با توجه به رویکرد مبتنی بر فرایند- درونداد نسبت به اثربخشی، معلمی دارای اثربخشی آموزشی است که دارای انگیزش و علاقه مندی، تعهد، احساس مسئولیت و حس وفاداری نسبت به کار خود و آموزش و پرورش باشد و بتواند دانش، توانایی‌ها و مهارت‌ها، نگرش، بینش و منابع لازم برای تدریس مؤثر را ازقبل کسب کند، مراحل فرایند آموزشی را به طور صحیح اجرا کند به طوری که تغییرات رفتاری لازم به طور مستمر و در راستای اهداف آموزش و پرورش دردانش آموزان ایجاد شده و این تغییرات پاسخ هایی به نیازهای آن ها و جامعه باشد. در این الگو انسجام و یکپارچگی و تناسب فعالیت‌های آموزشی معلمان با محتوای تدریس و نیازهای دانش آموزان و جامعه و اجرای فعالیت‌ها به نحو صحیح و رضایت بخش مد نظر می‌باشد.

با عنایت به بیانات فوق برای سنجش اثربخشی آموزشی معلمان باید به محیط فعالیت‌های آموزشی یعنی کلاس درس توجه کرد چرا که اندازه گیری های ساده ی نتایج مثل نمرات دانش آموزان در بعضی از آزمونها و رضایت شغلی معلمان، شاخص‌های ناکافی برای سنجش و ارزشیابی اثربخشی آموزشی می‌باشد؛ چون نتایج فقط بخشی از سیستم(مدرسه یا کلاس یا فعالیت‌های معلمان) بوده و شاید مهمترین جزء آن هم نباشد. از طرفی به علت پویایی های محیطی و تغییر و تحولات و موضوعات مختلف درسی و نیز طبیعت متناقض اهداف چندگانه،اهداف آموزشی و درسی نیز تغییر می‌کند. پس دستیابی به اهداف نمی تواند شاخص کاملی برای سنجش اثربخشی آموزشی باشد. دروندادها همراه با فرایند آموزشی هم در اثربخشی آموزشی مؤثر است. با توجه به نگرش سیستمی به نظام آموزش و پرورش، کیفیت نتایج وبرونداد آموزش و پرورش از طریق توجه به کیفیت دروندادها و فرایند آموزش و پرورش حاصل می شود.

معلمان به عنوان درونداد در نظام آموزش و پرورش نقش خاصی دارند و برای دستیابی به اهداف آموزشی باید از شایستگی ها و مهارت‌های ضروری برخوردار باشند. گرچه زمان، اهداف و اولویت های متفاوت ارزشیابان و حتی معلمان و دانش آموزان، محدود کننده های اثربخشی آموزشی معلمان هستند، لذا با درنظر گرفتن کلاس درس به صورت یک سیستم و اینکه اثربخشی آموزشی واقعی معلمان باید در حوزه فعالیت‌های او یعنی کلاس درس مورد بررسی قرار گیرد، می توان الگوی تلفیقی هدف – سیستم- منبع را برای ارزشیابی اثربخشی آموزشی معلمان در کلاس درس به کار برد. در این الگو علاوه بر شاخص‌های اثربخشی کوتاه مدت مثل موفقیت دانش آموزان در آزمونها و پایه ی تحصیلی، به رشد مستمر معلمان، پیشرفت حرفه ای معلمان، بهسازی برنامه درسی، بهسازی آموزشی، سلامت نظام آموزش و پرورش، سازواری نظام آموزش و پرورش و در نهایت پویایی و پیشرفت و انتظام جامعه به عنوان شاخص‌های اثربخشی آموزشی معلمان در بلند مدت نیز توجه می شود. مدل مفهومی این الگو به صورت زیر می‌باشد.

شکل شماره(۲-۲): مدل مفهومی اثربخشی آموزشی معلمان

اقتباس از الگوی تلفیقی اثربخشی سازمانی عباس زاده(۱۳۸۷،ص ۳۸۶)

نکته مهم و اساسی ‌در مورد اثربخشی آموزشی این است که قبل از آنکه درصدد بررسی نحوه اندازه گیری اهداف باشیم، باید در پی انجام صحیح فرایند آموزش و اطمینان از تحقق اهداف در هر مرحله از فرایند آموزشی باشیم(زارعی ، ۱۳۸۴). وقتی که فعالیت‌های آموزشی معلمان در راستای تحقق نیازهای حرفه ای آنان و نیز نیازهای فردی دانش آموزان، سازمان آموزش و پرورش و جامعه باشد می توان گفت که آن ها دارای اثربخشی آموزشی هستند. به عقیده گلاور و برونینگ(۱۹۹۰)^[۱۱۵] معلمان کارآمد قادرند قدرت تفکر دانش آموزان راپرورش داده، رشد او را تسهیل سازند و به خوبی از عهده اداره کلاس برآیند(آتش پور و جوهر، ۱۳۷۸).

در سازمان آموزش و پرورش اثربخش بودن معلمان یکی از مهمترین عوامل مؤثر در اثربخشی مدارس می‌باشد. ‌در مورد فعالیت‌های آموزشی معلمان، دستیابی آنان به اهداف آموزشی و موفقیت آنان در اثربخشی آموزشی آن ها مهم می‌باشد(الگوی هدف). طبق این الگو، معلمی دارای اثربخشی آموزشی است که فعالیت‌های آموزشی آن، اهداف آموزشی را برآورده سازد. در این الگو اهداف آموزشی جهت را تعیین می‌کند و بی اعتمادی را نسبت به اعضا کاهش می‌دهد و استانداردهایی را برای اثربخشی ارائه می‌کند (عباس زاده ،۱۳۸۷ ص۳). هرچه کیفیت آموزش های معلمان بیشتر باشد، تغییرات رفتاری ایجاد شده در دانش آموزان بیشتراست. اگر این تغییرات در راستای اهداف آموزشی سازمان آموزش و پرورش باشد، می توان گفت که معلمان دارای اثربخشی آموزشی بیشتری هستند. البته اهداف آموزشی باید از نظر کیفیت و کمیت در حد مطلوب، قابل درک توسط معلمان و دانش آموزان و معیاری برای ارزیابی اثربخشی باشد و روی آن ها توافق و اجماع عمومی صورت گرفته باشد.

۲-۲-۳-۴- خلاصه ویژگی های مرتبط با معلمان اثر بخش تر(اقتباس از هی مک بر، ۲۰۰۰)

به هر حال باید گفت یک تعریف یک بعدی از اثربخشی کافی نمی باشد و بدون یک راهنمای نظری نیز نمی توان شاخص ثابتی برای سنجش اثربخشی سازمان‌ها طراحی وتدوین کرد. اعرابی و پارساییان(۱۳۷۴) بیان می دارند که هنگام تعیین اثربخشی سازمان، حدود یا میزانی که ‌هدف‌های‌ چندگانه تأمین شده اند سنجیده و اندازه گیری می‌شوند و مورد قضاوت قرار می گیرند. دفت(۱۳۷۷) ‌در مورد مفهوم اثربخشی بیان می‌دارد: اثربخشی عبارت است از درجه ی یا میزانی که سازمان‌ها به اهداف مورد نظر خود دست می‌یابند(به نقل از ابطحی، ۱۳۸۳،ص ۱۶۶). وجه مشترک بیانات و تعاریف ذکر شده دستیابی به اهداف است؛ لذا باید استانداردها و ملاک هایی از قبل وجود داشته باشد، اهداف قابل فهم و قابل دستیابی توسط افراد باشد. باید این نکته را یادآورشد که به علت طبیعت پویا، پیچیده و متحول محیطی اهداف هم تغییر می‌کنند؛ پس باید پیوسته اثربخش بود.

۲-۲-۳-۵- مدل ارزیابی اثربخشی درونی، بیرونی و نهادی آموزشی

• • سرویس اس.ام.اس ^[۳۶]: سرویس پیام کوتاه سرویسی است که درآن پیامها با طول حداکثر۱۶۰ حرف ارسال می‌شوند. به دلیل محدودیتهای گرافیکی، پیام‌های کوتاه باید جذاب، گیرا و مؤثر باشند.در این موارد کوپن های الکترونیکی^[۳۷] یکی از مؤثرترین ابزارهای جذب مشتری محسوب می شود.

  

• • روش های پرداخت پول به صورت بی سیم : یکی از دلایل موفقیت تجارت بی سیم، قابلیت پرداخت پول از طریق این فناوری است.پرداخت پول با ابزارهای بی سیم ^[۳۸] ضرورتاً بایستی امن و معتبر باشد.تنوع ابزارهای بی سیم و فقدان ارتباط متقابل در این نوع پرداخت ها و عدم توسعه شرکت های پرداخت بی سیم، در حال حاضر عمده ترین دلایل عدم توسعه تجارت بی سیم محسوب می شود.

• امنیت و اینترنت بی سیم : دسترسی بلا درنگ به موقعیت مکانی مشتری و خواستهای او در خرید و فروش و نیز استفاده از اینترنت، مسائل امنیتی پیچیده ای را پیش رو نهاده است. قوانین امنیتی امروزه مورد پذیرش واقع شده اند.در این زمینه، کاربر قبل از انجام هر کاری باید هویت و موقعیت خود را جهت انجام امور تجاری و استفاده از اینترنت بی سیم، تأیید کند.تعدادی از مراکز ارائه دهنده خدمات بی سیم، ورودیهای امنیتی دوتایی^[۳۹] را به ابزارهای بی سیم اضافه کرده‌اند( مبینی دهکردی و همکاران، ۱۳۹۲)

۲-۲-۶-۱ کاربردهای دیگر تجارت سیار به صورت مختصربیان می شود

• • بانکداری سیار: انجام عملیات مالی از طریق شبکه های بی‌سیم. عملیات بانکی، کارگزای و پرداخت وجوه از طریق تلفن همراه مثل :خرید سهام از بورس اوراق بهادار

• • خرید سیار :خرید یک کالا، خدمت یا اطلاعات از طریق تلفن همراه. پرداخت بهای خرید نیز می‌تواند از طریق سیستم‌های پرداخت سیار انجام شود. خرید یک نوشیدنی از ماشین فروش هوشمند.

• • • جستجوی محل فروش: جستجو در شبکه های خرید الکترونیکی به منظور یافتن محل دقیق فروش یک کالا یا خدمت با ویژگی‌های خاص. خصوصاًً برای کالاهایی که خرید آنلاین آن میسر نیست یا مشتری قصد مقابسه قیمت در سایر فروشگاه‌ها را داشته باشد، مفید است. جستجوی محل فروش یک اتومبیل با مدل، رنگ و تجهیزات جنبی دلخواه

  

• • بازی‌ها و سرگرمی‌های سیار: خرید و دریافت انواع بازی‌ها و سرگرمی‌هایی که به وسیله ابزار سیار قابل استفاده‌اند. خرید یا به صورت مستقیم و یا از طریق پرداخت هزینه اشتراک انجام می‌شود. بازی‌ها،‌ آهنگ‌های زنگ و کاغذ دیواری صفحه تلفن همراه

• • حراج‌های سیار :خرید و فروش کالاها در یک حراجی از طریق تلفن همراه. از این طریق امکان شرکت در یک حراج اینترنتی از شبکه سیار ایجاد می شود. رقابت بر سر خرید یک تابلو نقاشی از داخل یک هواپیمای در حال پرواز

• • مدیریت سیار انبار: کاهش هزینه های انبارداری از طریق مدیریت بی‌سیم شبکه توزیع و انبار. از طریق هدایت انبارهای سیار که بر کامیون‌های باری قرار دارند انجام می‌شود. یک مرکز توزیع که سفارش فروشگاه‌ها را از طریق نزدیکترین کامیون سیار خود تامین می‌کند(جاودان و فتحیان ، ۱۳۸۶)

• • مدیریت خدمات کنشگر^[۴۰]: کوششی در جهت بهبود کیفیت خدمات از طریق ابزارهای سیار و شبکه بی‌سیم قسمت‌هایی از یک فرایند اداری می‌تواند به جای مراجعه حضوری مشتری از طریق شبکه سیار انجام شود. کارشناس اداره بیمه به جای حضور در محل،‌ صحنه حادثه را از طریق دوربین سیار ملاحظه کرده و پرداخت خسارت را تأیید می‌کند.

• • دفتر کار سیار: مدیریت دفتر کار از طریق تلفن همراه .حتی دفتر کار می‌تواند فقط یک محیط مجازی در شبکه سیار باشد. مدیری که از داخل یک کنفرانس یا یک هواپیما و یا در ترافیک، دفتر کار و کارکنان خود را مدیریت می‌کند.

• • آموزش از طریق تلفن همراه: ارائه حمایت‌های آموزشی برای کاربران سیار. به خصوص در مناطقی که امکان ارتباط ثابت وجود ندارد با یک شبکه سیار ماهواره‌ای امکان آموزش از راه دور ایجاد می شود. شرکت یک دانش‌آموز در کلاس درس با بهره گرفتن از امکانات صوتی و تصویری ابزارهای سیار

• پایگاه‌های اطلاعاتی و اطلاع‌رسانی بی‌سیم: ایجاد پایگاه‌های اطلاعاتی به منظور ذخیره اطلاعات و یا ارائه آن به صورت یک خدمت. از این طریق کاربران می‌توانند در هر مکانی تنها با بهره گرفتن از یک شبکه. موبایلی به اطلاعات پایگاه دسترسی داشته باشند. دریافت اطلاعات هواشناسی و پیش‌بینی وضع هوا در چند روز آینده از طریق تلفن همراه

کاربردهای تجارت سیار در جدول زیر خلاصه شده است: (نجفی،۱۳۸۷)

طبقه
جزئیات
توضیحات
مثال
بانکداری سیار
انجام عملیات مالی از طریق شبکه های بی‌سیم
عملیات بانکی، کارگزای و پرداخت وجوه از طریق تلفن همراه
خرید سهام از بورس اوراق بهادار
خرید سیار
خرید یک کالا، خدمت یا اطلاعات از طریق تلفن همراه
پرداخت بهای خرید نیز می‌تواند از طریق سیستم‌های پرداخت سیار انجام شود.
خرید یک نوشیدنی از ماشین فروش هوشمند.
جستجوی محل فروش
جستجو در شبکه های خرید الکترونیکی به منظور یافتن محل دقیق فروش یک کالا یا خدمت با ویژگی‌های خاص
خصوصاًً برای کالاهایی که خرید آنلاین آن میسر نیست یا مشتری قصد مقابسه قیمت در سایر فروشگاه‌ها را داشته باشد، مفید است.
جستجوی محل فروش یک اتومبیل با مدل، رنگ و تجهیزات جنبی دلخواه
بازی‌ها و سرگرمی‌های سیار
خرید و دریافت انواع بازی‌ها و سرگرمی‌هایی که به وسیله ابزار سیار قابل استفاده‌اند.
خرید یا به صورت مستقیم و یا از طریق

پرداخت هزینه اشتراک انجام می‌شود.

بازی‌ها،‌ آهنگ‌های زنگ و کاغذ دیواری صفحه تلفن همراه
حراج‌های سیار
خرید و فروش کالاها در یک حراجی از طریق تلفن همراه
از این طریق امکان شرکت در یک حراج اینترنتی از شبکه سیار ایجاد می شود.
رقابت بر سر خرید یک تابلو نقاشی از داخل یک هواپیمای در حال پرواز
مدیریت سیار انبار
کاهش هزینه های انبارداری از طریق مدیریت بی‌سیم شبکه توزیع و انبار
از طریق هدایت انبارهای سیار که بر کامیون‌های باری قرار دارند انجام می‌شود.
یک مرکز توزیع که سفارش فروشگاه‌ها را از طریق نزدیکترین کامیون سیار خود تامین می‌کند.

تفاوت هایی بین حضانت والدین واقعی و حضانت سرپرستان وجود دارد که در بخش قطع آثار سرپرستی به تفصیل آن ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد، همچنان که بارها گفته شده است حکم سرپرستی قائم و ناظر بر سرپرستان می‌باشد و تکلیف و حقی برای دیگران به وجود نمی آورد در نتیجه در صورت فوت سرپرست یا سرپرستان دیگر جای بحث و گفتگو برای اینکه بگوییم وظیفه و تکالیف جد پدری و یا … است وجود ندارد.

در قانون جدید حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست یک بحث جدید و نوع وجود دارد و آن این است که به دختران و زنان مجرد هم اجازه سرپرستی داده شده است که در اینجا با توجه به قانون مدنی مطلبی که قابل مطرح کردن است این است که، برابر ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی که مبتنی بر فقه امامیه است، مادر تا زمانی دارای حق حضانت است که شوهر دیگر اختیار نکرده باشد و ازدواج مادر با شخصی غیر از پدر طفل مانع حضانت است چه ممکن است مادر پس از ازدواج نتواند چنان که باید از کودک نگهداری نماید، سؤالی که در اینجا وجود دارد این است که اگر زن دیگری به جز مادر که حضانت طفل به او واگذار شده شوهر کند، آیا حضانت او ساقط خواهد شد؟ قانون مدنی در این مورد ساکت است؛ لیکن می توان گفت وقتی که ازدواج مادر که محبت بیشتری نسبت به طفل دارد موجب سقوط حضانت باشد، ازدواج شخص دیگری که عهده دار حضانت است باید به طریق اولی حضانت را ساقط کند. (صفایی و امامی، ۱۳۸۸ : ۳۵۸)

با توجه به قانون جدید عیناً امکان وقوع چنین امری در سرپرستی وجود دارد، چه جایی که زن و شوهری که سرپرستی را به عهده داشتند از یکدیگر جدا شوند و برابر ماده ۲۰ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست دادگاه سرپرستی را به زن بدهد و چه در جایی که برابر ماده ۵ سرپرستی را دختر و زن مجرد به عهده گرفته باشد، اما هدف از مطرح کردن این مطلب در اینجا این است که قانون جدید حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست روش دیگری را حاکم دانسته و برخلاف قانون مدنی همان اول و ابتداً ازدواج زن را موجب سقوط حق نگهداریش ندانسته چنانچه در ماده ۲۶ خود گفته «هر گاه سرپرست در صدد ازدواج برآید، باید مشخصات فرد مورد نظر را به دادگاه صالح اعلام نماید. در صورت وقوع ازدواج، سازمان مکلف است گزارش ازدواج را به دادگاه اعلام تا با حصول شرایط این قانون نسبت به ادامه سرپرستی به صورت مشترک و یا فسخ آن اتخاذ تصمیم نماید.» پس همینطور که ملاحظه می شود، «در صورت وقوع ازدواج» در جا سرپرستی و نگهداری را ساقط نمی کند و در این مورد باید تصمیم گیری شود.

نگهداری، به معنای عام کلمه، شامل همه کارهایی است که برای سرپرستی و مواظبت از کودک لازم است، قانون نمی تواند تمام لوازم نگهداری را تعیین کند و برای آن ضمانت اجرا قرار دهد، یکی از چهره های نگهداری طفل این است که سرپرست مانع از آسیب رساندن او به دیگران شود. کودک به ویژه در سالیان نوپایی اگر آزاد بماند، همیشه احتمال دارد که باعث زیان همسایگان شود و حتی در سن تمیز نیز به اقتضای سن چنانچه باید محتاط نیست، پس پدر و مادر باید او را از انجام کارهای خطرناک باز دارند و وادار به دوراندیشی و احترام به حقوق دیگران سازند. (کاتوزیان، ۱۳۸۴ : ۳۸۰)

نکته ای که در اینجا لازم است گفته شود، با توجه به قانون جدید، ‌در مورد کودکان بدسرپرست، لزوم سلب حضانت از والدین طبیعی کودک و نوجوان است، اگر چه به صورت موقت باشد؛ زیرا در آن واحد نمی توان حضانت شخص واحد را به دو خانواده سپرد.

یکی از مباحثی که ‌در مورد کودکان ونوجوانان بدسرپرست وجود دارد، این است که نتیجه مهم نگهداری این است که طفل نمی تواند بدون اجازه سرپرست از محل سکونت خود خارج شود و با دیگران ملاقات کند، نظارت بر معاشرت های کودک جنبه تربیتی نیز دارد، پس کسی که حضانت با اوست، می‌تواند از معاشرت کودک با کسانی که صلاح نمی داند جلوگیری کند. ولی بر مبنای این حق نمی توان کودک را از دیدن کسان و نزدیکان خود محروم کرد، ممنوع کردن کودک از ملاقات عزیزانی که از دست داده است، از نظر عاطفی ناگوارتر از آن است که طفل بتواند تحمل کند، از سوی دیگر پدر و مادری که از نگهداری فرزند خویش به دلیلی محروم شده است نباید از ملاقات با او نیز منع شود و ودیعه ای را که خداوند به او سپرده است به یکباره از دست بدهد. (کاتوزیان، ۱۳۸۳، ج۲ : ۱۵۳) ‌بنابرین‏ از آنجا که قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست اصلاً اشاره ای ‌به این بحث ‌در مورد کودکان و نوجوانان بدسرپرست نکرده است که وقتی سرپرستی کودک و نوجوان بدسرپرستی از خانواده اش گرفته می شود و به متقاضیان سرپرستی داده می شود، نحوه ارتباط و رابطه اش و موارد دیگر با خانواده بیولوژیک خود چگونه است، این ها از موارد منفی قانون جدید است که قانون‌گذار به سادگی از آن ها گذشته و تعیین تکلیفی در این موارد نکرده است، در اینجا هم شاید بتوان همین راه حل مطرح شده در بالا را حاکم دانست، البته باید بحث پیامدهای عاطفی و روانی قضیه را هم مد نظر قرار بدهیم که کودک با یک دوگانگی روبرو می شود و به احتمال زیاد در این راستا مشکلات و گرفتاری هایی هم برای افرادی که سرپرستی این کودکان و نوجوانان را به عهده گرفته اند به دنبال خواهد داشت و به دلیل همین مسائل و مشکلات است که استقبال از سرپرست موقت شدن و پذیرفتن سرپرستی کودکان و نوجوانان بدسرپرست کم است و کسی رغبت به انجام این عمل خداپسندانه ندارد و بیشتر به دنبال به عهده گرفتن سرپرستی دائم کودکان و نوجوانان بی سرپرست هستند تا بدسرپرست.

۱-۷-تعریف واژگان کلیدی:

بازاریابی اینترنتی:

برند: برند مجموعه گره‌های ذهنی یا تداعیات کارکردی، احساسی، عقلی و مزیت‌هایی است که ذهن بازار هدف را اشغال نموده‌است. تداعی معانی پیوند دادن تصاویر و نشانه ها با برند یا مزایا و فواید یک برند است. این مزایا یا فواید برند است که مبنای تصمیم گیری برای خرید آن واقع خواهد شد.

بازاریابی سبز: مطالعه ی جنبه‌های مثبت و منفی بازاریابی روی آلودگی و کاهش منابع انرژی و سایر منابع(لی و کای،۱،۲۰۰۸).

محصول سبز: دی سوزا^[۴] (۲۰۰۶) محصول سبز را محصولی می دانند که ضرر کمتری به محیط زیست وارد می آورد و تعمیر، نوسازی، تولید مجدد، استفاده مجدد، بازیافت و سازگار با لایه اوزن، میوه ها و سبزیجات طبیعی( نه شیمیایی) از ویژگی‌های آن است.

قیمت سبز: قیمت سبز نیز یک عامل کلیدی در آمیخته بازاریابی سبز است. این ارزش ممکن است در بهبود عملکرد، کارایی، طراحی، جاذبه بصری یا مزه آن و یا حتی به دلیل ویژگی های دیگر محصول سبز از جمله عمر طولانی تر و بی ضرر بودن باشد (پلونسکی و همکاران، ۲۰۰۱).

ترویج سبز: ترویج سبز نیز شامل تبلیغات ارائه شده است که به مشتریان امکان مقایسه می‌دهد ، درصد و ماهیت محصول بازیافت شده را مشخص می‌کند و اطلاعات زیست محیطی واقعی را به مصرف کنندگان انتقال می‌دهد (فائو و همکاران، ۲۰۰۷).

توزیع سبز: توزیع سبز نیز باید با کاهش آلودگی و نگهداری منابع در انتقال محصولات به بازار همراه باشد، به عبارت دیگر تدوین سیاستهایی در زمینه کاهش آلایندگی خودروهای توزیع کننده، ارتقاء آگاهیهای زیست محیطی درون شرکت و میان طرف های قرارداد حمل ونقل می‌باشد (گرو و همکاران،۱۹۹۶).

در پژوهش حاضر، پس از جمع‌ آوری پرسشنامه‌ها، سؤالات کد گذاری شد و تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS (که مختص آزمون های آماری در علوم اجتماعی است) انجام گرفت. در سطح تجزیه و تحلیل داده های توصیفی، از جداول توزیع فراوانی، درصدی، استخراج نمودارهای صوری داده ها) و مقایسه های توصیفی استفاده شده است؛ و در سطح تجزیه و تحلیل داده های استنباطی، به منظور بررسی رابطه ی بین متغیرها، بررسی فرضیه‌ها، پیدا کردن روابط معنادار و اثبات یا رد آن ها و پاسخ به سؤالات تحقیق، از آزمون خی دو (x2) یا کای اسکوئر، درجه ی آزادی و ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد.

فصل دوم:

مبانی نظری تحقیق

مقدمه

در این فصل ایتدا به تعاریفی از بازاریابی و سپس به مقوله بازاریابی سبز و تارخچه و ابعاد آن پرداخته می شود سپس اثرات آن بر مزیت رقابتی و تعریف و چگونگی مزیت رقابتی در بازاریابی سبز توضیح داده می شود و در انتها به بررسی پیشینه بازار یابی سبز در داخل و خارج از کشور می پردازد.

بخش اول :

۲-۱- بازاریابی:

ازاریابی به عنوان فرایندی مدیریتی -اجتماعی تعریف می‌شود که به وسیله آن افراد و گروه‌ها از طریق تولید و مبادله کالا با یکدیگر، به امر تأمین نیازها و خواسته‌های خود اقدام می‌کنند. واژه بازاریابى نباید به معنى قدیمى آن، یعنى صرفاً فروختن، معنى و تعبیر گردد. معناى جدید این واژه همانا تأمین نیازهاى مشترى است. شرکت‌هاى امروزى با رقابت شدید و فزاینده‌اى روبه‌رو هستند و پاداش از آن شرکتى خواهد بود که بتواند به بهترین نحو ممکن، خواست‌هاى مشترى را درک و بالاترین منفعت را براى مشتریان هدف خود تأمین کند. در محدوده بازار، این مهارت‌هاى بازاریابى است که شرکت‌هاى حرفه‌اى را از شرکت‌هاى غیرحرفه‌اى تفکیک مى‌کند. مزیت رقابتی در بلند مدت برای شرکتی ایجاد می شود که دارای شایستگی و قابلیت‌هایی هستند که برتر از رقبا می‌باشد.( الهی ؛۱۳۹۰)

به جهت ماندگاری و کسب مزیت رقابتی پایدار، سازمان ها باید سازو کارهای لازم برای بهبود مستمر محصولات، خلق محصولات و بازارهای جدید و بهره برداری سریع از فرصت ها را فراهم سازند. فرصت‌های فراروی شرکت برای حفظ مزیت رقابتی به وسیله قابلیت‌های آن تعیین می‌گردد. یک قابلیت یا شایستگی متمایز را می توان به عنوان یک ویژگی مهم ت وصیف کرد که موجب برتری شرکت و سازمان می شود. (دعایی،۱۳۸۵)

در طول دهه های گذشته، تلاش شده است تا ارتباطات بین محیط صنعت و قابلیت شرکت را برای ایجاد فعالیت ها، بررسی کنند. یکی از این رویکردها در این حوزه، رویکرد «رقابت موجب صلاحیت می شود است» که این رویکرد پیشنهاد می‌کند که همان گونه که شرکت ها یاد می گیرند چطور بر چالش های خاص رقابتی غلبه کنند، آن ها به طور بالقوه قابلیت های ارزشمند را توسعه می‌دهند. این قابلیت ها به نوبه ی خود، می‌توانند مزایای رقابتی مهمی داشته باشند- مزایایی که در اختیار شرکت ها نیست، که شرکت ها مجبور نیستند با توسعه قابلیت های مرتبط، نسبت به خطرات رقابتی واکنش نشان دهند.

شاید کسی تصور نمی‌کرد که روزی بازاریابی علاوه بر سودآوری و فروش، نگران سلامت مصرف کننده نیز باشد. اما پویایی و رقابت شدید و افزایش نگرانی نسبت به محیط زیست و همچنین مقررات دولتی و افزایش آگاهی مصرف کنندگان، شرکت‌ها را بر آن داشت که در سلامت جسمانی و روانی و پاکیزگی محیط مصرف کنندگان نیز تأمل کنند. به هر حال به مرور زمان مفاهیمی نظیر بازاریابی سبز، بازاریابی محیطی و اجتماعی برای عمل به مسئولیت اجتماعی بنگاه ها وارد ادبیات بازاریابی شد. در این نوشتار سعی بر این است که ابتدا مسئولیت اجتماعی توصیف شده و رابطه آن با بازاریابی سبز بیان شود. سپس با رویکردی دقیق‌تر به محیط زیست، بازاریابی سبز و دلایل سبز بودن و سطوح بازاریابی سبز و سیر تکاملی آن که شامل سه عصر بازاریابی سبز اکولوژیک، عصر محیطی و عصر پایدار است مورد مطالعه قرار گرفته و ویژگی‌های هر عصر ذکر گردیده است. در انتها برای پیاده‌سازی رویکرد بازاریابی سبز اقدامات و استراتژی‌های لازم ارائه شده است.(همان منبع)

این روزها چنین به نظر می‌رسد که هر محصولی علت اجتماعی خاصی دارد. در حال حاضر بازاریابی ‌بر اساس ملاحظات اجتماعی و محیطی یکی از مهمترین ‌ فعالیت‌های شرکت‌ها شده است. از نخستین سال‌های دهه ۸۰ بازاریابی بر اساس ملاحظات اجتماعی و محیطی شهرت زیادی یافته است (کاتلر و آرمسترانگ، ۱۹۹۹). یکی از حیطه‌های بازرگانی که در مسائل محیطی بحث زیادی را در مطبوعات به خود اختصاص داده بازاریابی سبز است. به نظر می‌رسد تمامی مصرف کنندگان چه فردی و چه صنعتی ‌در مورد محیط زیست آگاه‌تر و علاقمندتر شده‌اند.

در مطالعه‌ای که در سال ۱۹۹۲ در ۱۶ کشور توسط «اتمن» انجام گرفت بیش از ۵۰درصد مصرف کنندگان در هر کشور بیان کردند که نسبت به محیط زیست علاقه مند و دلواپس شده‌اند. همچنین در مطالعه‌ای که در سال ۱۹۹۴ در استرالیا انجام شد، نتایج نشان داد که ۸۴درصد افراد معتقد بودند که در برابر محیط مسئولند. این افراد بیان کردند که رفتارشان را که شامل رفتار خرید است به خاطر مسائل محیطی اصلاح کرده‌اند (پلونسکی).

بازاریابی سبز که آن را بازاریابی پایدار نیز نامیده‌اند یک روند جالب است که امروزه در کشورهای در حال توسعه خرده فروشان نیز آن را شروع کرده‌اند. کاتب و هلسن بیان می‌کنند که بازاریابی سبز برنامه های دولت را تقویت می‌کند (کاتب و هلسن، ۲۰۰۴). «باوی» و «سیل» بر این باورند که ارزش‌های اجتماعی همانند دیگر عناصر محیط بازاریابی طی زمان تغییر می‌کنند. پس به منظور حصول اطمینان از موفقیت، بازاریابان و محصولاتشان باید همراه و هماهنگ با جامعه تغییر یابند. (رمضانیان ،۱۳۸۹)

بدیهی است، چنانچه موارد فوق در بورس کالا و معاملات آتی ها به دقت مورد توجه قرار گیرد بورس کالا و معاملات آتی در کشور سریعا رشد کرده و سرمایه های خارج از کشور نیز وارد بورس خواهند شد و زمینه‌های اقتصادی شکوفا شده و قدرت رقابت در تولید محصولات و صنایع کشور بالا رفته و نتیجتا قیمت تمام شده کالا کاهش یافته و زمینه ورود ایران به سازمان تجارت جهانی به طور طبیعی فراهم می شود .لذا مسوولان اقتصادی کشور به ویژه وزیر محترم اقتصاد و دارایی و نمایندگان محترم مجلس باید بورس کالا و ابزارهای جدید معاملاتی در آن را به طور جدی مورد بازنگری قرار دهند زیرا توجه به بورس کالا به مراتب دارای اهمیت بیشتری در مقایسه با بورس اوراق بهادار است.

مقام عالی ناظر نیز در بورس کالا باید جداگانه تعریف شود و از این که در قوانین جدید به عنوان زیر مجموعه بورس اوراق بهادار نگریسته شده به شدت و سرعت تجدید نظر شده و مورد ارزیابی قرار گیرد زیرا در کلیه کشورهای پیشرفته و کشورهایی که بورس کالا و معاملات آتی دارند، بدین روال سازماندهی شده اند.

لازم به ذکر است مباحثی در بورس جهانی در این مقوله مطرح است که با آنچه در بورس های کالایی کشور ما جریان دارد، از همسویی کامل برخودار نیست این موارد عبارتند از :

۱٫ مکان معامله:

عمده ترین تفاوت بین دو قرارداد آتی و سلف این است که قرارداد آتی ها در بورس ها معامله شده ولی قرارداد سلف در بورس ها معامله نمی شوند، ‌بنابرین‏ قرارداد سلف به نام قرارداد فرا بورسی اطلاق می شود.

۲٫ اندازه و حجم قرارداد:

قرارداد آتی ها از نظر حجم و مقدار توسط بورس شکل استاندارد پیدا نموده، در حالی که قرارداد سلف طبق شرایط دلخواه خریدار و فروشنده تعیین می‌شوند.

۳٫ شفافیت قیمت:

در قرارداد آتی ها به علت اینکه در بورس عرضه می‌شوند قیمت از شفافیت کامل برخوردار است، در حالی که در قرارداد سلف به علت عدم معامله در بورس و عدم اعلام قیمت در حضور عموم معامله گران از شفافیت برخوردار نیست.

۴٫ هزینه معاملاتی:

در قرارداد آتی هزینه های مستقیم بالا است و هزینه های غیرمستقیم پایین است، ولی در قراردادهای سلف موضوع برعکس است.

۵٫ ارزش موقعیت باز و نیاز به سپرده:

در قرارداد آتی ها موقعیت باز معاملاتی افراد به طور روزانه پس از اختتام معاملات محاسبه شده و معروف به روزآمد است ولی در قرارداد سلف بحثی از تعیین موقعیت معاملاتی روزانه کردن حساب مشتری افراد و به روز رساندن حساب مشتری به عمل نمی آید.

۶٫ فراوانی و روانی داد و ستد

قرارداد آتی ها به علت اینکه در بورس ها معامله می‌شوند، به سهولت دست به دست چرخیده و قابل معامله مکرر هستند، در حالی که قراردادهای سلف ماهیت خاصی داشته و به سختی قابلیت چرخش معاملاتی دارند.

۷٫ عامل جایگزین در هنگام ریسک:

به دلیل امنیت و سلامت در تمام قراردادهای آتی، اتاق پایاپای نقش و عامل تسهیل کننده و جایگزین را ایفا می‌کند، در حالی که در قراردادهای سلف چنانچه نزاعی میان خریدار و فروشنده به وجود آید، (Novation) هیچ گونه جایگزینی برای حل مشکل وجود نداشته و اگر چنین شرایطی پیش آید، هزینه آن بسیار بالا است.

۸٫ قوانین و مقررات:

معاملات آتی ها در بورس دارای برخورداری از نظم و مقررات هستند در حالی که قرارداد سلف به علت عدم عرضه در بورس از نظم و مقررات عاری هستند.

۹٫ پرداخت و تسویه:

در قرارداد آتی ها، گرچه تحویل کالا در صورت نیاز از الزامات است ولی معاملات عموما در سررسید تسویه نقدی شده و طرفین معامله غالبا در پی دریافت سود هستند تا تحویل کالا، برعکس در قراردادهای سلف افراد عموما به دنبال تحویل گرفتن کالا هستند.

۱۰٫ نوع تحویل

در قرارداد آتی ها چن انچه قرارداد منجر به تحویل کالا شود، استاندارد تحویل کالا شامل رعایت کیفیت، کمیت باید کاملا مطابق با شرایط بورس انجام شود، در حالی که در قرارداد سلف موضوع فوق منتفی بوده و به صورت توافق دو طرفه و عاری از پشتوانه های استاندارد اجرایی بورس اجرا می شود.

رایج ترین روش در کنترل و مدیریت ریسک قیمت در معاملات آتی استفاده از پوشش ریسک است . وجه تسمیه کلمه هج به معنی پوشش و حفاظت، از آنجا ناشی شده که در زمان قدیم کشاورزان اروپایی دور تا دور زمین های خود را با درختچه های کوچکی محفوظ می داشتند تا مانع از به خطر افتادن دارایی خود شوند و امروزه عمل هجینگ در معاملات آتی ها همان جلوگیری از به خطر افتادن دارایی یک معامله گر است. لذا خریداران و فروشندگان با حضور در بازار آتی ها می‌توانند با تکیه بر عمل هجینگ، خود را از ضرر و زیان موجود در بازار نقدی مصون دارند.

عملیات هجینگ برای ‌گروه‌های زیر سودمند است:

– تولیدکنندگان کالای نهایی و کالای واسطه

– خریداران و فروشندگان کالا

– واسطه ها

– مصر ف کنندگان

– صاد رکنندگان

– واردکنندگان

ملاحظه می شود عملیاتی شدن معاملات آتی ها ضمن ارائه نظم و آرامش به بازار، عاملی جهت برنامه ریزی تولید و سازماندهی تولید کالاهای متنوع قابل معامله در بورس های کالایی می‌گردد و خریدار و فروشنده را از ذخیره سازی های بی هدف و انباشت و رسوب کالا در انبار و هزینه های تحمیلی مربوطه نجات می‌دهد.

حضور دولت در بورس های کالایی دنیا به علت جایگاه حساس بورس های کالایی در کشور و رابطه مستقیم آن ها با اقتصاد کشور، دولت های مرکزی حضوری جدی و فعال در بورس کالایی و دادوستد در آن ها داشته و باور دارند رونق معاملات آتی در بورس کالا باعث افزایش جایگاه کشور در جهان و نتیجتا ایجاد اشتغال مولد می شود.

از این رو اهمیت خاصی به تدوین قوانین و مقررات بورس کالایی داده و کمیسیون ها و نهادهای مختلفی را مسوول رشد و بالندگی هرچه بیشتر بورس های کالایی می‌کنند تا اقتصاد کشور را در مسیر پویایی و بالندگی قرار دهند، دلیل آن نیز واضح است، زیرا با تشکیل بورس های کالایی و انجام معاملات آتی در آن ها کلیه فعالین اقتصادی کشور به طور زنجیره وار به بازار بورس کالا متصل شده و از فعالیت های اقتصادی پراکنده روی گردانده و به ب ازاری بزرگ و

ملی روی می آورند.

توسعه اقتصادی کشور شتاب می‌گیرد، بانک ها، بیمه ها و نهادهای پولی مالی به سرعت نقش های چندگانه کلیدی در اقتصاد را ایفا خواهند کرد و فعالیت های کم ارزش و روزمرگی متوقف می شود.

به طور مختصر شروع معاملات آتی در کشور منافع زیر را به دنبال خواهد داشت:

• خلق کالای جدید در سطح کشور با استانداردهای بالای کمی و کیفی

• خلق نهادها و قدرت های اقتصادی بزرگ ملی

• توسعه همبستگی نهادها و فعالان اقتصادی

• ایجاد اطلاعات جدید کالایی و توسعه آن

• ارتقای جایگاه مؤثر تکنولوژی پولی- مالی کشور

• آشتی دوباره صنعت و تجارت و رشد هر دو

• خلق زیر ساختارهای جدید اقتصادی شامل حمل و نقل بهینه (زمینی، هوایی، دریایی) انبارهای بزرگ و استاندارد و غیره.

چالش ها و معضلاتی که هم اکنون اقتصاد کشور با آن روبه رو است ، بخشی نگری مدیران و واحدهای اقتصادی است.