1. 1. آمادگی مقابله با مشکلات و تغییرات

1. 1. 1. اهمیت قائل شدن برای مهارت ها و دانش انسانی

      

   

1. انجام کار به صورت مجازی

۱- ۸- قلمرو تحقیق:

۱- ۸- ۱- قلمرو موضوعی تحقیق:

تحقیق حاضر از نظر موضوعی در حوزه مدیریت دانش و تئوری سازمان قرار گرفته است.

۱- ۸- ۲- قلمرو مکانی تحقیق:

قلمرو مکانی تحقیق حاضر، سازمان صدا و سیمای استان گیلان است.

۱- ۸- ۳- قلمرو زمانی تحقیق:

تحقیق حاضر در یک دوره نه ماهه از مهر ماه ۹۲ تا خرداد ماه ۹۳ انجام شده است.

فصل دوم

ادبیات و پیشینه تحقیق

بخش اول ظرفیت جذب دانش

۲- ۱- ظرفیت جذب دانش

۲- ۱- ۱- مقدمه:

مزیت رقابتی سازمان ها بیش از آنکه وابسته به منابع فیزیکی آن ها باشد، به دانشی که در اختیار آن هاست بستگی دارد. خارج از مرزهای سازمانی منابعی از دانش وجود دارند که سازمان ها با بهره گیری از آن ها می‌توانند قابلیت های رقابتی خود را توسعه دهند یا قابلیت های نوینی را خلق کنند (Johannessen & Olsen, 2003). سازمان ها به نیروهای کارآمدی وابسته اند که به کسب و انتقال دانش حساس هستند و یادگیری از منابع داخلی و خارجی را مورد توجه قرار می‌دهند. کارکنان با توانایی بالا در جذب دانش، سطح جذب دانش سازمان را بهبود می بخشند و به بهبود نوآوری در عملکرد سازمان کمک می‌کنند (Kostopoulos, 2011).

ظرفیت جذب^[۶] توانایی شناسایی ارزش اطلاعات جدید، استخراج، جذب و استفاده از آن برای اهداف تجاری می‌باشد و توانایی برای قادر ساختن شرکت ها در به دست آوردن و استفاده مؤثر از اطلاعات بیرونی به اندازه اطلاعات درونی است، به طوری که بر نوآوری آن ها تاثیر بگذارد، همچنین ظرفیت جذب می‌تواند بر اثربخشی فعالیت های نوآورانه تاثیر بگذارد (Kostopoulos, 2011). ظرفیت جذب به دو قسمت بالقوه و واقعی تقسیم می شود. اکتساب و ترکیب در قسمت بالقوه و انتقال و بهره برداری در قسمت واقعی قرار دارد (Heiko gebauer, 2012).

دانش به عنوان توانایی یک شرکت در شناسایی کسب و به کارگیری دانش موجود در محیط خارج از سازمان در فرایندها و محصولات سازمان نقش مهمی در توسعه مزیت های نوآوری و انعطاف پذیری در سازمان دارد. در رویکرد سنتی این قابلیت از طریق شاخص تحقیق و توسعه اندازه گیری می شود و در رویکرد جدید ظرفیت جذب به عنوان یک قابلیت جمعی چند سطحی مورد بررسی قرار می‌گیرد (حاج کریمی و حاجی پور، ۱۳۸۷). از بین منابع سازمانی، دانش مهم ترین آن ها قلمداد شده است که یکی از مفاهیم مرتبط با دانش سازمانی، مفهوم ظرفیت جذب دانش است، مفهوم ظرفیت جذب دانش که اولین بار در سطح اقتصاد کلان مطرح گردید به توانایی یک اقتصاد در استفاده از اطلاعات و دانش تولید شده در خارج از مرزهای یک کشور اشاره دارد. خارج از مرزهای سازمانی منابعی از دانش وجود دارد که سازمان ها با بهره گیری از آن ها می‌توانند قابلیت های نوینی را خلق کنند. در ادبیات سازمان و مدیریت در طی دهه ۱۹۸۰ این مفهوم در عملکرد یادگیری سازمانی مورد توجه قرار گرفت اما با این وجود کارهای کوهن و لوینتال^[۷] (۱۹۸۹-۱۹۹۰) نقطه عطفی در به کارگیری این مفهوم در تحقیقات سازمان و مدیریت به شمار می رود (حسینی و حاجی پور، ۱۳۸۶). که در این بخش با توجه به ماهیت این پژوهش که بررسی رابطه­ ظرفیت جذب دانش سازمانی است ابتدا به تعریف مختصری از ظرفیت جذب، ظرفیت جذب دانش و اهمیت و ضرورت جذب دانش و بررسی آن در حوزه های خدماتی و دولتی و سپس خصوصی پرداخته و بعد از آن عوامل مؤثر بر ظرفیت جذب دانش را در سطح فردی و گروهی و سازمانی مورد بررسی قرار داده و ابعاد و شاخص های سنجش ظرفیت جذب را تحلیل خواهیم کرد.

۲- ۱- ۲- مفهوم ظرفیت جذب دانش

ظرفیت جذب در اصل به عنوان توانایی برای شناخت، ترکیب و به کارگیری دانش بیرونی تعریف شده است Jim Andersen, 2012)). دانش بیرونی یک منبع بسیار مهم برای یادگیری تکنیک های جدید، حل مشکلات، ایجاد شایستگی های فردی و بنا نهادن موقعیت های نو برای سازمان ها استWang, 2011)). مفهوم ظرفیت جذب دانش در واقع، یادگیری سازمان از محیط است؛ نوعی یادگیری که به جای تأکید بر دانش آفرینی از طریق تجربه درون سازمانی، به یادگیری از منابع دانش موجود در محیط توجه می‌کند. اگر رویکردهای یادگیری سازمانی را به دو دسته فردی و گروهی تقسیم کنیم، می توان گفت که دیدگاه کوهن و لوینتال درباره یادگیری سازمانی و جذب دانش از محیط، دیدگاهی مبتنی بر پردازش اطلاعات با محوریت فردی است (Deffillippi & Ornstein, 2003). کوهن و لوینتال (۱۹۸۹) سپس این مفهوم را متناسب با سطح سازمانی تعریف کرده و مورد استفاده قرار دادند. آنان تأکید کردند که سازمان برای کسب موقعیت برتر در فضای رقابتی نیازمند محصولات با کیفیت بالاتر، اثربخشی بیشتر و همچنین نوآوری و ‌پاسخ‌گویی‌ سریع تر به مشتریان است. خارج از مرزهای سازمان مقادیر مناسبی از دانش وجود دارد که سازمان ها با بهره گیری از آن ها می‌توانند قابلیت های رقابتی خود را توسعه داده و یا قابلیت های جدیدی را خلق نمایند. نظریه ها، ابزارها و روش های جدیدی که در محیط خارج از سازمان مانند دانشگاه ها، شرکت های مشاوره ای، رقبا، سایر صنایع، مشتریان و عرضه کنندگان وجود دارد از جمله این منابع به شمار می‌روند (حاج کریمی و حاجی پور، ۱۳۸۷). کوهن و لوینتال (۱۹۹۰) چگونگی استفاده از دانش خارج سازمان را با مفهومی به نام “ظرفیت جذب دانش” تبیین نموده اند. آن ها ظرفیت جذب را به عنوان توانایی شرکت برای یادگیری از دانش خارجی از طریق فرایندهای شناسایی، شبیه سازی و بهره برداری از دانش تعریف می‌کنند (Cohen & Levinthal, 1999, p.65). لان و لاباتکین^[۸] (۱۹۹۸) ظرفیت جذب دانش را توانایی یک شرکت در یادگیری از یک شرکت دیگر تعریف می‌کنند. کیم^[۹] (۲۰۰۰) ظرفیت جذب دانش را قابلیت های یادگیری و مهارت های حل مسئله تعریف می‌کند. هر چند ‌بر اساس بررسی های پیشین مانند تحقیقات آلن^[۱۰] (۱۹۸۲) ظرفیت جذب به عنوان نتیجه جنبی از تلاش های تحقیق و توسعه سازمان در نظر گرفته می شد ولی آنان بیان می‌کنند که ظرفیت جذب نه تنها به صورت محصول فرعی از فعالیت های تحقیق و توسعه سازمان می‌باشد بلکه تنوع یا گستردگی مبنای دانش سازمانی، تجربه یادگیری قبلی، زبان مشترک، وجود واسطه های میان کارکردی و مدل های ذهنی و قابلیت حل مسئله اعضای سازمان را نیز شامل می شود (Katz, 1982, p.12). وان دن بوش و همکارانش، سه ویژگی در جذب دانش را شناسایی کرده‌اند: بهره وری، دامنه و درجه ای از انعطاف پذیری. بهره وری در جذب دانش اشاره دارد ‌به این دیدگاه که چگونه شرکت های مشخص، مقیاس هزینه و درآمدها را در اقتصاد دانش محور، تلفیق و بهره برداری می‌کند، و دامنه اشاره دارد به وسعت دانش شرکتی که قابل ترسیم است و انعطاف پذیری به میزانی که یک شرکت می‌تواند دسترسی های اضافی و پیکربندی مجدد به دانش موجود داشته باشد اشاره دارد (Van Den Bosch et al, 1999).

اهمال‌کاری با توجه به پیچیدگی مؤلفه‌های شناختی، عاطفی و رفتاری آن، در حوزه های تحصیلی، امور روزمره و به شکل مختل یا بدون کنترل و نیز به صورت وسواسی در تصمیم‌گیری‌ها تظاهرات گوناگونی پیدا می‌کند. در حالی که اهمال‌کاری تحصیلی و کلی به اجتناب از تکلیف مربوط هستند، به نظر می‌رسد سایر اشکال اهمال‌کاری با تصمیم‌گیری در ارتباط باشند. متداول‌ترین شکل اهمال‌کاری، نوع تحصیلی بوده و راثبلوم، سولومون و^[۱۰۲] (۱۹۸۶) آن را تمایل غالب فراگیران برای به تعویق انداختن فعالیت‌های تحصیلی تعریف نموده‌اند که همیشه با اضطراب توأم است.

به نظر الیس و کناوس (۱۹۷۹) اهمال‌کاری تحصیلی به تأخیر انداختن اهداف تحصیلی به زمانی است که عملکرد بهینه، بسیار ناشدنی و ناخوشایند می‌شود. نمونه بسیار آشنایان، به تعویق انداختن مطالعه درس‌ها تا شب امتحان و شتاب و اضطراب ناشی از آن است که گریبان گیر فراگیران می‌شود. علی‌رغم این‌که تعلل ورزی در انواع تکالیف روزانه روی می‌دهد، ولی اهمال‌کاری تحصیلی، فراوانی بالایی در دانشجویان دارد و به عنوان مثال‌های آسیب‌زا در فرایند تحصیلی محسوب می‌شود. اهمال‌کاری تحصیلی با رفتارهای منفی مثل نمره‌های پایین دوره های آموزشی، تفکر غیرمنطقی، تقلب، عزت‌نفس پایین، نورزگرایی، احساس گناه و افسردگی (فریتزش^[۱۰۳] و همکاران، ۲۰۰۳) و همچنین با انواع مختلف اضطراب مربوط به تحصیل از قبیل اضطراب امتحان و اضطراب اجتماعی در ارتباط است که ‌نه فقط مانع پیشرفت تحصیلی می‌شود، بلکه به صورت منفی بر کیفیت زندگی دانشجویان تأثیر می‌گذارد (کولینز و همکاران^[۱۰۴]، ۲۰۰۸).

۲-۲-۳- علت شناسی اهمال‌کاری

دلایل اهمال‌کاری ناشناخته است. حتی برخی اوقات در این رابطه به یافته های متناقضی رسیده‌اند. متخصصان علل مختلفی را برای آن برشمرده‌اند که ازجمله آن‌ ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: ترس از موفقیت، ترس از شکست، رفتارهای خودشکن (رفتارهای آگاهانه یا ناآگاهانه‌ای که منجر به شکست و ناکامی فرد می‌شود/ فرد به خود آسیب می‌رساند)، اجتناب از کارهایی که فرد تمایلی به انجام آن‌ ها ندارد، نداشتن انگیزه برای انجام کار (پاداش)، ایجاد استرس برای انجام کارها در دقیقه نود (برخی افراد در فشار بهتر کار می‌کنند و عملکرد بالاتری دارند)، سختی کار، فقدان دانش و مهارت موردنیاز برای انجام کار، بی‌حالی و بی‌رمقی و عدم تحرک، شرایط نامساعد بدنی. هم­چنین، مواردی مثل کمال‌گرایی، پایین بودن سطح تحمل و توانایی در برابر مشکلات و احساس ‌خود کم‌بینی را نیز جزء ریشه‌های اهمال‌کاری می‌دانند (دوربین،۲۰۰۴).

‌در زمینه علت شناسی، اغلب تحقیقات تنها از یک بعد به اهمال‌کاری نگریسته‌اند. مثلاً برخی فقط به عنوان یک ویژگی شخصیتی به اهمال‌کاری نگریسته‌اند و عوامل فردی را مدنظر قرار داده‌اند. فراوانی پژوهش‌های انجام‌شده در این زمینه کاملاً مشهود است. برخی دیگر از تحقیق‌ها، اهمال‌کاری را نتیجه عوامل محیطی و زمینه‌ای دانسته‌اند که با توجه به شرایط تغییر می‌کند. یکی از این عوامل مهلت انجام کار و ضرب‌الاجل است. وقتی‌که به افراد فرصت بیشتری برای انجام کار داده می‌شود، احتمال اهمال‌کاری افزایش می‌یابد. یکی دیگر از متغیرهای موقعیتی مؤثر بر اهمال‌کاری ماهیت کار است. به باور استیل کارهایی که جذابیت کمتری برای فرد دارند، بیشتر به تعویق انداخته می‌شوند (استیل، ۲۰۰۷).

مهم‌ترین علل اهمال‌کاری عبارت‌اند از:

1. کمال طلبی وسواس گونه

اگر انسان بخواهد کارش را به نحوی انجام دهد که از هر گونه عیب و نقصی مبرّا باشد و به صورت تمام و کمال به شکلی مطلوب ارائه شود، طبیعی است که این کار به تعویق می‌افتد. اگرچه این به تعویق انداختن اهمال‌کاری نیست، امّا درنهایت، این رفتار با اهمال‌کاری یکی می‌شود. هنگامی که به کمال‌گرایی می‌اندیشید، ناخودآگاه، به خود تلقین می‌کنید که برای کار موردنظر، به زمان بیشتری نیاز دارید و این موجب می‌شود که به‌فوریت انجام کار نیندیشید، در نتیجه در شروع کارها دچار اهمال‌کاری می‌شوید.

البتّه باید توجه کرد که داشتن معیارهای سطح بالا چیز بدی نیست و بدون توجه به کیفیت موفقیت‌های بزرگ به دست نمی‌آید، لکن کامل گرایی وسواس گونه راه مناسبی برای بالا بردن کیفیت نیست.

1. نارضایتی

اگر درصدد انجام کار مطلوب باشید چون کار مطلوب حدوحصری ندارد، در این صورت، انجام یا عدم انجام آن، نارضایتی به دنبال خواهد داشت. نارضایتی عاملی است که انسان را از فعالیت بعدی بازمی‌دارد و دیگر حاضر نخواهد بود آن را ادامه دهد و این موضع در ابتدا، به صورت بهانه‌جویی و سرانجام، عادت ظهور خواهد کرد و در کارِ بی‌عیب، دیگران را مدنظر قرار می‌دهد و توانایی‌های خود را فراموش می‌کند.

1. فقدان قاطعیت و شجاعت

بسیاری از افراد به دلیل نداشتن قاطعیت و موافقت‌کردن با انجام کارهایی که علاقه‌ای به انجام آن ندارند، مسامحه می‌کنند. ممکن است به‌صرف این‌که تصور می‌کنند باید آدم خوبی باشند، تسلیم خواسته‌های غیرمنطقی دیگران گردند یا بر این گمان باشند که باید توقّعات دیگران را برآورده سازند و عزت‌نفس خود را به برداشت دیگران از خود منوط کنند یا از انتقاد دیگران بترسند یا از «نه» گفتن وحشت داشته باشند و یا ممکن است بترسند که دیگران را ناراحت کنند و در نتیجه، هر وقت به یاد آن کار می‌افتند از انجامش طفره بروند.

اگر در هر کاری خود را مقیّد به قبول نظریات دیگران بدانیم، در این صورت، ازنظر روانی، فردی متزلزل خواهیم بود که در تصمیم‌گیری‌ها نخواهیم توانست به‌موقع گامی مؤثر برداریم و در نتیجه، فردی اهمال‌کار به شمار خواهیم آمد.

1. عدم اعتمادبه‌نفس و کمبود اراده

عدم اعتمادبه‌نفس، ناامیدی و کمبود اراده، ترس از شکست و عدم موفقیت یکی دیگر از عوامل مهم در اهمال‌کاری به شمار می‌رود.

1. توقّع بیش‌ازحد

پر توقّعی عاملی است که انسان را به اهمال‌کاری سوق می‌دهد. فرد پرتوقع از این ترس دارد که توفیقش در حد انتظار نباشد و ‌به این دلیل، کوشش و سعی لازم را به کار نمی‌برد. در نتیجه، نسبت به انجام کار بی‌علاقه، وحشت‌زده و مضطرب می‌شود و این خود موجب به تعویق انداختن کار می‌شود.

1. عدم تسلط بر کار

اهمال‌کاری ممکن است نتیجه عدم آشنایی به کار و ناشی گری در انجام آن باشد. شخص مسامحه‌کار در این مورد استدلال می‌کند که بهتر است دست به اقدام نزنند تا وقتی‌که مهارت لازم را کسب کند. بسیاری از افراد باوجود توانایی انجام کار، این مسئله را بهانه قرار می‌دهند تا از زیر بارکار شانه خالی کنند.

۱٫ پیوند قانونی؛ منظورتعیین رابطه حقوقی و حقوق و تکالیف دو طرف قرارداد است که شرایط عقد مورد نظر (نکاح) را داشته باشد، صیغه عقد و ایجاب و قبول انجام شده باشد. پیوند زناشویی باید در قالب نهادهای از پیش تعیین شده وعقود معین (ازدواج دائم، متعه) بگنجد. پس ازایجاد واحد حقوقی نیزارتباط عناصر واحد مزبوردر قالب نظام حق و تکلیف ازپیش تعیین شده،شکل می‌گیرد.

۲٫ رابطه میان دو جنس مخالف: در حقوق فرانسه پیوند دو هم جنس، پذیرفته شده است^[۴۵]در حالی که در نظام حقوقی ما نه تنها چنین امری تعریف نشده است، در صورت ارتکاب رفتار جنسی جرم نیز تلقی می‌گردد.

۳٫ هدفمندی؛ امتصال فرمان حق تعالی، دستیابی به آرامش درونی، حفظ دین، تعدیل احساسات نفسانی و بهره مندی از آن به منظور رسیدن به خود شکوفایی و تولید نسل^[۴۶] و رفع نیازهای غریزی که در نظام سیاست جنایی اسلام، لزوماً ًاز کارکردهای انحصاری نهاد خانواده است.

در مباحث بعدی ذکر خواهد شد که خانواده جزئی از نظام مدیریت جامعه ست که باید در راستای اهداف نظام و شبکه هستی، مانند سایر عناصر پیش رود.این اهداف در یک طیف قرار می گیرند که کمینه آن پیشگیری از جرم و بیشینه آن تعالی و تکامل بشریت است.

«ازدواج فرایند یک میثاق الهی و انسانی بین زن و مرد با پذیرش شرایط و آثار خاص خود می‌باشد که بر اساس آن خانواده در راستای تکامل فردی و اجتماعی قرار می‌گیرد. رشد و تکامل در پرتو ازدواج نه تنها موجب سعادت فردیست بلکه عاملی برای سعادت جامعه می‌باشد. وصول به رفاه اجتماعی و رشد مدنیت بدون ازدواج مشکل است. »^[۴۷]اهمیت و فواید ازدواج را می توان تکامل روحی انسان، آرامش روحی و سلامت جسم و جان پاسخ به دعوت رسول اکرم و افزایش روحیه مسئولیت پذیری و تولید نسل و امنیت دانست.^[۴۸]

گفتار دوم: نوع خانواده در نظام سیاست جنایی ایران

ابتدا به سیر تحول انواع خانواده به طور کلی و پس از آن در ایران اشاره ای شده و سپس نوع خانواده در ایران بررسی می شود.

به طور کلی در پژوهش های جامعه شناسی و در اولین نگاه دو نوع خانواده در طول تاریخ وجود داشته است: خانواده گسترده و هسته ای. خانواده گسترده بر خانواده هسته ای به لحاظ تاریخی مقدم است.^[۴۹]

گاهی خانواده به معنای گسترده و عام است؛که منظور گروهی است که خویشاوندی نسبی داشته و از یکدیگر ارث می‌برند،هم چنین زمانی که خانواده را به فضای گسترده تری به کار برده و کلیه خویشاوندان سببی را هم داخل در خانواده می دانند.^[۵۰]

الگوی خانواده هسته­ای در دوره صنعتی شدن شکل گرفته، حضور والدین و فرزندان با الزامات فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی همراه است. در نگاه کلی به خانواده ( الگوی سنتی خانواده هسته­ای) با ویژگی­های زیر قابل طرح است:

– دست کم دو فرد بزرگسال غیر همجنس با یکدیگر زندگی ‌می‌کنند.

– بین آنان صورت­هایی از تقسیم کار وجود دارد، هر یک کاری متفاوت از دیگری انجام می­دهد تا نطام جمعی واحد کار سامان یابد.

– بین آنان مبادله اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و احساسی وجود دارد و از این طریق ضمن مبادله، به همکاری و همیاری یکدیگر اقدام ‌می‌کنند.

– آنان وجوه مشترکی از قبیل محل سکونت، غذا خوردن، فرهنگ و انتظارات دارند.

– بین آنان رابطه پدری و مادری با فرزندان و دیگر اعضای خانواده برقرار است. بدین لحاظ والدین نسبت به فرزندانشان اقتدار دارند و در مقابل، فرزندان انتظاراتی از والدینشان دارند. در ضمن حمایت عاطفی، مالی و آموزشی از طرف والدین نسبت به فرزندان صورت ‌می‌گیرد.

– بین افراد خانواده حقوق، مسئولیت ­ها، اجبارها وو وظایفی وجود دارد.^[۵۱]

خانواده در مفهوم خاص یا در واقع همان خانواده ی هسته ای، زن و شوهر و فرزند تحت سرپرستی آن ها‌ است که معیار و ضابطه تشکیل این خانواده، همان ریاست یک شخص بر اعضای آن است که یک نوع وحدت و هماهنگی در امور خانواده و بین اعضای آن ایجاد می‌کند.

با توجه به تحولات صورت گرفته در جهان امروزی، خانواده از وضعیت گسترده به هسته­ای تبدیل شده است. خانواده هسته­ای متشکل از والدین با فرزندان یا بدون فرزندان است. در خانواده­ هسته­ای رابطه مردان، زنان و کودکان در مقایسه با خانواده گسترده دچار تغییرات عمده­ای شده است. ساختار قدرت، نحوه انتخاب همسر، فرزندآوری، اجرای مراسم خانوادگی، تقسیم کار در خانواده، نحوه مشارکت در امور داخل خانه و جامعه، آینده­نگری ‌در مورد فرزندان و بسیاری از امور دیگر اصلی­ترین مسائل داخل خانواده هسته­ای در دوران جدید است.^[۵۲]

از آن جایی که کارکردهای جرم شناختی و به تبع آن کارکرد سیاست جنایی این دو نوع خانواده متفاوت است، لازم است با شرح تفاوت این دو نوع خانواده به اهمیت شناسایی نوع خانواده پی برده و لزوم طراحی سیاست متناسب با آن و بعضا تقویت یکی از آن ها حسب مورد، تبیین شود.

‌بنابرین‏ در ادامه به مجموعه تفاوت­های اساسی بین دو نوع خانواده اشاره می­ شود:

– خانواده گسترده، فرافردی است در حالی که خانواده هسته­ای با محوریت فرد معنا می­یابد. فردیت در خانواده هسته­ای مرکزیت دارد، در حالی که در خانواده گسترده، اصل بر جمع و منفعت خانوادگی است.

اهمیت این مسئله در مباحث بعدی که جهت گیری سیاست های کلی که از آن جمله، اصالت جمع در خانواده است، روشن می شود.

– خانواده گسترده با مرگ یکی از افراد آن دچار اختلال نمی­ شود.

گفته شد که در طراحی نظام سیاست جنایی اصل جایگزینی و تنوع ‌و گستردگی سیاست ها بایستی رعایت شود.اعضای خانواده با حمایت عاطفی که از یکدیگر به عمل می آورند، کارکرد جرم شناختی و سیاست جنایی دارند. قابلیت بالای جایگزینی اعضا در خانواده ی غیر هسته ای منجر به افزایش کارکرد سیاست جنایی آن می شود.

– در خانواده هسته­ای از طریق کار و تلاش فردی زندگی­شان را می­سازند و بدین لحاظ بزرگ­ترهای خانواده امکان کنترل بر زندگی آن ها را ندارند. استقلال اقتصادی منشا استقلال سیاسی و اجتماعی، برای افراد در خانواده هسته­ای است.

این امر هم از تبعات اصالت فرد در خانواده است و هم منجر به تقویت این اصل در روابط اعضا با یکدیگر می شود. نظارت بزرگسالان بر رفتارها و عملکرد اعضای خانواده و بعضا دخالت به موقع، موجب کاهش خطاهای نوجوانان و جوانان خانواده شده که این مسئله ارتباط مستقیمی با کاهش نرخ ارتکاب جرم در موارد عدیده دارد.این نیز از دیگر مزایا و کارکردهای جرم شناختی خانواده ی غیر هسته ای ست.

– خانواده گسترده در گذشته کارکردهای اقتصادی،آموزشی، دینی، حمایتی و اجتماعی داشت، در حالی که در خانواده هسته­ای بسیاری از این کارکردها به عهده دیگر نهادهای اجتماعی واگدار شده است.^[۵۳] و بیشتر کارکرد تولیدمثل، حمایت عاطفی از فرزندان و اجتماعی کردن و تا حدود زیادی فرهنگ_­­ پدیری برای خانواده هسته­ای باقی مانده است.

ج)عرف مشترک، عرفی است که عمل یا ترک آن در بین مردم مساوی است و از این جهت به آن عرف مساوی نیز می­گویند، به بیان دیگر عرف مشترک در موردی است که دو عرف در یک زمینه رایج بوده و هیچ یک غالب نباشد، مثل این که در بعضی مناطق، عرف مردم بر این است که جنس معین مانند تخم مرغ را هم به صورت وزنی و هم به صورت عددی معامله ‌می‌کنند و هیچ کدام غالب نیست.^[۹۵]

۱-۲-۳-۲-۴ عرف به اعتبار تقدم و تأخر از حدوث واقعه

عرف به اعتبار سبقت و تأخیر نسبت به پدیده ­های شرعی و اجتماعی، به دو گونه­ عرف مقارن و عرف غیر مقارن تقسیم می­گردد.

الف) عرف مقارن؛ عرفی است که مقارن با پیدایش امر شرعی یا اجتماعی موجود شود و بر دو گونه است:

۱-عرفی که مقارن با ظهور اسلام و تشریع احکام وجود داشته است، چه قبل از آن به وجود آمده و باقی مانده باشد، و چه در همان زمان به وجود آمده باشد، که عرف­های مقارن لفظی و عملی را شامل می­ شود، مانند عرف مردم بر انجام معاملات ربوی و مضاربه­ای

۲- عرفی که با انعقاد معاملات و عقود، وصایا، اقرار و مانند این­ها مقارن باشد، مثل حقیقت عرفی بودن معنای لفظ وصیت نامه در زمان نوشتن آن.^[۹۶]

ب) عرف غیر مقارن: عرفی است که پیش یا پس از پدیده­ اجتماعی یا شرعی محقق شده است و بر سه گونه است:

۱- عرف حادث یا مستحدث؛ عرفی است که پس از ظهور اسلام و عصر تشریع و قانون گذاری پدید آمده است، به دیگر سخن، عرفی است که در زمان معصومین وجود ندارد ولی امروزه در روابط فردی و اجتماعی مورد توجه است، مانند حق تألیف، حق چاپ و…

۲- عرف سابق، عرفی است که پیش از حدوث واقعه موجود بوده و سپس از بین رفته باشد،^[۹۷] مانند این که در زمان سابق عرف چنین بود که کالایی را به صورت عددی بفروشند، ولی در زمان انعقاد معامله­ی جدید، عرف تغییر کرده و آن را به صورت وزنی می­فروشند.

۳- عرف متأخر؛ عرفی است که از منشأ دعوا یا از هنگام حدوث واقعه، متأخر باشد و در زمان بروز منشأ دعوا یا حدوث واقعه وجود نداشته باشد، مانند عرفی که بعد از اتمام عقد در معاملات یا بعد از اعتراف در باب اقرار، یا بعد از وصیت در باب وصایا، به وجود می ­آید.^[۹۸]

۱-۲-۳-۲-۵ عرف به اعتبار مبین حکم یا موضوع بودن

عرف موضوعی، عرفی است که حدود و سامان یک موضوع را که در نصوص روشن نشده است، روشن می­ کند، اما عرف حکمی، عرفی است که حکم یک قضیه را بیان می­ کند، همانند کشیدن چک که عرفاً دلیل مدیون بودن است، عرف حکمی از آن جا که بیان­گر حکمی است کلی، برای عموم مردم، حتی برای کسی که به آن اعتقادی ندارد، الزام آور است.

بر خلاف عرف موضوعی که هیچ­گونه الزامی را برای کسی که به آن معتقد نیست، دارا نمی ­باشد. زیرا در صورت عدم اعتقاد به عرف، موضوع حکم تحقق نپذیرفته است تا حکم بر فردلازم باشد.^[۹۹]

۱-۲-۳-۲-۶ عرف به اعتبار پذیرش یا عدم پذیرش شارع

عرف از جهت پذیرش یا عدم پذیرش آن از سوی شارع و شرع به گونه­ های زیر بخش پذیر است:

۱-عرف ممضا: عرف ممضا یا عرف شرعی، عرفی است که از سوی شارع پذیرفته شده و شرع به درستی آن گواهی داده است.

۲- عرف مردوع: عرفی است که از سوی شارع پذیرفته نشده و شرع به نادرستی آن گواهی داده است.

۳- عرف مرسل: عرفی است که شارع درباره پذیرش یا عدم پذیرش آن سکوت کرده و به درستی یا نادرستی آن گواهی نداده است.^[۱۰۰]

۱-۲-۳-۲-۷ عرف به اعتبار صحت و فساد

عرف به اعتبار موافقت یا مخالفت با موازین شرعی، به دو گونه­ عرف صحیح و عرف فاسد تقسیم می­ شود:

۱-عرف صحیح: عرفی است که موافق با موازین شرعی است، مانند روش مردم در استعمال الفاظ ‌در معانی معین و یا شیوه­ مردم در بعضی از معاملات، نسبت به پول رایج در آن منطقه.^[۱۰۱]

عرف فاسد، عرفی است که مخالف موازین شرعی از قبیل ظاهر کتاب و سنت است، مانند متعارف بودن معاملات ربوی یا پرداختن به لهو و لعب، مخالفت عرف با اجماع در صورتی که کاشف از رأی معصوم باشد، مخالفت با سنت محسوب می­ شود، و مخالفت با ضروریات فقه و مذهب یا ضرورت اسلام، به طریق اولی، آن را در عرف فاسد داخل می­ کند.^[۱۰۲]

۱-۲-۳-۲-۸ عرف به اعتبار دقت و تسامح

عرف دقیق، عرفی است که از دقت و تحقیق ناشی می­ شود، مثلاً در باب تشخیص مفاهیم الفاظ مفهوم هر لفظ و گستره­ی معنای آن را، به طور دقیق و روشن مشخص ‌می‌کنند.^[۱۰۳]

عرف مسامحی، عرفی است که از تسامح و بی دقتی، سرچشمه گرفته، و با تقریب همراه است، به طوری که اگر آن مسأله از عقلا و محققان سؤال شود، سکوت خواهند کرد، یا برخلاف نظر آن­ها نظر خواهند داد، برای مثال، عرف در تعیین مفهوم ۸ فرسخ مسامحه می­ کند، و در مسافتی که اندکی به ۸ فرسخ مانده است، می­گوید: ۸ فرسخ است.^[۱۰۴]

۲- اعتبار و حجیت عرف

فقه و حقوق اسلام، عرف را دارای ارزش و اعتبار می­داند، فقها اگر چه درباره حدود آن دیدگاه­ های گوناگونی را ارائه داده ­اند، اما در اعتبار و حجیت عرف هم عقیده هستند و با بحث درباره آن توانسته ­اند در طول زمان، گرایش­ها و مکتب­هایی را به وجود آورند که امروزه از ویژگی­های مکتب عرف شمرده می­ شود، اگر چه عرف به عنوان یکی از منابع فقه و حقوق دارای اعتبار و حجیت است اما این اعتبار مشروط به ادله و شرایطی است که وجود آن را اثبات نماید، از این رو برای شناخت این گرایش­ها، ادله و شرایط در این فصل ابتدا ادله حجیت عرف، مکاتب و در نهایت شرایط اثبات عرف مورد بررسی قرار ‌می‌گیرد.

۲-۱ – ادله­ی حجیت عرف

مشهورترین مستندات و دلایل اعتبار و حجیت عرف در فقه و حقوق اسلامی عبارتند از :

۲-۱-۱- ادله شرعی

۲-۱-۱-۱ کتاب

مهم ترین و مشهورترین آیاتی که برای اثبات حجیت عرف مورد استناد قرار ‌گرفته‌اند، عبارتند از :

الف: «خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ…»^[۱۰۵]

«عفو را برگزین و به عرف امر کن.»

استدلال به آیه­ی شریفه چنین است که مقصود از واژه­ عرف، همان عادات و روش­های اجتماعی است و خداوند به پیامبر دستور داده است که مردم را به پیروی از عرف فراخوانده و این خود دلیل بر اعتبار عرف نزد اوست، وگرنه، فایده­ای برای امر پیامبر به عرف، مترتب نخواهد بود، و خداوند حکیم به امر بی فایده فرمان نمی­دهد.^[۱۰۶]

در نقد این دلیل ‌می‌توان گفت: در آیه­ی شریفه، واژه­ عرف، در معنای لغوی خود (امر پسندیده و نیکو) به کار رفته است، و مراد از آن تمامی افعال و رفتاری است که عقل و شرع آن را تأیید می­ کند، سیاق آیه نیز این نظر را تأکید می­ کند، زیرا امر به عفو افعال جاهلان در اول آیه، و امر به اعراض از جاهلان در آخر آیه، با امر به عرف به معنای اصطلاحی آن، بدون این که مصلحتی در آن باشد، سازگار نیست، ‌بنابرین‏ باید آیه­ی شریفه را از گونه آیه­های اخلاقی شمرد که به وسیله­ آن نمی­ توان مدعی را اثبات کرد.^[۱۰۷]

ب:«کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّهٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ …»^[۱۰۸]

«شما بهترین امتی بودید که برای مردم برانگیخته شدید، (چه این که، به معروف امر می­کنید و از منکر نهی می­نمایید.»

هانگ و سریلگو^[۶۰] (۲۰۱۲) در پژوهشی تحت عنوان” چگونه آگاهی برند به بازخورد بازار، ارزش ویژه برند ‌و آمیخته بازاریابی مرتبط می شود” به بررسی ارتباط آگاهی نسبت به برند با ارزش ویژه نام و نشان تجاری و آمیخته های بازاریابی پرداختند.داده های این پژوهش از منابع متعددی گرفته شده است. شرکت در بسته محصولات مشتری، آگاهی برند و ارزش ویژه برند را ارائه داده است. این شرکت ۱۱ برند مهم را در رده محصولات مصرف کننده برای استفاده خانگی در ایالات متحده مورد توجه قرار داده است. درآمد فروش حاصل از ۱۱ برند شامل حدود ۹۰ درصد کل فروش در ایالت متحده در طول دوره جمع‌ آوری داده ها، از ژانویه ۲۰۰۴ تا دسامبر ۲۰۰۶می شود.این شرکت نظرسنجی از حقوق صاحبان سهام را با۷۵ نمونه به طور هفتگی و ماهانه خلاصه ‌کرده‌است.پاسخ دهندگان از پانل یکی از تامین کنندگان سرب شرکت انتخاب شدند نتایج تحقیق نشان داد که بین آگاهی نسبت به برند با فروش، سهم بازار و ارزش ویژه برند رابطه ای وجود ندارد.هم چنین فرضیه تاثیر پیشبرد فروش و ترفیع بر اگاهی نسبت به برند تأیید نشده است.تجزیه و تحلیل ها در این تحقیق حاکی از آن است که بین توزیع و آگاهی نسبت به برند و بین قیمت و ترفیع رابطه مثبتی وجود دارد.

بریستین و زوریلا^[۶۱] (۲۰۱۱)در پژوهشی تحت عنوان”رابطه بین تصویر فروشگاه و ارزش ویژه برند فروشگاه”به منظور بررسی راه های افزایش ارزش ویژه برند فروشگاه های زنجیره ای به بررسی متغیرهای تصویر فروشگاه و قیمت پرداختند.اطلاعات در دو مرحله جمع‌ آوری شد: در مرحله اکتشافی، از یک روش گروه متمرکز ‌از مدیران شرکت استفاده شد.با بهره گرفتن از تکنیک گروه متمرکز، این پژوهش به دنبال سرمایه گذاری بر روی ظرفیت برای گفتمان آزاد مصرف کنندگان در فروشگاه بود. مصاحبه عمیق با کارکنان مدیریت از سه فروشگاه تحت مطالعه انجام شد.هدف به دست آوردن اطلاعات در طیف وسیعی ازجنبه هایی مانند روش های مورد استفاده برای مدیریت هویت فروشگاه بود. در مرحله دوم، یک نظرسنجی تلفنی از۴۰۵ نفر ازخریداران جهان(۱۳۵ نظر سنجی برای هر بنر) انجام شده است.نتایج نشان داد که تصویر فروشگاه به عنوان عاملی مهم برای خرده فروشان در افزایش ارزش ویژه برند فروشگاه آنان به حساب می‌آید. در این تحقیق رابطه تصویر با کیفیت، وفاداری و آگاهی نسبت به برند، مثبت و معنادار ارزیابی شده و نیز نتایج حاکی از رابطه مثبت قیمت با وفاداری و آگاهی و رابطه منفی قیمت با کیفیت است.

بویل و چرناتونی^[۶۲](۲۰۱۱) در پژوهشی تحت عنوان “تاثیر تبلیغات و پیشبرد فروش بر ارزش ویژه برند”به بررسی روابط بین دوعنصر بازاریابی یعنی تبلیغات و پیشبرد فروش و ایجاد ارزش ویژه برند پرداختند. به طور خاص، این پژوهش به مطالعه بر روی تبلیغات از دیدگاه کمی(هزینه های تبلیغاتی) و کیفی(ادراکات عمومی از تبلیغات) متمرکز است.به طور مشابه، این مطالعه به بررسی اثرات دو نوع از تبلیغات فروش، یعنی تبلیغات پولی وغیر پولی می پردازد. بر اساس یک نظرسنجی از۴۱۱ نفر از مصرف کنندگان انگلستان، محتوای تبلیغات نقش کلیدی مؤثر ‌بر ابعاد ارزش ویژه برند ایفا می‌کند، در حالی که تبلیغات موجب آگاهی نام تجاری می شود، اما برای تاثیر مثبت بر مجموعه برند کافی نیست. دسته بندی محصولات و مارک های انتخاب شده بر اساس بهترین مارک های جهانی۲۰۰۶و توسط اینتربرند رتبه بندی شدند.این پژوهش همچنین اثرات متمایز تبلیغات پولی وغیر پولی بر ارزش برند را نشان می‌دهد. علاوه بر این نتایج نشان می‌دهد که شرکت ها می‌توانند فرایند مدیریت ارزش ویژه برند رابا توجه به روابط موجود بین ابعاد مختلف حقوق صاحبان سهام بر ارزش برند بهینه سازی کنند.

کیم وهیوم^[۶۳] (۲۰۱۰) در تحقیقی با عنوان” مدل بررسی تاثیر آمیخته بازاریابی و تصویر شرکت بر ارزش نام و نشان تجاری در صنعت IT “، به بررسی رابطه بین آمیخته های بازاریابی که شامل عملکرد کانال توزیع، قیمت گذاری بر مبنای ارزش و خدمات پس از فروش است و تصویر شرکت بر سه بعد ارزش نام و نشان تجاری شامل آگاهی و تداعی برند، کیفیت ادراک شده و وفاداری به برند، پرداختند. در این تحقیق متغیر تصویر شرکت به عنوان یک متغیر تعدیل گر اثر آمیخته های بازاریابی را بر ارزش نام ونشان تجاری تعدیل می‌کند. در این تحقیق مدلی در زمینه نرم افزارITکره ای مورد آزمایش قرارگرفت که در آن شرکت های کوچک و متوسط نرم افزارIT را که متناسب با نیازهای آن ها سفارش داده شده بود خریداری کردند. ابزار جمع‌ آوری اطلاعات در این پژوهش پرسش نامه بوده است. اندازه بازار ارائه دهندگان خدمات برنامه کاربردی(ASP) در حدود ۰٫۱ بیلیون دلار در سال ۲۰۰۲ تخمین زده شده است و به حدود ۰٫۳ بیلیون دلار در سال ۲۰۰۷ رسیده است.نتایج این پژوهش نشان داد که عملکرد آمیخته های بازاریابی رابطه مثبتی با ارزش نام و نشان تجاری دارد و تصویر شرکت اثر آمیخته های بازاریابی را بر هر سه جزء ارزش نام و نشان تجاری تعدیل می‌کند.

ویلارجو و سانچز ^[۶۴](۲۰۰۵) در پژوهشی تحت عنوان”تاثیر ارتباطات بازاریابی و ترفیع قیمت بر ارزش ویژه برند”در اسپانیا به بررسی ارتباط بین برخی عناصر آمیخته بازاریابی بر ارزش نام و نشان تجاری ‌در مورد طبقه ای از محصولات با دوام انجام دادند که بر مبنای نظریه ارزش نام و نشان تجاری آکر (۱۹۹۱) بود. فرضیه های این تحقیق بر این باور بود که فعالیت های بازاریابی (تبلیغات و میزان قیمت) بر روی ارزش نام و نشان تجاری اثر دارد.در این مقاله به صورت نظری و تجربی نشان می‌دهد که ارتباطات بازاریابی و ارتقاء قیمت در حقوق صاحبان سهام با نام تجاری تاثیر دارد. بررسی نظری از روش تجزیه و تحلیل مبتنی بر مدل های معادلات ساختاری برای تأکید تجربی روابط میان تلاش های ارتباطات بازاریابی و ابعاد ارزش ویژه برند، کیفیت درک شده، وفاداری برند، آگاهی از برند و تصویر برند حمایت می‌کند. این مدل اندازه گیری بر روی یک نمونه از خانواده هایی که کالاهای با دوام خریداری کردند که در این مورد ماشین لباسشویی است، تأیید شده است. یافته ها نشان داد که میان میزان تبلیغات صورت گرفته و سه بعد ارزش نام و نشان تجاری یعنی کیفیت درک شده، آگاهی از نام و نشان تجاری و تصور از نام و نشان تجاری رابطه مثبتی وجود دارد.توزیع قیمت بر نام و نشان تجاری اثر منفی داشت به علاوه رابطه مثبتی بین آگاهی از نام و نشان تجاری و تصور نسبت به نام و نشان تجاری یافت شد.

مو و همکاران ^[۶۵](۲۰۰۷) در پژوهشی تحت عنوان” عوامل کلیدی توسعه محصول ‌جدید در مدیریت آینده نگر شرکت های چینی “به بررسی عوامل کلیدی در توسعه محصول جدید از نظر مدیران صنایع در ۷۴ شرکت صنعتی در چین پرداختند .یافته ها نشان داده‌اند که چهار عامل تکنولوژیکی، بازاریابی، مدیریتی و تجارتی کردن برای تصمیم در تولید محصول جدید در کلیه صنایع در فرایند تصمیم گیری موفق برای تولید محصول جدید با اهمیت و کلیدی هستند.

۲-۸-جمع بندی پیشینه های تجربی