۶۰ درصد تغییر می­ کند. بادهایی که در رشت می­وزند بیشتر معتدل هستند و جهت مشخصی ندارند. این پژوهش در مؤسسه تحقیقات برنج کشور انجام شد. مؤسسه تحقیقات برنج در ۱۰ کیلومتری شهر رشت در ۳۷ درجه و ۱۶ دقیقه عرض شمالی، ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ارتفاع ۷ متر پایین­تر از سطح آب­های آزاد واقع شده است.
۳-۲- طرح آزمایشی مورد استفاده
به منظور بررسی اثر انواع زهکشی (سطحی و زیرزمینی) و فواصل آنها بر عملکرد و اجزای عملکرد تریتیکاله به عنوان کشت دوم در اراضی شالیزاری، این پژوهش به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح آماری بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی موسسه تحقیقات برنج کشور واقع در رشت در سال ۱۳۹۲ انجام گرفت. فاکتورهای آزمایشی شامل الف- زهکشی سطحی با سطوح: ۱- بدون زهکشی، ۲- زهکشی سطحی با فواصل ۵ متر و ۳- زهکشی سطحی با فواصل ۱۰ متر از یکدیگر و ب- زهکشی عمقی با عمق متوسط یک متر، ۱- سطوح بدون زهکشی عمقی، ۲- زهکشی عمقی با فواصل ۵/۷ متر از یکدیگر، ۳- زهکشی عمقی با فواصل ۱۰ متر از یکدیگر و ۴- زهکشی عمقی با فواصل ۱۵ از یکدیگر بودند.
ابتدا زهکش­های عمقی با فواصل پیش ­بینی شده احداث گردید. پس از عملیات آماده ­سازی زمین و خاک­ورزی شامل شخم و دیسک ابتدای پاییز، زهکش­های سطحی با عمق و عرض متوسط ۲۰ سانتی­متری خاک به صورت دستی حفر شد. نمونه­های خاک مرکب تهیه شده از هر تکرار به عنوان مبنای تعیین نیاز کودی به صورت نیاز کودی به صورت یکنواخت در کلیه کرت­ها انجام شد. خواص فیزیکی و شیمیایی خاک مورد مطالعه در جدول۳-۱ آورده شده است. در تیمارهای زهکشی سطحی با فاصله ۵ متری ابعاد هر پلات ۳ × ۵ متر و در تیمارهای با زهکشی سطحی (با و بدون زهکشی عمقی) با فاصله ۱۰ متر ابعاد هر پلات ۳ × ۱۰ متر بود.
جدول ۳-۱: خواص فیزیکی و شیمیایی خاک­های مطالعه شده

یکم. بسیاری از مصادیق موسیقی حرام، طوری است که همه آن را درک می‌کنند و مجتهد نیز به عنوان یک مکلف و فرد (همانند دیگران) نظر عرفی خود را بیان می‌کند و مصادیق موسیقی حرام و حلال را از یکدیگر جدا می‌سازد.
دوم. با اندکی تأمل در رساله‌ها و استفتایات مراجع تقلید، روشن می‌شود که آنان به هیچ وجه پا به عرصه موضوع نگذاشته و در آن حکم صادر نکرده‌اند؛ بلکه تنها در حکم کلی موسیقی نظر خود را بیان نموده‌اند. برای مثال وقتی از آنان درباره ی برخی از آلات موسیقی (از قبیل پیانو، گیتار، سه تار و …) سؤال می‌شود، در پاسخ می گویند: استفاده از آن‌ها به طور لهوی و مناسب مجالس فساد و خوش گذرانی حرام است و تشخیص آن بر عهده ی عرف است. در برخی موارد نیز به طور صریح اظهار داشته‌اند که تشخیص موسیقی حرام بر عهده ی عرف عام است؛ نه فقیه و یا کارشناس موسیقی (تبریزی،۱۳۷۸، س ۱۰۵۹).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سوم. شارع مقدس فهم و شناخت الفاظ و مفاهیمی را که دارای حکم شرعی بوده، بر عهده ی عرف واگذار کرده و نظر و تشخیص او را مورد تأیید خود قرار داده است (مگر در موارد خاص)، (فاضل لنکرانی، ۱۴۲۲ ق، ج ۱، م ۶۷)، و تردیدی نیست که عرف متدین و متشرع، موسیقی لهوی را به خوبی می‌شناسد؛ هر چند از اصول و قواعد علمی آن هیچ گونه اطلاعی نداشته باشد. این امر در بسیاری از موضوعات صادق است؛ برای مثال قمار، قانون و قواعد علمی دارد و مومنانی که اهل قمار نیستند و از قواعد آن بی خبرند، قمار بودن آن را به خوبی می‌شناسند. بنابراین لازم نیست که فقیه از قواعد دقیق و پیچیده ی عمل موسیقی آگاهی داشته باشد تا بتواند فتوا صادر کند؛ بلکه همین اندازه برای او کافی است که دیدگاه دین را به کلیت خود بیان کند و تشخیص مصادیق و نمونه‌ها را به عرف و مردم واگذار نماید. افزون بر آن که برخی از فقیهان از علم موسیقی و رموز و دقایق آن آگاهی داشته‌اند.
۳–۱–۳– نظریه ی مراجع نسبت به طرب و لهو
«طرب ولهو» از واژه‌های اساسی و کلیدی که در باب غنا و موسیقی به کار می‌رود «طرب» به حالت سبکی عقلی گفته می‌شود که در اثر شنیدن آواز یا آهنگ در روان و نفس آدمی پدید می‌آید و او را از حد اعتدال خارج می‌کند. این امر تنها به حالت شادی اختصاص ندارد؛ بلکه ممکن است از آهنگ‌های غم و حزن آور نیز به دست آید. پس اختصاص دادن کلمه ی غنا به حالت شادی، توهمی بیش نیست؛ زیرا ممکن است از راه غنا حالت اندوه و حزن برای آدمی حاصل شود (خمینی،۱۳۸۱، ج ۱، باب الغنا ء، ص ۳۲۶). و از این راه اختیار و عنان آدمی از کف عقل او گرفته شود!!
گفتنی است که چه در باب شادی و چه در باب غم، غلبه هوای نفس و تهییج افکار باطل و تحریک شهوات نیز ملاک حصول غنا است. غنا همیشه فرحناک نیست؛ زیرا گاهی آدم هوا پرست از راه غنا و توجه به فقدان معشوق و یا محرومیت از عشق جنسی، دچار هیجانات گشته به اندوه و غم مبتلا می‌گردد.
مقصود فقیهان از واژه ی «لهو»، سازگاری و هم نوایی آواز و آهنگ نواخته شده با مجالس فساد وخوش گذرانی است؛ یعنی ممکن است نغمه ای طرب انگیز نباشد؛ ولی از نغمه‌هایی باشد که فقط در جلسات فاسقان و هوا پرستان رایج باشد، مطرب لهوی گفته می‌شود.
تمامی مراجع تقلید «لهوی بودن» را جزء و قید اصلی موسیقی حرام می‌دانند؛ ولی در قید «طرب انگیزی» اختلاف نظراست. عده ای بر این باورند که، این مشخصه به هیچ گونه تأثیری در موسیقی حرام ندارد و مقوم ماهیت غنا نیست؛ ولی برخی اظهار می‌دارند که موسیقی حرام باید از دو مشخصه ی «لهوی» و «طرب انگیزی» برخوردار باشد تا مشمول حرمت قرار گیرد. (آیات عظام: سیستانی، تبریزی، وحید، ومکارم، قید «مطرب» را لازم و شرط نمی‌دانند). افزون برآن گاهی در کلام و عبارات برخی از فقیهان واژه‌ی «مطرب» به کار رفته ولی مقصودشان لهوی بودن آن است (خمینی،۱۳۷۲، ج ۲، (مکاسب محرمه)، س ۲۷؛ تبریزی، ۱۳۷۸، س ۱۰۴۷ و ۱۰۵۰؛ خویی،۱۴۱۳ ق، ج ۱، س ۱۰۰۱).
۳-۱-۴- مجالس لهو و لعب
منظور مجالسی است که برای عیاشی، هوس رانی و رقص و پایکوبی تشکیل شده و نزد عرف متدینین مجلس گناه محسوب گردد. اگر هر موسیقی ای به هر کیفیتی نواخته شود، متناسب با مجلس فسق وگناه باشد و انسان رابه یاد فضای مجالس یاد شده بیندازد (مکارم، ۱۳۷۹، ج ۲، س ۷۰۴؛ بهجت، ۱۳۷۹، متنفرقه م ۲۰؛ خامنه ای،۱۳۸۱، س ۱۱۳۱؛ سیستانی sistani.org، موسیقی، ش ۱؛ تبریزی، بی تا، ج ۱، س ۱۰۱۲ و ۱۰۱۳، س ۹۱۹؛ بقیه پرسش تلفنی مرکز ملی پاسخ گویی به سؤالات دینی ۰۹۶۴۰).
۳–۱–۵– موسیقی لهوی از نظر مراجع تقلید
باید دانست لهو انواعی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
۱- مشغول شدن انسان به امور غیر مهم و بی معنا و بیهوده؛ مانند: بازی با تسبیح، بازی با محاسن صورت و برخی از اموری که هیچ فایده ی عقلایی در بر ندارد.
۲- مشغول شدن به اموری که اوقات فراغت را پر می‌کند و دارای فایده‌ی عقلایی است؛ چنان که حضرت علی (ع) از پیامبر اسلام (ص) نقل می‌کند. «نِعمَ اللهوُ المِغزَلُ لِلمَرأه الصالِحَهِ»؛ «بافندگی زن صالحه، لهو و سرگرمی خوبی است»(حرعاملی،۱۳۸۵، ج ۶، ص ۱۸۵).
۳- مشغول شدن به اموری که باعث طرب و شادی نفسانی و خارج شدن از حد اعتدال می‌گردد؛ مانند غنا و نواختن موسیقی.
در متون دینی، هیچ گاه لهو به صورت فراگیر و مطلق حرام نبوده؛ بلکه نوع خاصی از آن مورد مذمت و حرمت قرار گرفته است. «لهوحرام» آن است که شارع مقدس به طور جزیی و مشخص، به آن تصریح کرده و مورد نهی و سرزنش خود قرار داده است، مانند نواختن موسیقی و استماع آن.
آیت الله بروجردی می‌فرماید: حرمت برخی انواع لهو هرچند قطعی است؛ ولی نمی‌توان آن را به همه ی اقسام آن سرایت داد. لهو حرام آن است که انسان را از حد اعتدال و طبیعی خود بیرون آورد و باعث کاهش یا سلب جدیت عقل شود؛ مانند برخی آهنگ‌های موسیقی که هر کس بشنود، او را در حرکات و رفتار بی اختیار می‌سازد (هر چند از عاقل‌ترین انسان‌ها باشد)(طباطبایی بروجردی، تقریر أبحاث، ۱۳۷۸، ص ۲۳۴). شبیه این سخن از آیت الله وحید خراسانی نیز نقل شده است (حسینی، ۱۳۸۶، صص ۹ و ۷۸).
۳–۱–۶– ملاک در حرمت موسیقی
ملاک حرمت استماع غنا و موسیقی، بعضی از فقها طرب انگیز بودن و مناسب بودن آن با مجالس لهو و لعب می‌دانند و گروهی دیگر ملاک حرمت را، تنها مناسب با مجالس لهو لعب می‌دانند.
آیات عظام امام، بهجت، خامنه ای، صافی، فاضل و نوری: ملاک حرمت آن‌ها، هر دو مورد
است (خمینی،۱۳۷۲، ج ۲، س ۲۷؛ فاضل، ۱۳۷۹، ج ۱، س ۱۰۰۵ و ۹۸۷ و ۹۸۸ و ۹۷۴؛ خامنه ای ۱۳۷۹، س ۱۱۳۲؛ صافی، ۱۳۷۸، ج ۱، س ۹۹۵ و ۱۰۱۸).
آیات عظام تبریزی، سیستانی، مکارم و وحید: ملاک حرمت آن‌ها، مناسب بودن با مجالس لهو و لعب خوش گذرانی است. (سیستانی، بی تا، ج ۲، م ۲۰؛ وحید، ۱۴۱۹ ق، ج ۳، م؛۱۷ تبریزی، ۱۴۱۵ ق، م ۱۷؛ مکارم، ۱۳۷۹، ج ۱، س ۵۱۹ و ۵۲۰).
۳-۱-۷- مرجع تشخیص موسیقی
۳-۱-۷-۱- پرسش
ملاک و مرجع تشخیص موسیقی و غنای حرام، در نظام اسلامی کیست؛ وزارت ارشاد، حوزه ی هنری سازمان تبلیغات اسلامی، کارشناسان موسیقی، فقیهان و یا عرف؟
طبق نظر همه مراجع: در تعیین و تشخیص موسیقی حرام و حلال، باید به عرف عام مراجعه کرد؛ نه شخص مکلف یا نهاد و یا شخص دیگر(مکارم،۱۳۷۹، ج ۲، ص ۶۹۵؛ صافی،۱۳۷۸، ج ۱، س۹۹۴ و ۱۰۱۸ و ۱۰۲۰؛ تبریزی،۱۳۷۸، س ۱۰۷۷ و ۱۰۵۰ و ۱۰۵۹؛ فاضل، ۱۳۷۸، ج ۱، س ۹۹۶؛ ۱۰۱۸ و ۱۰۲۰؛ تبریزی، ۱۳۷۸، س ۱۰۷۷ و ۱۰۵۰ و ۱۰۵۹؛ فاضل ۱۳۷۸، ج ۱، س ۹۹۶؛ خامنه ای،۱۳۸۱، س ۱۱۵۴ و ۱۱۲۷؛ سیستانی، بی تا، ج ۲، م ۲۰؛ نوری،۱۳۷۸، ج ۱، س ۱۰۰۸؛ وحید،۱۴۱۹ ق، ج ۳، م ۱۷).
البته فقیهان، کارشناسان موسیقی و نهادهای فرهنگی نیز می‌توانند در زمینه ی موضوعات، اظهارنظر کرده و موسیقی و غنای حرام و حلال را بر اساس نظر عرفی خود، معرفی کنند.
۳-۱-۸- ویژگی‌های موسیقی بدون کلام
ویژگی‌های موسیقی (بدون کلام) حرام آیا داشتن ریتم تند، ایجاد رقص در شنونده، طرب انگیزی آن و یا هیچ کدام می‌باشد؟ که در این جا نظریه مراجع بدین شرح است:
آیات عظام امام خمینی، خامنه ای، فاضل و نوری: معیار حرمت موسیقی، مطرب و لهوی بودن آن و مناسبت آن با مجالس گناه و خوش گذرانی و فساد است (خمینی،۱۳۷۲، ج ۲، س ۲۷؛ فاضل،۱۳۷۹، ج ۱، س ۱۰۰۵ و ۹۸۷ و ۹۸۸ و ۹۷۴؛ خامنه ای،۱۳۸۱، س ۱۱۲۷ و ۱۱۳۲).
آیات عظام بهجت و صافی: نواختن و استفاده از موسیقی، به طور مطلق حرام است (صافی،۱۳۷۸، ج ۱، س ۹۹۵ و ۱۰۱۸؛ بقیه، پرسش تلفنی از مرکز ملی پاسخ گویی به سؤالات دینی ۰۹۶۴۰).
آیات عظام تبریزی، سیستانی، مکارم و وحید: معیار حرمت موسیقی، لهوی و مناسب بودن آن با مجالس گناه و خوش گذرانی و فساد است (سیستانی، بی تا، ج ۲، م ۲۰؛ وحید،۱۴۱۹ ق، ج ۳، م ۱۷؛ تبریزی، ۱۴۱۵ ق، م ۱۷؛ مکارم،۱۳۷۹، ج ۱، س ۵۱۹ و ۵۲۰).
تبصره: موسیقی حرام معمولاً دارای نشانه‌های یادشده است؛ ولی گاه ممکن است لهوی و مناسب مجالس گناه و خوش گذرانی باشد؛ امّا با وجود آن دارای ریتم تند و ایجاد حالت رقص در شنونده نباشد. در این صورت نیز گوش دادن به آن حرام است.
۳-۱-۱-۹- استماع موسیقی
۳-۱-۹-۱- حکم گوش دادن به آهنگ بدون کلام
آیات عظام امام، بهجت، خامنه ای، فاضل و نوری: گوش دادن به هر آهنگی که مطرب و لهوی و مناسب مجالس گناه و خوش گذرانی است، جایز نیست (هر چند مشتمل بر گناه نباشد) (خمینی،۱۳۸۱، ج ۲، س ۲۷ و ۲۸؛ فاضل،۱۳۷۹، ج ۱، س ۹۹۵ و ۹۹۹ و ۱۰۰۵؛ بهجت،۱۳۷۹، م ۲۰؛ خامنه ای،۱۳۸۱، س ۱۱۴۰؛ بقیه، پرسش تلفنی مرکز ملی پاسخ گویی ۰۹۶۴۰).
آیات عظام تبریزی، سیستانی، مکارم و وحید: گوش دادن به هر آهنگ لهوی که مناسب مجالس گناه و خوش گذرانی است، جایز نیست (هر چند مشتمل بر کلام نباشد). (تبریزی،۱۳۷۸، س ۱۰۴۶ و ۱۰۶۵؛sistani.org، موسیقی، ش ۱؛ مکارم،۱۳۷۹، ج ۲، س ۷۰۳ و ۷۰۸؛ وحید،۱۴۱۹ ق، ج ۳، م ۱۷).
آیت الله صافی: گوش دادن به هر آهنگی که مطرب و لهوی و مناسب مجالس گناه و خوش گذرانی است، جایز نیست و گوش دادن به آهنگی که از نواختن آلات موسیقی تولید می‌شود، حرام است (صافی،۱۳۷۸، ج ۱، س ۱۰۱۸).
تبصره: آیت الله بهجت بین نواختن موسیقی و استماع آن تفاوت گذاشته است؛ نواختن آلات موسیقی – هر چند مشترک باشد – به مطلق حرام است؛ ولی استماع آن تنها اگر به صورت لهوی باشد، حرام است (بهجت،۱۳۷۹، م ۲۰).
۳-۱-۹-۲-گوش دادن به آهنگ بدون توجه به اشعار همراه با آن
همه ی مراجع: گوش دادن به موسیقی حرام جایز نیست و توجه نداشتن به محتوا و عدم شناخت زبان خواننده، هیچ تأثیری در آن ندارد (خامنه ای،۱۳۸۱، س ۱۱۴۱ و ۱۱۵۷؛ مکارم،۱۳۷۹، ج ۲،س ۷۰۱،۷۰۸؛ تبریزی، بی تا. ج ۵، س ۱۱۵۲؛ سیستانی،sistani.org موسیقی، ش ۲۲؛ بقیه؛ پرسش تلفنی مرکز ملی پاسخ گویی ۰۹۶۴۰).
۳-۱-۹-۳-استماع موسیقی بدون تأثیر
همه ی مراجع موسیقی بدون تأثیر را اگر از نوع موسیقی حرام باشد، گوش دادن به آن جایز نیست؛ هر چند در شخص تأثیر نداشته باشد (خمینی،۱۳۷۹، ج ۳، س ۱۱۰؛ مکارم،۱۳۷۹، ج ۲، س ۶۹۴ و ۶۹۸؛ صافی، ۱۳۷۸، ج ۱، س ۱۱۰۳ و ۱۰۱۷؛ خامنه ای،۱۳۸۱، س ۱۱۳۱ و ۱۱۳۵ و۱۱۵۵؛ تبریزی،۱۳۷۸، س ۱۰۳۹؛ فاضل، ۱۳۷۹، ج ۱، س ۹۹۶؛ سیستانی، موسیقی
sistani.org، ش ۵؛ بقیه: پرسش تلفنی ازمرکزملی پاسخ گویی به سؤالات دینی ۰۹۶۴۰).
بنابراین موسیقی حرام، غالباً آثار ناپسندی دارد و باعث بیگانگی از خدا و تحریک شهوت و آلودگی به مفاسد دیگر می‌شود؛ ولی حکم تابع این امور نیست و اگر به فرض، در موردی موسیقی حرام، هیچ تأثیری در روح و روان انسان بر جای نگذارد، باز گوش دادن به آن جایز نیست.
۳-۱-۹-۴- استماع موسیقی شعرهای مذهبی
همه مراجع؛ معیار در حرمت موسیقی، مطرب و لهوی بودن آن است؛ هر چند با محتوای اشعارمذهبی و اسلامی باشد (خمینی،۱۳۷۲، ج ۲، س ۲۵؛ خامنه ای،۱۳۸۱، س ۱۱۵۷؛ بهجت، ۱۳۷۹، ج ۱، م ۱۴۴۹؛ صافی، ۱۳۷۸، ج ۱، س ۱۰۰۳؛ نوری،۱۳۷۸، مسایل مستحدثه؛ وحید،۱۴۱۹ق، ج ۳، م ۸ و ۱۷؛ فاضل،۱۳۷۹، ج ۱، س ۹۹۹؛ تبریزی، بی تا، ج ۱،