ماده ۱۲۰۲ق.م. تقدم اقارب در خط عمودی نزولی را نسبت به اقارب در خط عمودی صعودی بیان کرده و مقرر نموده است: اگر اقارب واجب‌النفقه متعدد باشند و منفق نتواند نفقه همه آنها را بدهد، اقارب در خط عمودی نزولی، مقدم بر اقارب در خط عمودی صعودی خواهند بود. – مثل اینکه، کسی دارای پدر و فرزند است، که هر دو مستحق نفقه‌اند. اما، او قادر به پرداخت نفقه هر دو نیست. در این صورت پرداخت خرجی فرزند بر نفقه پدر، اولویت دارد.
راجع به مادّه ۱۲۰۳ق.م. ، و ویژگی نفقه زوجه و اولویت نفقه وی بر سایر افراد واجب‌النفقه در بخش گذشته، مفصلاً بحث کردیم، همچنین به احکام مندرج در ماده ۱۲۰۵ق.م. که هم زوجه و هم اقارب را در برمی‌گیرد، صرف‌نظر از بررسی‌هایی که در بخش قبلی نمودیم، در این بخش هم مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد و در جای خود، ماده ۱۲۰۶ این قانون را در مورد نفقه آینده اقارب، تحلیل می‌نماییم.
در ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده (ق.ح.خ.) مصوب سال ۱۳۵۳ نیز آمده است؛ در کلیه مواردی که گواهی عدم امکان سازش صادر می‌شود، دادگاه ترتیب نگاهداری اطفال و میزان نفقه ایام و عدّه … را معیّن می‌کند و اگر قرار شود فرزندان نزد مادر یا شخص دیگری بمانند، ترتیب نگاهداری و میزان هزینه آنان را مشخص می کند. به علاوه، دادگاه مبلغی را که باید از عواید یا دارائی مرد یا زن یا هر دو برای هر فرزند استیفاء گردد تعیین و طریقه اطمینان‌بخشی برای پرداخت آن مقرر می‌کند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

طبق تبصره ۲ ماده ۱۲ق.ح.خ.، پرداخت نفقه قانونی زوجه و اولاد بر سایر دیون مقدم است. و – این اولویت در قانون مدنی دیده نمی‌شود. زیرا، در آن (ماده ۱۲۰۶ق.م.)، تنها طلب زن بابت نفقه طلب ممتاز تلقی می‌شود و در صورت اعسار یا ورشکستگی شوهر، زن مقدم بر غرما است. بنابراین، تبصره مزبور نوعی تقدم و ویژگی برای نفقه اولاد به حساب می‌آید که حتی نسبت به نفقه سایر نزدیکان نیز امتیاز محسوب می‌شود.
راجع به حضانت و هزینه فرزندان صغیر که پدرانشان به مقام والای شهادت رسیده و یا فوت شده باشند، قانون واگذاری حق حضانت فرزندان صغیر یا محجور به مادران آنها (مصوب ۶/۵/۱۳۶۴)، مواردی را پیش‌بینی نموده که با بحث ما ارتباط پیدا خواهد نمود. در این ماده واحده که دارای ۴ تبصره می‌باشد، آمده است: حضانت فرزندان صغیر یا محجوری که پدرانشان به مقام والای شهادت رسیده یا فوت شده باشند با مادران آنها خواهد بود و هزینه متعارف زندگی این فرزندان چنانچه از اموال خودشان باشد در اختیار ولی شرعی است و اگر از طریق بودجه دولت یا از بنیاد شهید پرداخت می‌شود در اختیار مادرانشان قرار می‌گیرد مگر آنکه دادگاه صالح در موارد ادعای عدم صلاحیت مادر حکم به عدم صلاحیت بکند. تبصره ۳ این ماده واحده مقرر نموده: حدود هزینه متعارف توسط دادگاه معیّن و به مادر یا نماینده قانونی او پرداخت خواهد شد. بدین ترتیب، دادگاه برای تعیین و صدور حکم هزینه متعارف زندگی فرزندان مزبور، ابتدا موضوع را قاعدتاً به کارشناس نفقه ارجاع و کارشناس هزینه متعارف را تعیین و اعلام خواهد نمود و سپس براساس آن، دادگاه حکم مقتضی صادر می‌کند.
الزام خویشاوندان به انفاق
تنها خویشاوندان عمودی ملزم به انفاق یکدیگرند، اعم از صعودی و نزولی، یعنی اولاد و ابوین و اجداد، به شرحی که ذیلاً بیان خواهد شد. اما خویشاوندان اطراف، مانند برادر، خواهر، عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آنها، از چنین حقی برخوردار نیستند، و این قول اتفاقی امامیه است؛ زیرا در این زمینه روایات بسیاری از طرق اهل بیت(ع) وارد شده است.^[۷۶]
البته انفاق به خویشاوندان اطراف، به ویژه برادر و خواهر از باب صله رحم، امری است پسندیده و مورد سفارش بزرگان دین ولی همانند انفاق خویشان در خط عمودی امری الزامی نیست بلکه امری است مستحب.^[۷۷]
نفقه اولاد
نفقه اولاد بر عهده پدر است، پس از فوت پدر یا عدم قدرت او به عهده اجداد پدری است با رعایت الاقرب فالاقرب. در صورت نبودن پدر یا اجداد پدری و یا عدم قدرت آنها نفقه بر عهده مادر است. هر گاه مادر هم زنده و یا قادر به انفاق نباشد، با رعایت الاقرب فالاقرب به عهده اجداد و جدات مادری و جدات پدری واجب النفقه است. و اگر چند نفر از اجداد و جدات مزبور از حیث درجه اقربیت، مساوی باشند، نفقه را باید به حصه متساوی تأدیه کنند. (ماده ۱۱۹۹ق.م).
با توجه به ماده فوق، مطالب ذیل از آن استفاده می‌شود:
الف: نفقه اولاد بر عهده پدر است: مقصود از اولاد در ماده فوق کسانی هستند که از شخص بلاواسطه متولد شده‌اند خواه ذکور باشند یا اناث. البته همان گونه که در فصل بعد متذکر می‌شویم، شرط لزوم انفاق فقر منفق علیه است، لذا اگر اولاد هر چند صغیر باشد از خود مالی داشته باشد بر منفق لازم نیست که نفقه‌اش را بپردازد، لذا بر ولی یا وصی یا قیم است که از مال صغیر، خرجش را تأمین نمایند.
ب: در نبودن پدر یا عدم قدرت او، نفقه بر عهده اجداد پدری است. مقصود از اینکه اجداد موظف به پرداخت نفقه‌اند این نیست که همه به نحو مساوی می‌باشند، بلکه الاقرب فالاقرب هر کدام که نزدیکتر به فرزند است بر او لازم است بپردازد.
ج: در نبودن پدر و اجداد پدری یا عدم قدرت آنان، نفقه به عهده مادر است.
د: در نبودن مادر یا عدم قدرت او، به عهده اجداد و جدات مادری و جدات پدری می‌باشد. البته در اینجا نیز الاقرب فالاقرب مراعات می‌شود و در صورت تساوی رتبه بالسویه می‌پردازند.
نفقه ابوین و اجداد
نفقه ابوین با رعایت الاقرب فالاقرب به عهده اولاد و اولادِ اولاد است (ماده ۱۲۰۰ق.م). مقصود از ابوین در ماده فوق پدر و مادر است. و اولاد هم اعم از پسر و دختر است و مقصود از الاقرب فالاقرب این است که تا فرزندان بلاواسطه هستند و توان انفاق نسبت به پدر و مادر را دارند، نوبت به اولادِ اولاد نمی‌رسد، ولی اگر اولاد فوت نماید و یا قادر بر انفاق پدر و مادرش نباشد بر اولادِ اولاد است که نفقه جد و جده‌اش را بپردازد.
با مراجعه به کتب فقهی^[۷۸] نظر فقها این است که پدر و مادر و اولاد نسبت به منفق از نسبت مساوی برخوردارند، لذا حکم واحد دارند. بنابراین اگر منفق مقدار غذا و طعام که دارد برای پدر و مادر و اولاد کافی نیست، باید قرعه بزند، به نام هر که افتاد به او بپردازد، پدر و مادر یا اولاد.
و یا اگر ممکن است بینشان به طور تساوی تقسیم نماید هر چند که آنها را کفاف ندهد. بنابراین ماده ۱۲۰۲ مطابق با نظر فقهای امامیه نیست، زیرا طبق نظر فقها اولاد و ابوین متساوی‌اند و تقدم اولاد بر ابوین وجهی ندارد.
ترتیب در انفاق
در صورت بودن زوجه و یک یا چند نفر واجب النفقه دیگر، زوجه مقدم بر سایرین خواهد بود (ماده ۱۲۰۳ ق.م).
قبل از هر کس انسان ملزم به انفاق به نفس خود می‌باشد و سپس الزام به انفاق زوجه و سپس اقارب دارد. بنابراین اگر کسی تنها به مقدار نفقه یک نفر را داراست، خود بر همه مقدم است و اگر بیش از مخارج نفس خود دارد، زوجه بر دیگران مقدم است و اگر بیش از مقدار مخارج خود و زوجه دارد، اولاد و ابوین در یک طبقه قرار دارند و سپس اولادِ اولاد و اجداد در طبقه‌ بعدی قرار می‌گیرند (جواهر الکلام، ج۳۱، ص ۳۶۵).
مراجعه به محکمه برای دریافت نفقه
همان گونه که در اول مبحث متذکر شدیم، مسئله انفاق یک مسئله اخلاقی نیست که هیچ پشتوانه قانونی نداشته باشد بلکه از قوانین آمره و الزامی است، به طوری که اگر منفق در پرداخت نفقه کوتاهی نماید، منفق علیه حق مراجعه به محکمه را داشته و حاکم، منفق را الزام به انفاق خواهد کرد.^[۷۹] چنانچه در ماده ۱۲۰۵ ق.م. می‌گوید: «واجب النفقه اعم از زوجه و اقارب، می‌تواند برای مطالبه نفقه خود به محکمه رجوع کند».
نفقه زوجه بر عهده زوج دین است نه نفقه اقارب
زوجه در هر حال می‌تواند برای نفقه زمان گذشته خود اقامه دعوی نماید و طلب او از بابت نفقه مزبور طلب ممتاز بوده و در صورت افلاس یا ورشکستگی شوهر، زن مقدم بر غرما خواهد بود ولی اقارب فقط نسبت به آتیه می‌توانند مطالبه نفقه نمایند.(ماده ۱۲۰۶ ق.م).
از ماده فوق چند مطلب استفاده می‌شود:
الف: هر گاه زوج مدتی نفقه زوجه را نپردازد، زوجه می‌تواند به دادگاه مراجعه کرده، هم نفقه گذشته را طلب کند و هم الزام زوج را نسبت به ادای نفقه آینده بخواهد یعنی زوجه مالک نفقه خود می‌باشد و در صورت نپرداختن زوج، در ذمه او دین خواهد بود.^[۸۰]
ب: اگر زوج مفلس یا ورشکسته شود دینی که زوجه بر ذمه زوج دارد، غیر از دین غرماست، یعنی زوجه همسطح با طلبکاران دیگر نیست که به نسبت مال مدیون و طلبی که دارد، سهمی از آن را بردارد، بلکه قبل از تقسیم اموال زوج مفلس و ورشکسته بین غرما، باید طلبکاری زوجه را به نحو تمام و کمال بپردازند.
ج: اقارب در این مسئله مثل زوجه نیستند لذا اگر فرزندی مدتی خرج پدر و مادر را نداد، ابوین نمی‌توانند در محکمه مطالبه نفقات گذشته را نماینده کلیه می‌توانند الزام فرزند را به انفاق در زمان آینده از حاکم مطالبه کنند.^[۸۱]
اجزاء نفقه نزدیکان
مسکن
در بحث راجع به مفهوم نفقه نزدیکان گفتیم که قانون مدنی در ماده ۱۲۰۴ مقرر نموده: نفقه اقارب عبارت است از مسکن و البسه و غذا و اثاث‌البیت به قدر رفع حاجت با در نظر گرفتن درجه استطاعت منفق. بنابراین، اولین مصداق نفقه اقارب که مهم‌ترین و پرهزینه‌ترین نیاز و اجزاء نفقه هم محسوب می‌شود، مسکن است. قبل از پرداختن به این جزء از نفقه خویشان، مناسبت دارد، مقایسه‌ای اجمالی بین نفقه زن و نزدیکان داشته باشیم. با قیاس تعریف نفقه اقارب با تعریف مربوط به نفقه زن، تا حدود زیادی، به تفاوت‌های فی‌مابین این دو نوع نفقه، آشنا می‌شویم. اینک ماده ۱۲۰۴ق.م. درخصوص نفقه اقارب را با ماده۱۱۰۷ق.م. در برابر یکدیگر قرار می‌دهیم. به نص ماده ۱۲۰۴ق.م. آگاه شدیم و برای یاد‌آوری می‌گوییم، ماده ۱۱۰۷ق.م. مقرر کرده است: نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض – بدین ترتیب، به وسعت دامنه نفقه زن نسبت به نفقه خویشاوندان پی می‌بریم و به چند اختلاف عمده در ارکان این دو نوع نفقه آشنا می‌شویم. نخست اینکه، در نفقه زن، همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن وجود دارد. ولی نفقه اقارب، محدود و به قدر رفع حاجت است. دوم اینکه، در نفقه زوجه هزینه‌های درمانی و بهداشتی صراحتاً ذکر شده، حال آنکه، در مورد خویشان، حداکثر با تفسیر موسع به نفع نزدیکان، شاید بتوانیم این هزینه‌ها را جزء نفقه اقارب بیاوریم. سوم آنکه، در نفقه زن، خادم (در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض)، پیش‌بینی شده، در صورتی که در نفقه خویشان، چنین جزئی از نفقه دیده نمی‌شود. چهارم اینکه، نفقه اقارب با درنظر گرفتن استطاعت انفاق‌کننده است. اما، در نفقه زن، وضعیت گیرنده نفقه یعنی زن ملاک عمل قرار دارد. البته اختلاف این دو نوع نفقه، محدود به موارد یادشده نیست. و با مراجعه به مواد دیگر قانون مدنی، اختلافات دیگری نیز می‌توان یافت. در هرحال، موارد احصاء شده و نمونه در هر دو قسم، یکی است که مورد نخست آن، اینک مورد بحث ما است.
به مسائلی که راجع به مسکن زن به عنوان نخستین جزء از موارد نفقه، در بحث مربوطه، پرداختیم، عمدتاً برای مسکن و سرپناه اقارب نیز مطرح است. مثل اینکه مسکن و اموالی که با بهره گرفتن از آنها، مال همچنان مدت‌های زیادی باقی می‌ماند، نفقه دادن، به معنای تملیک نیست و نفقه گیرنده، فقط حق استفاده از آن را دارد یا هیچ ضرورتی ندارد که مسکن ملک منفق باشد. بلکه، نفقه‌دهنده می‌تواند آن را اجاره کند و یا به نحو دیگری، تنها در حد رفع نیاز اقارب و ملائت و توانایی خود منزل را تهیه و در اختیار آنان قرار دهد. بنابراین، اقارب، نمی‌توانند نفقه‌دهنده را به پرداخت مبلغی پول بابت مسکن مجبور نمایند. یعنی شیوه انتخاب تأمین نفقه از جمله مسکن را منفق تعیین می‌کند، نه خویشان. زیرا، معمولاً نفقه دهنده تأمین هزینه خود، همسر و فرزند را هم به عهده دارد و قانوناً این افراد، بر اقارب دیگر تقدم دارند. بدین ترتیب، وقتی منفق، تکلیف به تأمین مسکن سایر نزدیکان هم دارد و اگر بعد از پرداخت هزینه افراد مزبور، قادر باشد نفقه خویشان دیگر خود را هم به مقدار احتیاج آنان رفع نماید باید شیوه انتخاب را خود تعیین کند، وانگهی، هرگاه این توان را به طور کامل ندارد، یعنی نمی‌تواند همه نیازهای آنان را برآورده کند، به هر مقداری که پس از وضع نفقه خود، زن و فرزندانش، باقی می‌ماند، باید به اقارب و دیگر خویشان مستحق بدهد. (مستنبط از مواد ۱۲۰۲ و ۱۲۰۳ق.م.) به علاوه، نباید شیوه انتخاب تأمین نفقه و در اینجا مسکن را هم به نفقه گیرنده واگذار نمود. مع‌ذلک، گفته شده، در نفقه اقارب نیز باید رعایت وضعیت اجتماعی اقارب بشود و ماده ۱۲۰۴ق.م. هم خلاف آن را نمی‌رساند. زیرا، منافات ندارد که نفقه اقارب به مقدار رفع حاجت باشد، ولی در همان مقدار وضعیت اجتماعی اقارب در نظر گرفته شود، مثلاً هرگاه پدری از مردمان آبرومند محل خود می‌باشد و سالها حیثیات خود را در جامعه آن گونه که معمول می‌باشد حفظ کرده است، با در نظر گرفتن زندگانی گذشته او، پسر باید احتیاجات او را بدهد . در هر حال چون فرزندان معمولاً با پدر و مادر زندگی می‌کنند (مگر در صورت حدوث طلاق و غیره که فرزند با منفق در یک جا ممکن است زندگی نکند)، تأمین مسکن فرزندان چندان معظلی را برای پدر پیش نخواهد آورد. زیرا مسکنی که مرد برای خود و همسرش تهیه کرده، فرزندان نیز در همان منزل ساکن می‌شوند. اما مشکل در آنجا پیش می‌آید که منفق ناگزیر است برای اقارب منزل جداگانه‌‌ای تهیه نماید. مثل اینکه، زوجه حاضر نباشد با پدر و مادرشوهر، در یک مسکن زندگی کند یا بر اثر مفارقت و طلاق پدر و مادر، فرزندان قبول نکنند با نامادری به راحتی زندگی نمایند. که در اینجا، به ناچار تهیه مسکن نزدیکان به قدر رفع حاجت آنها، با در نظر گرفتن استطاعت منفق و وضع زندگانی شخصی او خواهد بود. ^[۸۲]
البسه
دومین جزئی از نفقه که در تعریف نفقه اقارب احصاء گردیده، لباس است. امروزه پوشاک فرزندان تحت تکفل پدر، هزینه قابل توجهی را به او که تکلیف قانونی برای تهیه لباس اقارب دارد، تحمیل می‌کند. زیرا، هرچند قانوناً پدر به اندازه نیاز فرزندان و میزان توانایی مالی خود، ملزم به انفاق است. اما، عرف حاکم بر جامعه کنونی (مثلاً در شهر تهران) موجب گردیده، حتی در این قسم از نفقه، منفق، فرزندان را بر خود ترجیح دهد و اگر برای خویش در حد ضرورت لباس تهیه می‌کند، معمولاً برای فرزندان، به دلخواه آنان که چه بسا بیشتر از رفع نیاز اولاد و حتی بالاتر از استطاعت پدر است، البسه خریداری می‌شود.
در مورد نحوه مالکیت اقارب بر پوشاک، به یاد می‌آوریم که ملاک کلی در نفقه زن این بود که در اموال مصرف‌شدنی چون حق انتفاع را نمی‌توانستیم از مالکیت جدا کنیم، پس در این موارد قائل به مالکیت گیرنده بودیم. اما، در خصوص اموالی که با انتفاع از آنها، مال از بین نمی‌رفت مانند مسکن و لباس و اثاث منزل، تمایل به حق انتفاع نفقه گیرنده بیشتر بود. در اینجا نیز با اندک تفاوت، تقریباً وضع چنین است.
با این حال باید دید اراده منفق چه بوده؟ … اگر وی پول خرید لباس را به زوجه‌اش داده است که برای فرزندان، لباس تهیه کند، لباس تهیه یا خریداری شده، متعلق به زن نیست و حتی اگر از آن پولی که برای مصرف خاص دریافت کرده، صرفه‌جویی نموده باشد، مقدار باقی مانده از آن منفق است. زیرا، زوجه به عنوان امین، اذن استفاده از پول را آنهم در جهت مصرف در مورد معیّن داشته است. اما، آیا لباس خریداری شده برای فرزندان، متعلق به آنان است یا ملکیت آنها با پدر و حق استفاده از آن فرزندان می‌باشد؟ به نظر می‌رسد اگر وی مالک البسه بوده و آنها را به فرزندان تملیک نکرده باشد، مالکیت برای او باقی است و فرزند حق استفاده و پوشیدن لباس را دارد. چون علّت تأمین نفقه اقارب همان‌گونه که ماده ۱۲۰۴ق.م. به آن اشاره نموده رفع حاجت است. بدین ترتیب، همان‌طور که برخی از حقوقدانان گفته‌اند: در صورتی که موضوع نفقه بعد از تسلیم به مستحق آن تلف شود، خواه در اثر تقصیر گیرنده باشد یا حوادث خارجی، انفاق‌کننده ملزم است دوباره آن را تهیه کند. زیرا، چنانکه گفته شد، آنچه در تمیز استحقاق گیرنده نفقه اهمیت دارد نیاز او است نه علّت آن. به همین جهت نیز، اگر مستحق نفقه در نتیجه ارتکاب جرم یا تقصیر به نیستی کشانده شود، این دلیل از جهت استحقاق او نمی‌کاهد.
در مورد پوشاکی که پدر و مادر منفق، به عنوان نفقه دریافت می‌کنند، هرچند معمولاً نفقه‌دهنده با توجه به شخصیت، موقعیت و سن آنها، لباس را به منفق‌علیه تملیک می‌کند یا هبه می کند (ماده ۸۰۳ق.م.)، اما، چنانچه در مالکیت یا حق انتفاع لباسی که به عنوان نفقه به اقارب، خصوصاً پدر و مادر داده شده تردید به وجود آید، عرف جامعه کنونی ما حق مالکیت را نسبت به حق انتفاع ترجیح می‌دهد. هرچند از جنبه حقوقی، ملاک کلی پیش گفته در اینجا نیز صادق است و اگر منفق پوشاک را به اقارب تملیک نکرده باشد، کماکان باید معتقد باشیم، خویشان حق انتفاع از لباس را خواهند داشت و حق مالکیت نسبت به آن ندارند.
در هر حال نفقه دهنده که در چهارچوب قوانین، باید البسه خویش خود را تأمین نماید، باید به طور متعارف محل و در حد رفع نیاز و فصول سال، لباس او را به نحو مقتضی تهیه و در اختیارش قرار دهد و در این راستا آنچه شخص می‌پوشد، عنوان البسه و پوشاک پیدا می‌کند و عرفاً شامل لباس زیر، رو، کفش، جوراب و امثال آنها خواهد بود.
غذا
سومین مورد اسم برده شده در ماده ۱۲۰۴ق.م. غذا یا خوردنی و حتی نوشیدنی است. وقتی اولاد و پدر که منفق است با همدیگر زندگی می‌کنند و بر حسب عرف و عادت محل، صبحانه و نهار و شام را به نحو مقتضی، نفقه دهنده تهیه می‌کند و با یکدیگر و یا جداگانه آن را صرف می‌کنند (طبق معمول جامعه ما)، بحث خاصی مطرح نمی‌شود و نفقه دهنده بایستی قبل از وقت نیاز، نفقه آینده خویشان مستحق خود را آماده نماید تا نفقه گیرنده گرسنه نماند و با مصرف خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها، تکلیف از عهده منفق ساقط می‌شود.
در اینجا هم بحث مالکیت، یا حق انتفاع منفق‌علیه، نسبت به نفقه، قابل طرح است و برخلاف نفقه زوجه، گفته شده آنچه از بابت نفقه به اقارب داده می‌شود آنها مالک نمی‌گردند و تنها حق انتفاع از آن را دارند، اگرچه خوراکی باشد ، و علّت آن معلوم است.چون نفقه اقارب مشروط به نیازمندی نزدیکان است. بنابراین، اگر، منفق‌علیه مدتی به دلائلی (مانند رفتن به میهمانی و سربازی) از نفقه‌ای که قبلاً در اختیار او بوده است (به صورت جنس یا وجه نقد)، استفاده نکرده باشد، مالک آن مقدار از خوراکی و آشامیدنی‌ که صرفه‌جویی شده، نیست و نمی‌تواند ادعای اموالی را بنماید که به دلیل رفتن به میهمانی و غیره، نیاز به مصرف آنها را پیدا نکرده و ذخیره شده است، اما، اگر نفقه آینده که پیش او بوده، به نحوی تلف شود یا مورد سرقت قرار گیرد، منفق باید آن را جبران نماید. زیرا، منفق‌علیه به خوراکی‌ها نیاز دارد و حیات او وابسته به صرف غذا و آشامیدنی است.
اثاث‌‌البیت
قانون مدنی آخرین جزء نفقه اقارب که احصاء شده را، اثاث‌‌البیت یا وسائل خانه می‌داند. در مورد اثاث‌‌البیت نیز مانند سایر موارد نفقه اقارب، از جهت نوع و مقدار، عرف و زمان و مکان دخالت دارد. یعنی اگر زمانی، کرسی و لحاف و سماور زغالی و بخاری نفتی، دیگ و ظروف مسی و غیره جزء وسائل مورد نیاز، خانه محسوب می‌شد. امروزه خیلی از این وسائل مورد نیاز اکثر مردم شهرها نیست و وسائل دیگری مانند بخاری گازی، پتو، سماور گازی یا برقی، اجاق گاز، ظروف مدرن و یخچال و امثال آن جایگزین آنها شده است. در مورد نحوه مالکیت نفقه گیرنده، بر این اشیاء، تردیدی نیست که اثاث خانه‌ای که توسط منفق خریداری شده و درا ختیار منفق‌علیه برای استفاده (به عنوان نفقه) قرار داده شده، متعلق به منفق است و نفقه گیرنده، تنها حق استفاده از آنها را دارد. مگر اینکه، مالکیت این وسائل، به نحوی به اقارب انتقال یافته و یا اصولاً متعلق به آنان باشد.

۱۶۸۰

شکل۲-۲ روند تغییرات دما در منطقه مورد مطالعه در سال ۱۳۸۸.
شکل ۲-۳میانگین بارش ماهانه در منطقه مورد مطالعه در سال ۱۳۸۸.
۲-۳-صنعت
با توجه به وضعیت جغرافیایی طبیعی و به لحاظ قابلیت­ها و توانمندیهای بالقوه استان اصفهان، بستر مناسبی برای استقرار واحدهای کوچک و بزرگ صنعتی فراهم شده است و در حال حاضر استان اصفهان به عنوان دومین قطب صنعتی کشور پس از تهران شناخته می­ شود. از نظر خوشه­بندی صنعتی، در استان ۲۵ خوشه صنعتی اصلی وجود دارد که شامل سنگ، فرش دستباف، آجر، نساجی- فرش ماشینی، فلزات قیمتی و سنگهای گرانبها، نساجی- ملحفه بافی، محصولات لبنی، صنایع ریخته‌گری، کاشی و سرامیک، نساجی-کشباف و جوراب بافی، نساجی- حوله بافی، قطعات پلاستیکی تزریقی، قطعات خودرو، گلیم بافی، صنایع لوله و اتصالات پلی­اتیلن، گلاب­گیری، نساجی-گردبافی و دوزندگی، خاتم سازی، برنجکوبی، نساجی- برزنت­بافی، صنایع ریخته‌گری، مخمل­بافی، قلمکاری، منبت و معرق­کاری می‌شود. در مجموع ۵۲ شهرک صنعتی در استان اصفهان وجود دارد که در این بین ۴۰ شهرک صنعتی فعال، و ۱۲ شهرک صنعتی نیز غیر­فعال هستند. در محدوده مورد مطالعه ۱۷ شهرک صنعتی فعال به نام‌های شهرک صنعتی منتظریه، اشترجان، حسین­آباد و محمود­آباد، مورچه­خورت، دولت­آباد، مبارکه، کمشچه، جی، سگزی، جهاد، ده‌سرخ، علویجه، تیران، بزرگ اصفهان، صفه، نجف‌آباد ۱ و نجف‌آباد ۲ وجود دارد(شرکت شهرک­های صنعتی استان اصفهان، ۱۳۸۸).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

علاوه بر شهرک­های صنعتی، ۲۹ صنعت بزرگ و آلاینده از نظر پساب، پسماند و آلودگی هوا در محدوده شعاع ۵۰ کیلومتری شهر اصفهان قرار دارد.
۲-۴-منابع آلاینده­ شهری
از مهم­ترین منابع آلاینده‌ شهری می‌توان به سوزاندن فراورده‌های نفتی (سوختهای فسیلی) اشاره کرد که در صنایع مختلف برای تولید انرژی استفاده می‌شود و یا به عنوان سوخت در وسایل نقلیه موتوری به منظور حمل و نقل و سایر موارد استفاده می‌شود. بیشترین مصرف فراورده‌های نفتی در منطقه مورد مطالعه به ترتیب شامل نفت کوره با مصرف سالانه حدود ۳۱۹۹ هزار تن، نفت گاز(۲۴۴۸ هزار تن)، بنزین معمولی(۱۵۱۴ هزار تن)، نفت سفید(۱۱۷ هزار تن)، گاز مایع(۹۰ هزار تن)، سوخت هواپیما(۶۳ هزار متر مکعب)، گوگرد(۳۷ هزار تن)، بنزین سوپر(۳۰ هزار تن) و سایر فراورده‌های نفتی(مجموع ۲۱۸۸ هزار تن) می‌باشد (شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی ایران-منطقه اصفهان، ۱۳۸۷).
۲-۵-زمین شناسی منطقه
زون ایران مرکزی یکی از بزرگترین و پیچیده­ترین واحدهای زمین­ شناسی ایران زمین است که به شکل مثلثی بزرگ در مرکز ایران واقع شده است. بخش عمده حوضه آبریز گاوخونی با وسعت ۴۱۵۵۰ کیلومتر مربع تقریباً در بخش مرکزی با کمی تمایل به سمت جنوب غربی این زون واقع شده است. این حوضه آبریز از سمت جنوب و جنوب غرب،بخش هایی از واحدهای زمین­شناختی سنندج – سیرجان و زاگرس مرتفع را دربرمی­گیرد. در زیر خلاصه­ای از وضعیت زمین­ شناسی و تاریخچه تکوین زمین­شناختی در این سه واحد که بخش­هایی از حوضه آبریز باتلاق گاوخونی را شامل می­شوند، ارائه می­گردد.
۲-۵-۱-زون ایران مرکزی
زون زمین­ شناسی ایران مرکزی، قدیمی­ترین سنگ­های دگرگون شده پرکامبرین، تا آتشفشان­های فعال و نیمه­فعال امروزی را شامل می­ شود. درواقع این واحدها را می­توان قدیمی­ترین پوسته قاره­ای در ایران دانست، که حوادث زمین­شناختی فراوانی به خود دیده است. قدیمی­ترین سازندهای حوضه آبریز باتلاق گاوخونی در این واحد زمین­ شناسی شامل شیست، فیلیت، کوارتزیت، مرمر، گنیس، و سنگ­های آهکی و آتشفشانی دگرگون شده پرکامبرین است که ضخامت آنها گاهی اوقات به بیش از ده هزار متر می­رسد و بیشتر در بخش­های غربی حوضه آبریز(غرب شهرستان نجف­آباد) رخنمون دارند. این سنگ­ها در اثر حرکات فاز کوهزایی کاتانگایی(Katangan) به­شدت دگرگون شده ­اند، و از پرکامبرین پسین تا تریاس(Teriassic) رسوبات قاره­ای یا دریایی کم­ژرفا روی آن را می­پوشاند که به پوشش پلاتفرم(Platform) معروف است. رسوبات اردویسین(Ordovician) و سیلورین(Silurian) در بیشتر نقاط حوضه که در واحد زمین­شناختی ایران مرکزی قرار گرفته­اند، با نبود چینه­(Hiatus) همراه است. البته در انتهایی­ترین مرز شمالی حوضه(مرز شمالی مورچه­خورت)، رخنمون­هایی از ماسه­سنگ، دولومیت با سنگ­های آتشفشانی به سن سیلورین – دونین زیرین(Lower Devonian) مشاهده می­گردد. پیشروی گسترده دریا در دونین بالایی و ادامه آن تا کربونیفر زیرین(LowerCarboniferous) ابتدا رسوبات تخریبی و ماسه­سنگی و سپس سنگ آهک و شیل­های مناطق کم­عمق دریایی را به جای گذاشته است. با پسروی دریا در کربونیفر بالایی، بین رسوبات پرمین و سنگهای قدیمی­تر دگرشیبی به چشم می­خورد. به عبارت دیگر پس از یک دوره نبود رسوبگذاری در کربونیفر بالایی، پیشروی دریای پرمین(Permian) آغاز می­گردد. دوره پرمین همراه با رسوبگذاری رخساره ­های ماسه­سنگی، آهکی و شیلی بوده که رخنمون آنها در ارتفاعات شرقی شهرستان شهرضا، ارتفاعات مرز شمالی حوضه در محدوده مورچه­خورت و نیز شمال غربی حوضه قابل مشاهده است.
در تریاس زیرین و میانی در نواحی مرکزی و شمال شرقی حوضه رسوباتی از جنس
سنگ­آهک، آهک مارنی، دولومیت، و سنگ­آهک دولومیتی نهشته شده که به این رسوبات در تریاس بالایی در شمال غربی حوضه رسوبات شیلی اضافه می­ شود. در لیاس(Lias) رسوبات قاره­ای و دریایی کم­ژرفا، که متشکل از شیل و ماسه­سنگ می­باشد برجای گذاشته شده است. چنین استنباط می­ شود که محیط تشکیل این گونه رسوبات در تریاس بالایی، لیاس و قسمتی از ژوراسیک میانی(Doger) بیشتر محیط­های کرانه­ای و مردابی بوده و احیانأ گهگاه در اثر پسروی و پیشروی متناوب دریا، ارتباط محیط دریایی با مرداب قطع یا وصل می­شده است. پیشروی تدریجی آب دریا در دوگر و مالم(ژوراسیک میانی و بالایی) موجب تشکیل رسوبات و رخساره ­های دریایی از نوع مارن، شیل، و آهک می­ شود. اما در ژوراسیک پایانی­(Late Jurasic) با عقب­نشینی دریا رسوبات قاره­ای رنگین(قرمز­رنگ) نهشته می­ شود، که در اثر فاز کوهزایی سیمرین پسین(Late Cimerian) تشکیل شده ­اند. وجود رخساره ­های مربوط به نواحی کم­عمق دریایی در جنوب غربی اصفهان، حاکی از پیشروی دریا در کرتاسه آغازی(نئوکومین –Neocomian) می­باشد. پس از نئوکومین، دریای کرتاسه زیرین اکثر نواحی ایران مرکزی را در بر می­گیرد، و باعث نهشته شدن رسوبات کنگلومرایی، ماسه­سنگ، سنگ­آهک، و شیل­های اوربیتولین­دار می­گردد. رخنمون­های آهکی واقع در جنوب، جنوب غربی و غرب شهرستان اصفهان متعلق به همین دوره می­باشد. در کرتاسه بالایی به علت حرکات شدید
کوهزایی، و متعاقب آن فرسایش زیاد، تغیرات رخساره­ای شدید بوده ولی گسترش جغرافیایی آنها به اندازه کرتاسه زیرین نبوده­است. رخنمون­هایی از این رسوبات در نقاط مختلف حوضه به صورت پراکنده دیده می­ شود.
در ائوسن و الیگوسن(Eocen & Oligocene)، اگرچه رخساره ­های آهکی و مارن­های نومولیت­دار در برخی نواحی حوضه از جمله جنوب تا غرب شهرستان اصفهان تشکیل
شده­، ولی فعالیت شدید آتشفشانی در این دوره­ها پدیده ­های رسوبی را که عمدتأ در نواحی شمالی و شرقی حوضه رخنمون دارند تحت­الشعاع قرار داده­اند. رخساره ­های آهکی و مارنی الیگومیوسن در سطح حوضه اندک بوده، و به رخنمون­های کوچکی در شرق شهرستان شهرضا، شمال و شمال شرقی شهر اصفهان در کوه­های جعفرآباد، سفید، کفتار و شمال حوضه در میمه و مورچه­خورت، و به صورت پراکنده در جنوب حوضه محدود می­گردد.
سنگ­های نئوژن­(Neogene) بیشتر از نوع رخساره ­های خشکی است که شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، و مارن می­باشد. برون­زد این رسوبات با وسعت قابل توجهی در اکثر قسمت­ های حوضه گاوخونی دیده می­ شود.
از گسل­های عمده و مهم این زون که در شکل­دهی ساختار و زمین­ شناسی حوضه موثر بوده ­اند می­توان به گسل­های بافت – نائین و قم – زفره اشاره کرد، که سازند­های زمین­شناختی ارتفاعات شرق، شمال شرق، و شمال حوضه را تحت تاثیر قرار داده­اند. طول این گسل در حوضه بالغ بر ۱۰۰ کیلومتر است که توسط گسل­های فرعی به قطعات کوچکتری تقسیم شده_­اند. فعالیت­های آتشفشانی و آذرین در این زون نسبتأ زیاد است که از مهم­ترین آنها
می­توان نوار آتشفشانی سهند – بزمان را نام برد که بخشی از ارتفاعات شمالی و شرقی حوضه را تشکیل می­ دهند و عمدتأ متعلق به ائوسن و دوره­ های بعد می­باشند.
۲-۵-۲-زون سنندج – سیرجان
هرچند زون سنندج – سیرجان را می­توان در اصل جزئی از ایران مرکزی به شمار آورد، ولی با توجه به مشخصه­های ویژه آن که به صورت نوار طویل دگرگون­شده­ای در امتداد و به موازات روراندگی زاگرس قرار دارد، لازم است به آن مختصری اشاره گردد.
زون سنندج – سیرجان از نظر رسوبگذاری، و خصوصیات ساختاری، مانند ایران مرکزی است ولی جهت و امتداد کلی آن از امتداد کلی زاگرس پیروی می­ کند و به علاوه آتشفشان­های ترشیری در آن گسترش چندانی ندارد. این زون فعال­ترین زون ساختاری ایران به شمار می­رود و تا سنوزوئیک فازهای دگرگونی و ماگماتیسم مهمی را پشت سر گذاشته است(آقانباتی،۱۳۸۳).
زون سنندج – سیرجان را از ناحیه گلپایگان به دو بخش شمال غربی و جنوب شرقی تقسیم کرده ­اند. در بخش­هایی از جنوب شرقیآن کوهزایی­های پرکامبرین و تریاس میانی دگرشکلی و دگرگونی­های مهمی به وجود آورده نظیر گنیس، آمفیبولیت، دولومیت، و آهک­های دولومیتی مرمر شده، جنوب و جنوب شرقی گلپایگان و اطراف سد زاینده­رود، و سنگ­های نفوذی محلی در حوضه زاینده­رود (بخشغربی خارج محدوده مطالعاتی است). این سنگ­های دگرگون­شده، توسط ماسه­سنگ­ها و شیل­های رسین – لیاس به طور دگرشیب پوشیده شده اند. در اثر فاز کوه­زایی سیمرین پسین ماگماتیسم در این زون سبب ایجاد توده نفوذی کلاه قاضی(گرانودیوریت کلاه قاضی) شده­است. وجود دگرشیبی بین رسوبات ژوراسیک و رسوبات جدیدتر حاکی از آن است که بخش­هایی از زون سنندج – سیرجان طی تقریبأ ۳۵ میلیون سال(ژوراسیک پایانی – کرتاسه زیرین) از آب خارج بوده و این مسئله به عملکرد فاز کوهزایی مذکور مربوط می­ شود.
از گسل­های مهم مربوط به این زون می­توان به گسل سد زاینده­رود و همچنین گسل­های طولی شمال آن اشاره کرد که عمدتأ در مسیر خود سبب قطع سنگ­های دگرگونی پرکامبرین این زون شده ­اند. این گسل­ها به طور محلی در انتقال آب نقش بسزایی دارند.
۲-۵-۳-زون زاگرس مرتفع یا زاگرس رورانده
زون زاگرس چین­خورده به تدریج به سمت شمال شرق به یک منطقه رورانده منتهی
می­ شود. این منطقه به شدت خرد شده و گسل­خورده می­باشد که به صورت نوار باریک و
کم­عرض بین زون سنندج – سیرجان و زاگرس چین­خورده قرار دارد و چون مرتفع­ترین
کوه­های زاگرس را نیز شامل می­ شود به زاگرس مرتفع معروف است ولی به دلیل خرد­شدگی و روراندگی شدید، زون خرد­شده یا منطقه راندگی نیز نامیده می­ شود.
زون مزبور گودترین بخش فرورفتگی زاگرس را طی دوران مزوزوئیک و اوایل ترشیری تشکیل میداده­است. در این فرورفتگی ضخامت لایه­ های دریایی لیاس تا ائوسن به ۵۳۰۰ متر می­رسد. وجود سنگ­های تخریبی در این زون، نشانه حرکات مهمی در کرتاسه بالا – پلیوسن(فاز کو­زایی لارامین) است که سبب بالا آمدن زمین، چین­خوردگی و تخریب شده­است.
به طور کلی امتداد اصلی چین­خوردگی حوضه(در سه زون زمین­ شناسی مذکور) شمال غربی– جنوب شرقی است که به صورت محلی در برخی نواحی که در زون ایران مرکزی واقع شده به علت عملکرد گسل­های فرعی از روند اصلی چین­خوردگی تبعیت نمی­کند.
در ادامهوضعیت چینه­شناختی در حوضه آبریز گاوخونی بیان می­ شود.
قدیمی­ترین سنگ­های حوضه که بخشی از آن در حدود ۶۰ کیلومتری جنوب غربی اصفهان رخنمون دارد ارتفاعاتی را تشکیل می­دهد که شامل شیست، گنیس، آندزیت­های دگرگون شده و میان­لایه ­هایی از سنگ­آهک و دولومیت دگرگون شده پرکامبرین می­ شود. رخنمون­هایی از این سنگ­ها نیز در اطراف سد زاینده­رود مشاهده می­ شود.
هرچند در فاصله زمانی اردویسین تا سیلورین در نواحی مرکزی و جنوبی حوضه با یک نبود رسوب­گذاری مواجه هستیم ولی در انتهایی­ترین بخش­های شمالی حوضه(مورچه­خورت) در دامنه غربی کوههای کهرود و همچنین در سرمرغ رخنمون­هایی از رسوبات کربناتی و آواری سیلورین – دونین به چشم می­خورد.
رخنمون­های کوچکی از ماسه­سنگ­ها و شیل­های دونین به وسعت ۱۳ کیلومتر مربع با میان­لایه ­هایی از سنگ آهک و دولومیت ماسه­ای در مناطق جنوبی و غربی اسفنداران و در زردکوه(شمال خاوری روستای زفره) وجود دارد که معادل سازند پادها است و همبری زیرین آنها گسلی است.
با شروع پیشروی دریای پرمین، ابتدا رسوبات شیلی و ماسه­سنگی و نهایتأ سنگ­آهک و دولومیت نهشته می­گردد. رسوبات شیلی و ماسه­سنگی این دوره با وسعت بیش از ۵۱ کیلومتر مربع عمدتأ در نواحی جنوبی منطقه لنجانات و اسفنداران، و نواحی شمالی کوهپایه – سگزی برونزد دارند، در صورتی که سنگ­های آهکی و دولومیتی این دوره در اکثر مناطق از گسترش قابل توجهی برخوردار است.
در لیاس مانند تریاس بالایی رسوبات قاره­ای و دریایی کم­عمق شیل و ماسه­سنگ در مناطقی از حوضه نهشته شده­است. پیشروی تدریجی آب دریا در دوگر و مالم(ژوراسیک میانی و بالایی) موجب تشکیل رسوبات و رخساره ­های دریایی از نوع مارن، شیل، و آهک می­ شود. اما در ژوراسیک پایانی با عقب­نشینی دریا رسوبات قاره­ای قرمزرنگ نهشته می­ شود که موید فاز کوهزایی سیمرین پسین می­باشد. گسترش رسوبات ژوراسیک در کل حوضه حدود ۱۳۹۰ کیلومتر مربع است که عمدتأ در محدوده غرب، جنوب غربی، و مرکز حوضه رخنمون دارند.
در کرتاسه آغازین(نئوکومین) دریا پیشروی چشمگیری در آن بخش از حوضه که در زون ایران مرکزی واقع شده است نداشته­است. ولی در برخی نقاط از جمله جنوب غربی اصفهان باعث نهشته شدن رخساره ­های دریایی کم­عمق شده­است. در حالی که در همان زمان در آن بخش از حوضه که در زون زمین­شناختی زاگرس مرتفع قرار دارد رسوبات ضخیمی شامل
ماسه­سنگ و شیل قرمز با میان­لایه ­هایی از سنگ آهک رسی، آهک ریفی، و آهک
اوربیتولین­دار نهشته شده­است که با رسوبات کرتاسه زیرین و بالایی، عمده ارتفاعات این محدوده را تشکیل می­ دهند.
پس از نئوکومین دریای کرتاسه زیرین با پیشروی وسیع خود اکثر نواحی حوضه را دربرمی­گیرد و رسوبات کنگلومرایی، ماسه­سنگی، آهکی و شیل­های اوربیتولین­دار در اکثر نقاط حوضه برجای می­ گذارد و سرانجام در کرتاسه بالایی، به علت حرکات شدید کوهزایی و فرسایش زیاد، تغییرات رخساره­ای شدید بوده، ولی گسترش جغرافیایی آنها به اندازه کرتاسه زیرین نبوده­است.
در نواحی شمالی حوضه آبریز گاوخونی اثری از رسوبات کرتاسه بالایی به چشم نمی­خورد که یا موید توقف رسوب­گذاری در سنومانین و تورونین است، و یا ناشی از فرسایش شدید در ائوسن می­باشد. بنابراین نهشته­های دوران سوم مستقیمأ روی رسوبات کرتاسه زیرین قرار می­گیرند.
در محدوده جنوب و جنوب­شرقی حوضه رسوبات کرتاسه در نواری عریض و طویل به موازات زاگرس مرتفع شامل شیل­های هوازده، سنگ آهک تخریبی، و سنگ­آهک توده­ای اوربیتولین­دار می­باشد. رسوبات دوران سوم با توجه به عملکرد فاز کوهزایی لارامید در پالئوسن، با کنگلومرا، ماسه­سنگ، و رسوبات مردابی شروع می­ شود. طی ائوسن و الیگوسن رخساره آهک و مارن­های نومولیت­دار در برخی مناطق حوضه نهشته شده­است اما فعالیت شدید آتشفشانی در این دوره­ها پدیده ­های رسوبی را تحت­الشعاع قرار داده­اند. رسوبات نئوژن که بیشتر از نوع رخساره ­های خشکی بوده بیشتر شامل ماسه­سنگ، مارن، و کنگلومرا است که موید حوضه رسوبی کم­عمق است.
سنگ­های ائوسن در محدوده شمال و شمال شرق حوضه شامل ۱۲۰ و ۷۰۰ متر کنگلومرا، آهک کنگلومرایی، آهک ماسه­ای، مارن ماسه­ای قرمز، و مارن سفید به سن ائوسن زیرین است، که روی رسوبات قدیمی­تر از آلبین تا لیاس قرار گرفته­اند که می­توان گفت معادل کنگلومرای کرمان و فجن است. نهشته­های ائوسن در جنوب غربی اصفهان با ۱۰۰ تا ۳۰۰ متر کنگلومرا و سنگ­آهک شروع می­ شود. برونزد این رسوبات در یال شمالی کوه پنجه و یال جنوبی کوه شالرا دیده می­ شود. در این ناحیه رسوبات کرتاسه توسط ۵۰ تا ۳۰۰ متر کنگلومرا همراه با میان­لایه ­هایی از سنگ­آهک کنگلومرایی، مارن، و سنگ آهک مارنی واقع در قاعده توالی رسوبی ائوسن را تشکیل می­ دهند به صورت دگرشیبی پیوسته­نما پوشیده می­ شود. در شمال شرقی اصفهان در کوه­زرد نیز رخنمون­هایی از این رسوبات وجود دارد. در حدود ۸ کیلومتری شمال نجف­آباد در کوه کاسه­کام برونزدی از سنگ­آهک نومولیتی با میان­لایه ­هایی از کنگلومرا و سنگ­آهک کنگلومرایی مشاهده می­ شود.
رسوبات الیگو – میوسن در ناحیه اصفهان وسعت چندانی نداشته و به صورت توده­های پراکنده­ای در شمال و شمال شرقی اصفهان در محدوده اصفهان – برخوار و
کوهپایه – سگزی رخنمون دارند. وسعت رسوبات الیگومیوسن در جنوب شرقی حوضه نسبت به نواحی مرکزی آن بیشتر بوده و شامل آهک، مارن، و آهک مارنی است.

در مورد اهداف حکومت باید گفت هر چند شاید ما مأمور به تحقق بخشیدن به آنها نباشیم اما باید از آنها به عنوان یک چشم انداز استفاده نماییم تا مسیر حرکت را تشخیص دهیم. زیرا شکی نیست که اقدام گروه زمینه ساز باید در راستای اهداف امام باشد نه در تقابل با آن اهداف.

1. 1. اوصاف اصحاب امام عصر(عج)

۱ـ۱) یاران محبت مدار
یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ أَذِلَّهٍ عَلَى الْمُؤْمِنینَ أَعِزَّهٍ عَلَى الْکافِرینَ یُجاهِدُونَ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ وَ لا یَخافُونَ لَوْمَهَ لائِمٍ ذلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتیهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلیمٌ. (مائده، ۵۴)
۱) أخبرنا أحمد بن محمد بن سعید ابن عقده قال حدثنا علی بن الحسن بن فضال قال حدثنا محمد بن حمزه و محمد بن سعید قالا حدثنا حماد بن عثمان عن سلیمان بن هارون العجلی قال قال سمعت أبا عبد الله(ع) یقول: إن صاحب هذا الأمر محفوظه له أصحابه لو ذهب الناس جمیعا أتى الله له بأصحابه و هم الذین قال الله عز و جل: فَإِنْ یَکْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَکَّلْنا بِها قَوْماً لَیْسُوا بِها بِکافِرِینَ و هم الذین قال الله فیهم فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ أَذِلَّهٍ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّهٍ عَلَى الْکافِرِینَ. (نعمانی، ۱۳۷۶: ۳۱۶، ح۱۲)
این روایت نشان می‌دهد آیه در شأن یاران امام عصر(عج) است.
باید توجه داشت که منظور از ارتداد در آیه ای که ذکر شد ارتداد اصطلاحی که ملی و فطری دارد و کافر شدن حقیقی است، نیست. بلکه معنای لغوی آن است یعنی از دین روی گردانند و با دستورات شرع مخالفت می‌کنند نه این که عقیده‌ای به آن ندارند.
علامه طباطبایی در این باره معتقدند آیه شریفه به نحوى متصل به آیات قبل است و در این مقام است که روشن سازد دین خدا از اینگونه مردم نیرنگ باز بى‏نیاز است، براى اینکه مردمى که از ترس منافع مادى، خود را در ورطه مخالفت با خدا مى‏افکنند و با یهود و نصارا دوستى مى‏کنند، در صراطى قرار دارند که آرام آرام نفاق در دلهاشان رخنه مى‏کند و قبل از گرفتار شدن به نفاق، مبتلا به بیمارى دل هستند، جماعتى هستند که جمعى از آنان بیمار دلند، باکى ندارند از این که با از دست دادن سرمایه دین، دنیا را به دست آورند و آنچه در نزد دشمنان دین از عزت کاذب و مقام‏هاى حیوانى و فانى سراغ دارند را مقدم مى‏دارند بر عزت حقیقى که تنها از آن خدا و رسول او و مؤمنین است و بر سعادت واقعى که هم شامل زندگى دنیا است و هم آخرت. (طباطبایی، ۱۳۷۴، ج‏۵: ۶۲۶)
۲ـ۱) مؤمنان صالح
وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دینَهُمُ الَّذِی ارْتَضى‏ لَهُمْ وَ لَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنی‏ لا یُشْرِکُونَ بی‏ شَیْئاً وَ مَنْ کَفَرَ بَعْدَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ. (طباطبایی،۱۳۷۴، ج‏۵: ۶۳۰ )
خداوند در این آیه اوصافی را برای جامعه بعد از ظهور بیان کرده است. (جانشین شدن در زمین، قدرت یافتن دین، تبدیل ترس به امنیت، عبادت خالصانه). از بیان روایتی معلوم می‌شود بدون برداشتن کامل صفت نفاق، ایجاد چنین اوصافی در جامعه امکان پذیر نیست. منظور از نفاق در این جا منافق اصطلاحی که کافر است و اظهار اسلام می‌کند نیست بلکه مسلمانانی هستند که در آیه قبل توضیح آن گذشت، بیمار دلانی که در عین اعتقاد به اسلام شیفته دنیا و کفار هستند و آنها را از صمیم قلب دوست دارند و دنیا را بر خدا ترجیح می‌دهند نه این که اعتقاد به خدا و معاد نداشته باشند. این افراد را قرآن مرتد می‌نامد یعنی با این که عقیده به خدا دارند اما خداوند را دوست ندارند وعزت و قدرت و نصرت را در جای دیگر می‌دانند و به دنبال کسب خوشنودی آنها هستند و خواست آنها را بر خواست خداوند ترجیح می‌دهند.(جعفری، ۱۳۸۷: ۹ )

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

بنابراین یکی از وظایف اصلی حکومت خشکاندن ریشه چنین نفاقی است.
با توجه به روایات معلوم می گردد منافق‌های یاد شده بعد از به قدرت رسیدن آثار سوئی را در جامعه ایجاد می‌کنند:

1. 1. آشکار کردن دشمنی با برادران دینی

1. 1. جنگ با برادرن دینی برای کسب ریاست

1. 1. تک روی و عمل نکردن به برنامه‌ها و دستورها

1. 1. فتنه انگیزی و جنگ افروزی

بنابراین مبارزه با نفاق باید قبل از زمان تشکیل حکومت (زمان غیبت) صورت گیرد.
علاّمه طباطبائی در تفسیر آیه ۵۴ سوره مائده به برخی از صفات این افراد اشاره می‌فرماید: أن الآیه مسوقه لإظهار أن دین الله فی غنى عن أولئک الذین یخاف علیهم الوقوع فی ورطه المخالفه و تولی الیهود و النصارى لدبیب النفاق فی جماعتهم، و اشتمالها على عده مرضى القلوب لا یبالون باشتراء الدنیا بالدین، و إیثار ما عند أعداء الدین من العزه الکاذبه و المکانه الحیویه الفانیه على حقیقه العزه التی هی لله و لرسوله و للمؤمنین، و السعاده الواقعیه الشامله على حیاه الدنیا و الآخره.
و إنما أظهرت الآیه ذلک بالإنباء عن ملحمه غیبیه أن الله سبحانه فی قبال ما یلقاه الدین من تلون هؤلاء الضعفاء الإیمان، و اختیارهم محبه غیر الله على محبته، و ابتغاء العزه عند أعدائه و مساهلتهم فی الجهاد فی سبیله، و الخوف من کل لومه و توبیخ، سیأتی بقوم یحبهم و یحبونه أذله على المؤمنین أعزه على الکافرین یجاهدون فی سبیل الله لا یخافون لومه لائم. (طباطبایی،۱۳۷۴، ج‏۵: ۳۸۰)
راه کار:
راه برچیدن نفاق طبق روایت یاد شده، ایجاد شرایط سخت است. وجود مشکلات و امتحان‌های سخت موجب جدا شدن افرادی می‌شود که پلیدی‌های درونی و روحیه نفاق دارند. چنان که حضرت نوح(ع) برای جدا کردن آنها سال‌ها نخل کاری نمود و وعده فرج عقب افتاد.
از روایات استفاد می‌شود در دولت مهدوی نفاق جایی نخواهد داشت: اللَّهُمَّ إِنَّا نَرْغَبُ إِلَیْکَ فِی دَوْلَهٍ کَرِیمَهٍ تُعِزُّ بِهَا الْإِسْلَامَ وَ أَهْلَهُ وَ تُذِلُّ بِهَا النِّفَاقَ وَ أَهْلَه. ( کلینی،۱۳۶۵، ج۳: ۴۲۴)
۳ـ۱) کارگزاران عادل
بنا به تفسیر علامه، برای ظهور امام(عج) فرهنگ جامعه باید تغییر کند. و نکته مهم این است که این فرهنگ به حاکم جامعه بستگی تام دارد. زیرا می‌توان گفت حاکم وضع و منویات خویش را خواب می‌بیند و زمانی که حاکم خواب عدالت را می‌بیند جامعه به سمت عدالت حرکت می‌کند و زمینه فراهم می‌گردد.(کلینی،۱۳۶۵،ج ۸ : ۳۶۲، ح ۵۵۲ )
از روایت معلوم می‌گردد راه ترویج عدالت در جامعه که زمینه ظهور را فراهم می‌کند، عادل شدن کارگزاران حکومت است اگر مدیران ارشد حکومت همّی جز علالت نداشته باشند و آنان که مسؤول گزینش و بازرسی به کار کارگزاران هستند ملاک اصلیشان برای به کار گیری و نگه داشتن نیرو، پایبندی آنها به عدالت باشد و کسانی را که اهل زد و بند و ظلم به حقوق فردی و اجتماعی هستند از بدنه نظام جدا نمادند قطعا مردم نیز به سمت عدالت حرکت کرده و جامعه برای پذیرش عدل موعود آماده می‌شود.
۴ـ۱) معرفت به حقیقت ولایت اهل بیت علیهم السلام
امام (ع) می‌فرماید: افراد هر قدر به اهل بیت(ع) شناخت داشته باشد به همان میزان بهره آنها از دولت قائم(عج) افزایش می‌یابد. معرفت به کشت (حرث) تشبیه شده چون مانند یک بذر که با کاشتنش ثمرات زیادی به دست می‌آید، معرفت اهل بیت(ع) نیز منشا برکات فراوانی است. می‌توان گفت چون معرفت اهل بیت (ع) در ایجاد دولت قائم(عج) نقش دارد موجب می‌شود نصیب عالم به آن معارف نیز از آن دولت افزایش یابد. (کلینی،۱۳۶۵، ج۱: ۴۳۵، ح۹۲) بنابر این باید زمینه را برای شناخت ولایت ائمه(ع) و اطاعت از آنها نیز فراهم کرد. پس راه دیگر زمینه سازی برای ظهور، ترویج فرهنگ قرآن و عترت است. باید جامعه را به سمتی هدایت کرد که همگان با این معارف آشنا شوند.
از آیات و روایات به دست می آید که برای ظهور امام عصر(عج) باید زمینه سازی کرد و گروهی منسجم این کار را انجام می‌دهند شاخصه‌های این گروه در مقام علم، چنین است: آشنایی کامل با قرآن و معارف دینی دارند و اهل بیت(ع) را خوب می‌شناسند و خداوند را عمیقا دوست دارند. در مقام عمل نیز چیزی را بر خواست خداوند برتری نمی‌دهند در برابر مؤمنان فروتن هستند اما کفار را هرگز دوست ندارند و در برابر آنها نرمش و سستی ندارند و اجازه نمی‌دهند فرهنگ آنها در جامعه اسلامی ترویج یابد شاید این مهم‌ترین شاخصه آنها است.
اهل مبارزه هستند و در انجام وظایفشان از ملامت دیگران هراسی ندارند. همواره در اندیشه ترویج و حاکم ساختن فرهنگ اسلامی در جامعه هستند. با نفاق و دو رویی مبارزه سرسختانه‌ای دارند. عادل هستند و دین را در جامعه قدرت می‌بخشند و امنیت را برقرار می‌کنند حق را آشکار کرده و برای برادری و مهربانی در جامعه تلاش می‌کنند حدود الهی را اجرا و به دنبال شایسته سالاری هستند و به ناحق چیزی را به کسی نمی‌دهند. (صادق عمل نیک،‌: ۴)
۲) اقتضائات اقدام مصلحانه
برای زمینه سازی تغییر و تحولات فردی و اجتماعی، لازم است اقدامات مختلفی انجام شود. این اقدامات عبارتند از:
ـ اولین قدم درک و شناخت امام و نیاز مبرم به او و درک حق ولایت اوست. (علی بن ابی طالب، ۱۳۸۲، نامه ۴۵)
ـ مرحله دوم پذیرش ولایت و سرپرستی و حاکمیت امام و اطاعت اوست. (نور، ۵۵ )
ـ مرحله سوم شناخت و پذیرش و اطاعت از نائب عام امام یعنی ولی فقیه و قیام علیه ظلم و ستم و استقرار یک نظام اسلامی است.^[۳]
پس از مراحل فوق، انسان آمادگیهای فکری و روحی لازم را پیدا می کند و می تواند هدفمند و بر اساس یک طرح راهبردی طولانی مدت برای آماده سازی شرایط ظهور حرکت نموده و شرایط لازم را برای حکومت جهانی مهدی موعود (عج) آماده نماید. انقلاب اسلامی ایران اکنون در این مرحله قرار دارد. ضروریست تا اهداف و راهبرد ها و سیاستگذاریهای مورد نیاز در راستای زمینه سازی تدوین و اجراء شود.
امروزه نیاز به تهیه و تصویب سند سیاستگذاریهای آماده سازی شرایط ظهور می باشد تا عملیاتی شدن این سند در قوای سه گانه، ارتش و سپاه، صدا و سیما وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی و جامعه امکان پذیر شود. ضروریست تا ترکیبی از اساتید دانشگاه و حوزه در گروه ها و زمینه های مختلف تشکیل شود و سند آماده سازی شرایط ظهور را تهیه نمایند و برای تصویب نهایی به شورای انقلاب فرهنگی ارائه نمایند. بدون مشارکت فعال دانشگاه‌ها و حوزه های علمیه این ماموریت تحقق نمی‌یابد. در حقیقت سند سیاستگذاری نظام، دولت و امت زمینه ساز، یک سیاستگذاری مادر است که بقیه سیاستگذاری ها در زمینه های مختلف از آن منشعب می شود.
بکارگیری منابع اسلامی (مانند قرآن، سنت و احادیث پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم(ع)، و استفاده از منابع علمی و عقل و منطق، برای ایجاد فضای مساعد جهت ارتقای معرفت دینی و تدوین و تصویب سیاستگذاریهای مورد نیاز یکی از ماموریتهای اساسی نظام، دولت و امت زمینه ساز است. با توجه به اینکه انسان معمار سرنوشت خویش است، وانسان می تواند آینده را با اراده خود بسازد ، باید بتوان سمت و سوی روند آینده را پیش بینی و تجزیه و تحلیل نمود و اقدامات لازم برای تدوین و اجرای اهداف وراهبردها و سیاستگذاریها و برنامه ریزی های راهبردی و نظارت و کنترل در مرحله اجرا بعمل آورد.
۳) سیاست های مورد نیاز حکومت اسلامی
۱ـ۳) سیاست حرکت بر طبق معارف شریعت اسلام
قرآن، سنت پیامبر(ص) و سیره اهل بیت عصمت (ع) و عقل و اندیشه توحید نگر، چهار منبع اساسی برای تدوین و اجرای احکام و قوانین اسلامی است.و تدوین قوانین بر اساس چهار منبع فوق جزء بدیهیات جهان تشیع و انقلاب اسلامی است. خداوند متعال در سوره بقره آیه ۲۱۳ می فرماید: “فبعث الله النبیین مبشرین و منذرین و انزل معهم الکتاب بالحق لیحکم بین الناس فیما اختلفوا فیه …”؛ پس خداوند پیامبران را فرستاد تا نیکان را بشارت داده و بدان را بترسانند و با آنها کتاب را به راستی فرستاد تا بین مردم در آنچه اختلاف کرده اند حکم کند.
۲-۳) سیاست استفاده از دستاورد های تفکر، دانش و اندیشه بشر در زمینه های مختلف
در برنامه ریزی جهت توسعه فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و ارتقائ استاندارد های زندگی مردم، توسعه دانش و فناوری، عمران و آبادانی کشور، ضروریست تا در چارچوب اهداف، معیار ها و ارزشهای اسلامی، از کلیه دستاورد های علمی، فناوری و صنعتی بشر استفاده شود.
۳ـ۳) سیاست گسترش اعتقادات، معنویت و تهذیب اخلاق در جامعه
خداوند متعال می فرماید: “لقد بعثنا فی کل امه رسولا ان اعبدو الله و اجتنبوا الطاغوت”؛(نخل، ۳۶ ) ما در میان همه ملتها فرستادگانی فرستادیم تا شما خدا را عبادت کرده و از طاغوت دوری گزینید. خداوند همچنین می فرماید”هو الذی بعث فی الامیین رسولا منهم یتلو علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب والحکمه”(جمعه، ۲) ؛ او کسی است که در بینمردم امی پیتمبری ازخودشان بر انگیخت تا آیات حق را بر آنان بخواند و آنها را پاک و مهذب ساخته کتاب و حکمت آموزد.

کارایی (تأثیر) ریشه‌های زبان پارسی در زبان‌های دیگر؛ کارآیی واژه‌های پارسی در زبان‌های دیگر؛ ویژگی‌های زبان پارسی؛ سادگی زبان پارسی؛ پاسداری از زبان.
رکن‌زاده آدمیت، محمدحسین. ارکان سخن. تهران: مطبوعاتی شرق، ۱۳۴۵، ۳۸۱ ص.
فصل اول ـ اغلاط مشهوره؛ فصل دوم ـ کتاب‌های لغت فارسی و عربی؛ فصل سوم ـ مترادفات و فروع؛ فصل چهارم ـ اضداد؛ فصل پنجم ـ الفاظی که با تغییر حرکات تغییر معنی می‌دهد؛ فصل ششم ـ دخیل؛ فصل هفتم ـ کلمات فارسی معرب؛ فصل هشتم ـ نقد سخن.
رنجبر، محمود. بررسی و توصیف گویش گالشی. رشت: گیلکان، ۱۳۸۲، ?ص.*
رنجبر، مریم‌السادات. انواع فعل در تاریخ بیهقی. اصفهان: مانی، ۱۳۷۹، ده+۱۴۸ ص.
فعل؛ وجوه فعل؛ فعل مجهول؛ فعل متعدی؛ ساختمان فعل؛ حذف شناسه یا فعل کمکی؛ صورت‌های مختلف فعل از نظر نوع و کاربرد؛ انواع ساختمان جمله؛ چند نمونه خاص از انواع فعل.
رواقی، علی. ذیل فرهنگ‌های فارسی. با همکاری مریم میرشمسی. تهران: هرمس، ۱۳۸۱، بیست+۵۸۰ ص، کتابنامه.
روحی، اصغرعلی. دبیرعجم. لاهور: [بی‌نا]، ۱۹۳۶ م، ۴۷ ص.
بهره اول ـ متفرقات از خفت و ثقل الفاظ، ترادف الفاظ، علم ادب، شئون ادبیات، خصایص زبان فارسی که بدان از تازی امتیاز دارد، تصرفات فارسیان، … .*
ریاحی، محمدامین. زبان و ادب فارسی در قلمرو عثمانی. [تهران]: پاژنگ، ۱۳۶۹، ص ۲۴۲ـ۲۴۷.
زبان و تجدد ادبی در عثمانی؛ تدریس فارسی در مدارس.
رییس‌السادات، مصطفی [ارسنجانی]. آموزش زبان: مقایسه کامل دستور زبان فارسی، انگلیسی، عربی و خودآموز. تهران: مهین، [?۱۳]، ۶۴ ص.
بخش اول ـ سخن و اجزاء آن؛ بخش دوم ـ اسم (نام)؛ بخش سوم ـ فعل؛ بخش چهارم ـ صفت؛ بخش پنجم ـ کنایه و اقسام آن؛ بخش ششم ـ عدد؛ بخش هفتم ـ قید؛ بخش هشتم ـ حرف اضافه؛ بخش نهم ـ حرف ربط؛ بخش دهم ـ اصوات؛ بخش یازدهم ـ جمله یا سخن؛ بخش دوازدهم ـ طرز جمله‌بندی؛ بخش سیزدهم ـ جمله مستقیم، جمله غیرمستقیم؛ بخش چهاردهم: جمله ناقص، کامل، مکمل.
ــــــ . مشکلات زبان یا مقایسه‌ زبان‌های فارسی، انگلیسی، عربی، قواعد مفید و … .[بی‌جا: بی‌نا، بی‌تا]، ۶۰ ص.
مطلب اول ـ مقایسه زبان‌های فارسی، عربی، انگلیسی؛ مطلب دوم ـ ترجمه و قواعد آن، اقتباس؛ مطلب سوم ـ نگارش و دستورهای آن؛ مطلب چهارم ـ اشکال دیکته فارسی.
زرسنج، محمدرضا. دستور و نگارش فارسی و دستور فارسی (اصول انشایی، قواعد املایی، علامت‌گذاری). تهران: خدمات فرهنگی رسا، ۱۳۶۲، ط+۲۱۸ ص.*
زرشناس، زهره. جستارهایی در زبان‌های ایرانی میانه شرقی. به کوشش ویدا نداف. [ویرایش۲]. تهران: فروهر، ۱۳۸۰،[۲۸۵] ص، نقشه.
بخش اول ـ ادبیات زبان‌های ایرانی میانه شرقی: یک ـ زبان سغدی، دوـ دیگر زبان‌های ایرانی میانه شرقی؛ بخش دوم ـ نگاهی به چند کتاب: فرهنگ سغدی، دستور تاریخی زبان فارسی.
ــــــ . زبان و ادبیات ایران باستان. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۲، ۱۱۹ ص، مصور.
فصل اول ـ زبان و ادبیات باستانی ایران: ۱ـ مادی ۲ـ سکایی ۳ـ فارسی باستان ۴ـ‌ اوستایی؛ فصل دوم ـ زبان و ادبیات میانه ایران: گروه غربی، گروه شرقی، ادبیات مانوی.
زعفرانچی، مسعود؛ آموزگار، حبیب‌الله. فرهنگ فارسی به فارسی دانش، شامل الفاظ و کلمات ملفوظ در زبان فارسی امروز. تهران: صفار، [بی‌تا]، ۱۰۰۰ ص.
(مقدمه؛ بیان نوع دستوری کلمات).
زمانیان، صدرالدین. فرهنگ جمع مکسر. [تهران]: علوی، ۱۳۶۹، ۱۷۰ ص، جدول.
جمع مکسر، انواع جمع مکسر؛ اوزان جمع قله؛ اوزان مختلف جمع مکسر؛ آـ ی (مفرد، جمع، معنی)
ــــــ . فرهنگ مصدرهای زبان فارسی. تهران: رامین، ۱۳۷۸،ج+ [۴۰۴]ص.
مصدر؛ مصدر گروهی (= مرکب) ؛ مصدرهای ناگذرا (= لازم) و گذرا (متعدی).
زمردیان، رضا. اصول فونولوژی (واج‌شناسی) و تطبیق آن با گویش قاین. مشهد: [بی‌نا]، ۱۳۵۱، ۹۳ ص، جدول.
تعریف واج‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شناسی (فونولوژی)؛ بررسی خصوصیات زبان‌ها؛ اصول تشکیل‌دهنده فونتیک؛ تجزیه و تحلیل فونولوژی؛ ساختمان جمله؛ تطبیق فونولوژی برگویش قاین:معرفی‌گویش، گویش قاین، ویژگی‌های گویش قاین، صامت‌ها، مصوت‌ها، طبقه‌‌‌‌‌‌بندی واج‌ها، تکیه، چگونگی قرارگرفتن واج‌ها در کلمه و تکواژ، پرسش‌نامه.
ــــــ . زبان شناسی علمی بررسی گویش قاین. مشهد: آستان قدس رضوی، معاونت فرهنگی، ۱۳۶۸، دوازده+۲۰۹ ص.
بخش نخست ـ توصیف واجی؛ بخش دوم ـ مقایسه‌ای آوایی میان فارسی رسمی و گویش قاین؛ بخش سوم ـ صرف (ساخت‌شناسی)؛ بخش چهارم ـ دستگاه فعل؛ بخش پنجم ـ نحو؛ بخش ششم ـ ساختمان واژه.
زنجانی، علی. دستور زبان فارسی. رشت: مؤ سسه فرهنگی و انتشاراتی ده‌سرا، ۱۳۸۰، ۷۵ص.
زبان؛ اقسام زبان فارسی؛ دستور زبان فارسی؛ فرق میان همزه و الف؛ انواع کلمه؛ جمله؛ فعل؛ پسوندها؛اسم؛ ضمیر؛ صفت؛ قید؛ شبه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌جمله؛ حرف و اقسام آن؛ پیشوند؛ پسوند؛ حذف.
زندی‌مقدم، زهرا؛ کاووسی‌نژاد؛ سهیلا. استخراج بیش از ۴۰۰ عنوان مقاله مرتبط با مسایل دستور زبان فارسی از نشریه‌های علمی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، (چاپ نشده).*
ــــــ . بررسی ویژگی‌های صوری قید. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، (چاپ نشده).*
ــــــ . تهیه فهرست واژه‌های مرکبی که جزء دوم آنها بن ماضی یا مضارع است و تعیین بسامد آنها. تهران: فرهنگستان زبان وادب فارسی، (چاپ نشده).*
زهتابی، محمدتقی. زبان آذری ادبی معاصر، آواشناسی ـ قواعد نگارش. ویراستاری و پیشگفتار از علی‌‌‌‌اکبر ترابی. تبریز: نوبل، ۱۳۷۰، ۱۴۱ ص.
بخش نخست ـ کلیات درباره زبان؛ بخش دوم ـ زبان آذری؛ بخش سوم ـ ترکیب آوایی یا فونتیک زبان آذری؛ بخش چهارم ـ قواعد نگارش زبان آذری ادبی معاصر.
الزینیمی الشندونی الصینی، محمد بن ‌الحکیم. منهاج‌ الطلب کهن‌ترین دستور زبان فارسی. به کوشش محمدجواد شریعت. اصفهان: مشعل، ۱۳۶۰، [پانزده]+[۱۰۶] ص.
مقدمه؛ متن کتاب؛ یادداشت‌ها (تحلیل مطالب کتاب).
ساغروانیان، جلیل. فرهنگ اصطلاحات زبان شناسی موضوعی ـ توصیفی. مشهد: نما، ۱۳۶۹، ۵۶۱ ص، مصور، جدول، نمودار.
فهرست نشانه‌هایی که در این فرهنگ به کار رفته است؛ فهرست نشانه‌های آوانویسی برای کلمات فارسی؛ فهرست نشانه‌های آوانویسی برای کلمات انگلیسی؛ فهرست رمزهای مدخل‌های اصلی؛ راهنمای استفاده از فرهنگ؛ پیشگفتار؛ عنوان مدخل همراه با رمز مدخل و شماره مدخل.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سامعی، حسین. الگوهای واژه‌سازی در زبان فارسی. تهران: فرهنگستان زبان وادب فارسی، گروه واژه‌گزینی، ۱۳۷۶، ?ص (جزوه).*
سپنتا، ساسان. آوانویسی فیزیکی زبان فارسی (توصیف مشخصه‌ های صوت‌شناسی واج‌های زبان فارسی). اصفهان: نشرگل‌ها، ۱۳۷۷، ۱۳۵ ص.
۱ـ خصوصیات صوتی تمایزدهنده واج‌ها ۲ـ مشخصه‌ های صوتی‌شناختی و تحلیل اکوستیکی واحدهای ملفوظ ۳ـ دستگاه‌های مورد استفاده ۴ـ تعیین‌ سازه‌های واج‌های زبان فارسی ۵ ـ روش کار در سنجش سازه‌ها ۶ـ تعیین سازه‌های واج‌های زبان فارسی ۷ـ کشش (امتداد) واج‌های زبان فارسی ۸ـ عوامل زبرزنجیری و عناصر نوایی ۹ـ فرایندهای واجی.
سجادی، ضیاءالدین. در مکتب استاد، گفتارهای رادیویی درباره زبان فارسی. [تهران]: کتابفروشی فروغی، [۱۳۴۵]، ۳۰۰ ص.
(پاسخ به شصت‌ودو نکته دستوری به طور پراکنده).
سرتیپ‌پور، جهانگیر. ویژگی‌های دستوری و فرهنگ واژه‌های گیلکی. رشت: گیلکان، ۱۳۶۹، بیست‌و هفت+۳۱۹، تصویر، نقشه.
بخش اول (ویژگی‌های دستور گیلکی): الفباء واج‌نویسی قراردادی، ویژگی‌های مصوت‌ها در گیلکی، اسم، صفت، عدد، کنایه، مبهمات، ضمیر، قید، تکواژ‌های نقش‌نما، حروف ربط و عطف و موصول، فعل، مصدر و الگوهای ساختاری زمان‌ها، جمله یا سازه، پیشوندها، پسوندها، اصوات؛ بخش دوم ـ واژه‌نامه.
سرو، حسن. واژه‌نامه زبان شناسی در زمینه‌های وابسته آلمانی ـ فارسی. تهران: نگاره، ۱۳۷۳، ۳۲۰ ص.
[واژه‌نامه زبان شناسی].
سرور، غلام. تاریخ زبان فارسی. کراچی: [بی‌نا]، ۱۹۶۲ م، ?ص.*
سعیدیان، عبدالحسین. دستور زبان فارسی و فنون ادبی. تهران: مطبوعات مروج، ۱۳۴۸، ص۱ـ۲۲۳.

از نظر فارابی، هدف مردم مدینهی فاضله رسیدن به سعادت است. البته نه سعادت مطلق بلکه سعادت اعتباری. به اعتقاد فاراربی، سعادت مطلق در تأمین رفاه و زندگی طبیعی است که آن هم بر اساس رفاه اجتماع میباشد نه رفاه فرد و اصولاً رفاه جمع تأمین نمیشود مگر در تحت لوای ریاست فاضله. ریاست فاضله، ریاستی است که براساس عدالت باشد و عدالت از فضیلت و حکمت ناشی میشود.
نزد مردم مدینه فاضله عدالت این است که همه به سعادت و کمال افضل خود برسند، زندگی کنند، به زندگی خود ادامه دهند، جنگ و ستیز از میان برداشته شود و هر عنصری وظیفه خود را انجام دهد. در این نظام همه اعضاء سالم می مانند و به حیات و زندگی خود ادامه میدهند. در چنین اجتماعی همه تابع یک رهبر و فرمانده میباشند و آن فرمانده نیز مقهور اراده عقل فعال میباشد و حکیم و دانا و متصف به اخلاق حمیده بوده و هیچ عنصری از اعضای جامعه به حقوق و وظایف دیگری تعدی نمیدارد (کناریزاده، ۱۳۸۵).
۲-۱-۱۹-۲- خواجه نصیرالدین طوسی
از نظر خواجه اجناس فضایل که همه بر آن اجتماع کردهاند چهار قسم است:
حکمت ۲. شجاعت ۳. عفت ۴. عدالت.
پس سعادت یا جسمانی است یا نفسانی. سعادت جسمانی زمانی کامل میباشد که سعادت نفسانی با آن توأم گردد. نفس انسانی دارای سه قوه متباین است:

1. 1. قوه ناطقه ۲. قوه غضبیه ۳. قوه شهوانی.

اگر هر یک از آنها غالب شود، نفس انسانی را از اعتدال بیرون میآورد. ناگزیر اخلاق و رفتار او ناپسندیده گشته سپس همواره باید در حد اعتدال باشند. عدالت در این مورد، حد اعتدال نگه داشتن است (همان).
۲-۱-۱۹-۳- غزالی
غزالی معتقد است همانطور که بدن از آغاز کامل آفریده نشده و یا پرورش و تغذیه، کمال می‌یابد، نفس آدمی نیز در آغاز ناقص است ولی پذیرای کمال میباشد و کمال او به تربیت و تهذیب اخلاق و تغذیه به علم صورت میپذیرد.
غزالی به «جمهوریت» افلاطون روی میآورد و تقسیم قوای نفس را به سه قوه عاقله و غضبیه و شهویه را از او اقتباس می کند و مانند افلاطون می گوید: «عدالت در توازن این قواست. چنان که زیبایی صورت با زیبایی چشم بدون زیبایی بینی و دهان و گونه تمام نمی‌شود بلکه باید همه از اعتدال و هماهنگی برخودار باشند تا زیبایی صورت کمال یابد. هم‌چنین در باطن آدمی نیز چهار رکن است که باید همه از اعتدال برخودار باشند و چون این چهار رکن معتدل و متناسب گشتند، حسن خُلق حاصل میشود و این چهار رکن عبارتند از: قوه علم، قوه غصب، قوه شهوت و قوه اعتدال میان این سه قوه است (همان).
۲-۱-۱۹-۴- راغب اصفهانی
راغب اصفهانی در مفردات، عدل و عدالت را به معنای مساوات قرار داده و گفته است: عدل، تقسیمکردن به طور مساوی است و بر این اساس روایت شده است که آسمان و زمین بر پایه عدالت برقرار شده است. برای آگاهی دادن به اینکه اگر یک رکن از چهار رکن جهان بر دیگری بیشتر و یا کمتر باشد، بر مقتضای حکمت جهان با نظم نخواهد بود (شریعتمدار جزایری، ۱۳۸۶).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲-۱-۱۹-۵- علامه طباطبایی
علامه طباطبایی آن را چنین معنا کرده است: «هی اعطاء کل ذی حق من القوی حقه و وضعه فی موضعه الذی ینبغی له».
عدالت، این است که هر صاحب حقی از نیروها را به حقش برسانی و آن را در جایگاه مناسب خویش قرار دهی و این معنا، با معنای لغوی عدالت که تساوی است، منافات ندارد؛ زیرا مقصود از تساوی، تقسیم به طور متساوی نیست که به هر یک مقداری مخصوص برسد و همه به یک اندازه بهرهمند شوند؛ بلکه مقصود، رعایت تناسب و اعتدال است؛ یعنی هر چیزی را مناسب با وضع خود رعایتکردن و بهطور شایسته بهکارگرفتن (شریعتمدار جزایری، ۱۳۸۶).
۲-۱-۱۹-۶- امام خمینی (ره)
امام خمینی در موضوع عدالت و برابری در اسلام چنین میگوید:«ما عدالت اسلامی را می‌خواهیم در این مملکت برقرار کنیم. اسلامی که راضی نمیشود حتی به یک زن یهودی که در پناه اسلام است، تعدی بشود. اسلامی که حضرت امیر سلام الله علیه میفرماید: برای ما اگر چنانچه بمیریم ملامتی نیست و لشکر مخالف آمده است و با فلان زن یهودیهای که ملحد بوده است خلخال را از پایش درآورده است. یک همچون اسلامی که عدالت باشد در آن، اسلامی که در آن هیچ ظلمی نباشد، اسلامی که در آن شخص اولش با آن فرد آخر، علیالسویه در مقابل قانون باشند. در اسلام چیزی که حکومت میکند، یک چیزی است و آن قانون الهی… قانون حکومت میکند. شخص هیچ حکومتی ندارد آن شخص ولو رسول خدا باشد ولو خلیفه رسول خدا باشد، شخص مطرح نیست، در اسلام قانون است، همه تابع قانونند و قانون هم قانون خداست. قانونی است که از روی عدالت الهی پیدا شده است. قانونی است که قرآن است. قرآن کریم است و سنت رسول اکرم است». جمهوری اسلامی عدل اسلامی را مستقر میکند و با عدل اسلامی همه و همه در آزادی و استقلال و رفاه خواهند بود (شریعتمدار جزایری، ۱۳۸۶).
امام قدس سره در این سخن به روشنی بیان کرده است که آزادی از عدالت سرچشمه می‌گیرد و اگر در جامعه عدالت اجرا شود، آزادی و استقلال و رفاه به دنبال آن خواهد آمد و پیوند عدالت و آزادی پیوند علت و معلول است واین پیوند نزدیکترین و شدیدترین پیوندهاست که در سخن امام به آن اشاره شده است (همان).
«ملت ایران مسلمان است و اسلام را میخواهد؛ آن اسلامی که در پناه آن، آزادی و استقلال است، رفع ایادی اجانب است، عدم پایگاه ظلم و فساد است، قطعکردن دستهای خیانتکار و جنایتکاران است» (همان).
«اگر احکام اسلام پیاده شود، مستضعفین به حقوق خودشان میرسند. تمام اقشار ملت به حقوق حقه خودشان میرسند، ظلم و جور و ستم ریشه کن میشود. در جمهوری اسلامی، آزادی است، استقلال است. همه اقشار ملت در جمهوری اسلامی باید در رفاه باشند. در جمهوری اسلامی عدل اسلامی جریان پیدا میکند» (همان).
زمانی که نابرابریهای اجتماعی در زمینه اقتصاد، آزادی و دیگر حقوق ثابت تمام افراد جامعه پیدا شده، نیاز به برابری و اجرای عدالت بیشتر میگردد و ارزش والای این دو مفهوم بیشتر احساس میشود و روشن است که مفهوم آزادی در اجتماع تا زمانی ارزش دارد و برای انسانها کرامت به حساب میآید که محکوم به عدالت و برابری باشد و یا بهعبارت دیگر از مفهوم عدالت، برابری سرچشمه گرفته باشد و اگر به فرض، آزادیای در جامعه باشد که با عدالت و برابری سازگاری نداشته باشد، آن آزادی ارزش خود را از دست میدهد و از کرامت انسانی خارج می شود (شریعتمدار جزایری، ۱۳۸۶).
۲-۱-۱۹-۷- شهید صدر
صدر نیز مانند بسیاری اندیشمندان مسلمان، در مورد عدالت در حوزه های فقهی و فلسفی بحث کرده است؛ اما نکته جدید او این است که برای عدالت اجتماعی سیاسی در جامعه، یک چارچوب نظری ارائه داده و به طور عملی و گسترده، وارد بحث عدالت اجتماعی سیاسی شده است. منظور از عدالت فلسفی، همان مفهوم تقریباً ارسطویی است که به اعتدال و حد وسط تبدیل شده و گاه مفهوم حق و خیر در مقابل ستم که باطل و شر است، در نظر گرفته شده است و مقصود از عدالت فقهی، همان ملکه نفسانی است که آن را خصلت فرد مکلف می دانند.
صدر، موضوعات عدالت را در چهار مولفه عمده قرار میدهد و هر یک را توضیح میدهد:
انسان به عنوان موضوع عدالت
جهان هستی بهعنوان موضوع عدالت
جامعه بهعنوان موضوع عدالت
دین و شریعت بهعنوان موضوع عدالت
شهید صدر به عنوان یک فیلسوف صدرایی، در بحث عدالت فلسفی، عدالت را به معنای اعتدال گرایی، میانهروی، قراردادن هر چیز در جای خود و رعایت استحقاقها و نفی تبعیض گرفته است، و در عدالت اجتماعی سیاسی، آن را به برابری اقتضایی و مساوات حقیقی یا اعتدال در سلوک اجتماعی سیاسی، به دور از هر گونه انحراف و کاستی تعریف کرده است. در رویکرد صدر، در بحث عدالت اجتماعی سیاسی، مصادیق عملی و تعاریف عملیاتی اهمیت دو چندانی دارند (پورفرد، ۱۳۸۶).
۲-۱-۱۹-۸- شهید مطهری
شهید مطهری سه معنی برای کلمه عدل بیان می کند:
۱) موزون بودن: اگر یک مجموعه و یا یک مرکبی را در نظر بگیریم که در آن اجزاء و ابعاض مختلفی به کار رفته است و هدف خاصی از او منظور است. برای رسیدن به آن باید شرایط خاصی در آن از حیث مقدار لازم هر جزء و از لحاظ کیفیت ارتباط اجزاء با یکدیگر رعایت شود وتنها در این صورت است که آن مجموعه یا مرکب میتواند باقی بماند و اثر مطلوب خود را بدهد و نقش مورد نظر را ایفا نماید. اگر در یک چیزی تناسب رعایت شود آن چیز عدل است.
۲) معنای دوم، تساوی و نفی هرگونه تبعیض است. معمولاً وقتی که میگویند فلانی عادل است، منظور این است هیچگونه تفاوتی میان افراد قائل نمیشود، بنابراین عدل یعنی مساوات. اگر بین همه افراد به طور مساوی رفتار کنیم بدون آن که استحقاق آنها را در نظر بگیریم این ظلم میشود نه عدالت.
۳) رعایت استحقاق ها و عطا کردن به هر ذی حقی آنچه استحقاق آن را دارد.
ما باید در نظر بگیریم افراد چقدر استحقاق دارند به همان مقدار حقشان را بدهیم. شهید مطهری همین معنی را برای عدالت درست میداند و لذا تعریف وی از عدالت همین معنای سوم است (کناریزاده، ۱۳۸۵).
۲-۲- پیشینهی پژوهش
۲-۲-۱- پیشینهی پژوهشهای کیفی
محسن نوغانی در پژوهشی کیفی تحت عنوان “آموزشوپرورش و بازتولید فرهنگی” به نقش و جایگاه آموزشوپرورش در نابرابریهای اجتماعی- اقتصادی و تبیین سازوکار آن اشاره و نظریات جامعهشناسی در این باره را بررسی و مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. به اعتقاد نوغانی، چالشهای نظریههای کارکردگرایی و تضاد دربارهی ارتباط نهاد آموزشوپرورش با نابرابریهای اجتماعی- اقتصادی و طرح نظریهی بازتولید فرهنگی، ضمن اینکه به غنای نظری در جامعهشناسی آموزشوپرورش افزوده است، زمینه های پژوهشی تازهای را نیز ارائه کرده است. همچنین نتایج این پژوهش نشان میدهد که نابرابری در میزان و نحوه‌ی برخورداری از سرمایهی اجتماعی نیز به نوبهی خود میتواند نتایج تحصیلی و بالمال موفقیتهای اجتماعی- اقتصادی را تحت تاثیر قرار میدهد. یافته های پژوهشی نیز موید اهمیت سرمایهی اجتماعی در فرایند تحصیلی است (نوغانی، ۱۳۸۲).
دکتر داور شیخاوندی نیز در پژوهش خود با عنوان “مفاهیم برابری و نابرابری در فلسفه های غربی” تنها به بررسی دیدگاه اندیشمندان و فیلسوفان در رابطه با نابرابری پرداخته و برابری و نابرابری را در یونان باستان، روم باستان، مسیحیت، اصلاح دینی یا پروتستانتیسم بررسی و در آخر مفاهیم جدید برابری را در اندیشهی کسانی چون توکویل، روسو، کانت، هگل، و غیره به تصویر کشیده است (شیخاوندی، ۱۳۸۳).
حسین دهقان در پژوهشی با عنوان “انواع نابرابریهای آموزشی”، نابرابریها را به نابرابری منطقهای، جنسیتی، فرهنگی، قومی و فضایی تقسیم و سپس آنها را بر اساس نظریه‌های موجود در جامعهشناسی آموزشوپرورش مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که نابرابریهای قومی و نژادی تا حدودی با شرایط کشور ایران منطبق است و تا حدودی نیز با نابرابریهای فضایی همپوشی دارد. به اعتقاد دهقان تاثیر نابرابریهای قومی بر فرصتهای تحصیلی به اهمیت و وسعت سه نوع نابرابریهایی که قبلاً ذکر شده نیست اما در سطح جهانی دستمایهی پژوهشهایی توسط پژوهشگران بوده است (دهقان، ۱۳۸۳).
سید حسن الحسینی در پژوهش دیگری با نام “مسالهی برابری در آموزش‌وپرورش”، رابطه‌ی میان برابری و آموزشوپرورش را از دو دیدگاه نظریه انتقادی و نظریهی حامی و موافق مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که پژوهشگر معتقد است که به گسترش و همهشمولی آموزشوپرورش ضمن اینکه ضرورت برقراری عدالت است، اما به هیچ وجه برای ایجاد عدالت اجتماعی نیست. وی همچنین معتقد است که ایجاد فرصت‌های برابر و عادلانه با بهره گرفتن از روش های حضوری و روش های معطوف به تقویت قدرت خودآموزی نیمهحضوری و غیرحضوری، اساسیترین رویکرد برای جلوگیری از شکاف داخلی در حوزهی ملی است. وی به جلوگیری از عمیقتر شدن شکاف بین آموزشهای ارایهشده در کشور در مقایسه با سطوح منطقهای و بین المللی اشاره میکند و معتقد است که عواملی مانند بسندگی بودجه سرانه سالانه، معلم باانگیزه و توانا، محتوا و برنامههای آموزشی روزآمد و نحوهی یادگیری دانشآموزان باید تامین گردد تا آموزشوپرورش ایرانی، قدرت برابری و رقابت در عرصهی بزرگ آموزشوپرورش جهانی را بیابد (الحسینی، ۱۳۸۹).
فیروز جمالی در پژوهشی که با عنوان “نگرشی بر مفهوم نابرابری و مفاهیم مرتبط با آن در مطالعات اجتماعی- اقتصادی” انجام داده است، هدف از این پژوهش را شناخت بیشتر مفهوم نابرابری در مطالعات اجتماعی- اقتصادی و بازشناسایی آن از مفاهیم معرفی کرده و به این نتیجه دست یافت که نابرابری باید با توجه به شرایط زمانی- مکانی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، ایدئولوژیکی و بهعبارتی در چهارچوب ساختار همان نظام تفسیر میشود؛ زیرا نابرابری مفهومی نسبی، پویا و هنجاری است (جمالی و همکاران، ۱۳۸۹).
مصطفی اجتهادی در پژوهشی تحت عنوان “ریشه های نابرابری در جامعهی امروز” براین باور است که نابرابری اجتماعی پیش از آنکه پدیدهای سیاسی باشد و از متغیر قدرت و میزان دسترسی به منابع آن تاثیر بپذیرد، یا بهعنوان پدیدهای اقتصادی از متغیرهای مالکیت، ثروت و درآمد پیروی کند و یا پدیدهای فرهنگی تلقی شود که میبایستی از متغیرهایی چون مذهب و قومیت تاثیر بپذیرد، پدیدهای است که بر بستر تقسیم کار اجتماعی در جامعه شکل میگیرد و میتواند پیامدهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی هم داشته باشد (اجتهادی، ۱۳۹۰).
۲-۲-۲- پیشینهی پژوهشهای کمّی
دهقان در پژوهش “بازتولید طبقات اجتماعی در نظام آموزشی” معتقد است که نظام آموزشی نوین از طریق چرخهی تاثیرگذاری بر شغل و پایگاه اجتماعی آینده کودکان طبقات مختلف، میتواند فرایند تحرک طبقاتی را متاثر سازد. وی در بررسی احتمالات رابطه میان پایگاه طبقاتی و عملکرد تحصیلی، رابطه میان پایگاه طبقاتی و حساسیت تحصیلی، رابطه میان پایگاه طبقاتی و عزتنفس دانشآموزان، رابطه پایگاه طبقاتی و اقتدارگرایی و رابطه پایگاه طبقاتی بر نگرش تحصیلی دانشآموزان که بر روی نمونهی ۶۰۰ نفری دختران دبیرستانهای شهر تهران با بهره گرفتن از مصاحبهی سیستماتیک انجام گرفته، به این نتیجه دست یافت که بین پایگاه طبقاتی و عملکرد تحصیلی، حساسیت تحصیلی و عزتنفس ارتباط مثبت وجود دارد؛ یعنی هرچه پایگاه طبقاتی افراد بالاتر باشد به میزان متغیرهای بینابین افزوده میشده اما در بین مفروضات مطرحشده تنها نقش اقتدار والدین به مثابه متغیر بینابین تایید نشد (دهقان، ۱۳۸۱).
در پژوهش “تاثیر آموزش بر فقر و نابرابری درآمدها”، وحید مهربانی معتقد است که آموزش همواره از دغدغه های دولتها در دستیابی به توزیع عادلانهی امکانات و تخصیصها بوده است و به همین دلیل در زمرهی مهمترین سیاستهای عمومی قرار داشته است؛ ازاینرو آنچه برای پژوهشگر مساله میباشد، تاثیر آموزش بر توزیع درآمد است. وی در تحلیل خود با چارچوب اقتصادی کینزی و با بهره گرفتن از ادعاهای نظریهی سرمایهی انسانی این موضوع را مورد کاوش قرار داده و به این نتیجه دست یافت که بالارفتن سطح آموزشی و هزینه های تحقق یافته در آن، از سطح فقر و نابرابری میکاهد و در این بین تاثیر آموزش عالی نسبت به مقاطع تحصیلی قبل از آن بزرگتر است؛ بهعبارتی هرچه سطح مقطع آموزشی بالاتر میرود، اثر آموزش بر کاهش فقر و نابرابری افزایش مییابد (مهربانی، ۱۳۸۷).