مبحث دوم : نقش و تاثیر مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی بر سینما

شورای عالی انقلاب فرهنگی یکی از نهادهای اصلی یا شاید اصلی ترین نهاد متولی فرهنگ کشور می‌باشد که تا به حال مصوبه های گوناگونی در زمینه فرهنگ و هنر داشته است شورا به عنوان نهاد تقنینی در کشور در کنار مجلس شورای اسلامی قرار دارد اما به نظر می‌رسد تنها می‌تواند در زمینه فرهنگ و هنر دارای مصوبه باشد در ادامه روند شکل گیری شورا را بررسی خواهیم کرد اما نکته جالب اینجا است که شورای عالی انقلاب فرهنگی دارای اعتبار قانون اساسی و حتی قانون عادی نیز نمی باشد و تنها بر اساس حکم حکومتی شکل گرفته است حال اگر روزی قانونی در زمینه سینما به تصویب برسد بهتر این است که با همکاری دولت به صورت لایحه به مجلس داده شود و به تصویب مجلس شورای اسلامی که نهاد کاملا مردمی است برسد و در زمینه تصویب آن از سوی نمایندگان مردم دقت و کنکاو صورت گیرد یا شورای عالی انقلاب فرهنگی باید این وظیفه را در تصویب قانون سینما بر عهده گیرد؟

گفتار اول : شورای عالی انقلاب فرهنگی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی دانشگاه ها نیز از نقطه نظر سیاسی دست خوش تحولات متعددی شدند در ۲۱/۱/۱۳۵۹ شورای انقلاب وقت که به نوعی هم نهاد تقیننی و هم نهاد اجرایی کشور بود مقرر نمود که دانشگاه ها تعطیل شوند و نظام آموزشی کشور بر اساس موازین انقلاب طرح ریزی گردد . در تاریخ ۲۳/۳/۱۳۵۹ امام خمینی (ره) فرمانی را مبنی بر تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی صادر نمود و تعدادی را منصوب نمودند. این ستاد بعدا در آذر ماه سال ۱۳۶۳ با حکم امام خمینی (ره) نام شورای عالی انقلاب فرهنگی را به خود دید . در سال ۱۳۷۵ نیز رهبری تغییر عمده ای در ترکیب شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام دادند و بر اهمیت جایگاه و وظایف آن تأکید کردند.^[۵۶]

شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان مرجع سیاست‌گذاری ، تعیین خط مشی ، تصمیم گیری و هدایت امور فرهنگی ، آموزشی و پژوهش کشور در چارچوب سیاست های کلی نظام محسوب شده که تصویبات و مصوبات آن لازم الاجرا و در حکم قانون است . در همین راستا مأموریت‌ های شورای عالی تصحیح و ارتقای فرهنگ و سازماندهی امور فرهنگی برای حفظ استقلال و تحکیم و تعمیق تدین و فرهنگ دین محوری در جهت تحقق تمدن نوین اسلامی تعریف شده است . شورای عالی انقلاب فرهنگی در راستای اهداف و وظایف خاص خود با قوای سه گانه مطرح در اصل ۵۷ قانونی اساسی (قوه مقننه ، مجریه ، قضائیه ) و همچنین با نهادهای دیگر همچون نهاد رهبری و مجمع تشخیص مصلحت نظام ارتباط های تنگاتنگی دارد. چرا که مرکز تصمیم گیری ها و عوامل عمده تاثیر گذار در اداره کشور همین ها می‌باشند.

شورای عالی انقلاب فرهنگی در حال حاضر با در نظر گرفتن اهداف و وظایف محوله خود در کنار مراجع و نهادهای تقنینی در کشور به امر سیاست‌گذاری و وضع مقررات در تمام زمینه هایی که مرتبط با فرهنگ می‌باشد می پردازد و این در حالی است که ‌در مورد جایگاه حقوقی شورای عالی در ساختار حاکمیت نظام جمهوری اسلامی ایران ابهاماتی وجود دارد به طوری که در طول فعالیت این شورا از طرف بعضی از صاحب‌نظران حقوقی وسیاسی سوالاتی در این رابطه مطرح گردیده است . مسئله وجود ابهامات در جایگاه حقوقی شورای مذکور باعث می شد تصمیماتی که شورای عالی در حیطه اهداف و وظایف خود اتخاذ نمود در مرحله اجرا با مشکلات زیادی مواجه گردد.^[۵۷]

پیش از آنکه به بحث ‌در مورد جایگاه قانونی شورای عالی انقلاب فرهنگی بپردازیم لازم است با اهداف و وظایف این نهاد مهم فرهنگی کشور آشنا شویم .

اهداف شورای عالی انقلاب فرهنگی

-گسترش و نفوذ فرهنگ اسلامی در شئون جامعه و تقویت انقلاب فرهنگی و اجرای فرهنگ عمومی

– تزکیه محیط های علمی و فرهنگی از افکار مادی و نفی مظاهر وآثار غرب زدگی از فضاهای فرهنگی جامعه

– تحول دانشگاه ها ، مدارس و محیط های فرهنگی ، هنری بر اساس فرهنگ صحیح اسلامی ، گسترش و تقویت هر چه بیشتر آن ها برای تربیت متخصصان معتقد ، اسلام شناسان متخصص ، مغزهای متفکرو وطن خواه ، نیروهای فعال ، ماهر استادان ، مربیان و معلمان معتقد به اسلام و استقلال کشور .

شورا اهداف دیگری نیز دارد که می توان آن ها را در این سه هدف عمده خلاصه کرد .

بخشی از وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی را نیز بازگو می‌کنیم :

-سیاست‌گذاری و تدوین کتب درسی و تعیین ضوابط نشر کتاب و تولیدات هنری و فرهنگی

– تدوین و تصویب سیاست های اسلامی تبلیغات کشور

– تبین و تعین شاخص های کمی و کیفی برای ارزیابی وضع فرهنگی کشور .

– بررسی الگوهای توسعه و تحلیل آثار پیامدهای فرهنگی سیاست ها ، برنامه توسعه سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی کشور و ارائه پیشنهادهای اصلاحی به مراجع ذیربط …^[۵۸].

جایگاه حقوقی شورای عالی در ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی :

شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان یک مرجع تصمیم گیرنده اقدام به تصویب مصوبه‌هایی می‌کند که این مصوبات مثل سایر ضوابط مصوب مراجع قانون‌گذار (مانند مجلس شورای اسلامی) ترتیب اثر داده می شود چنین حقی ‌به این شورا توسط کدام یک از مراجع ذیصلاح در جمهوری اسلامی داده شده است ؟ مسلماً اگر مرجع ذیصلاح وجودی این شورا معین شود تا حدودی ابهامات موجود پیرامون جایگاه شورای عالی رفع خواهد شد شوراهای موجود در ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی به طور کلی توسط چهار مرجع به وجود آمده اند بعضی از شوراها توسط قانون اساسی بعضی توسط قوانین عادی بعضی توسط مصوبات هیئت وزیران و بعضی هم توسط مقام رهبری تأسيس شده ان. شوراهایی مانند شورای عالی امنیت ملی و مجمع تشخیص مصلحت در قانون اساسی پیش‌بینی شده اند پاره ای دیگر از شوراها نظیر شورای عالی اداری یا شورای عالی شهر سازی و معماری ایران بر اساس قوانین عادی و گروهی از شوراها بر حسب نیاز و مقتضیات وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی توسط مصوبات هیئت وزیران به وجود آمده اند. همچنین عده ای از شوراها همچون شورای عالی انقلاب فرهنگی توسط فرمان مقام رهبری به وجود آمده اند.^[۵۹]

مدل­های شایستگی دانش، مهارت ­ها و رفتارهای حیاتی­تری را بیان ‌می‌کنند که عملکرد موفق را نسبت به نوع خاصی از شغل یا حرفه تحریک می­ کند. آن ها شایستگی­ها را به لحاظ رفتاری، به کارگیری نشانه­ های رفتاری توصیف ‌می‌کنند به طوری که رهبران، مدیران، و کارکنان می ­توانند شایستگی­ها را زمانی که نشان داده­ می­شوند تشخیص دهند. مدل­های شایستگی باید محتوای کار و ارتباط ارزش­های سازمان را منعکس کنند. مدل­های شایستگی به سازمان­ها اجازه می­دهد که بین آموزش و توسعه رهبری در برنامه کسب­ وکار سازمان و هر چالشی که پیش روی سازمان است پیوندی را برقرار نماید. آن ها همچنین می ­توانند محرک تغییر سازمانی باشند و چارچوبی را برای بهبود مداوم فراهم نماید (Wright, 2004: 34).

حداقل چهار فرض اساسی و غامض برای مدل­های شایستگی رهبری وجود دارد:

1. 1. یک مجموعه واحدی از ویژگی‌ها که به اندازه کافی رهبران اثربخش را توصیف می­ کند (و ‌بنابرین‏، آن ویژگی‌ها رفتارهایی را پیش ­بینی ‌می‌کنند که با پیش ­بینی اثربخشی سازگار هستند)؛

1. 1. هر یک از این ویژگی‌ها مستقل از دیگری و از محتوا هستند، از اینرو داشتن بیشتر هر یک از این ویژگی‌ها سبب می­ شود که شخص رهبر بهتری شود (یعنی، آن ها افزایشی هستند، و رهبران اثربخش مجموعه ساده­ای از اجزایشان هستند)؛

1. 1. به دلیل اینکه مدیریت ارشد معمولاَ شایستگی­ها را خجسته و مبارک می­دانند و اغلب اوقات حتی به تولید و ایجاد آن ها کمک ‌می‌کنند، آن ها شیوه اثربخش­تری به منظور تفکر درباره رفتار رهبر است؛

1. هنگامی که سیستم­های منابع انسانی مبتنی بر شایستگی­ها هستند، این سیستم­ها به طور مؤثر کار ‌می‌کنند (Hollenbeck, 2006: 399).

مدل­های شایستگی برای افراد و سازمان در توسعه مهارت­ های رهبری مفید بوده است. شایستگی­ها به افراد کمک ‌می‌کنند از طریق:

• • تلخیص تجارب و بصیرت رهبران،

• • مشخص کردن میزانی از رفتارهای رهبری مفید،

• • فراهم کردن ابزاری که افراد بتوانند از آن برای توسعه خود استفاده کنند، و

• طرح کلی چارچوب رهبری که بتواند به منظور کمک به انتخاب، توسعه، و درک اثربخشی رهبری مورد استفاده قرار گیرد.

شایستگی­ها، هنگامی که به طور صحیح طراحی می­شوند، وسیله نفوذ تجارب و بینش متصدیان رهبری در یک سازمان هستند. تجربه شخصی که از گروه بزرگی از مدیران و مجریان به دست آمده است در تعداد محدودی از شایستگی­ها خلاصه می­ شود. شایستگی­ها می ­توانند رهنمود روشنی را برای رفتارهایی که متصدیان فکر ‌می‌کنند مرتبط با اثربخشی هستند فراهم کنند. آن ها می ­توانند ابزار آموزشی شگرفی را برای افرادی که تلاش ‌می‌کنند یاد بگیرند چگونه ‌می‌توان اثربخشی بیشتری داشت فراهم کنند. بعلاوه، شایستگی­ها به افراد کمک ‌می‌کنند که درک کنند چگونه آن ها و دیگران می ­توانند رهبر اثربخشی باشند. فرد می ­تواند مسئولیت­های بیشتری بر عهده بگیرد و در فرایند توسعه­شان مستقل عمل کنند (Hollenbeck, 2006: 402).

سازمان­ها نیز از استفاده از مدل­های شایستگی منتفع می­شوند. شایستگی­ها به سازمان­ها کمک می­ کند از طریق:

• • برقرار کردن ارتباط شفاف که رفتارهای رهبر در آن حائز اهمیت است،

• • کمک به متمایز کردن عملکرد افراد،

• • پیوند رفتارهای رهبر با جهت­های استراتژیک و اهداف کسب­وکار، و

• ارائه مدل منسجم و یکپارچه­ای از رهبری که متناسب پست­ها و موقعیت­های رهبری بسیار است (Hollenbeck, 2006: 402).

در کار رهبری یا نفوذ سه مهارت یا شایستگی کلی وجود دارد: تشخیص. یعنی توانایی فهم و موقعیتی که شخص می­خواهد در آن نفوذ کند. تطابق. یعنی توانایی تطابق رفتار خود و دیگر منابع در دسترس شخصی برای روبرو شدن با شرایط احتمالی. برقراری ارتباط. یعنی توانایی ایجاد ارتباط به شیوه­ای که مردم به آسانی آن را بفهمند یا بپذیرند (هرسی و بلانچارد، ۱۳۷۵: ۲۸)

در یک بررسی، شایستگی­های رهبری در حوزه نظامی برشمرده شده است. در این بررسی، ۱۱ عنصر در ایجاد مدل شایستگی رهبری برای دانشجویان دانشکده افسری انتخاب شده است که در ذیل ‌به این عناصر و تعاریف آن ها اشاره می­ شود:

1. 1. فداکاری: متعهد کردن خود به طور کامل در انجام وظیفه یا حرفه خاص، صرفنظر از نفع شخصی، وفادار به ملت و نظام.

1. 1. برنامه­ ریزی و برنامه­نویسی: آگاهی از اصول، قواعد کلی و فرایندهای اساسی در وظایف و سازمان­ های نظامی، توانایی مرتب کردن وظایف در یک رویه اثربخش.

1. 1. روابط میان­فردی: احترام و شکیبایی دو جانبه، ظرفیت در ایجاد و حفظ روابط دو جانبه با دیگران.

1. 1. ارتباط نوشتاری: توانایی در خواندن و درک اطلاعات و اندیشه­ های نوشته شده.

1. 1. ارتباط شفاهی: توانایی در گوش دادن و درک اطلاعات و اندیشه­ های بیان شده.

1. 1. هوش و آگاهی: توانایی کسب و به کار بستن دانش و آگاهی، داشتن سطح بالایی از تحصیلات یا از نظر فکری، تیزبین بودن، روانی فکر.

1. 1. پایائی عاطفی: حالت شخصی که از نظر عاطفی بالغ است، توانایی مهار خود یا رفتار فردی، خود کنترلی، خود ارزیابی.

1. 1. قضاوت اجتماعی: آگاهی داشتن از عادات اجتماعی و اجتناب از عواملی که سبب قانون­شکنی می­ شود، آگاهی از روابط بین سازمان­ها و افراد.

1. 1. رفتار نظامی: حالت نظامی مجسم شده در ظاهر، لباس، رفتار، بیان، و مانند آن.

1. 1. تصمیم: توانایی در گرفتن تصمیم بر اساس قضاوت منطقی.

1. تاثیرات دیگر: برانگیزاننده و مشوق دیگران در دستیابی به اهداف سازمان. تشویق کننده (Tian, et al. 2009: 531).

بکینگ و هاپمن (۲۰۰۵) در بررسی خود، هفت شایستگی اصل را شناسایی کردند که عبارتند از: (۱) پذیرش افکار جدید (انعطاف­پذیری، توانایی یادگیری، تنوع و تغییر مهارت­ های مدیریتی)؛ (۲) درستی و راستی (صدافت، اصالت، شفافیت، مسئولیت­ پذیری، اعتماد بنفس و تعهد)؛ (۳) ابتکار و خلاقیت (خلاقیت مهارت­ های حل مسأله، توانایی ریسک­پذیری، فعال بودن)؛ (۴) دانش و آگاهی در سطوح متفاوت تحلیل؛ (۵) نتیجه گرا بودن (پردازش اطلاعات، قطعیت، تحلیل، عملکرد)؛ (۶) مهارت­ های سازمانی (برنامه­ ریزی، ارزیابی، توسعه کارکنان، تفویض اختیار، ساخت تیم، مهارت­ های سازمانی)؛ (۷) مهارت­ های اجتماعی (مهارت­ های زبان شناختی، ارتباطات فرا فرهنگی، معرفی و گزارش مهارت ­ها، توانایی گوش دادن، ادراک میان فردی، شبکه­سازی، مهارت­ های تاثیر و اعمال نفوذ، قدرت اقناع، مهارت­ های مدیریت تغییر، تفکر استراتژیک) (Yuksel, 2008: 182).

۲-۱- مقدمه

در این فصل به بررسی ادبیات و پیشینه پژوهش تنظیم هیجان شناختی، هوش معنوی و عمل به باورهای دینی خواهیم پرداخت. برای این منظور در ابتدا به بررسی هیجان، تنظیم هیجان و راهبردهایش و تنظیم هیجان شناختی می­پردازیم. سپس مبانی نظری هوش معنوی را مورد مطالعه قرار می­دهیم ، ابتدا به تعریف و تبیین معنویت و هوش خواهیم پرداخت و سپس هوش معنوی و مؤلفه­هایش و خصیصه­ های روانشناختی آن را مورد بررسی قرار می­دهیم. پس از آن به بررسی مبانی نظری عمل به باورهای دینی، تعریف دین، تبیین دین و روانشناسی، روانشناسی دین، عمل به باورهای دینی و اثرات آن، و عمل به باورهای دینی و تیظیم هیجان شناختی خواهیم پرداخت.

۲-۲- مبانی نظری تنظیم هیجان شناختی

۲-۲-۱-هیجان

هیجان بخش تفکیک­ناپذیر زندگی ماست. هیجان­ می ­تواند پاسخ به یک موقعیت و منبع انگیزش باشد. همچنین، هیجان می ­تواند در نفس خود، هدف باشد. هیجان­ها بسیار پیچیده­تر از آن هستند که ابتدا به چشم می­خورند. هیجان دارای کنش­وری­های متعدد از جمله کنش­وری تکاملی، ارتباطی و اجتماعی می­باشند. نتایج بررسی­ها نشان می­دهد که هیجان­ها در هر لحظه، توجه، تصمیم ­گیری، حافظه، پاسخ­های فیزیولوژیک و تعامل­های اجتماعی را تحت تاثیر قرار می­ دهند (حسنی، آزاد فلاح، رسول­زاده طباطبایی و عشایری، ۱۳۸۷).

هیجان­ها چند بعدی هستند، آن­ها را به صورت پدیده ­های ذهنی، زیستی، هدفمند، اجتماعی وجود دارند (ایزارد^[۱]، ۱۹۹۳). در این­جا برخی از ابعاد هیجان را از کتاب جان­مارشال ریو^[۲] (۲۰۰۵) بررسی می­نماییم:

بعد شناختی: هیجان­ها تا اندازه­ای احساس ذهنی هستند، ‌به این صورت که باعث می­شوند به شیوه خاصی عصبانیت یا خوشحالی را احساس کنیم که به هیجان، تجربه ذهنی می­دهد که معنی و اهمیت شخصی دارد. هیجان هم از نظر شدت و هم از نظر کیفیت، در سطح ذهنی یا پدیدار شناختی، احساس و تجربه می­ شود و جنبه احساسی در فرایندهای شناختی و ذهنی ریشه دارد.

بعد فیزیولوژیک^[۳]: آن بعد از هیجان که پاسخ­های بسیج­کننده انرژی را فعال می­ نماید و بدن را برای سازگار شدن با هر موقعیتی که فرد با آن مواجه می­ شود، آماده می­سازد. این واکنش­ها سیستم­های خودمختار و هورمونی را شامل می­ شود که رفتار مقابله­ای بدن را هنگام هیجان، آماده و تنظیم می­ نماید. وقتی هیجان­زده می­شویم، بدنمان برای عمل آماده می­ شود و این آمادگی عبارتند از: افزایش ضربان قلب، آزاد شدن اپی نفرین در جریان خون و آمادگی عضلانی و حالت هوشیار بدن ‌می‌باشد.

بعد هدفمند^[۴]: حالت انگیزشی هیجان­ است، تا فرد اقدام لازم را برای واکنش مناسب در شرایط هیجانی، انجام دهد. برای مثال، خشم میل انگیزشی برای انجام دادن کاری مانند جنگیدن با دشمن یا اعتراض کردن به بی­ عدالتی در ما ایجاد می­ کند که در غیر این صورت چنین نمی­کردیم. بعد هدفمند توضیح می­دهد که چرا افراد از هیجاناتشان بهره­مند می­شوند.

بعد بیانگر- اجتماعی^[۵]: جنبه ارتباطی هیجان است. علائم قابل تشخیص چهره­ای غیرکلامی و کلامی که دیگران را از کیفیت و شدت هیجان با خبر می­سازیم، مثل حرکت ابروها و لحن صدا.

تعریف کردن هیجان خیلی پیچیده­تر از تعریف «مجموع اجزای آن» است. هیجان نوعی ساختار روانشناختی است که این چهار بعد هیجان را در یک الگوی همزمان، هماهنگ می­ کند (­مارشال ریو، ۲۰۰۵).

۲-۲-۲- تنظیم هیجان

هیجان نقش مهمی در جنبه­ های مختلف زندگی نظیر سازگاری با تغییرات زندگی و رویدادهای تنیدگی­زا ایفا می­ کند. اصولاً، هیجان را ‌می‌توان واکنش­های زیست­شناختی به موقعیت­هایی دانست که آن را یک فرصت مهم یا چالش برانگیز ارزیابی می­کنیم و این واکنش­های زیستی با پاسخی که به آن رویدادهای محیطی می­دهیم، همراه می‌شوند (گرنفسکی^[۶]، ون-در-کومر^[۷]، ^[۸]کریج^[۹]، تیردز^[۱۰]، لگرستی^[۱۱] و انستین^[۱۲]، ۲۰۰۲). هر چند هیجان­ها مبنای زیستی دارند، اما افراد قادرند بر شیوه­ هایی که این هیجان­ها را ابراز ‌می‌کنند، اثر بگذارند. این توانایی که تنظیم هیجان نامیده می­ شود، فرایندهای درونی و برونی است که مسئولیت کنترل، ارزیابی و تغییر واکنش­های هیجانی فرد را در مسیر تحقق یافتن اهداف بر عهده دارد و به طور معناداری بر کیفیت، ‌زمان‌بندی و شدت تجربه تاثیر می­گذارند (تامپسون^[۱۳]، ۱۹۹۴) و به توانایی فهم هیجانات، تعدیل تجربه­ هیجانی و ابراز هیجانات اشاره دارد (فلدمن- بارت^[۱۴]، گروس^[۱۵]، کریستنسن^[۱۶]، بنونوتو^[۱۷]، ۲۰۰۱ ؛ گروس، ۲۰۰۱).

‌بنابرین‏ تنظیم هیجان، یک اصل اساسی در شروع، ارزیابی و سازماندهی رفتار سازگارانه و همچنین جلوگیری از هیجان­های منفی و رفتارهای ناسازگارانه محسوب می­ شود (گرنفسکی و همکاران، ۲۰۰۲). این سازه یک مفهوم پیچیده است که طیف گسترده ­ای از فرایندهای زیستی، اجتماعی، رفتاری و همچنین فرایندهای شناختی هشیار و ناهشیار را در بر ‌می‌گیرد (گرنفسکی، کریج و اسپین­هاون^[۱۸]، ۲۰۰۱). به عبارت دیگر، واژه تنظیم هیجان مشتمل بر راهبردهایی است که باعث کاهش، حفظ و یا افزایش یک هیجان می­شوند (جرمن^[۱۹]، ون-در-لیندر^[۲۰]، اسرمونت^[۲۱] و زرمتن^[۲۲]، ۲۰۰۶). و به فرایندهایی اشاره دارد که بر هیجان­های کنونی فرد و چگونگی تجربه و ابراز آن ها اثر می­ گذارد (گروس، ۱۹۹۸). افراد در رویارویی با شرایط تنیدگی­زا، شیوه ­ها و راهبردهای مختلفی را جهت مهار یا هدایت و تنظیم هیجان به کار می­برند. تنظیم هیجان به عنوان تلاش­هایی تعریف می­ شود که از سوی افراد برای حفظ، مهار و افزایش تجربه و ابراز هیجان به کار برده می­ شود (رابرتون^[۲۳]، دافن^[۲۴] و باکس^[۲۵]، ۲۰۱۱). طبق مدل گروس (۲۰۰۱)، تنظیم هیجان شامل همه راهبردهای آگاهانه و غیرآگاهانه می­ شود که برای افزایش، حفظ و کاهش مؤلفه­ های هیجانی، رفتاری و شناختی یک پاسخ هیجانی به کار برده می­ شود. و به توانایی فهم هیجانات، تعدیل تجربه و ابراز هیجانات اشاره دارد. تنظیم هیجان وجه ذاتی گرایش­های پاسخ هیجانی است (آمستادتر^[۲۶]، ۲۰۰۸). در واقع، تنظیم هیجان به اعمالی اطلاق می­ شود که به منظور تغییر یا تعدیل یک حالت هیجانی به کار می­رود در متون روان­شناختی، این مفهوم اغلب به منظور توصیف فرایند تعدیل عاطفه منفی به کار رفته است.

انسان باید خود ‌را بشناسد جمله ای معروف از (سقراط )که بیانگر زمینه‌های تاریخی فلسفی مقوله هویت است .مواجهه با چنین جمله ای در یونان باستان گویای مسائل مهمی‌ است . اولین نکته ای که این جمله را روشن می‌ کند حیات فرا تاریخی مفهومی‌ مانند هویت است که به علت ماهیت مستقل آن از زمان وتاریخ توانسته است دارای وجودی مستمر در اعصار باشد .در فرهنگ (عمید )هویت چنین تعریف شده است :هویت یعنی حقیقت شی یا شخصی که مشتمل بر صفات جوهر او باشد .هویت در لغت به معنای شخصیت ذات هستی وجود ‌و منسوب به (هو ) است (آقابخشی، ۱۳۹۲).

از نظر لغوی واژه هویت به در معنی ظاهراً متناقض به کار می‌ روند: ۱٫ همسانی ویک نواختی مطلق ۲٫ تمایز اگر چه این دو معنا متضادند، ولی به دوجنبه اصلی هویت جنبه اجتماعی وجنبه شخصی ‌و فردی معطوف هستند. بیشتر روانشناسان و نظریه پردازان شخصیت پیش از اریکسون هویت را در ابتدا امری فردی و شخصی می‌دانستند (هرچند ایشان هویت اجتماعی را هم انکار نمی‌ کردند ) از دیدگاه این نظریه پردازان هویت احساسی تمایز ،تداوم و استقلال شخصی نامیده می‌شود (جاکو^[۶۱]،۲۰۱۲).

اریکسون^[۶۲] به عنوان اولین نظریه پرداز مهم هویت آن را به صورت یک احساس نسبتآ پایدار از یگانگی خود تعریف می‌ کند بعضی علی رغم تغیر رفتارها،افکار و احساسات برداشت یک فرد از خود همواره مشابه است.علاوه بر این او می‌ گوید این احساس که ما چه کسی هستیم باید با نگرشی که دیگران نسبت به ما دارند نسبتآ همخوان باشد این مسآله بر اعتقاد داریکسون در اهمیت رابطه بین فرد و جامعه تآکید دارد در اینجا است که نخستین تفاوت‌های نظریه ای اریکسون با دیگران که هویت را امری فردی می‌ دانستند آغاز می‌ گردد (بیابانگرد ،۱۳۹۱).

از نظر اریکسون آنچه هویت من نامیده می‌شود آن جنبه از (من) است که پس از ایجاد بحران –روانی اجتماعی گذر از کودکی به بزرگسالی به بررسی انتخاب و وحدت بخشیدن به تصاویر خود با توجه به فضای عقیدتی خاص دوره جوانی می‌ پردازد.اریکسون ^[۶۳]در سال ۱۹۸۱ م.(هویت من)را مبنی بر چند چیز تعریف کرد.

الف: هویت بر تلفیق بین گذشته و آینده جهت تقویت حس یکپارچگی دلالت دارد.

ج: پاسخ به سوال هویت با ارزیابی منطقی ازخود داده می‌شود که این ارزیابی با ملاحضه ی فرهنگ به ویژه عقاید و انتظاراتی که جامعه از فرد دارد صورت می‌ گیرد.

د: هویت فرایند یک پارچه سازی ‌در مورد پرسش قرار دادن پیرامون حوزه های اساسی به خصوص حرفه آتی جنسیت عقاید سیاسی و مذهبی است که در نتیجه آن تعهدی قابل انعطاف اما دیر پا در حوزه های یادشده به وجود می‌ آید.این تعهد از جنبه عینی تعامل مؤثر فرد با جامعه و از جنبه ها ذهنی حس اساسی وظیفه شناسی و وفاداری را ضمانت می‌ کند (غفاری، ۱۳۸۸).

از دیدگاه اریکسون نوجوانان برای ساختن هویت خود در یک زمان با دو گروه از امور درگیر است از سوی باید با تغییرات فیزیولوژیکی و شناختی خود سازگار شود و از سوی دیگر ناگزیر از سازگاری با نظام‌های بیرونی است از این رو تشکیل هویت در نوجوان شامل سه امر اساسی است. ۱: نوجوان احساس ثبات و تداوم کند یعنی درک کند که در طول زمان همان شخصی است که قبلآ بوده است.۲: افراد جامعه و دیگران او را شخصی با ثبات بشناسند یعنی نوجوان باید بتواند تصویر با ثباتی از خود به محیط ارائه دهد.۳: او باید بر اساس شواهد عینی و اطلاعات ملموسی که از محیط دریافت می‌ کند به ثبات شخصیت خود و تداوم آن اطمینان پیدا کند (ربانی ،۱۳۹۲).

پس از اریکسون (مارسیا،۲۰۰۹ )طرح عقلانی کردن شکل گیری هویت اریکسون را از طریق فرایند مصاحبه قابل بهره برداری نمود این فرایند بر دو چیز متمرکز بود.

۱:بحرانی که در آن فرد امکانات و انتخاب‌های دیگر را کشف می‌ کند .

۲:تعهدی که در آن افراد یک هویت بخصوص را سرمایه گذاری می‌ کنند.(هانسبرگر^[۶۴]و همکاران،۲۰۰۹ )وی با انطباق بر دو معیار کاوشگری و تعهد و با سه حوزه عملکرد کلی یعنی شغل ایدئولوژی و ارزش‌های بین شخصی روشی را برای سنجش منزلت‌های هویتی من به وجود آورده(مارسیا) منزلت‌های هویتی را اینطور نام گذاری کرد .هویت دنباله رو،هویت سردرگم،هویت بحران زد و هویت یافتگی.افراد هویت یافته بحران اکتشاف را تجربه کرد.آن دو از این طریق تعهدات راسخ و محکمی‌ برایشان پدید آمده است.افراد دارای هویت بحران زده در حال تجربه کردن بحران هویت و اکتشاف هستند ولی تعهدی از آن برایشان حاصل نشده است فرد دارای هویت دنباله دار و به هویتی متعهد است که حاصل تجربه بحران ها و اکتشافات همراه است که حاصل تجربه بحران ها و اکتشافات همراه آن است و همواره در پی الگوست و نهایتآ افراد دارای هویت سردرگم که تعهدات مستحکم هویتی ندارند به گونه ای فعال در حال کشت و درک چنین تعهداتی نیستند ‌به این ترتیب از میان این چهار منزلت هویتی،منزلت سردرگم و دنباله رو در کمترین سطح توسعه یافتگی قرار دارند و نسبتآ نابالغ اند و هویت بحران زده شرایط میانه ای دارد و نشانگر حرکت‌های به سمت منزلت‌های پخته تری مانند هویت یافتگی است.(هانسبرگ و همکاران،۲۰۰۸ )ساختارگرایان نظریه پردازان دیگری بودند که هویت را به عنوان ساختار خود عبارت از یک سازمان پویا خود ساخته و درونی از توانایی ها،باورها و تاریخچه فردی در نظر گرفتتند.تحول این ساختار زمانی است که افراد نسبت به یگانگی شان و شباهتشان به دیگران و نقاط قوت و ضعف خود در روش هایی که در جهان اتخاذ می‌ کنند آگاه تر باشند و رشد کمتر آن زمانی است که افراد درباره تمایزشان از دیگران دچار اغتشاش باشند و برای ارزشیابی خودشان بیشتر بر منابع بیرونی تکیه نمایند ساختار گرایان ویژگی‌های رفتاری فردی را که هویت روشنی دارند شامل ۱٫ خودپنداره قوی –روشنی اهداف–آسیب پذیری اندک–پذیرش خود–قدرت تصمیم گیری بدون تزلزل–احساس مسولیت در برابر زندگی می‌ باشد از سوی دیگر دیدگاهای غیر ساختاری نیز مانند پست مدرنیسم وسازه گرایی اجتماعی وجود دارد که بر خلاف دیدگاهای ساختگرا هویت را مفهوم ثابتی نمی‌ دانند بلکه معتقدند که هویت نشان دهنده کثرت وپیچیدگی طبیعی انسان است از نظر ایشان افراد هویت واحدی ندارند بلکه دارای هویت‌های چند گانه هستند وهویتشان در تعاملات اجتماعی شکل می‌ گیرد وهمواره در حال شکل گیری مجدد است ‌بنابرین‏ هویت افراد در تعاملات اجتماعی وهم چنین در فرایند درمان قابلیت تغییر دارد (تبریزی و همکاران،۱۳۸۹).

۲-۳-۵- عوامل مؤثر بر شکل گیری هویت :

مجموع این نظریه پردازان با دیدگاهای مختلفی که دارند درعواملی دارای اشتراک اند و در فرایند هویت یابی نوجوان علاوه بر فرهنگ عمومی‌ جامعه نهادهای خانواده ‌و مدرسه را به عنوان تعین کننده ترین نهادهای تشکیل هویت به حساب میآورند برخی دیگر از اشتراکات آن ها را که از عوامل مؤثر در هویت یابی فرد است می‌ توان به شرح ذیل خلاصه نمود (خواجه نوری، ۱۳۹۰).

1. 1. عوامل شناختی :رشد شناختی تاثیر مهمی‌ بر شکل گیری هویت دارد وقتی که فرد در دوره نوجوانی به مرحله تفکر عملیات صوری می‌رسد امکان بهتری به دست میآورد که هویت آتی خود را ترسیم کند وبه مسائل آن بیندیشد (امیری، ۱۳۹۲).

۱-۴-سؤالات تحقیق

سؤال اصلی این تحقیق عبارت است از :” آیا آموزش به شیوه معمول و ترکیبی بر میزان خلاقیت ، انگیزش و یادگیری زبان آموزان غیرایرانی تاثیر دارد؟” ، برای ‌پاسخ‌گویی‌ به سئوال اصلی تحقیق، شش سؤال فرعی مطرح شده است که در طی مطالعه به آن پاسخ داده شده است:

سؤال­ فرعی اول: آیا آموزش به شیوه معمول بر میزان خلاقیت زبان آموزان غیرایرانی تاثیر دارد؟

سؤال فرعی دوم:: آیا آموزش به شیوه معمول بر میزان انگیزش زبان آموزان غیرایرانی تاثیر دارد؟

سؤال فرعی سوم: آیا آموزش به شیوه معمول بر میزان یادگیری زبان آموزان غیرایرانی تاثیر دارد؟

سؤال­ فرعی چهارم : آیا آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان خلاقیت زبان آموزان غیرایرانی تاثیر دارد؟

سؤال فرعی پنجم:: آیا آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان انگیزش زبان آموزان غیرایرانی تاثیر دارد؟

سؤال فرعی ششم: آیا آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان یادگیری زبان آموزان غیرایرانی تاثیر دارد؟

۱-۵- اهداف اساسی از انجام تحقیق

هدف اصلی این تحقیق شناسایی تاثیر آموزش به شیوه معمول و ترکیبی برمیزان خلاقیت، انگیزش و یادگیری زبان آموزان غیر ایرانی شاغل به تحصیل در مرکز آموزش زبان فارسی دهخدا می‌باشد.

اهداف فرعی و ویژه این تحقیق عبارتند از :

تعیین تاثیر آموزش به شیوه معمول بر میزان خلاقیت زبان آموزان غیر ایرانی

تعیین تاثیر آموزش به شیوه معمول بر میزان انگیزش زبان آموزان غیر ایرانی

تعیین تاثیر آموزش به شیوه معمول بر میزان یادگیری زبان آموزان غیر ایرانی

تاثیر آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان خلاقیت زبان آموزان غیر ایرانی

تاثیر آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان انگیزش زبان آموزان غیر ایرانی

تاثیر آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان یادگیری زبان آموزان غیر ایرانی .

با مطالعه ادبیات موجود در این زمینه و برای ‌پاسخ‌گویی‌ به سوالات تحقیق یک فرضیه اصلی و ۶ فرضیه فرعی مطرح گردیده است که تحقیق به دنبال بررسی آن ها بوده است.

۱-۶-فرضیه های تحقیق

برای بررسی بهتر مسأله تحقیق و سوالات فرعی تحقیق، فرضیه های زیر مطرح شده است:

فرضیه اصلی: آموزش به شیوه معمول و ترکیبی بر میزان خلاقیت ، انگیزش و یادگیری زبان آموزان غیرایرانی تاثیر دارد.

فرصیه های فرعی عبارتند از:

فرضیه فرعی۱- آموزش به شیوه معمول بر میزان خلاقیت زبان آموزان غیر ایرانی تاثیر دارد.

فرضیه فرعی۲- آموزش به شیوه معمول بر میزان انگیزش زبان آموزان غیر ایرانی تاثیر دارد.

فرضیه فرعی۳- آموزش به شیوه معمول بر میزان یادگیری زبان آموزان غیر ایرانی تاثیر دارد.

فرضیه فرعی۴- آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان خلاقیت زبان آموزان غیر ایرانی تاثیر دارد.

فرضیه فرعی۵- آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان انگیزش زبان آموزان غیر ایرانی تاثیر دارد.

فرضیه فرعی۶- آموزش به شیوه ترکیبی بر میزان یادگیری زبان آموزان غیر ایرانی تاثیر دارد.

۱-۷-متغیرهای تحقیق

متغییر مستقل: آموزش به شیوه ترکیبی و شیوه معمول

متغییر وابسته: خلاقیت، انگیزش و یادگیری

۱-۸-تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی

۱-۸-۱-آموزش

تعریف مفهومی:

آموزش به‌معنی آموختن، ‌یاد دادن و تعلیم در برابر تربیت می‌‌باشد. ( معین، محمد، ۱۳۸۵ )

آموزش تجربه‌ای است مبتنی بر یادگیری و به منظور ایجاد تغییرات نسبتا پایدار در فرد، تا او را قادر به انجام کار و بهبود بخشی توانایی‌ها، تغییر مهارت‌ها، دانش، نگرش و رفتار اجتماعی نماید. (سیدجوادین، سید رضا؛ ۱۳۸۱)

مفهوم آموزش به آن قسمت از فعالیت های آموزشی که با حضور معلم در کلاس درس اتفاق می افتد .براون و اتکینس آموزش را به ‌عنوان (( فراهم آوردن فرصت هایی برای اینکه دانش آموزان یاد بگیرند تعریف کرده‌اند . معمولا فعالیت هایی که معلم به قصدر آسان نمدن یادگیری در یادگیرندگان به تنهایی یا به کمک مواد آموزشی انجام می‌دهد آموزش می‌نامند گانیه آموزش را روند حل مسئله می‌داند که هدف آن تسهیل در یادگیری است و مسئول آن معلم است . بعبارت دیگر گانیه تسهیل یادگیری به وسیله حل مسئله با مسئولیت معلم را آموزش می‌داند .(عمادی،۱۳۹۱)

تعریف عملیاتی:

آموزش در لغت اسم مصدر از آموختن ، عمل آموختن و تعلیم دادن و به معنی انتقال دانش است.

در این تحقیق آموزش به معنای توانایی آموختن زبان فارسی توسط زبان آموزان غیر ایرانی مرکز دهخدا می‌باشد./

۱-۸-۲-آموزش ترکیبی

تعریف مفهومی:

آموزش ترکیبی، ترکیب متفکرانه تجارب یادگیری حضوری و مجازی است.(مجله افق توسعه آموزش پزشکی – دوره چهار – شماره ۱ – تابستان و پاییز سال ۸۹)

آموزش ترکیبی، راه حل یادگیری است که تلفیقی از مؤلفه‌ های رو در رو و بر خط را در کنار هم تدارک می بیند . این شیوه از یادگیری شامل تلفیق روش های آموزشی، رسانه ها، تجارب، مؤلفه‌ های اطلاعاتی و آموزشی ، یادگیری همزمان و غیر همزمان و یادگیری خود آهنگ و خود -محور است (Baglien VG ، ۲۰۰۹)

آموزش ترکیبی آموزشی است که مکانیزم های مختلف یادگیری را استفاده کرده تا راه حل های کلی آموزش را به دست آورد. در این نوع آموزش هر آنچه به فراگیر کمک کند تا دانش و مهارت را بهتر بیاموزد می توان استفاده کرد مانند : نرم افزار های چند رسانه ای ، کتاب ها ، تمرین های خارج از کتاب و غیره . آموزش ترکیبی روندی مداوم است که سطوح مختلف و روش های گام اول توسعه ای تخصصی را با یکدیگر می امیزد . این روش به ما این امکان را می‌دهد که بین هزینه های آموزش و زمان پیشرفت این برنامه ها تعادل برقرار کرده و نتایج خوبی از کار خود بگیریم. ( مجله فرهنگ آموزش – سال چهارم / شماره ۱۰ و ۱۱ )

تعریف عملیاتی:

در این تحقیق آموزش ترکیبی همان آموزش مبتنی بر کاربرد مواد و وسایل آموزشی و استفاده چند رسانه ها در آموزش و نیز ترکیب روش های مختلف آموزشی مانند آموزش مجازی، الکترونیکی و غیر حضوری می‌باشد.

۱-۸-۳-آموزش سنتی(شیوه معمول)

تعریف مفهومی:

منظور از آموزش به روش سنتی همان آموزش رودرروی کلاسی است که در تعامل بین معلم و دانش آموز شکل می‌گیرد و به اجرا در می‌آید . در این روش برنامه های کلاس درس توسط معلم طراحی و فعالیت های کلاسی معلم عمدتاًً به کمک سخنرانی انجام، و در صورت وجود امکانات در مرکز آموزشی و علا قه و توانایی‌های معلم از شیوه های تدریس فعال و دیگر روش های متنوع تدریس استفاده می شود.

مفهوم یادگیری را می‌توان به صورت‌های مختلف تعریف کرد؛ کسب دانش و اطلاعات، عادت‌های مختلف، مهارت‌های متنوع و راه‌های گوناگون حل کردن مسئله. همچنین، می‌توان یادگیری را به عنوان فراگیری رفتارها و اعمال پسندیده، حتی به عنوان کسب رفتارها و اعمال مضر و ناپسند تعریف کرد. با این حال معروف‌ترین تعریف از یادگیری به قرار زیر است:

یادگیری، به فرایند ایجاد تغییرات نسبتا پایدار در رفتاری که حاصل تجربه است، ‌گفته می‌شود و نمی‌توان آن را به حالت‌های موقتی بدن، مانند آنچه بر اثر بیماری، خستگی یا مصرف داروها پدید می‌آید، نسبت داد.(سیف، علی‌اکبر؛ ۱۳۸۷،)

تعریف عملیاتی:

در این تحقیق آموزش سنتی همان روش سخنرانی معلم محور در مدارس و دانشگاه ها می‌باشد.

۱-۸-۴-یادگیری

تعریف مفهومی: