= ۱۰۲+ ۱.۱۹PMV+ 2.17(PMV)2 (2-21)
= ۸۳+ ۲۱.۶۴PMV+ 9.53(PMV)2 + 0.91(PMV)3 (2-22)
که در آن PL بهره وری نیروی انسانی برای کارهای ساخت و ساز سبک، PM بهره وری نیروی انسانی برای کارهای ساخت و ساز متوسط و PH بهره وری نیروی انسانی برای کارهای ساخت و ساز سنگین میباشد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

نتایج بدست آمده و اطلاعات موجود نشان میدهد داده های بهره وری مشاهده شده با آنچه که توسط شاخص PMV^[31] پیشبینی شده است هماهنگی کامل را دارد.
گالدینو و لورنت^[۳۲] در سال ۲۰۰۸ در تحقیق خود با عنوان«تأثیر اقدامات زیست محیطی و تکنولوژی بر روی بهره وری و کارایی کارخانجات، مطالعه موردی کارخانجات تولید مواد غذایی در جنوب شرقی اسپانیا» در طی سالهای ۲۰۰۳-۱۹۹۵به محاسبه بهره وری با بهره گرفتن از تابع تولید کاب- داگلاس پرداختند سپس به بررسی تأثیرات محیطی بر روی بهره وری این کارخانه ها پرداختهاند. نتایج این تحقیق نشان میدهد سرمایهگذاری اندک بر روی فعالیتهای تحقیق و توسعه در مقایسه با بخش صنعتی، همراه با نیازهای زیست محیطی اخیر و کنترلهای محیطی در داخل کارخانجات منجر به تغییرات مهمی در سازمانها و مدیریت بهره وری آنها شده است. این تغییرات مخصوصاً در رابطه با تاثیراتی است که عوامل محیطی بر روی نقصهای علمی و نوآورانه میگذارند. با انجام اقدامات مدیریت زیست محیطی در قالب دانش سرمایهگذاری،در تحلیلی آثار سرمایه گذاری زیست محیطی را بر روی تابع تولید ارزیابی میکند همچنین در انتها بهبود رابطه بین بهره وری و اقدامات زیست محیطی را بیان می دارند. از سوی دیگر تأثیر متغیرهای زیست محیطی بر روی کارایی فنی افراد کارخانه نیز مورد بررسی قرار گرفته است. در کل این تحلیل شواهدی را از روابط بین اقدامات زیست محیطی و عملکرد اقتصادی نشان میدهد.
جدول شماره (۱-۱) :

خلاصه مطالعات انجام گرفته در داخل:

نام محقق

موضوع

نتیجه

زهرا قیابکلو(۱۳۸۰)

روش های تخمین محدوده آسایش حرارتی

نتیجه این مطالعه نشان میدهد که روشPMV کاملترین و دقیقترین روش تعیین محدوده آسایش به دلیل بررسی همزمان معیارهای آسایش از قبیل متغییرهای اقلیمی ،پوشاک و فعالیت میباشد.

زراء نژاد و قنادی (۱۳۸۴)

تخمین بهره وری نیروی کار در بخش صنایع استان خوزستان

میزان بهره وری نیروی کار با موجودی سرمایه و هزینه های تحقیق و توسعه رابطه مستقیم و با شکاف بین تولید بالقوه و بالفعل رابطه معکوس دارد .

امینی(۱۳۸۴)

اندازه گیری تحلیل روند بهره وری به تفکیک بخش های اقتصادی ایران

شاخص بهره وری نیروی کار در سطح کل کشور در دوره مذکور بطور مترسط سالانه ۹/۰ درصد افزایش یافته و بالاترین رشد مربوط به بخش ارتباطات و بیشترین کاهش به بخش بازرگانی، رستوران و هتلداری اختصاص داشته است. شاخص بهره وری سرمایه نیز در این دوره در سطح کل اقتصاد بطور متوسط سالانه حدود ۵/۰ درصد کاهش یافته و بالاترین رشد در بخش ارتباطات و بیشترین کاهش در بخش بازرگانی، رستوران و هتلداری اتفاق افتاده است.

ماخذ : گردآوری محقق
جدول شماره (۱-۱) :

نام محقق

موضوع

نتیجه

رضایی و همکاران(۱۳۸۷)

ارزیابی تغییرات بهره وری کل عوامل در بخش نفت و گاز با بهره گرفتن از شاخص تورنکوئیست

بهره وری عوامل تولید در بخش نفت و گاز به طور متوسط سالانه رشدی معادل ۴۶/۰ درصد داشته است ولی بررسی وضعیت بهره وری کل عوامل در سال اول برنامه چهارم توسعه نشان دهنده آن است که رشد ۲۱/۰ درصدی بهره وری کل عوامل در دوره مورد مطالعه، با اهداف مندرج در برنامه چهارم توسعه (۳/۰ درصد) فاصله نسبتاً زیادی دارد.

خلیلیان و رحمانی(۱۳۸۷)

بررسی عوامل موثر بر بهره وری نیروی کار در بخش کشاورزی ایران

همه متغیرهای توضیحی شامل کشاورزی و کل اقتصاد ، میزان بارندگی ، درآمد روستاییان و متغیر روند معنی دار بوده و همه آنها جز متغیر سرمایه گذاری کل ، اثر مثبت بر بهره وری نیروی کار در بخش کشاورزی داشته است.

در یک اتصال SIS پایه گرافن کش دار، معادله dBG در صفحه دوبعدی گرافن بصورت زیر خواهد بود:
(۴-۴)
در این رابطه ماتریس های پائولی، E انرژی برانگیختگی شبه ذرات وابسته به انرژی فرمی، وبه ترتیب پتانسیل الکتریکی و پارامتر نظم ابرسانایی هستند که با توجه به ساختار مسئله و نوع جفت شدگی ابررسانایی تعریف می شوند.
تاکنون اصول کلی و معادله حاکم بر اتصال SIS پایه گرافن کش دار مطرح گردید، حال ابتدا اتصال SIS پایه گرافن کش دار با جفت شدگی s و سپس نوع d به تفصیل مورد بحث قرار خواهد گرفت و تاثیر این جفت شدگی ها در جریان جوزفسون و طیف انرژی آندریف مشخص خواهد شد.
۴-۳-۱- اثر جفت شدگی نوع s در اتصال جوزفسون پایه گرافن کش دار
با توجه به معادله (۴-۴)، پتانسیل الکترواستاتیک و برای نواحی متفاوت بصورت زیر تعریف می شوند:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

و
و
بطوریکه فاز ابررسانایی در ناحیه ابررسانایی و شبه ذرات دارای انرژی های برانگیخته E و θ نیز زاویه اعمال شبه ذراتی می باشد که تحت معادله dBG اداره می شوند.
در این مدل جریان جوزفسون DC محاسبه می شود که ناشی از بزرگی انرژی حالت محصور آندریف با شرط می باشد و می تواند بدون ولتاژ اعمال شده در عرض اتصال جوزفسون قرار بگیرد.
با حل معادله (۴-۴) وقتیکه و ∞→ V_G و L→۰ باشد، پارامتر شدت سد بصورت تعریف می شود.
توابع موج بیرون از ناحیه سد و داخل ناحیه SG بصورت زیر تعریف می شوند:
(۴-۵)
بطوریکه:
(۴-۶)
و
(۴-۷ )
این روابط توابع موج الکترون و حفره هستند که در امتداد منتشر می شوند.
۱(۲) نواحی مربوط به ابررسانا و B (مخفف Barrier) ناحیه عایق با سد پتانسیل L می باشد که به پتانسیل ورودی V_G متصل می شود.
در این اسپینورها تعاریف زیر را داریم:
(۴-۸)
در هر ناحیه الکترون و حفره در جهت با یک بردار موج عرضی و بردار موج منتشرشده در طول جهت x (k_x) حرکت می کنند. زاویه چرخش جفت شدگی نوع S می باشد.
طیف انرژی آندریف برای جریان در جهت x ، با اعمال شرایط مرزی (۴-۱۰) بصورت زیر بدست می آید:
(۴-۹)
(۴-۱۰)
بطوریکه
با .
که دامنه احتمال گذار در جهت x برای فرمیونهای نسبیتی بدون جرم غیرمتقارن می باشد.
برای اتصال غیر کششی که می باشد، نرخ انتقال بصورت زیر است:
(۴-۱۱)
جریان جوزفسون کامل برای همه زوایای فرود در جهت x از فرمول زیر محاسبه می شود:
(۴-۱۲)
که جریان ابررسانا وابسته به زاویه در سطح انرژی آندریف، بوسیله معادله زیر محاسبه می شود:
(۴-۱۳)
با جایگزینی رابطه (۴-۹) در معادله فوق، مقدار دقیق جریان جوزفسون بدست می آید.
ابرجریان ، جریان عمودی به جهت کشش بوسیله تبدیل داخلی و در رابطه (۴-۱۲) امکان پذیر است.
(۴- ۱۴)
در تمامی روابط، x، جهت کشش می باشد.
جریان بحرانی، مقدار ماکزیمم جریان ها در دامنه است.
۴-۳-۲- نتایج و بحث
نمودار ۴-۱- نتایج عددی v_x و v_y برای صفحه گرافنی تحت کشش. نزدیک کشش بحرانی s_c : و :
نتایج نمودار (۴-۱) نشان می دهد که سرعت الکترون در موازات با جهت کشش، زمانیکه کشش به سمت s_c میل می کند، به صفر میل می کند. سرعت با افزایش کشش بطور ناگهانی شیب تند کاهش می یابد. در مقابل سرعت با افزایش کشش به آرامی افزایش می یابد. با نزدیک شدن به مقدار کشش بحرانی، نسبت سرعت به بسیار بزرگ می شود ().
با بهره گرفتن از این نتیجه برای مقادیر بسیار کوچک ، هامیلتونی وابسته به زاویه که الکترونهای آزاد را برای گرافن تحت کشش حول کشش بحرانی، توصیف می کند تقریبا بصورت زیر است.
(۴-۱۵)
باید دقت کشش داشت این هامیلتونی شامل حالت نیست. چرا که در اینصورت می باشد که با مقدار قابل مقایسه است. این نتیجه برگرفته از این واقعیت است که کشش فرمیونهای نسبیتی بدون جرم دوبعدی را به ازای کشش بحرانی به فرمیونهای نسبیتی بدون جرم یک بعدی تبدیل می کند. بنابراین قابل انتظار است تا یک گذار کامل (تونل زنی کلین) در جهت y به ازای تمام زوایای تابش به جزء داشته باشیم. علاوه براین باید جریان در جهت x برای تمام زوایای تابشی جزء متوقف شود. به علت غیر همگرایی بسیار بزرگ سرعت شبه ذراتی که در داخل اتصال در شرایط وجود دارد، کشش بحرانی باعث تغییر بزرگی در ابرجریان می گردد. که برروی این اثر در ادامه بحث خواهیم کرد.
وقتی که ابرجریان در حال تابش نرمال است، اثر کشش برروی سطح انرژی آندریف با رابطه زیر بیان می گردد:
(۴-۱۶)
این وابستگی سینوسی (نوسانی) از اثر کلین نشات می گیرد که خود نتیجه طبیعت ویژه فرمیون نسبیتی بدون جرم می باشد (کلین اثری است که در آن جریان عبوری اتصال معادل با جریان عبوری در حالت بدون سد پتانسیل است، می باشد).

تسهیم دانش

۷۹/۰

عملکرد شغلی

۸۲/۰

طبق یافته های جدول (۳-۴) ضرایب پایایی پرسشنامه ها به ترتیب تسهیم دانش (۷۹/۰) و عملکرد شغلی (۸۲/۰) محاسبه گردید که نشان از دقت بالای ابزار اندازه گیری استفاده در این مطالعه می باشد.
جدول (۳-۵): ضرایب پایایی کل پرسشنامه مؤلفه های تسهیم دانش

پرسشنامه

ضریب پایایی

تعاملات شخصی

۷۷/۰

ارتباطات سازمانی

۸۱/۰

تعامل با جامعه

۸۳/۰

همکاری های مکتوب

۸۳/۰

همچنین طبق یافته های جدول (۳-۵) ضرایب پایایی کل پرسشنامه مولفه های تسهیم دانش محاسبه گردید که نشان از دقت بالای ابزار اندازه گیری استفاده در این مطالعه می باشد.
۳-۷- روش های تجزیه و تحلیل آماری
تجزیه و تحلیل حاصل از این پژوهش با بهره گرفتن از نرم افزار آماری spss ،نسخه ۱۹ ، در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام شد. در بخش آمار توصیفی از مشخصه های آماری مانند فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار و در بخش آمار استنباطی آزمون های رگرسیون چند گانه، ضریب همبستگی پیرسون و آزمون تحلیل واریانس استفاده شد.
الف)ضریب همبستگی پیرسون: از این ضریب به منظور تعیین میزان همبستگی بین تسهیم دانش و مؤلفه های آن با عملکرد شغلی استفاده شد. سوالات ۱ تا ۴ این پژوهش با بهره گرفتن از این روش مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
ب)رگرسیون چند گانه(گام به گام): از این روش زمانی استفاده می شود که پژوهشگر بخواهد متغیر وابسته را با بهره گرفتن از یک یا چند متغیر مستقل پیش بینی کند. بنابراین از این آزمون برای پیش بینی کردن عملکرد شغلی توسط مؤلفه های تسهیم دانش استفاده شده است. سوال ۵ پژوهش با بهره گرفتن از این روش مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

ج) آزمون تحلیل واریانس چند راهه: برای آزمون تفاوت معنی دار بین چند میانگین، یعنی زمانی که متغیر مستقل ازدو سطح بیشتر باشد، از آزمون تحلیل واریانس چند راهه استفاده می گردد. سوالات ۶ و ۷ پژوهش با بهره گرفتن از این روش مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
فصل چهارم:
نتایج
۴-۱- مقدمه
استفاده از آمار به ایجاد نظم در پدیده های تحت بررسی در تحقیق کمک قابل توجهی می نماید. در این فصل اطلاعات حاصله با بهره گرفتن از آمار توصیفی از روی نمونه ها تنظیم، سپس با بهره گرفتن از آمار استنباطی و با توجه به سؤالات اصلی تحقیق، تحلیل شده است.
۴-۲- تشریح یافته های توصیفی مورد مطالعه
با بهره گرفتن از آمار توصیفی ابتدا داده های جمعیت شناختی پرسشنامه و سپس داده های مربوط به سؤالات پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
۴-۲-۱- داده های جمعیت شناختی پرسشنامه
در جدول (۴-۱) تا (۴-۴) یافته های جمعیت شناختی تحقیق شامل سن، میزان تحصیلات، جنس، سابقه­ خدمت به همراه نمودارهای آماری نشان داده شده است.
جدول (۴-۱): توزیع فراوانی گروه نمونه بر حسب سن

‎ ‎ ‎ ‎ ‎-

‎ ‎ ۲۱ ‎- ۱۴ ‎ ‎ ‎

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎۸

۸۰۴/۰

آمادگی مشتری

‎ ‎ ‎ ‎ –

‎ ‎ ۳۱ – ۲۲

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ۱۰

۸۷۵/۰

استفاده مداوم از فناوری خویش خدمت

‎ ‎ ‎ ‎
‎ ‎ ‎ ‎ ‎-

‎ ‎
‎ ‎ ۳۴ – ۳۲

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ۳

۹۰۵/۰

با بهره گرفتن از تجزیه و تحلیل داده‎های تحقیق از طریق نرم افزار آمار SPSS ‎ ، ضریب کرونباخ کل سوالات پرسشنامه بررسی شد.
اما در نهایت سوالی که پیش می‎آید این است که آیا بین روایی و پایایی رابطه ای وجود دارد؟رابطه بین روایی و پایایی از این قرار است که یک آزمون باید پایا باشد تا بتواند روا باشد.اگر آزمونی در هر بار اجرا روی تعدادی نمونه نتایج مختلفی به دست بدهد.آن آزمون یک آزمون پایا نخواهد بود و در واقع هیچ چیزی را به درستی اندازه گیری نخواهد کرد و اگر یک آزمون چیزی را به درستی اندازه گیری نکند هیچ اطلاعات مفیدی به ما نخواهد داد.پس برای اینکه یک آزمون روا باشد باید نخست پایا باشد.یعنی پایایی شرط روایی است،اما روایی برای پایایی ضروری نیست.(مومنی، ۱۳۸۶ ).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳- ۷ روش تجزیه و تحلیل داده‎ها:
در این تحقیق از ۲ نرم افزار SPSS ‎، LISREL ‎استفاده شده است.ابتدا برای بررسی و سنجش روایی پرسشنامه تحلیل ساختارهای عاملی تأییدی با بهره گرفتن از نرم افزار LISREL انجام گرفت.سپس برای بررسی چگونگی توزیع نمونه آماری از حیث متغیرهای جمعیت شناختی چون( جنسیت، سن، میزان تحصیلات،شغل، درآمد متوسط ،متوسط استفاده ماهانه از خدمات بانکی، متوسط تجربه کار با خدمات اینترنتی بانک) و ابعاد متغیرهای مستقل و وابسته از نمودارهای هیستوگرام و نمودارهای فراوانی استفاده شد. سپس به منظور بررسی فرضیه‎ها از تکنیک معادلات ساختاری و تحلیل مسیر استفاده شد. در پایان برای ارائه یک مدل (برگرفته از مدل مفهومی‎تحقیق)از نرم افزار LISREL استفاده گردید.
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل
داده‎ها
۴ – ۱ مقدمه:
تجزیه و تحلیل داده‎ها به منظور بررسی صحت و سقم فرضیه‎ها برای هر نوع تحقیق، از اهمیت خاصی برخوردار است.داده‎های خام با بهره گرفتن از فنون آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار می‎گیرند و پس از پردازش به شکل اطلاعات در اختیار استفاده کنندگان قرار می‎گیرند .برای تجزیه و تحلیل داده‎ها و اطلاعات، مطابق اهداف ارائه شده،ابتدا میزان و یا مقدار هر متغیر بر اساس داده‎ها و امتیازات حاصل از پرسشنامه مشخص شد.سپس توصیف اطلاعات حاصل شده در قالب جداول و نمودارهای توصیفی،دیدگاه کلی از چگونگی توزیع آن‎ها را ایجاد نموده که می‎تواند در چگونگی استفاده از الگو‎های آماری گوناگون کمک نماید. در گام بعدی به آزمون فرضیه‎های تحقیق پرداخته شد ودر نهایت با جمع بندی وتجزیه و تحلیل اطلاعات خاتمه یافت. کلیۀ این تجزیه و تحلیل‎ها به وسیلۀ نرم افزار spss 20 و LISREL 8.54 ‎انجام گردیده است.
۴-۲ توصیف ویژگی‎های جمعیت شناختی پاسخ دهندگان:
توصیف متغیرجنسیت پاسخ دهندگان
جدول ۴ – ۱) توصیف متغیر جنسیت پاسخ دهندگان

فراوانی

درصد

زن

۱۰۲

۵۱

همانگونه که مسلم است هدف از عقد رهن استیفای طلب از عین مرهونه در صورت اعسار یا خودداری راهن از ادای دین در موعد مقرر است و شیوه مرسوم استیفای طلب مرتهن از راه فروش عین مرهون می باشد، لیکن مرتهن خود به طور مستقیم نمی تواند اقدام به فروش عین مرهون کند، چرا که راهن مالک عین است و به او بیش از حق وثیقه نداده است.
۲-حق تقدم نسبت به سایر غرما
به اتفاق فقهای امامیه، مرتهن از دیگر طلبکاران به استیفای حق از مورد رهن ، مقدم است و در این مورد فرقی نمی کند زنده بوده و به علت ورشکستگی محجور شده باشد یا فوت کرده و اموالش کمتر از دیونش باشد، چرا که حق تقدم مرتهم بر سایر طلبکاران علت تشریع رهن است واستیثاق جز با تقدم مرتهن بر سایر غرما حاصل نمی گردد.ماده ۷۸۰ ق.م در این زمینه مقرر می دارد که« برای استیفاء طلب خود از قیمت رهن، مرتهن بر هر طلبکار دیگری رجحان خواهد داشت.» زیرا حق عینی که مرتهن در مال مرهون دارد این امر را ایجاب می کند و درصورتی که مال مرهون به قیمتی بیش از طلب مرتهن فروخته شود، طبق ماده ی ۷۸۱ ق.م، مازاد مال مالک آن است. و اگر حاصل فروش کمتر باشد مرتهن برای نقیصه با سایر غرماء شریک می شود.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۳-منع مرتهن از انتفاع و تصرف در عین مرهون
در خصوص حدود اختیارات مرتهن در تصرف در مال مرهونه میتوان بیان داشت که، مرتهن مطلقاً از تصرف در رهن ممنوع می باشد مگر به اذن راهن، زیرا مرتهن مالک عین مرهون نیست و صرف رهن بودن آن، مستلزم جواز تصرف در آن نمی باشد، در صورت تصرف، مرتهن نسبت به عین مرهونه ضامن است.
قانونگذار در مورد تصرفات مرتهن در عین مرهونه سکوت کرده است و شاید سکوت آن، به این دلیل باشد که فضولی بودن تصرفات مرتهن را امری بدیهی تلقی کرده و لذا مشمول مقررات مربوط به معاملات فضولی دانسته است.
در مورد انتفاع مرتهن از عین مرهونه نیز نظر مشهور فقهای امامیه و خصوصاً متأخرین از جمله امام خمینی، عدم جواز انتفاع مرتهن از عین مرهون است ودر صورت انتفاع ضامن اجرت المثل می باشد، چرا که از مال غیر بدون اجازه منتفع شده است.( امام خمینی، بی تا، ۳/ ۱۳ – موسوی بجنوردی، ۱۴۱۳، ۳۸).
۴-حفظ و استرداد عین مرهونه
عین مرهونه در دست مرتهن امانت مالکیه است، زیرا مرتهن از طرف مالک مأذون بر تسلط یافتن بر عین مرهون است. بنابراین مسئولیت مرتهن در حفظ و نگهداری آن مسئولیت امین است، ماده ی ۷۸۹ ق م در این زمینه مقرر میدارد که :« رهن در ید مرتهن امانت محسوب است و بنابراین مرتهن مسئول تلف یا ناقص شدن آن نخواهد بود مگر در صورت تقصیر.» بنابراین، از آنجا که ید مرتهن نسبت به عین مرهون ید امانی، است، در صورتی که بدون تعدی یا تفریط در دست مرتهن تلف شود یا معیوب گردد، ضامن نخواهد بود. همچنین اگر مرتهن از طرف راهن مجاز در تصرف خاصی بوده باشد و از آن مقدار تعدی کند،ضامن است. مطلب دیگر که از این ماده بدست می آید این است که بر مرتهن واجب است که به هنگام انتهای رهن و مطالبه ی راهن، عین مرهونه را بازگرداند. تا حدی که عدم بازگرداندن آن یا کوتاهی در بازگرداندن آن به راهن، موجب ضمان او می گردد.
بخش دوم
تحلیل ماهیت و امکان سنجی رهن اموال اعتباری(پول و سهام شرکتها)
در این بخش ما ابتدا در فصل اول ضمن تحلیل ماهیت سهام و سهم الشرکه به امکان سنجی رهن آنها میپردازیم و سپس در فصل دوم به تحلیل ماهیت و امکان سنجی رهن پول میپردازیم.
فصل اول: تحلیل ماهیت و امکان سنجی رهن سهام و سهم الشرکه
در این فصل ما به تحلیل ماهیت و امکان سنجی رهن سهام و سهم الشرکه میپردازیم. در خصوص ماهیت سهام میتوان گفت که، سهام با توجه معنای مال که بیان می نماییم مال محسوب میشود اما جزء اموال غیر مادی است هر چند در این خصوص بین حقوقدانان اتفاق نظر وجود ندارد. همچنین در مورد ماهیت آنها نیز اختلاف نظر وجود دارد و برخی سهام را حق عینی دانسته و برخی نیز آنرا حق دینی دانسته و بعضی برای آن ماهیت مستقل قائلند. که ما در فصل اول به تحلیل دیدگاه های آنان میپردازیم. و در فصل دوم به امکان سنجی رهن سهام و سهم الشرکه پرداخته و دلایل قائلین به صحت و همچنین بطلان رهن آنها را مورد بررسی قرار میدهیم .
مبحث اول: تحلیل حقوقی ماهیت سهام و سهم الشرکه
برای بحث در خصوص اینکه آیا سهام شرکتها و پول قابلیت به رهن گذاشتن را دارد و اینکه دارای شرایط و خصوصیات مورد نظر قانون گذار است یا خیر، ابتدا باید ماهیت آنها روشن شود و برای روشن شدن شدن ماهیتشان لازم است که خصوصیات آنها بیان شود.. لذا در این مبحث ضمن بیان ویژگیهای سهام ، به تحلیل ماهیت آن میپردازیم و دیدگاه حقوقدانان را در خصوص آن بیان میکنیم.
گفتار اول: خصوصیات سهام
منظور از خصوصیات سهام این است که آیا سهام شرکتهای تجاری مال محسوب می شود یا خیر ؟ و در صورت مال بودن با توجه به اینکه مال اقسام مختلفی دارد، سهام در زمره ی کدام یک از اقسام مال است؟
الف- مال بودن سهام
برای این که مشخص کنیم که آیا سهام مال است یا خیر، ابتدا باید مفهوم مال را بیان کنیم.
واژه مال اگر چه در مواد متعددی از قانون مدنی به کار رفته است ولی قانونگذار تعریفی از مال ارائه نکرده است و شاید علت این امر آن بوده است که آن را به مفهوم لغوی یا عرفی واگذار کرده است، ما ابتدا مفهوم لغوی مال و سپس دیدگاه فقها و اقتصاد دانان و حقوق دانان را در مورد آن ذکر می کنیم.
۱: معنای مال
۱-۱: معنای لغوی مال
برخی نویسندگان در واقع تعریفی برای مال ارائه نکرده و آنرا به عرف واگذار نموده اند، چنانکه فیومی در تعریف مال می نویسد:« المال معروف، فقول الفقیهان: ما یتمول ای یعد مالاً فی العرف» ( فیومی،بی تا،۸۰۶). یعنی مال مفهومی شناخته شده است و منظور فقیهان در عبارت« ما یتمول» چیزی است که در عرف مال نامیده می شود.
برخی نویسندگان نیز معتقدند که مال نیاز به تعریف ندارد چنانکه ابن منظور می نویسد:« مال چیز معلوم است و به تعریف نیاز ندارد و آن عبارت است از چیزهایی که مالک آن باشی»( ابن منظور، بی تا، ۱۱/ ۶۳۶).
برخی گفته اند مال از ماده ی « مول» به معنای تمایل و کشش است و در واقع مال چیزی است که طبع انسان به آن متمایل است. البته یکی از نویسندگان معتقدند که مال مشتق از مول نبوده و ریشه ی عربی ندارد، بلکه مال معرب لغت Malon یونانی است و ربطی به لغت « میل » ندارد( جعفری لنگرودی، ۱۳۸۱، ۴/ ۳۱۲۶). نویسنده ی یاد شده دلیلی بر اینکه مال ریشه ی عربی ندارد بیان نکرده است، البته به نظر می رسد تردیدی در عربی بودن آن نمی باشد، زیرا این واژه در منابع فقهی در موارد متعددی به کار رفته و موضوع بحث های فراوانی بوده است و قانونگذار نیز در مواد متعددی از قانون مدنی از قبیل مواد ۸و ۱۱ و … واژه ی « اموال» را که واژه ای جمع و عربی است را به کار برده است.
برخی مفهوم مال را از عناوین انتزاعی می دانند( یوسفی، ۱۳۷۷، ۷۳ – مطهری، ۱۳۷۹، ۱۳۰).
یکی دیگر از نویسندگان در تعرف مال بیان می کند:« مال در اصل طلا و نقره است که به تملیک در می آید، سپس بر اعیان خارجی که به دست می آید و ملک افراد می شود مال گفته می شود»( الطریحی، ۱۳۸۰، ۵/ ۴۷۵).
۲-۱: مال از دیدگاه حقوقدانان
دکتر کاتوزیان در تعریف مال نوشته اند:« از نظر حقوقی به چیزی مال می گویند که دارای دو شرط اساسی باشد:
مفید باشد و نیازی را برآورد، خواه آن نیاز مادی باشد یا معنوی.
قابل اختصاص یافتن به شخص یا ملت معین باشد.
اشیایی مانند دریاهای آزاد و هوا و خورشید، از ضروریترین وسایل زندگی است، ولی چون هیچکس نمیتواند، نسبت به آنها ادعای مالکیت انحصاری کند مال محسوب نمی شود.( کاتوزیان، ۱۳۸۵، ۹).
ایشان در خصوص قلمرو شمول مال می نویسند : « در گذشته واژه ی « مال » ویژه کالای مادی بود ولی پیشرفتهای زندگی کنونی ، به تدریج آن را از این معنی محدود و ابتدایی خارج ساخته است ؛ چندان که امروزه ، به تمام عناصر گوناگون دارائی (مانند زمین و اموال منقول و مطالبات و حقوق مالی وحتی حق تألیف واختراع و سرقفلی ) نیز مال گفته می شود».( همان، ۹ – کاتوزیان، ۱۳۷۶، ۲/ ۱۶۰).
دکتر امامی نیز در تعریف مال می نویسد:« مال در اصطلاح حقوقی به چیزی گفته می شود که بتواند مورد داد و ستد قرار گیرد و از نظر اقتصادی، ارزش مبادله را داشته باشد»( امامی، ۱۳۴۰، ۱/ ۱۹).
۳-۱: مال از دیدگاه فقها
فقها در تعریف مال از هر دو شرطی که دکتر کاتوزیان در فوق بیان کردند به تفصیل بحث کرده اند و چنانچه چیزی یکی از دو شرط یاد شده را نداشته باشد، آنرا مال ندانسته و در نتیجه خرید و فروش آن را ممنوع می دانند( امام خمینی، ۱۴۱۵، ۳/ ۳).- خویی، ۱۳۷۱، ۱/ ۱۹۲).
دیدگاه فقها درباره ی مال را از مباحث پیرامون بیع و معامله می توان فهمید، آنها معتقدند که چیزی که مالی برای آن پرداخت می شود ، ناگزیر باید ارزش و مالیت داشته باشد.
علامه حلی در این خصوص معتقدند: معامله ی چیزی که هیچ سودی ندارد مانند، یک یا دو دانه گندم، درست نیست، زیرا چنین چیزی مال شمرده نمی شود تا در برابرش مال پرداخت( علامه حلی، بی تا، ۱/ ۴۶۵).
شیخ طوسی نیز معتقدند:« اگر(مبیع) از چیزهایی باشد که هیچگونه سودی از آن برده نمی شود، مانند: شیر، گرگ و حشرات، داد و ستد آن درست نیست و در این هیچ اختلاف نظری بین فقها وجود ندارد( شیخ طوسی، ۱۴۱۷، ۳/ ۹۰).
امام خمینی مالیت را یک اعتبار عقلایی می دانند که از چیزها به دلیل میل و رغبت انسان به آنها انتزاع می شود مثلاً در یک مورد در خصوص مالیت نوشته اند:« اعتبار مالیت در اشیاء فقط برای آن است که مورد رغبت واقع می شوند، پس اگر چیزی به دلیل نداشتن خاصیت، یا سود و یا به دلیل فراوان بودنش، مورد رغبت قرار نگیرد، مالیت پیدا نمی کند و عقلا درباره ی آن مالیت اعتبار نمی کنند، پس مالیت پیرو رغبت، و کشش افراد به اشیا است»( امام خمینی، المکاسب المحرمه،۱/۱۶۴).
برخی دیگر از فقها مال را چیزی می دانند که منفعت عقلایی داشته باشد، یعنی هر چیزی که دارای منفعت عقلایی باشد، که شرع آن را حلال شمرد، اگر چه خیلی کم و نادر باشد، داد و ستدش درست است و مال شمرده می شود.
صاحب جواهر می نویسند:« فلا یصح بیع مالا منفعه معتدا بها غالباً». معامله ی چیزی که سود توجه کردنی ندارد درست نیست( نجفی، ۱۳۹۷، ۲۴/ ۳۴۳).
شیخ انصاری نیز در این خصوص معتقدند : « در هر کدام از داده و ستانده شده در خرید و فروش، مال بودن شرط است، زیرا بیع در لغت، همان داد و ستد مال در برابر مال معنی می شود؛ بنابراین داد و ستد چیزی که سود عقلایی حلال در نزد شارع ندارد درست نیست. زیرا اگر سود عقلایی نداشته باشد، عرف آنرا مال نمی شمرد»( انصاری، ۱۳۸۲، ۱۶۱).
نکته ای که توجه به آن لازم است این است که گاه شارع مقدس به خاطر برخی مصالح اجتماعی یا فردی،خرید و فروش برخی اشیاء را ممنوع می کند؛ اگر چه این اشیاء نزد عرف، مال محسوب می شود و حتی مورد داد و ستد نیز قرار می گیرد، علت منع به نظر فقیهان یا این است که هیچ نفعی در آن وجود ندارد یا به رغم وجود منفعت، ضررهای آن بیش از منافع آن است، مثل شراب و خوک، البته دراین که این اشیا مال هستند یا نه و آیا شارع با منع خود مالیت را از آنها سلب می نماید، یا تنها آثار مالیت را بر آنها مترتب نمی کند، در بین فقیهان دو دیدگاه وجود دارد: برخی از فقیهان معتقدند، به رغم این ممنوعیت، این اشیاء به نظر عرف، مال محسوب می شوند و به طور کلی در حیطه ی قدرت شارع نیست که مالیت را از آنها سلب نماید.( امام خمینی،۱۴۱۵، ۳/ ۵).
بعضی فقیهان را عقیده بر این است که با منع شارع، این اشیاء از مالیت افتاده و دیگر مال محسوب نمی شوند، تا موضوع معامله و خرید و فروش قرار گیرند( حکیم، بی تا، ۳ – خویی، ۱۳۷۱، ۴).
پرسشی که در اینجا مطرح است که اگر برای تحقق مال، قابلیت انتفاع در شیء شرط است، آیا این انتفاع باید فعلیت داشته باشد یا انتفاع بالقوه نیز کفایت می کند؟
با مطالعه ی نظر فقیهان روشن می شود، آنچه شرط تحقق مالیت در مال است، صرف استفاده و انتفاع است؛ اعم از آنکه این انتفاع فعلیت داشته باشد یا بالقوه قابلیت انتفاع را داشته باشد( حسینی عاملی، ۱۴۱۳، ۴/ ۴۷).
۴-۱: مال از دیدگاه اقتصاد دانان
اقتصاد دانان مال را چیزی می دانند که افزون بر دارا بودن مطلوبیت برای عرف و عقلا، دارای صفت کم یابی نسبی نیز باشد( یوسفی، پیشین،۷۲).
دیدگاه اقتصاد دانان درباره ی مال را می توان از میان نظریاتشان در بیان قیمت کالاهای تولیدی برگرفت، برخی از آنان مال را چیزی می دانند که در تولید یا به دست آوردنش، هزینه ای شده باشد؛ آدام اسمیت، مال را در جوامع ابتدایی چیزی می داند که در تولید با به دست آوردنش، کاری شده باشد؛ و در نظام جوامع سرمایه داری، سود و اجاره را در مال بدون ارزش اشیاء تأثیر می گذارد.( همان ، ۸۳).
حال با توجه به روشن شدن مفهوم مال به این نکته میپردازیم که آیا میتوان سهام را مال دانست یا خیر؟