۲-۳٫ سیستم­های جاذب اکسیژن
هرچند اولین سیستم­های جاذب اکسیژن بر اساس استفاده از فلزاتی نظیر آهن استوار بود، امروزه، بسیاری از سیستم­های جاذب اکسیژن بر اساس جاذب غیرفلزی مطرح شده ­اند. در ذیل انواع مختلف سیستم­های جاذب اکسیژن به تفصیل بیان شده است:
۲-۳-۱٫ اکسیداسیون پودر آهن
این جاذب اکسیژن در قالب بالشتک^[۵] کوچک تجاری حاوی عوامل فلزی، مانند اکسید پودر آهن، کربنات آهن و پلاتین فلزی در دسترس است. اساس همه این جاذب­ها این جاذب­ها، اکسیداسیون آهن در حضور آب است.
عملکرد جاذب پودر آهن بر دو عامل رطوبت و اکسیژن استوار است که یک نوع از این واکنش­ها خود به خودی بوده که شامل حضور رطوبت در بالشتک است و به محض آن که بالشتک در معرض هوا قرار می­گیرد واکنش شروع می­ شود. در نوع جاذب وابسته به رطوبت، مهار اکسیژن تنها با حضور رطوبت انجام می­ شود که این رطوبت از خود مواد غذایی تامین می­ شود.
این گروه ­های جاذب قبل از استفاده در هوای آزاد باثبات هستند، چرا که آنها بلافاصله پس از قرار گرفتن در معرض هوا، واکنش نشان می­ دهند. بنابراین تنها مراقبت قبل از استفاده در بسته­بندی، نگهداری در مکان خشک است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مکانیسم عمل جاذب اکسیژن بر اساس اکسیداسیون آهن بسیار پیچیده است و به وسیله واکنش­های زیر توصیف شده است (معادلات ۲-۱).
معادلات۲-۱. اکسیداسیون آهن
اگر نرخ اکسیداسیون مواد غذایی و قابلیت نفوذ اکسیژن به بسته­بندی کاملا شناخته شده بود، این امکان وجود داشت که برای حفظ سطح اکسیژن مطلوب در طول زمان ذخیره سازی، میزان آهن مورد نیاز به صورت دقیق محاسبه شود. یک قاعده کلی این است که ۱ گرم آهن با ۳۰۰ میلی لیتر اکسیژن واکنش نشان می­ دهند.
LD50 دوز کشنده­ای است که ۵۰ درصد از جمعیت را می­کشد این مقدار برای آهن ۱۶گرم بر کیلوگرم وزن بدن هر شخص است. بزرگترین جاذب اکسیژن تجاری در دسترس حاوی ۷ گرم آهن است که این دوز را به مقدار ۱/۰ گرم بر کیلوگرم برای یک فرد ۷۰ کیلوگرمی افزایش می­دهد، و این مقدار۱۶۰ بار کمتر از دوز کشنده است.
۲-۳-۲٫ اکسیداسیون اسید اسکوربیک
اسید اسکوربیک جزء یکی دیگر از جاذب اکسیژن است که در واکنش اکسیداسیون اسکوربات به دهیدروآسکوربیک اسید تبدیل می­ شود. بسیاری از این واکنش­ها آهسته است و می ­تواند با نور و یا یک فلز واسطه به عنوان کاتالیزور، نظیر مس، شتاب بگیرد. اسید اسکوربیک، مس دو بار مثبت را به یکبار مثبت کاهش می­دهد و به شکل دهیدروآسکوربیکاسید در­می ­آید (معادلات ۲-۲، ۱).
یون مس یکبار مثبت، حساس به اکسیژن است. در واکنش با اکسیژن محیط، به یون مس دو بار مثبت تبدیل می­ شود و رادیکال آزاد اکسیژن تولید می­ کند (معادلات ۲-۲، ۲).
یون اکسیژن در واکنش با هیدروژن آزاد شده از واکنش اول و مس دوبار مثبت واکنش نشان داده، اکسیژن، _۲o₂ Hو یون مس دوبار مثبت آزاد می­ کند (معادلات۲-۲، ۳).
معادلات۲-۲. اکسیداسیون اسید آسکوربیک
ترکیب مس و آسکوربات به سرعت ترکیب _۲o₂ Hرا احیا کرده و آب آزاد می­ کند و دی هیدرو آسکوربیک­اسید تولید می­ کند (معادلات۲-۲، ۴).
می­توان معادلات فوق را در معادل ۲-۲-۵ خلاصه کرد: (معادله۲-۳)
معادله۲-۳. خلاصه معادلات اکسیداسیون اسید اسکوربیک
که در آن AA اسید اسکوربیک و DHAA دی هیدروآسکوربیکاسید است.
مجموع ظرفیت جذب اکسیژن با میزان اسید اسکوربیک تعیین می­ شود. برای انجام کامل واکنش کاهش یک مول اکسیژن نیاز به دو مول اسید اسکوربیک است. نمک اسید اسکوربیک و آسکوربات در طراحی جاذب­ها در هر دو فن­آوری جاذب و فیلم استفاده می­ شود. این فیلم فعال ممکن است همراه با یک کاتالیزور، معمولا یک فلز واسطه (مس، کبالت) باشد، و آن را با آب فعال می­ کنند. بنابراین، این تکنولوژی به خصوص برای محصولات غذایی آبی و یا محصول بسته­بندی و سترون شده­ای به کار می­رود که با آب و یا بخار آب داخل اتوکلاو قادر به راه اندازی روند مهار اکسیژن است.
۲-۳-۳٫ اکسیداسیون آنزیمی (به عنوان مثال، گلوکز اکسیداز و الکل اکسیداز)
در برخی جاذب­های اکسیژن ترکیبی از دو آنزیم گلوکز اکسیداز و کاتالاز استفاده می­ شود که با برخی از سوبسترا­های دریافتی برای جذب اکسیژن واکنش می­ دهند. انتقال دو اتم هیدروژن از گلوکز اکسیداز (CHOH گروه گلوکز)، که می ­تواند در خود بسته وجود داشته و یا به محصول اضافه شده باشد، به اکسیژن سبب تشکیل گلوکونو دلتا لاکتون و _۲O₂ H می­ شود. سپس لاکتون خود به خود با آب واکنش داده و اسید گلوکونیک تولید می­ کند. یک عامل منفی در روند واکنش فوق وجود کاتالاز است که یک آلاینده طبیعی موجود در آماده سازی گلوکز اکسیداز محسوب می­ شود، چرا که کاتالاز با _۲O₂ H تشکیل O₂H و _۲ Oمی­دهد و در نتیجه باعث کاهش کارایی سیستم واکنش­دهنده می­ شود. با این حال، تولید گلوکز اکسیداز بدون آنزیم کاتالاز بسیار گران است. واکنش به شرح زیر بیان شده است که در آن قند، سوبسترا است (معادله۲-۴)
(۱)
معادله۲-۴٫ اکسیداسیون آنزیمی
همچنین از آنجا که _۲O₂ Hمحصول نهایی ناخواسته است، کاتالاز موجود به شکستن پراکسید می ­پردازد. (معادله۲-۵)
(۲)
معادله۲-۵. تجزیه پراکسید
با توجه به واکنش، یک مول از گلوکز اکسیده شده با یک مول اکسیژن واکنش می­دهد. بنابراین، در بسته­بندی غیرقابل نفوذ با ۵۰۰ میلی­لیتر فضای خالی سر محصول، فقط ۰۰۴۳/۰ مول گلوکز (۷۸/۰ گرم) برای رسیدن به صفر درصد از اکسیژن لازم است. بهره­وری آنزیمی بستگی به سرعت واکنش، مقدار سوبسترا و قابلیت نفوذ اکسیژن به بسته­بندی دارد.
سیستم­های آنزیمی به تغییرات PH، a_w، مقدار نمک، درجه حرارت و عوامل مختلف دیگر بسیار حساس هستند. علاوه بر این، آنها نیاز به افزودن آب دارند و در نتیجه، نمی­ توان به طور موثر در مواد غذایی کم آب استفاده کرد. یکی از کاربردهای گلوکز اکسیداز از بین بردن اکسیژن از آب جو و بطری­های شراب است. آنزیم­ها می­توانند بخشی از ساختار بسته­بندی باشند و یا در یک جاذب مستقل قرار گیرند. تثبیت جاذب توسط فرایندهای مختلف، از جمله استفاده از پلی­پروپیلن و پلی­اتیلن که بسترهای خوبی برای تثبیت آنزیم­ها هستند، انجام می­ شود.
این جاذب، اکسیژن فضای بسته را در محصولات واقعی درمدت زمان ۴۸-۱۲ ساعت در دمای ۲۰ درجه سانتی ­گراد از بین می­برد که این مقدار در دمای ۲ تا ۶ درجه ۲۴ تا ۹۶ ساعت طول می­کشد. همچنین این جاذب می ­تواند در محصولات مختلف منجمد مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر گلوکز اکسیداز، آنزیم­هایی دیگر نیز دارای پتانسیل مهار اکسیژن هستند که می­توان به اتانول اکسیداز اشاره کرد. بر اثر فعالیت این آنزیم، اتانول به استالدهید تبدیل می­ شود. این آنزیم می ­تواند برای محصولات غذایی که محدوده گسترده­ای از فعالیت آبی دارند مورد استفاده قرارگیرد چرا که این آنزیم برای عمل به آب نیاز ندارد و می ­تواند راحت­تر مورد استفاده قرارگیرد. لازم به ذکر است در صورتی که قرار باشد اکسیژن بیشتری از بسته جذب شود، مقدار بیشتری از اتانول مورد نیاز خواهد بود، که می ­تواند باعث بوی نامطلوب در بسته شود (سوزا کروز و همکاران، ۲۰۱۲).
۲-۳-۴٫ اکسیداسیون هیدروکربن­های غیراشباع
اکسیداسیون اسیدهای چرب چند غیراشباع ^[۶](PUFA) روش دیگری برای جذب اکسیژن و یک جاذب بسیار عالی برای غذاهای خشک است. جاذب­های اکسیژنی که در قبل شناخته شده ­اند یک نقطه ضعف جدی دارند و آن اینکه زمانی که آب وجود ندارد، واکنش مهار اکسیژن به خودی خود پیشرفت نمی­کند و در حضور یک سیستم مهار اکسیژن، ممکن است کیفیت محصولات غذایی خشک به دلیل مهاجرت آب از جاذب اکسیژن به داخل غذا، به سرعت کاهش یابد.
شرکت شیمیایی گاز میتسوبیشی ژاپن دارای حق ثبت اختراع PUFAs به عنوان یک عامل واکنش و جاذب اکسیژن است. PUFAs ترجیحا از روغن­های سویا، کنجد و یا پنبه دانه که حاوی اولئیک، لینولئیک و لینولنیک اند، بدست می ­آید. روغن­ها و یاPUFA با یک کاتالیزور فلزی انتقالی و یا یک ماده حامل (به عنوان مثال کربنات کلسیم) که به حالت جامد باشد یک ترکیب جاذب اکسیژن را تشکیل می­دهد. در این روش جاذب را می­توان به گرانول یا پودر ساخته شده اضافه کرد و یا می­توان در گروه ­های پلی اتیلن بسته­بندی ترکیب کرد. هیدروکربن­های غیراشباع را می­توان با مواد بسته­بندی سازگار ترکیب کرد که در طول فرایندهای مخلوط کردن معمولی به گرانول­هایی مانند پلی­استر، پلی­اتیلن، پلی­پروپیلن و یا پلی­استایرن اضافه می­ شود. این عمل با بهره گرفتن از روش­های متعارف پردازش­های پلاستیکی مانند تزریق و یا اکستروژن انجام می­ شود.
مشکل اصلی این فن­آوری آن است که در اثر واکنش بین مولکول­های اشباع نشده و اکسیژن، مواد زائدی از جمله اسیدهای آلی، آلدئیدها یا کتون­ها تولید می­ شود که کیفیت حسی مواد غذایی را تحت تاثیر قرار می­دهد. در واقع، برخی از این ترکیبات برای تعیین کیفیت و ماندگاری مواد غذایی چرب استفاده می­ شود، زیرا آنها ذاتا مربوط به ترشیدگی می­باشند.
این مشکل با بهره گرفتن از موانعی که مانع مهاجرت محصولات اکسیداسیون نامطلوب به مواد غذایی می­ شود، می ­تواند به حداقل برسد. این لایه کاربردی باید به عنوان سد ترکیبات آلی عمل کند، اما اجازه دهد اکسیژن مهاجرت کند تا بتواند از مواد غذایی به لایه جاذب وارد شود. راه حل دیگر استفاده از مواد جذب کننده است. برخی از پلیمرها داری خاصیت ذاتی مهار مواد آلی در ساختار پلیمر اند که از آن جمله می­توان به سیلیکا ژل، زئولیت اشاره کرد.
Oxbar سیستم توسعه یافته توسط یک جعبه بوده (Carnaud-Metal Box در حال حاضر در تاج چوب پنبه تعبیه شده) که شامل اکسیداسیون کبالت کاتالیز شده با نایلون۶MXD است و با پلیمر دیگری مخلوط گردیده است. این سیستم به ویژه در ساخت بطری­هایPET سفت و سخت برای بسته­بندی شراب، آبجو، مشروبات الکلی طعم دار و نوشیدنی­های مبتنی بر مالت استفاده می­ شود (برودی و همکاران، ۲۰۰۱).
۲-۳-۵٫ تثبیت میکروارگانیسم­ها در بستر جامد
دو اختراع ثبت شده در سال ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ از مخمر برای حذف اکسیژن از فضای بسته­های مهر و موم شده استفاده می­ کنند که در آن­ها، تولید کننده آنزیم (Brocades)، در اختلاط با مخمر بی­حرکت شده و به بوش بسته بطری اضافه می­ شود.
در این سیستم­ها مخمر به وسیله رطوبت فعال شده و اکسیژن را مصرف و تولید دی اکسید کربن کرده و به علاوه الکل نیز تولید می­ کند. در مورد آبجو در طی فرایند درب بندی بطری، دی اکسید کربن و الکل تولید شده بدون ایجاد تغییرات در محتویات قابل اندازه گیری محصول، اکسیژن بطری را کاهش می­ دهند.
جاذب اکسیژن طبیعی و زیستی بر اساس استفاده از میکروارگانیسم­های محبوس در یک ماتریس پلیمری، برای حفظ مواد غذایی موثر بوده و برای مصرف کننده، ارزان و در محیط زیست بی­خطر است و می ­تواند یک مفهوم بسیار جالب برای صنایع غذایی مدرن باشد.
متاسفانه، مطالعات انجام شده را نمی­ توان برای توسعه یک جاذب اکسیژن صنعتی بیولوژیکی استفاده کرد. زیرا، تهیه یک فیلم اکسیژن­زدای بیولوژیکی، شامل به دام افتادن میکروارگانیسم­ها در یک ماتریس پلیمری مناسب (تولید فیلم)، نگهداری فیلم به حالت خشک تا هنگام استفاده و قرار دادن فیلم در معرض ماده غذایی در هنگام استفاده، با مشکلات و موانع متعدد رو به رو است.
۲-۳-۶٫ اکسیداسیون رنگ به نور
دیگر تکنیک جذب اکسیژن، اکسیداسیون رنگ به نور است که بر روی یک فیلم پلیمری انجام می­ شود. وقتی که این فیلم توسط تابش نور ماورای بنفش (UV)، رنگ را فعال و اکسیژن را با خود درگیر کرد، واکنش حذف اکسیژن بسیار سریعتر انجام می­ شود.
محققان استرالیایی گزارش کرده ­اند که واکنش آهن به حالت پایه بیش از حد کند است. اما اکسیژن، توسط حساسیت به رنگ به حالت پایه در آمده و با بهره گرفتن از نزدیک کردن به اشعه مادون قرمز، مرئی و یا ماوراء بنفش فعال می­ شود، در این حالت اکسیژن بسیار واکنش­پذیر شده و به همین ترتیب واکنش شیمیایی آن با جذب سریع اتفاق می­افتد. این روش شامل بسته­بندی با فیلم اتیل سلولز، حاوی رنگ photosensitizing حل شده و یک ترکیب پذیرنده اکسیژن بوده، که در فضای یک بسته شفاف است. وقتی که این فیلم با توجه به طول موج مناسب فعال شد، مولکول­های رنگ حساس به مولکول اکسیژن برانگیخته شده، در پلیمر نشر پیدا می­ کند. این مولکول اکسیژن با مولکول­های پذیرنده واکنش می­دهد و در نتیجه مصرف می­ شود شکل (۲-۳). واکنش فتوشیمیایی را می­توان به شرح زیر معرفی کرد(معادله۲-۶).
معادله۲-۶. واکنش جذب اکسیژن به وسیله رنگ به نور
در این روش، به آب به عنوان فعال کننده نیاز نیست، پس می­توان از آن برای بسته­بندی محصولات مرطوب و خشک استفاده کرد. زیرا فعال کردن شروع واکنش مهار اکسیژن، در خط بسته­بندی توسط یک فرایند راه اندازی نوری آغاز می­ شود.
شکل۲-۳. فیلم جاذب اکسیژن رنگ به نور
لایه جاذب اکسیژن اکسترود شده با یک فیلم چند لایه، می ­تواند میزان اکسیژن فضای بسته را در مدت زمان ۴ تا ۱۰ روز به سطح ۱ درصد پی­پی­ام کاهش دهد (سوزا کروز و همکاران، ۲۰۱۲).

نوآوری یعنی به اجرا گذاشتن یا تولید محصولات و خدمات جدید یا قبول روش های نو به صورت اقتصادی. نوآوری با طرح و برنامه است. جهت گیری آن در راستای ایجاد فایده و منفعت اجتماعی است. بدین ترتیب یک شرکت نسبت به احتیاجات و شرایط جدید محیطی انطباق پذیر می گردد. تقلید هم یک نوع تغییر به شمار می آید نوآوری به معنای ایجاد، قبول و اجرای ایده ها و فرآیندها و محصولات یا خدمات جدید است. بنابراین نوآوری، استعداد و توانایی تغییر یا انطباق را به وجود می آورد. نوآوری، فرایند اخذ ایده خلاق و تبدیل آن به محصولات، خدمات و روش های جدید عملیات است. خلاقیت پیدایی و تولد یک اندیشه و فکر نو است. در حالی که نوآوری عملی ساختن آن اندیشه و فکر است. (خی خیلیون ، ۱۳۸۱)

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

اگر چه واژه خلاقیت با نوآوری به طور مترادف استفاده می شود اما غالب محققان معتقدند که دو اصطلاح نوآوری و خلاقیت باید به طور جداگانه مدنظر قرار گیرند، چرا که دارای معانی و تعاریف جداگانه ای مخصوصاً در سازمان ها هستند. . خلاقیت اشاره به آوردن چیزی جدید به مرحله وجود، دارد. در حالی که نوآوری دلالت بر آوردن چیزی جدید به مرحله استفاده ، دارد. ماهیت خلاقیت یا اختراع از نوآوری را به وسیله این معادله می توان تفکیک گردد: انتفاع + اختراع + مفهوم = نوآوری
در معادله نوآوری فوق، “مفهوم” اشاره بر ایده ای است که با توجه به چارچوب مرجعی آن فرد، بخش یا گروه، سازمان و یا یک دانش انباشته شده جدید است. کلمه “اختراع” اشاره به هر ایده ای جدید است که به حقیقت رسیده باشد. کلمه “انتفاع” بر به دست آوردن حداکثر استفاده از یک اختراع دلالت دارد. همچنین با توجه به این که تلاشهای خلاق بایستی منجر به نتایج خلاق شود، پس نوآوری، خلاقیت عینیت یافته می باشد. (تولایی و همکاران، ۱۳۸۷)
خلاقیت یعنی استفاده از اندیشه های قبلی و تولید اندیشه های جدید. در نوآوری از اندیشه های تولید شده استفاده می شود در ریشه هر نوآوری یک فکر خلاق پنهان است. آلرشت خلاقیت و نوآوری و وجه تمایز آنها را به این صورت مطرح کرده است که خلاقیت یک فعالیت ذهنی و عقلانی برای به وجود آوردن ایده جدید و بدیع است؛ حال اینکه نوآوری تبدیل خلاقیت به عمل یا نتیجه است. او نوآوری را عملیات و مراحل مورد نیاز برای نتیجه گیری یک فکر بکر و واقعیت جدید می داند. از این زاویه شخص خلاقی ممکن است نوآور نباشد یعنی می تواند دارای ایده های جدید و نو باشد، ولی توانایی عرضه و یا فروش آنها را نداشته باشد. بنابراین فرد نوآور، غالباً خلاق است ولی همه افراد خلاق لزوماً نوآور نیستند (خی خیلیون ، ۱۳۸۱).
خلاقیت نقطه آغاز نورآوری موفق است. بنابراین، نیاز به پرورش و توسعه دارد. نویسنده ای اعتقاد دارد خلاقیت به طور معمول به توانایی و قدرت پرورش افکار نو مربوط می شود، در حالی که نوآوری به معنای استفاده از این افکار است. نوآوری فرایند دریافت فکر خلّاق و تبدیل آن به محصول، خدمت یا شیوه ای نو برای انجام دادن کارهاست. . در واقع؛ نوآوری، بهره برداری موفقیت آمیز از ایده های نو است. (محبوبی ، توره ، ۱۳۸۷)
خلاقیت بیشتر یک فعالیت ذهنی و فکری است؛ اما نوآوری بیشتر جنبه عملی دارد؛ در حقیقت محصول نهایی خلاقیت است. نوآوری در خط مشی ها، فرآیندها و فنون نیز مانند فعالیت ها و رفتارهای افراد اتفاق می افتد. نوآوری مهارتی است که با بسیاری همکاری های دیگر همراه است. وات من می گوید: اگر بخواهید نوآور باشید بایستی تا حدودی باز برخورد کنید سعی کنید اشتباهاتی مرتکب شوید! اگر افراد شکست نخورند چیزی هم یاد نمی گیرندخلاقیت و نوآوری آن چنان بهم عجین شده اند که شاید به دست دادن تعریف مستقلی از هر کدام دشوار باشد، اما برای روشن شدن ذهن می توان آنها را به گونه ای مجزا هم تعریف نمود.
خلاقیت پیدایی و تولید یک اندیشه و فکر نو است، در حالی که نوآوری عملی ساختن آن اندیشه و فکر است. به عبارت دیگر خلاقیت اشاره به قدرت ایجاد اندیشه های نو دارد و نوآوری به معنای کاربردی ساختن آن افکار نو و تازه است. اگرچه در عمل می توان این دو را از هم متمایز ساخت، ولی در یک تصور می توان گفت خلاقیت بستر رشد و پویش نوآوری هاست. از خلاقیت تا نوآوری غالباً راهی طولانی در پیش است. تا اندیشه ای نو به صورت محصول جدید درآید، زمانی طولانی می گذرد. گاهی ایده و اندیشه ای نو از ذهن فرد می تراود و سال های بعد آن اندیشه نو به وسیله فرد دیگری به صورت نوآوری در محصول یا خدمات تجلی پیدا می کند
تغییر سازمانی با اتخاذ یک فکر یا رفتار جدید به وسیله سازمان مشخص می شود؛ اما نوآوری سازمان، اتخاذ ایده رفتاریست که برای نوع شرایط، سازمان، بازار یا محیط کلی سازمان جدید است. اولین سازمانی که این ایده را معرفی می کند نوآور است؛ سازمانی که کپی می کند یک تغییر را اتخاذ کرده است. تغییر ایجاد هر چیزی است که با گذشته تفاوت داشته باشد؛ اما نوآوری اتخاذ ایده هایی است که برای سازمان جدید است. بنابراین تمام نوآوری ها منعکس کننده یک تغییرند اما تمام تغییرها نوآوری نیستند. اختراع یعنی در یک زمان نا بهنگام با قدرت اندیشه و تحقیق، کشف یک چیز ناشناخته که تا آن زمان ناشناخته مانده است. اختراع یک شرط ضروری برای نوآوری است. (خی خیلیون ، ۱۳۸۱)
در مورد نوآوری و تغییر نی‍ز، تفاوت هایی وجود دارد . تغییر ایجاد هر چیزی است که با گذشته تفاوت داشته باشد. اما نوآوری ایجاد ایده هایی است که برای سازمان جدید است. از این رو، تمام نوآوری ها می توانند منعکس کننده یک تغییر باشند. در حالی که تمام تغییرها، نوآوری نیستند. تغییر نتیجه ای از فرایند خلاقیت و نوآوری است؛ مانند تغییر یک تناوب در سیاست و ساختار سازمانی یا طرز تلقی افراد به منظور بهبود عملکرد. خلاقیت می تواند در نوآوری به کار برده شود؛ زمانی که یک ایده ی جدید (قرض گرفته شده یا اصلی) در موقعیتی مورد استفاده قرار گیرد که قبلاً به کار برده نشده است. نوآوری ممکن است خلاقیتی باشد که توسط یک عمل مدیریت دنبال شده و اثر اقتصادی به همراه داشته باشد. افراد خلاق و نوآور ممکن است با یکدیگر تفاوت هایی داشته باشند. (تولایی، ۱۳۸۷). در این راستا، ماکس وبر و دستیارانش ارتباط میان خلاقیت، نوآوری و تغییر را به صورت شکل شماره یک ترسیم کردند:
نوآوری
خلاقیت
تغییر سازمانی
شکل شماره ( ۲-۱) : رابطه خلاقیت، نوآوری و تغییر
تولایی (۱۳۸۷)
بر اساس این تعاریف، خلاقیت لازمه نوآوری است و تحقق نوجویی وابسته به خلاقیت می باشد. اگر چه در عمل نمی توان این دو را از هم متمایز ساخت ولی می توان تصور کرد که خلاقیت بستر رشد و پیدایی نوآوری هاست. خلاقیت پیدایش و تولید یک اندیشه و فکر نو است. در حالی که نوآوری عملی ساختن آن اندیشه و فکر است. از خلاقیت تا نوآوری غالباً راهی طولانی در پیش است و تا اندیشه ای نو به صورت محصولی یا خدمتی جدید درآید زمانی طولانی میگذرد و تلاش ها و کوشش های بسیار به عمل می آید. گاهی ایده و اندیشه ای نو از ذهن فرد می تراود و در سال های بعد آن اندیشه نو به وسیله فرد دیگری به صورت نوآوری در محصول یا خدمت متجلی می گردد. خلاقیت اشاره به قدرت ایجاد اندیشه های نو دارد و نوآوری به معنای کاربردی ساختن آن افکار نو و تازه است. به طور خلاصه با در نظر گرفتن نظریات فوق می توان چنین نتیجه گرفت که خلاقیت اشاره به آوردن چیزی جدید به مرحله وجود داشته و یا به عبارتی به معنای دلالت بر پیدا کردن چیزهای جدید است؛ هر چند که ممکن است به مرحله استفاده در نیاید. نوآوری به عنوان هر ایده جدیدی است که در برگیرنده توسعه یک محصول، خدمات یا فرایند می گردد که ممکن است نسبت به یک بخش، سازمان، یک صنعت یا ملت باشد. این نوآوری ها به تغییر و انطباق بهتر سازمان با ایده های جدید منجر می شود. (تولایی و همکاران ، ۱۳۸۷)
همانطور که ملاحظه می گردد در این تعریف ها خلاقیت ، نوآوری، تغییر و انطباق در خیلی موارد معادل هم گرفته شده و برخی هم خلاقیت و نوآوری را فراتر از تغییر و انطباق می دانند. با توجه به این تعریف ها، خلاقیت ایجاد یک ایده یا مفهوم جدید از طریق بکارگیری توانایی های ذهنی و علت و سبب نوآوری است. بدون خلاقیت، نوآوری صورت نمی گیرد. نوآوری ایجاد و توسعه محصول، خدمات یا فرایند جدید است که حاصل ایده های جدید است. این نوآوری برای صنعت، بازار و محیط کلی مربوط، جدید است و به تغییر و انطباق بهتر با شرایط محیطی منجر می شود. برداشت افراد از مفاهیم خلاقیت، نوآوری و تغییر متفاوت است؛ حتی این مفاهیم در حوزه های علمی مختلف هم دارای تعابیر مختلفی هستند؛ مثلاً روانشناسان معتقدند که آفرینشگری فقط نوع خاصی از رهیابی است؛ علامت مشخصه آن ویژگی هایی مانند ابداع، پایداری و قدرت فزاینده ای در فرمول بندی و تنظیم مسأله است.
۲-۲-۱-۲-تعاریف نوآوری
یکی از مشکلات اساسی در مدیریت نوآوری، عدم وجود تعریفی واحد در بین محققان، سیاست گذاران و مجریان می باشد. هر چند اکثر تعاریف با یکدیگر سازگار می باشند، اما اشاره به این نکته ضروری است که چگونگی تعریف نوآوری در نتایج تحقیقات مرتبط با آن بسیار تأثیر گذار است. به اعتقاد برخی محققان نوآوری را می توان مجموعه ای از عملیات فنی ، صنعتی و تجاری معرفی نمود. مارکوس نیز نوآوری را به عنوان معرفی یک واحد تغییر تکنولوژیکی دانسته که منظور خود را از تغییر تکنولوزیکی به نقل از شوچیتی یک محصول خدمت و یا استفاده از فرایندی جدید معرفی کرده است. نوآوری یک فرایند است که در این فرایند ابتدا فرد اجازه می دهد تصورش ( تصوری که به قول انشتین از دانش مهمتر است ) به آسمانها صعود کند ، سپس آن را به زمین می آورد و مهندسی می کند ( مهندسی ایده ) تا تبدیل به ایده گردد . سپس ایده ها را از طریق مدیریت ایده به ایده های عملی ، مفید و مناسب تبدیل می کند . (خلاقیت ) ؛ به دنبال آن ایده ها را به کالا ، خدمات و فرایند تبدیل می نماید و نهایتا با تجاری کردن محصولات ، خدمات و فرایند های جدید یا توسعه یافته در بازار ، فرایند نوآوری خاتمه می یابد . (نصیری واحد و احمدی ، ۱۳۸۸) نوآوری به معنای تسلط بر فناوری که به معنای به کارگیری دستاورد های علمی و پژوهشی بشر در تولید کالاها و ارائه خدمات است . (حلیمی، ۱۳۸۷)
نوآوری تجاری کردن هر نوع اختراع، قرار دادن موضوع تولید و بازاریابی برای آن است. هر اختراعی را چه به لحاظ هزینه ها و چه به لحاظ ریسک ها نمی توان با تجاری کردن به صورت یک نوآوری در آورد نوآوری یک تغییر بدیعی است؛ چون برای اولین بار در چنین ماهیتی تغییر تحقق می یابد. نوآوری یعنی به اجرا گذاشتن یا تولید محصولات و خدمات جدید یا قبول روش های نو به صورت اقتصادی. نوآوری با طرح و برنامه است. جهت گیری آن در راستای ایجاد فایده و منفعت اجتماعی است. بدین ترتیب یک شرکت نسبت به احتیاجات و شرایط جدید محیطی انطباق پذیر می گردد. تقلید هم یک نوع تغییر به شمار می آید نوآوری به معنای ایجاد، قبول و اجرای ایده ها و فرآیندها و محصولات یا خدمات جدید است. بنابراین نوآوری، استعداد و توانایی تغییر یا انطباق را به وجود می آورد. (خی خیلیون ، ۱۳۸۱)هانس ون جنکل (۱۳۷۶) دانشگاه سال ۲۰۵۰ را دانشگاهی نوآور میداند . او میگوید :این تعریفی است که ما از دانشگاه در سال ۲۰۵۰ ارائه می دهیم: تشکیلات و چهارچوبی که خلاقیت و نوآوری را به حداکثر توان بالقوه خود می رساند؛ گر چه ممکن است این دانشگاه بسیار متفاوت از دانشگاهی باشد که ما امروزه می شناسیم.
به طور کلی تعریف نوآوری یکی از موارد زیر را شامل می شود :
نوآوری در خروجی ها : نوآوری در محصولات ، خدمات و امور توزیع محصولات و خدمات.
نوآوری در ورودی ها : نوآوری در مواد مصرفی مورد استفاده ، نوآوری در منابع و شیوه‌های تامین آنها
نوآوری در فرایند ها : نوآوری در فرایند های تکنولوژیک ، نوآوری در مهارت ها و رویه های انجام امور به عنوان مثال اگر نوآوری را در زمینه تولید محصولات و خدمات مورد بررسی قرار دهیم تعریف نوآوری بایستی یکی از ابعاد زیر را مورد توجه قرار دهد :
کیفیت محصول : قابلیت محصول برای براورده ساختن نیازهای مشتریان .
هزینه محصول : این بعد در ارتباط با هزینه تولید محصول می باشد که می تواند برای تولید کننده اش مزیت رقابتی ایجاد کند.
زمان تولید محصول : مربوط به مقدار زمانی است که صرف طراحی ، توسعه و ایجاد محصول جدید می گردد. (تولایی و علیرضایی، ۱۳۸۷)
۲-۲-۱-۳- تاریخچه نوآوری
نوآوری قدمتی به تاریخ زندگانی بشر دارد به نظر می رسد تمایل ذاتی به کنجکاوی در مورد روش های جدید انجام کارها و استفاده از روش های بهتر در عمل همواره در انسان وجود داشته است. بدون نوآوری جهانی که در آن زندگی می کنیم بسیار متفاوت بود. نوآوری از کلمه لاتین “Innovate“ به معنای ” ساختن یک چیز جدید” استخراج شده است. شوچیتی ^[۵۴] اولین کسی بود که نوآوری را در قالب مفهوم علمی مطرح کرد. در واقع وی در پی شناخت عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی کشورها بود که در این راستا به نقش و اهمیت حیاتی نوآوری در رشد کشورها پی برد. بر اساس نظریه وی، نوآوری به یکی از اشکال زیر ظاهر می شود:
معرفی و تجاری کردن محصول یا خدمت جدید یا بهبود اساسی در کاربرد محصولات و خدمات موجود
معرفی فرایند تولید جدید یا بهبود اساسی در فرایندهای کاری موجود
گشودن درهای بازار جدید
توسعه منابع جدید تأمین کننده مانند مواد اولیه، تجهیزات و دیگر ورودی ها
ایجاد تغییرات اساسی در ساختارهای صنعتی و سازمانی(احمدی و همکاران ، ۱۳۸۸)
در یک دوره طولانی مرکز جهانی نوآوری در انگلستان مستقر بود و در اواسط قرن نوزدهم، سطح بهره وری و درآمد انگلستان، ۵۰ درصد بالاتر از سایر کشورها قرار داشت در ابتدای قرن بیستم، مرکز نوآوری، دست کم در فناوری های روز شیمیایی و الکترویکی – به آلمان منتقل شد. اکنون مدتی طولانی است که مرکز نوآوری جهانی در ایالات متحده آمریکا مستقر است و می دانیم آن کشور در بیشتر سالهای قرن بیستم، بیشترین بهره وری و استانداردهای زندگی را در سطح جهان به خود اختصاص داده است. در دهه ۱۹۶۰ مطالعات نواوری به عنوان یک زمینه تحقیقاتی مستقل ظهور کرد. ولی خارج از رشته های موجود و دانشگاههای معتبر قرار گرفته بود. یکی از مقاطع مهم شکل گیری واحد تحقیقات سیاست علوم در دانشگاه ساسکس در سال ۱۹۶۵ بود. نام مرکز، تمایل به توسعه مطالعات نوآوری با عناوین دیگری که در آن زمان قابل قبول تر بودند نظیر (مطالعات علوم) یا (مطالعات سیاست علمی) را نشان می دهد اما همان طور که خواهیم دید یکی از بزرگترین درس های آموخته شده از تحقیقات انجام شده این بودکه علم، تنها یکی از چندین جزء نوآوری موفق است.
در نتیجه این یافته ها، نه تنها تمرکز تحقیقات در این حوزه، بلکه مفاهیمی که برای توصیف آن به کار می رفت نیز تغییر کرد. در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم، چندین دپارتمان و مرکز تحقیقاتی تاسیس شد که بر نقش نوآوری در توسعه اقتصادی و اجتماعی تمرکز داشتند بسیاری از این مراکز، دارای جهت گیری میان رشته ای بوده نیاز به مطالعه نوآوری از دیدگاه های مختلف را تشریح می کنند. چندین مجله و موسسه حرفه ای نیز در حوزه مطالعات نوآوری و فناوری راه اندازی شد. برای داشتن یک دیدگاه جامع نسبت به نوآوری، باید بینش حاصل از چندین رشته را با یکدیگر ترکیب کرد. برای مثال، ‌ اقتصاد کلاسیک، ‌ اصولاً با تخصیص منابع به نوآوری (در رقابت با دیگر هدف ها) و تاثیرات اقتصادی آن مواجه شده درحالیکه خود فرایند نوآوری کم و بیش به عنوان یک (جعبه سیاه) در نظر گرفته شده است. بررسی اتفاقاتی که در این جعبه می افتد، بر عهده پژوهشگران دیگر رشته ها قرار دارد. مسلماً بخش عمده ای از اتفاقات داخل این جعبه در ارتباط با موضوع یادگیری است و یادگیری در محیط سازمان یافته (نظیر گروه ها تیم ها بنگاه ها و شبکه ها) انجام می شود. عملکرد این محیط ها نیز در رشته هایی نظیر جامعه شناسی، علوم سازمانی، مدیریت و نظام های پویا بررسی می شود.
امروزه، مطالعه فرایندی که نوآوری ها از طریق آن تحقق می یابد و بازیگرانی که در آن نقش دارند، تعامل مستمر بین بازیگران و سازمان های مختلف، ‌ دیدگاه سیستمی در مطالعات نوآوری، نقش نهاد ها و سازمان ها در این فرایند در سطح ملی و منطقه ای، تنوع عملکرد سیستم های نوآوری در طول زمان و در بخش ها با صنایع مختلف و نهایتاً نتایج اجتماعی و اقتصادی گسترده نوآوری موضوعات سیاسی مربوط به آن از جمله مباحثی مطرح در مطالعات نو آوری هستند. در نیمه اول قرن بیستم بسیاری از نوآوری هایی که پیشرو بودن ایالات متحده نسبت به دیگر اقتصادهای کاپیتالیستی را ممکن کرد از نوع سازمانی و شامل راه های جدید سازمان دهی تولید و توزیع بود.
نوآوری سازمانی با مفهوم مورد نظر شومپیتر، در بر دارنده ترتیبات و ارتباطات بین بنگاه ها مانند سازمان دهی مجدد کل صنایع نیز هست. فرض برای این بودکه بهترین کار نگاه به نوآوری همچون پدیده ای تصادفی (یا به بیان برخی محققان مائده ای آسمانی ) است. شومپیتر در آثار اولیه خود از نخستین کسانی بود که با این الگو مخالفت کرد از این رو در آثار اولیه شومپیتر نوآوری خروجی و نتیجه نبرد مداوم بین کارافرینان منفرد که از راهکارهای جدید برای مسائل دفاع می کنند و اجتماعی است این تعبیر، ممکن است توصیف مناسبی از وقایع اروپا در اواخر قرن نوزدهم باشد اما در دهه های نخست قرن بیستم، مشخص شد که نوآوری ها به طور فزاینده ای در بردارنده کار گروهی هستند و در سازمان های بزرگتر اتفاق می افتند. شومپیتر، این موضوع را تایید و بر نیاز به مطالعه نظام مند کارآفرینی مشارکتی در بنگاه های بزرگ تأکید کرد.
در طول دهه های اخیر، بر این نکته تاکید شده است که بنگاه های نوآور باید مسائل بالقوه ای را مد نظر قرار دهند که ممکن است وابستگی به مسیر ایجاد کند. برای مثال، اگر بنگاهی زودتر از سایرین یک مسیر نوآوری خاص را انتخاب کند، ممکن است از مزایای پیشتاز بودن سود ببرد، اما ریسک محدود شدن به این مسیر خاص نیز، به واسطه تأثیرات تقویتی مختلف، ‌ برای او وجود دارد اگر در پایان کار این بنگاه متوجه شودکه مسیر برتری وجود داشته که برخی بنگاه های دیگر، که صبر یا شانس بیشتری داشته اند، آن ها را یافته و از آن ها استفاده کرده اند، ممکن است اولین بنگاه با مشکل بزرگی مواجه شود زیرا تغییر مسیر بسیار پرهزینه است یا زمان انجام این کار دیگر سپری شده باشد. بنابراین، گفته می شود که در فاز اولیه پروژه نوآوری، قبل از اینکه دانش کافی در مورد گزینه های جایگزین جمع آوری شود، بهترین راه برد، اجتناب از تکیه بر یک مسیر خاص و آزاد بودن استفاده از ایده ها و راهکارهای مختلف و رقیب است. در سطح بنگاه، این موضوع مستلزم رهبری کثرت گرایانه است که امکان دانستن دیدگاه های مختلف را فراهم می کند(حلیمی ، ۱۳۸۷).
۲-۲-۱-۴- انواع نوآوری
متناسب با کاربردها و سطوح مورد بررسی، نوآوری به انواع مختلف نیز تفکیک شده است. معمولاً محققان بر این باورند که مفهوم فرایند نوآوری را درک کرده اند، اما حقیقتاً بسیاری از تحقیقات انجام گرفته در حوزه های مختلف مرتبط با نوآوری، تعاریف و طبقه بندی های متفاوتی از نوآوری را ارائه داده اند. فرایند نوآوری به صورت نوآوری رادیکالی یا افزایشی، نوآوریهای تقلیدی یا کاملاً‌ جدید، بهبودی یا انقلابی، تکنولوژیکی یا سازمانی و بسیار انواع دیگر تعریف شده است. بطور کلی دو فاکتور مهم در تعیین نوع نوآوری وجود دارد:
۱-درجه جدید بودن نوآوری . ۲-جدید بودن در محصول، خدمت و فرایند و یا غیر از این موارد
بر اساس فاکتور اول یعنی جدید بودن، نوآوری ها به طبقات متفاوتی دسته بندی شده اند که مهم ترین طبقه بندی که در این جا نیز مورد نظر می باشد، به دو صورت است: نوآوری های افزایشی، نوآوری های رادیکالی ، منظور از نوآوری رادیکالی، تغییرات جدید در محصول، فرایند و یا ساختارهای سازمانی است. نوآوری افزایشی معمولاً به عنوان تغییرات اساسی در کالا یا ساختارهای موجود تعریف شده است. این مفهوم با بهبود مستمر ارتباط تنگاتنگی دارد. به عبارتی تغییرات در وضعیت موجود که منجر به کاربرد جدیدی شود را نوآوری افزایشی گویند. به گفته ای نوآوری اگر بر اساس کشش بازار ایجاد شده باشد، معمولاً از نوع افزایشی و اگر بر اثر فشار تکنولوژیکی باشد از نوع رادیکالی است.
در طبقه بندی دیگری که بسیار مورد توجه می باشد، نوآوری به صورت زیر طبقه بندی شده است:
۱-نوآوری تکنولوژیکی ۲-نوآوری سازمانی
تفکیک فوق بیشتر مبتنی بر ۵ گروه نوآوری که شوچیتی معرفی کرده است، می باشد بر این اساس ۲ گروه اول را جزء نوآوری تکنولوژیکی و ۳ گروه آخر را نوآوری سازمانی نام نهاده اند. به عبارتی خلق محصولات، خدمات و یا فرآیندهای جدید و یا توسعه محصولات، خدمات و فرآیندهای موجود را نوآوری تکنولوژیکی می گویند و هر نوآوری غیر از آن را نوآوری سازمانی می نامند. (احمدی و همکاران ، ۱۳۸۸)
نوآوری ها را می توان بر اساس نوع نیز طبقه بندی کرد. شومپیتر بین پنج نوع مختلف نوآوری تفاوت قائل است: محصولات جدید ، روش های تولید جدید ، تأمین منابع جدید، بهره برداری از بازارهای جدید، راه های جدید سازمان دهی کسب و کار.
رویکرد دیگری که مبتنی بر فعالیت های شومپیتر است طبقه بندی نوآوری ها بر اساس میزان بنیادی بودن آنها در مقایسه با فناوری های موجود است. از این دیدگاه، بهبودهای مستمر بیشتر به عنوان نوآوری های تدریجی یا حاشیه ای شناخته شده اند در مقابل نوآوری های بنیادی همچون معرفی یک نوع کاملاً‌ جدید از ماشین آلات یا انقلاب های فناوری شامل خوشه ای از نوآوری هایی که در کنار هم ممکن است تأثیر وسیع و گسترده ای داشته باشند قرار دارند شومپیتر به طور خاص روی دو دسته آخر که معتقد بود اهمیت بیشتری دارند متمرکز شد. با این وجود، این دیدگاه همیشه مطرح بوده که تاثیر انباشتی نوآوری های تدریجی اگر بیشتر از نوآوری های بنیادی نباشد به اندازه نوآوری های بنیادی است و نادیده گرفتن این تأثیرات منجر به دید نادرست از توسعه اقتصادی و اجتماعی در بلند مدت می شود . به علاوه کسب منافع اقتصادی از نوآوری های بنیادی در بسیاری موارد، مستلزم مجموعه ای از بهبودهای تدریجی است.
کلاین و روز نبرگ بیان کرده اند که بسیاری از نوآوری های مهم اقتصادی در حین انتشار یک محصول یا فرایند تحقق یافته اند. عرضه چیزی در یک محیط جدید اغلب مستلزم میزان قابل ملاحظه ای از سازگاری سازی (و در نتیجه نوآوری تدریجی ) و تغییرات (یا نوآوری های) سازمانی است که می تواند بهره وری و رقابت پذیری را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. (حلیمی، ۱۳۸۷)
اما به طور کلی می توان نوآوری ها را به چهار دسته تقسیم کرد:
نوآوری های توسعه ای ^[۵۵] : ارائه خدمات موجود به کاربران موجود با اعمال اندکی تغییر و بهبود در آنها
نوآوری های گسترشی ^[۵۶] : ارائه خدمات موجود به کاربران جدید
نوآوری های تحولی ^[۵۷] : ارائه خدمات جدید به کاربران موجود
نوآوری های کامل ^[۵۸] : ارائه خدمات جدید به کاربران جدید

وظیفه شناسی با دقت، قابل اعتماد، سخت کوش، منظم
پژوهشگران دیگر با دنبال کردن سر نخهایی که مک کری و کاستا فراهم کرده بودند فهرست های صفتی را درست کردند که ثابت شده آزمون های سریعتری برای این پنج عامل هستند. آزمودنی ها با انتخاب کردن واژه هایی که آنها را بهتر توصیف می کنند به این فهرست ها پاسخ می دهند. در یکی از این فهرست ها از ۱۰۰ صفت برای ارزیابی این پنج عامل استفاده شده است؛ در دیگری فقط ۴۰ صفت استفاده شده است (لو، کرانزلر، زو^[۵۷] و همکاران، ۲۰۰۷). رویکرد موفق دیگری برای ارزیابی پنج عامل اصلی و صفات شخصیت آن ها، از مصاحبه ای ساخت دار استفاده می کند که شامل ۱۲۰ سؤال است که آزمودنی ها به صورت شفاهی به آن پاسخ می دهند (گرادینی، کلانینگر، ونری و همکاران^[۵۸]، ۲۰۰۹).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اشاره به این نکته اهمیت دارد که گر چه آزمون های دیگر به عنوان روش هایی برای ارزیابی پنج عامل اصلی ارائه شده اند ولی NEO روشی است که غالبا مورد استفاده قرار می گیرد (د راد، ۲۰۰۰؛ به نقل از شولتز، ۲۰۰۵). با این حال پژوهش نشان داده است که NEO مانند اغلب آزمون های شخصیت می تواند به وسیله رفتار آزمودنی هایی که می خواهند برداشت سازگاری روان شناختی مثبت به وجود آورند، تحریف شود (زیگ و وبستر^[۵۹]، ۲۰۰۳).
بین عوامل برون گرایی و روان رنجور خویی مک کری و کاستا و ابعاد برون گرایی و روان رنجور خویی نظریه آیزنک شباهت وجود دارد. به علاوه، خوشایندی و وظیفه شناسی در مدل مک کری- کاستا می توانند بیانگر انتهای پایین بعد روان پریش خویی آیزنک باشد (کنترل تکانه). گشودگی همبستگی مثبت بالایی با هوش دارد. همین طور خوشایندی با مفهوم علاقه اجتماعی آلفرد آدلر همبستگی دارد.
بررسی دو قلو ها معلوم کرده است که از پنج عامل، این چهار مورد عنصر ارثی نیرومندتری دارند:
روان رنجور خویی، برون گرایی، گشودگی، و وظیفه شناسی. معلوم شده است که خوشایندی عنصر محیطی نیرومندتری دارد (حسن زاده, علی اکبری دهکردی, خمسه، ۱۳۹۱٫، برکمن^[۶۰]، ۱۹۹۵).

۱۳-۲-۱ ثبات بین فرهنگی

پنج عامل در فرهنگ های شرقی غربی مشاهده شده اند، یافته ای که از عنصر ژنتیکی آنها حمایت می کند به گونه ای که مک کری و کاستا خاطر نشان کردند، به نظر می رسد پنج عامل اصلی وصفات آنها بیانگر «ساختار مشترک شخصیت انسان» هستند که از تفاوت های فرهنگی فراتر می رود (مک کری و کاستا، ۱۹۹۷). از جمله فرهنگ های متفاوتی که در آنها این پنج عامل و صفات آنها یافت شده اندعبارت از: بریتانیایی، آلمانی پرتقالی، چکی، ترکی، عبری، چینی، کره ای، ژاپنی، فرانسوی، فیلیپینی و کانادایی، به علاوه سرخ پوستان وساکنان اسپانیایی زبان ایالات متحده.
گرچه عوامل یکسانی در فر هنگ های متعدد متداول هستندولی تفاوت های عمده ای در اهمیت نسبی و پسندیدگی اجتماعی آنها مشخص شده اند. برای مثال، استرالیایی ها برون گرایی و خوشایندی را پسندیده تر از سه عامل دیگر می دانند. در مقابل، ژاپنی ها وظیفه شناسی را مهم تر از سایر عوامل می دانند. به عبارت دیگر، در جامعه ی ژاپن وظیفه شناس بودن برای فرد بیشتر از برون گرا بودن، خوشایند بودن، گشوده بودن، یا حتی ثبات هیجانی داشتن اهمیت دارد.
معلوم شد در هنگ کنگ و هندوستان، خوشایندی مهم ترین عامل است. در سنگاپور ثبات هیجانی مهم تر بود، در حالی که در ونزئلا ویژگی مهم قابل تحسین برون گرایی است. در شیلی، فنلاند، آلمان، هلند نروژ، ترکیه و ایالات متحده هیچ عامل واحدی از عوامل دیگر مهم تر نبود (ویلیامز، ساتروایت، و سیز^[۶۱]،۱۹۹۸).

۲-۱۳-۲ ثبات عوامل

این عوامل در کودکان و بزرگسالان تشخیص داده شده اند. در پژوهش طولی آزمودنی های یکسانی را به مدت ۶ سال بر رسی کردند، معلوم شد هر پنج عامل از سطح بالای ثبات بر خوردارند (کاستا و مک کری،۱۹۸۸). برای مثال، افرادی که در کودکی از لحاظ خوشایندی بالا بودند در بزرگسالی نیز همین طور ماندند. در یک تحقیق که در فنلاند روی تقریبا ۱۵۰۰۰ دو قلوی ۱۸ تا ۵۹ ساله اجرا شد، درجه ی بالایی از ثبات برون گرایی و روان رنجور خویی در مدت ۴۰ سال فاصله سنی بین مردان و زنان یافت شد (ویکن، رز، کاپیرو و همکاران^[۶۲]،۱۹۹۴). بررسی ۱۲۱ مرد و زن آمریکایی به مدت ۱۹ سال، از اواخر نوجوانی تا بزرگسالی، ثبات عوامل برون گرایی و روان رنجور خویی متوسط ولی از لحاظ آماری معنا دار را معلوم کرد (کارمیشل ومک گیو^[۶۳]،۱۹۹۴). مقایسه افزون بر ۲۰۰۰ نوجوان آمریکایی و ۷۸۹ بلژیکی طی یک دوره چهل ساله نشان داد که عوامل برون گرایی، خوشایندی، و وظیفه شناسی ثابت ماندند، در حالی که گشودگی به تجربه (تجربه پذیری) در مردان و زنان افزایش یافته بود (مک کری، کاستا، تراسیانو و همکاران^[۶۴]، ۲۰۰۲ ).
بیش از ۳۰۰۰ مرو زن دانشجو در زمانی که دانشجو بودند و نیز ۲۰ سال بعد، از نظر برون گرایی بررسی شدند. پژوهشگران همبستگی مثبت معناداری را بین نمرات آزمون در این دو سن پیدا کردند، بدین معنی که آنهایی که در کالج برون گرا بودند در میان سالی نیز برون گرا مانده بودند. این تحقیق همچنین نشان داد که آنهایی که در برون گرایی نمره بالا یی گرفته بودند به طوری که انتظار می رفت از آنهایی که نمره پایین گرفته بودند معاشرتی تر بودند. در ضمن کسانی که نمره بالایی گرفته بودند در صورتی که هنگام میان سالی با موقعیت های استرس زا روبرو می شدند بیشتر از آنهایی که نمره پایین کسب کرده بودند به جستجوی حمایت اجتماعی بر می آمدند (ون دراس و زیگلر،۱۹۹۷؛ به نقل از شولتز، ۲۰۰۵) در تحقیق دیگری، از معلمان دوره ی پیش دبستانی در خواست شد پیش بینی کنند که دانش آموزان آنها که در آن زمان ۳ تا ۶ ساله بودند در بیست سالگی چگونه خواهند بود. انتظار آنها بر اساس مشاهده ی رفتار کودکان، با نمرات این دانش آموزان در پنج عامل اصلی شخصیت مطابقت داشتند. این نتایج حکایت دارند که معلمان فرض کردند که رفتار پیش دبستانی با رفتار بزرگ سالی ارتباط نزدیکی دارد (گرازینو، جنسن- کمپلو سالیوان – لوگان،۱۹۹۸؛ به نقل از شولتز، ۲۰۰۵).

۲-۱۳-۳ همبستگی های هیجانی و رفتاری

در چند تحقیق معلوم شد که برون گرایی با سلامت هیجانی همبستگی مثبت داشته در حالی که روان رنجور خویی با سلامت هیجانی همبستگی منفی داشت. پژوهشگران نتیجه گرفتند افرادی که از نظر برون گرایی بالا و از لحاظ روان رنجور خویی پایین هستند به صورت ژنتیکی برای ثبات هیجانی آمادگی دارند (کاستا و مک کری، ۱۹۸۴). در بررسی ۱۰۰ مرد و زن دانشجو معلوم شد آنهایی که از نظر برون گرایی بالا بودند بهتر از آنهایی که از این نظر پایین بودند توانستند با استرس زندگی روز مره مقابله کنند. برن گرایان همچنین به احتمال بیشتری در صدد حمایت اجتماعی بر می آمدند تا به آنها در کنار آمدن با استرس کمک کند (امیر خان، ریزینگر و سوویکرت^[۶۵]،۱۹۹۵).
بررسی دانشجویان در ایالات متحده معلوم کرد آنهایی که در برون گرایی نمره بالایی کسب کردند از آنهایی که نمره پایین گرفتند در بین همسالان خود جایگاه بالاتر و اهمیت بیشتری داشتند (آندرسون، جان، کلتنر و گرینگ، ۲۰۰۱). آنهایی که از نظر برونگرایی بالا بودند، موقعیت های اجتماعی را فقط در صورتی که خوشایند بودند مثبت ارزیابی می کردند که این از اهمیت هیجان های مثبت در عامل برون گرایی خبر می دهد (لوکاس و دینر^[۶۶]،۲۰۰۳).
پژوهش درباره دانشجویان معلوم کرد که ظرف مدت ۴ سال، برون گرایان تعداد بیشتری رویداد مثبت مانند نمره خوب، افزایش حقوق یا ازدواج را تجربه کردند. دانشجویانی که در روان رنجور خویی نمره بالایی گرفتند بیشتر برای رویداد های ناگوار مانند بیماری، افزایش وزن، جریمه رانندگی، یا نپذیرفته شدن برای دوره فوق لیسانس آمادگی داشتند (ماگنوس، دینر، فوجیتا و پاوت^[۶۷]، ۱۹۹۳).
تحقیقی که در سوئد روی ۳۲۰ جفت دوقلوی همانند و نا همانند که با هم و جدا پرورش یافته بودند، در مورد آزمودنی های زن، رابطه بین متغیر های شخصیت و رویداد های خوشایند زندگی را تأیید کرد. زنانی که در برون گرایی و گشودگی به تجربه (تجربه پذیری) نمره بالایی گرفتند وقایع زندگی ناگوار به مراتب بیشتری را تجربه کردند (سادینو، پدرسون، لیخشنتاین، مک کرلین و پلامین، ۱۹۹۷؛ به نقل از شولتز،۲۰۰۵).
در تحقیق دیگری، افرادی که از لحاظ خوشایندی و وظیفه شناسی بالا بودند از کسانی که در این صفات پایین بودند، سلامت هیجانی بیشتری را نشان دادند (مک کری و کاستا، ۱۹۹۱). پژوهشگران دیگری معلوم کردند افرادی که از لحاظ روان رنجور خویی بالا بودند، مستعد افسردگی، اضطراب و سرزنش خویش بودند (جورم، ۱۹۸۷؛ پاکرز، ۱۹۸۶؛ به نقل از سروقد، ۱۳۹۱). بیماری جسمانی و پریشانی روانی بیشتری با نمرات بالاتر در عامل روان رنجورخویی ارتباط داشته اند. بررسی ۱۷۴ بیمار مرد و زن نبتلا به ناتوانی کلیوی که در مدت ۴ سال صورت گرفت، معلوم کرد آنهایی که در آزمون NEO از نظر روان رنجور خویی نمرات بالایی گرفتند از کسانی که در روان رنجور خویی نمرات پایین گرفتند ۵/۳۷ درصد مرگ و میر بیشتر داشتند.
از یک گروه ۴۸ نفره مردان سالم درخواست شد جزئیات مشکلات و خلق خویش را به مدت ۸ روز یادداشت کنند. نتایج نشان داد مردانی که در روان رنجور خویی نمره پایین گرفتند، این مشکلات را ناراحت کننده تر ارزیابی کردند (اسمیت، مک کنزی^[۶۸]، ۲۰۰۶).
کسانی که از نظر گشودگی بالا هستند، دامنه وسیعی از تمایلات عقلانی دارند و به دنبال چالشها هستند. آنها در مقایسه با کسانی که نمره پایینی در گشودگی می گیرند، به احتمال بیشتری مشاغل خود را عوض می کنند، مشاغل مختلف را امتحان می کنند و تجربیات زندگی گوناگونی را تجربه می نمایند. تعجب آور نیست که افرادی که از لحاظ وظیفه شناسی بالا هستند، قابل اعتماد، مسئول و کارآمد بوده و معمولا از کسانی که در این صفت نمره پایین می گیرند نمرات بهتری در مدرسه و دانشگاه می گیرند (اسمیت، گلازر، رویز^[۶۹] و همکاران، ۲۰۰۴). بررسی بیش از ۳۰۰ دانشجوی بریتانیایی معلوم کرد آنهایی که از لحاظ وظیفه شناسی بالا بودند، از نظر برنامه ریزی برای هدف های آینده منظم تر، منضبط تر و پیشرفت گرا بودند (کانر و آبراهام^[۷۰]، ۲۰۰۱).
بررسی ۳۵۸ نوجوان و جوان دیابتی معلوم کرد آنهایی که در وظیفه شناسی نمره بالایی گرفتند در مورد کنترل کردن بیماری خود اطلاعات بیشتری را جستجو می کردند و درباره مر اقبت از خود جدی تر راز کسانی بودند که در وظیفه شناسی نمره پایین کسب نمودند (اسکینر، هامسون، فیف-شاو^[۷۱]، ۲۰۰۲).
در تحقیق دیگری معلوم شد آزمودنی هایی که در عامل خوشایندی بالا بودند، یاریگر، کمک رسان، نوع دوست و صادق بودند (دیگمن^[۷۲]، ۱۹۹۷). بررسی ۲۵ ساله ۱۹۴ سکنه فنلاند معلوم کرد آنهایی که در ۸ سالگی از نظر خوشایندی بالا بودند در مدرسه نمرات بهتری گرفتند و از آنهایی که از لحاظ خوشایندی پایین بودند مشکلات رفتاری کمتری داشتند. ۲۵ سال بعد، آنهایی که از لاظ خوشایدی بالا بودند در مقایسه با آنهایی که از این نظر پایین بودند، الکلیسم و افسردگی کمتری را گزارش دادند، سواق دستگیری کمتری داشتند و ثبات شغلی بیشتری را نشان دادند (لارسن، آینسورث، هاروپ^[۷۳] و همکاران، ۲۰۱۳).
بررسی ۱۶۲۰ نفر که مبتلا به کاستی توجه/بیش فعالی تشخیص داده شده بودند معلوم کرد نشانه هایی مانند بیش فعالی، تکانش گری، بی توجهی و اختلال شناختی و رفتاری در آنهایی که نمره بالایی در خوشایندی گرفته بودند به نحو چشمگیری پایین تر از کسانی بود که نمره پایینی کسب کرده بودند (مارتل و نیگ^[۷۴]، ۲۰۰۶).

۲-۱۳-۴ تاب آوری

اصطلاح تاب آوری در اصل و ابتدا در متالوژی برای نشان دادن قابلیت مواد برای برگشت به حالت اولیه بعد از کشیده یا فشرده شدن و مقاومت در برابر ضربه یا فشار مداوم استفاده شده است (گلدستین و بروکز،۲۰۰۳). در رشته کامپیوتر این اصطلاح نشان دهنده کیفیت دستگاهی است که با وجود نقص دراجزای سازنده اش به کارکرد صحیح خود ادامه میدهد و در طب وروانشناسی تاب آوری نشان دهنده مقاومت جسمانی، بهبود خود انگیخته وتوانایی برقراری مجدد تعادل هیجانی در موقعیت های تنش زا است (مورالس^[۷۵]، ۲۰۰۷ به نقل از جعفری، ۱۳۸۹) و در واقع به ویژگی هایی اشاره دارد که در سرعت و میزان و میزان بهبود بعد از رویارویی با تنش مشارکت دارند (گلدستین و بروکز^[۷۶]، ۲۰۰۵).
تاب آوری یا توانایی سازگاری مثبت با مصیبت و آسیب، یک موضوع روان شناختی است که در ارتباط با پاسخ فرد به سرطان، تنش آسیب زا و موقعیت های مشکل آفرین زندگی بررسی شده است. بعضی دیدگاه ها تاب آوری را به عنوان یک سبک مقبله ای پایدار در نظر می گیرند (گریف و نولتینگ^[۷۷]، ۲۰۱۳). برای مثال وایو، فردریکسون و تیلور^[۷۸] (۲۰۰۸) تاب آوری را یک صفت روان شناختی ثابت و با دوام در نظر گرفته اند. مفهوم تاب آوری به صورت های مختلفی تعریف شده است. لوتار و چیچتی^[۷۹] (۲۰۰۴، به نقل از کمپل- سیلیس، کوهن و استین، ۲۰۰۶) تاب آوری را یک فرایند پویا می دانند که در آن افراد با وجود تجارب آسیب زا یا مصیبت بار، سازگاری مثبت نشان می دهند.
کامپفر^[۸۰] (۱۹۹۹، به نقل از سامانی، جوکار و صحراگرد، ۱۳۸۶) باور داشت که تاب آوری بازگشت به تعادل اولیه یا رسیدن به تعادل سطح بالاتر (در موقعیت تهدید کننده) است و از این رو سازگاری موفق را در زندگی فراهم می کند. در عین حال کامپفر به این نکته نیز اشاره می کند که سازگاری مثبت هم ممکن است پیامد تاب آوری به شمار می رود و هم به عنوان پیشایند، سطح بالاتری از تاب آوری را سبب شود. وی این مسأله را ناشی از پیچیدگی تعریف و نگاه فرایندی به تاب آوری میداند. ماستن و کاتسوورث^[۸۱] (۱۹۹۸، به نقل از گلدستین و بروکز،۲۰۰۵) دو شرط را برای توصف تاب آوری لازم می دانند: یکی قرار گرفتن در معرض خطر، آسیب یا تهدید و دیگری سازگاری مثبت در رویارویی با این عوامل. شرط اول به تجارب یا وقایعی اشاره می کند که توانایی بر هم زدن عملکرد طبیعی تا حدی که به پیامد های منفی منجر شود را دارد (ریلی و ماستن^[۸۲]، ۲۰۰۵). اینها عوامل خطر زا نامیده می شوند. گارمزی^[۸۳] (۱۹۹۳) عوامل مخاطره آمیز را شامل مواردی می داند که احتمال به وجود آمدن اختلال رفتاری یا هیجانی در فرد را در مقایسه با فردی که به طور تصادفی از میان جمعیت عمومی انتخاب شده است، افزایش می دهد. بنابراین اگر افراد در معرض آسیبی که مخل تحول طبیعی است قرار نگیرند و بر آن غلبه نکنند، به عنوان تاب آور توصیف نمی شوند. همان طور که آنتونی^[۸۴] و بروکز و گلدستین مطرح کرده اند، ممکن است بعضی تاب آور به نظر برسند، زیرا آنها در معرض تجربه آسیب زایی نبوده اند (گلدستین و بروکز، ۲۰۰۵).
تاب آوری فقط پایداری در برابر آسیب ها یا موفقیت های خطر ناک نیست، بلکه شرکت فعال سازنده در محیط پیرامون خود است (کانر و دیویدسون^[۸۵]،۲۰۰۳). در واقع همان طور که ریچاردسون (۲۰۰۲) بیان کرده، تاب آوری بیشتر از آنکه یک بهبود ساده از آسیب ومصیبت باشد، رشد یا سازگاری مثبت به دنبال دوره ای از برهم خوردن تعادل حیاتی است و برطبق نظر بونانو^[۸۶] (۲۰۰۴) چیزی بیشتر از زنده ماندن با وضعیت تنش زاست و مترادف با آسیب ناپذیری نسبت به تنش نیست. نظریه های قبلی در مورد تاب آوری بر ویژگی های مرتبط با پیامد های مثبت در رویارویی با مصائب و ناملایمات زندگی تأکید داشته اند و عوامل حفاظتی بیرونی مثل مدارس کارآمد و رابطه با بزرگسالان حمایت گر را به عنوان عوامل ارتقا دهنده تاب آوری مؤثر دانسته اند. در حالی که نظریه های فعلی تاب آوری را موضوعی چند بعدی متشکل از متغیر های سرشتی^[۸۷] مانند مزاج^[۸۸] و شخصیت^[۸۹] همراه با مهارت های خاص مثل حل مسأله می دانند که به افراد اجازه می دهد به خوبی با وقایع تنش زای زندگی مقابله کنند (کمپبل- سیلس، کوهن و استین، ۲۰۰۶).

۲-۱۳-۴-۱ ویژگی های افراد تاب آور

پژوهش ها به طور پایا، شماری از ویژگیهایی که مرتبط با تاب آوری هستند را گزارش کرده اند؛ نظیر مراقبت حمایتی و مثبت، روابط خانوادگی، پدرومادری کردن شایسته، خوی بچه ها و توانایی شناختی بالا (ماستن، ۱۹۹۹).
۱- احساس ارزشمندی: پذیرفتن خود به عنوان فردی ارزشمند،‌ قایل شدن برای خود و توانایی هایشان. بی قید و شرط دوست داشتن و سعی در شناخت نقاط مثبت خود و پرورش دادن آنها و از طرف دیگر شناخت نقاط ضعف خود و کتمان نکردن آنها. علاوه بر آن سعی می کنند که این نارسایی ها را با واقع بینی بر طرف کرده و در غیر این صورت با این ویژگی ها کنار می آیند.
۲- مهارت در حل مسئله: افراد تاب آور ذهنیتی تحلیلی- انتقادی نسبت به توانایی های خود و شرایط موجود دارند، در مقابل شرایط مختلف انعطاف پذیرند و توانایی شگفت انگیزی درباره پیدا کردن راه حلهای مختلف درباره یک موقعیت یا مساله خاص دارند. همچنین توانایی ویژه ای در تجزیه و تحلیل واقع بینانه مشکلات شخصی و پیدا کردن راه حل های فوری و راهبردهای دراز مدت برای حل و فصل مشکلاتی که به آسانی و سریع حل نمی شوند را دارا هستند.
۳- کفایت اجتماعی: این دسته از افراد مهارت های ارتباط با دیگران را خیلی خوب آموخته اند. آنها می توانند در شرایط سخت هم شوخ طبعی خودشان را حفظ کنند، می توانند با دیگران صمیمی شوند و در مواقع بحرانی از حمایت اجتماعی دیگران بهره ببرند؛ ضمن اینکه این گونه آدم ها می توانند سنگ صبور خوبی باشند، وقتی برایشان حرف می زنید می توانند خوب گوش می دهند و خودشان را جای شما می گذارند. در ضمن آنها طیف وسیعی از مهارت ها و راهبردهای اجتماعی شامل مهارتهای گفتگو، جراتمندی و گوش دادن، آمادگی برای گوش دادن به دیگران واحترام گذاشتن به احساسات و عقاید دیگران که در تعاملات اجتماعی بسیار مهم است را دارا هستند.
۴- خوش بینی: اعتقاد راسخ به اینکه آینده می تواند بهتر باشد،‌ و هدفمندی و باور به اینکه می توانند زندگی و آینده خود را کنترل کنند و موانع احتمالی نمی تواند آنها را متوقف سازد.

1. 1. همدلی: تاب آورها دارای توانایی برقراری رابطه توام با احترام متقابل با دیگران هستند که موجب به هم پیوستگی اجتماعی یعنی احساس تعلق به افراد، گروه ها و نهادهای اجتماعی می شود.

۲-۱۳-۴-۲ نقش صفات شخصیتی در تاب آوری

از جمله مسائلی که در حوزه تاب آوری مطرح است، نقش صفات شخصیتی است. بر اساس مدل انتخاب-مقابله افتراقی بلوگر و زوکرمن^[۹۰] (۱۹۹۵) راهبرد های مقابله ای مورد استفاده در رویارویی با تنش تعیین کننده پیامد های مثبت یا منفی هستند و نوع راهبرد های مقابله انتخاب شده به صفات شخصیتی افراد بستگی دارد (بارتلی و روش^[۹۱]، ۲۰۱۱). در واقع طبق این مدل شخصیت از طریق تأثیر در میزان رویارویی با تنش، تأثیر در نوع واکنش به آن یا تأثیر در هر دو زمینه بر فرایند های مرتبط با تنش تأثیر می گذارد (لاندرو و کاستیلو، ۲۰۱۰). در نتیجه از آنجا که صفات شخصیتی خاص افراد به کارگیری راهبرد های مقابله ای متفاوت را ترغیب می کنند، افراد به صورت متفاوت به تنش پاسخ می دهند (بارتلی و روش، ۲۰۱۱).
از بررسی هایی که به نقش صفات شخصیتی در تاب آوری پرداخته اند، می توان به پژوهش هایی اشاره کرد که رابطه پنج عامل بزرگ شخصیت (روان رنجورخویی، برون گرایی، گشودگی، توافق و وجدان گرایی) را با تاب آوری بررسی کرده اند. این پژوهش ها در چند نتیجه با هم هاهنگ بوده اند. اول اینکه تاب آوری با روان رنجور خویی رابطه منفی معناداری دارد (کمپل-سیلیس، کوهن و استین، ۲۰۰۶). نتایج مطالعه کلیمر، کاون و وایمن (۲۰۰۰، به نقل از دیاتر-دیکارد، آیوی و اسمیت^[۹۲]، ۲۰۰۵) نشان داد، عاطفه منفی که مشخصه روان رنجور خویی است، وجه تمایز کودکان تاب آور از کودکان ناسازگار است. دوم اینکه نتیجه بیشتر این مطالعات نشان داد که تاب آوری با برون گرایی رابطه مثبت معنی داری دارد (بشارت ۱۳۸۶).
بشارت (۱۳۸۶) گزارش کرده است که افراد برون گرا به تجربه هیجان های مثبت گرایش دارند و به آسانی به افراد دیگر دلبستگی پیدا می کنند. و به دنبال تعاملات اجتماعی هستند و هر دو عامل هیجان های مثبت و حمایت اجتماعی به طور مثبت با تاب آوری ارتباط دارد. مطالعه لنگوا^[۹۳] (۲۰۰۲، به نقل از دیاتر-دیکارد، آیوی و اسمیت^[۹۴]، ۲۰۰۵) نیز نشان داد که هیجان های مثبت پیش بینی کننده تاب آوری در ۸ تا ۱۰ سالگی است. توگید و فردریکسون^[۹۵] (۲۰۰۴) در پژوهش خود با این عنوان که افراد تاب آور از هیجان مثبت برای سالم خارج شدن از تجارب هیجانی منفی استفاده می کنند، به این نتیجه رسیدند که هیجان مثبت به افراد کمک می کند بعد از تجارب تنش زا، از نظر روانشناختی و جسمانی به حال اول خود برگردند. همینوور^[۹۶] (۲۰۰۳) در آزمایشی عوامل مرتبط با بهبود موفقیت آمیز بعد از وقایع منفی را بررسی کرد. در این مطالعه مدت زمان پاسخ هیجانی افراد به یک فیلم منفی اندازه گرفته شد. نتایج نشان داد که افراد با نمره بالا در برون گرایی و ثبات هیجانی (نقطه مقابل روان رنجور خویی) نسبت به کسانی که دارای نمره پایین در این صفات بودند، بهبود عاطفی سریعتری داشتند. بهبود از تجارب منفی ممکن است مسیری باشد که افراد تاب آور از طریق آن قادرند به طور فعال، تعادل حیاتی خود را در رویارویی با مصیبت ها حفظ کنند. نتیجه سوم بررسی ها این بود که تاب آوری با وجدان گرایی رابطه مثبت معناداری دارد (بشارت، ۱۳۸۶).
علاوه بر این مطالعات، پژوهش های دیگری رابطه سبک های مقابله با تنش و تاب آوری را بررسی کردند که به نتایج مشابهی دست یافتند. برای مثال مطالعه واتسون و هیوبارد نشان داد که افراد با ویژگی برون گرایی بالا، راهبرد های مقابله فعالانه و کسب حمایت اجتماعی را دنبال می کنند، در حالی که افراد با ویژگی های روان رنجور خویی بالا در شیوه های منفعلانه و نا مناسب مقابله شرکت می کنند و افراد با وجدان گرایی بالا از راهبرد های مقابله ای نامناسب دوری می کنند.

۲-۱۴ پیشینه:

سامانی، جوکار و صحراگرد (۱۳۸۶) به مطالعه تاثیر تاب آوری بر سلامت روانی و رضایت از زندگی پرداخت. نتایج رگرسیون چندگانه به روش سلسله مراتبی هم زمان، بیانگر معنی داری نقش واسطه ای هیجان های منفی (افسردگی، اضطراب و فشار روانی)، در رابطه میان تاب آوری خانواده و رضایت از زندگی بود. در نهایت وی نتیجه گیری میکند که تاب آوری به واسطه کاهش مشکلات هیجانی (و یا افزایش سطح سلامت روانی)، رضایتمندی از زندگی را در پی دارد. اثر متغیر تاب آوری بر رضایتمندی از زندگی غیرمستقیم است.
اکبری، وفایی و خسروی (۱۳۸۹) مطالعه ای با هدف تعیین رابطه بین سبک‌ و تاب‌ جانبازان انجام داد. تحلیل نتایج نشان‌ بین سبک دلبستگی ایمن و میزان تاب‌ مثبت و معنادار وجود دارد. بین دلبستگی ناایمن اجتنابی و میزان تاب‌ منفی و معنادار وجود دارد و بین دلبستگی ناایمن اضطرابی و میزان تاب‌ معنادار وجود ندارد. بر اساس یافته‌ پژوهش می‌ گرفت که سبک دلبستگی ایمن پیش‌ میزان تاب‌ جانبازان است و افرادی که دارای این سبک می‌ میزان تاب‌ برخوردارند. همسرانی که دارای سبک دلبستگی ناایمن اجتنابی هستند از میزان تاب‌ برخوردارند و داشتن سبک دلبستگی ناایمن اضطرابی تاثیری بر میزان تاب‌.

رابطه ۲-۹

و رابطه ۲-۱۰

Likehood_Ratio=

اگر قانون بطور اتفاقی پیش بینی شود تعداد تکرار کلاس i میان رکورد­هاست و مقدار مورد انتظار کلاس i است.
Cn2 از روشlikedhooh_ratio و RIPPER از FOIL برای خاتمه الگوریتم استفاده می­ کند[۴].
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

روش غیر مستقیم: استخراج قوانین از روش های دسته بندی مانند درخت تصمیم
در مقایسه با درخت تصمیم بزرگ قوانین برای انسان راحت­تر قابل فهم است برای ساختن قوانین از درخت تصمیم ما هر مسیر از ریشه تا برگ را پیمایش می­کنیم. معیار جدا کننده نودها برای رسیدن تا برگ AND است و برگ نتیجه نگه می­دارد که قبلش برگThen می ­آید. در اینجا شرط انحصار متقابل برقرار است و هیچ دو قانونی یک رکورد را ارضا نمی­کند[۴].

شکل ۲-۵: شبکه کد الگوریتم توالی پوشش [۴]

۲-۲-۵ مدل ­کاهل

در یک نگاه کلی می­توان دسته­بندی را به دو گروه مشتاق و کاهل تقسیم کرد در نوع مشتاق، مدلی از داده ­ها در مرحله آموزش ساخته می­شوند. درخت تصمیم نمونه ­ای از این مدل است. در مدل­ کاهل نمونه­های آموزشی دریافت و ذخیره شده و تنها هنگام دسته­بندی از آن استفاده می­ شود. در واقع مدلی از داد­ه­ها ساخته نمی­ شود و یادگیری تا زمان دسته بندی به تعویق می­افتد. به این نوع دسته بندی، یادگیری مبتنی بر نمونه می­گوییم.
تفاوت بین این دو مدل در این است که نوع مشتاق زمان زیادی صرف ساخت مدل کرده و در زمان دسته بندی سریع عمل می­ کند و نوع کاهل زمان بیشتری صرف دسته بندی می­ کند[۴].
در ادامه به بررسی الگوریتم­های مدل ­کاهل می­پردازیم.

۲-۲-۵-۱ روش نزدیک­ترین همسایگی

این الگوریتم از سه گام زیر تشکیل شده است:
محاسبه فاصله نمونه ورودی با تمام نمونه­های آموزشی
مرتب کردن نمونه­های آموزشی بر اساس فاصله و انتخاب k همسایه نزدیکتر
استفاده از دسته­ای که اکثریت را در همسایه­های نزدیک، به عنوان تخمینی برای دسته نمونه ورودی دارد.
در گام اول روش نزدیکترین همسایگی، باید فاصله نمونه ورودی با تمام نمونه آموزشی محاسبه شود. برای انجام این کار باید فاصله بین دو نمونه تعریف شد که با فرض اینکه نمونه x دارایi ویژگی است بصورت زیر تعریف می­ شود.

رابطه۲-۱۱

K همسایه نزدیکتر انتخاب شده و دسته­ای که دارای اکثریت است داده جدید آموزشی به آن تعلق می­گیرد.‎[۴]

۲-۲-۵-۲ الگوریتم­هایی برای اطمینان از عدم وجود داده مغشوش

در الگوریتم که قبلا گفتیم اگر مقدار k بسیار بزرگ باشد داده مغشوش تاثیر زیادی بر نتیجه ندارد. اما پیدا کردن k مناسب خود چالش بزرگی است در زیر به معرفی الگوریتم­هایی می­پردازیم که مبتنی بر این فرض هستند که نمونه­هایی را که کارایی خوبی برای دسته­بندی دارند در مجموعه آموزشی نگه می­دارند[۴].

• • الگوریتم IB3 :

این الگوریتم در واقع یک پیش پردازش روی داده ­های آموزشی است که در واقع اگر T مجموعه آموزشی باشد در واقع زیر مجموعه ای از آن s را نگه می­داریم
در شکل ۲- ۶ شبکه کد الگوریتم IB3 آمده است.

شکل ۲-۶: شبکه کد الگوریتم [۴] IB₃
افزودن و حذف عناصر S با توجه به نرخ موفقیت نمونه و نرخ موفقیت پیش فرض آن صورت می­گیرد.
نرخ موفقیت نمونه بصورت زیر تعریف می­ شود

فرضیه فرعی 2 : انصاف در بین کارکنان دانشگاه کاشان در سطح مطلوبی قرار دارد.
فرضیه فرعی 3 : گشودگی در بین کارکنان دانشگاه کاشان در سطح مطلوبی قرار دارد.
فرضیه فرعی 4 : ثبات در بین کارکنان دانشگاه کاشان در سطح مطلوبی قرار دارد.
فرضیه فرعی 5 : شایستگی در بین کارکنان دانشگاه کاشان در سطح مطلوبی قرار دارد.
فرضیه توصیفی – بخش دوم(2) :
فرضیه اصلی : تعهد سازمانی در بین کارکنان دانشگاه کاشان در سطح مطلوبی قرار دارد.
فرضیه فرعی 1 : تعهد عاطفی در بین کارکنان دانشگاه کاشان در سطح مطلوبی قرار دارد.
فرضیه فرعی 2 : تعهد مستمر در بین کارکنان دانشگاه کاشان در سطح مطلوبی قرار دارد.
فرضیه فرعی 3 : تعهد هنجاری در بین کارکنان دانشگاه کاشان در سطح مطلوبی قرار دارد.
فرضیه رابطه ای – بخش سوم(3) :
فرضيه اصلي : بين اعتماد و تعهد سازماني در بين كاركنان دانشگاه كاشان رابطه معناداری وجود دارد.
فرضيه فرعي 1 : بین توجه و تعهد سازماني در بين كاركنان دانشگاه كاشان رابطه معناداری وجود دارد.
فرضيه فرعي 2 : بین انصاف و تعهد سازماني در بين كاركنان دانشگاه كاشان رابطه معناداری وجود دارد.
فرضيه فرعي 3 :بین گشودگي و تعهد سازماني در بين كاركنان دانشگاه كاشان رابطه معناداری وجود دارد.
فرضيه فرعي4 : بین ثبات و تعهد سازماني در بين كاركنان دانشگاه كاشان رابطه معناداری وجود دارد.
فرضيه فرعي5: بین شايستگي و تعهد سازماني در بين كاركنان دانشگاه كاشان رابطه معناداری وجود دارد.
1 – 6 ) مدل مفهومی تحقیق :
هدف ما در اين پژوهش بررسي رابطه بين اعتماد و تعهد سازماني كاركنان دانشگاه كاشان مي باشد.جامعه آماری مورد نظر کلیه کارکنان اعم ازهیئت علمی و کارمندان رسمی ، پیمانی و قرارداد معین دانشگاه کاشان می باشد.
براي بررسي تعهد سازماني از مدل آلن و ماير(1990) و براي بررسي اعتماد از مدلهای مختلف نظیر میشرا(1994) ، حسن زاده (1383) استفاده شده است .
با توجه به اين دو مدل ، مدل مفهومي اين پژوهش به صورت زير ارائه مي گردد :
(شکل1-1) مدل مفهومي پژوهش
1 – 7 ) اهداف تحقیق :
اهداف تحقیق متناظر با بخش های مختلف تحقیق عبارتند از :
1 – ارزیابی سطح اعتماد و ابعاد اعتماد در بین کارکنان دانشگاه کاشان
2 – ارزیابی سطح تعهد سازمانی و ابعاد آن در بین کارکنان دانشگاه کاشان
3 – ارزیابی رابطه بین تعهد و اعتماد سازمانی در بین کارکنان دانشگاه کاشان
4 – ارائه پيشنهادهاي لازم به منظور بهبود وضعيت اعتماد بين كاركنان و مديران .
1 – 8 ) قلمرو تحقیق :
1 – 8 – 1 ) قلمرو موضوعی : به طور عام مباحث رفتار سازمانی و بطور خاص مباحث روان شناسی سازمانی و مفاهیم اعتماد و تعهد سازمانی می باشد.
1–8 – 2)قلمرو زمانی: اطلاعات و داده های این تحقیق مربوط به تابستان سال 1393 شمسی می باشد.
1 – 8 – 3 ) قلمرو مکانی : قلمرو مکانی تحقیق دانشگاه دولتی کاشان می باشد.
1 – 9 ) تعاریف واژه های تحقیق :
1 – 9 – 1 ) تعریف مفهومی :
تعریف مفهومی همان تعریفی است که در فرهنگ لغات برای هر کلمه آورده می شود و معمولا با این کار معانی متعدد یک لغت محدود می شود و معنی مورد نظر شما در آن مشخص می شود. مثل: حَکَم( کسی که بین من و شما داوری می کند)، حِکَم( مجموعه پندها و اندرزها)، حُکم( امر، دستور و فرمان) که هرچند از نوشتار مشابهی برخوردارند اما معانی مختلفی دارند.

اعتماد^[22] : دستاورد ونتیجه مدیریت خوب است . به عبارت دیگر نمی توان اعتماد را مدیریت کرد بلکه با رفتار های مدیریتی مناسب و با درک متقابل بهتر انتظارات می توان آن را ایجاد و حفظ کرد(مای و هنگین ، 2006)
تعهد سازمانی^[23] : تعهد سازمانی عبارتست از حالتی که کارمند سازمان ، اهداف و سازمانی که در آن کار می کند را معرف خود می داند و آرزو می کند که در عضویت آن سازمان بماند. (رابینز ، 1387) تعهد عبارتست از نگرش های مثبت و یا منفی افراد نسبت به کل سازمانی که در آن فعالیت می کنند.
ابعاد اعتماد: که در این تحقیق بر اساس مدل مفهومی تحقیق شامل : توجه ، گشودگی ، شایستگی ، انصاف و ثبات می باشد.
توجه^[24] : ملاحظه ی کلیه نیازهای کارکنان از جانب مدیران سازمان( اسمیت ، 2005)
انصاف^[25] : طرز تلقی مثبت کارکنان نسبت به عملکرد سازمان در پرداخت حقوق و مزایا(اسمیت ، 2005)
گشودگی^[26] : به میزان تسهیم و به اشتراک گذاشتن اطلاعات با دیگران اشاره می کند. در واقع این بعد اعتماد به میزان پذیرش نظرات و تجربیات دیگران ، تفکر انعطاف پذیر و مضایقه نکردن از ارائه اطلاعات لازم برای پیشرفت سایر افراد ، گروه ها یا سازمان اطلاق می شود (اسمیت ، 2005)
ثبات^[27] : به قابل اتکا بودن ، قابل پیش بینی بودن و قضاوت مناسب در برخورد با موقعیت ها و سازگاری بین حرف و عمل اشاره می کند (اسمیت ، 2005)
شایستگی^[28] : دارا بودن مهارت های لازم برای تصمیم گیری اثربخش از جنب مدیران (اسمیت ،2005) . شایستگی دانش و مهارت های میان افراد و دانش و مهارت های فنی را در بر می گیرد(رابینز ،2003)
دانشگاه^[29] : نهادی از وزارت علوم و تحقیقات و فناوری می باشد. نهادی برای آموزش عالی که سه ویژگی اصلی دارد:

• • دانشکده‌هایی در رشته‌های گوناگون دانش – تسهیلاتی برای پژوهش استادان و دانشجویان

• • رتبه‌های آموزشی که به دانشجویان و استادان داده می‌شود.

1 – 9 – 2 ) تعاریف عملیاتی
تعريف عملياتی، مفاهيم را لمس‌پذير مي‌کند و روش‌هاي اندازه‌گيري را که ملاک‌هايي براي کاربرد تجربي مفاهيم به دست مي‌دهد، طرح و خلاصه مي‌کند. بطور خلاصه با این تعریف مشخص می کنیم که ما قصد داریم هر متغیر را چطور اندازه گیری کنیم. مثلا اگر بخواهیم سبک مدیریت یک مدیر را تعریف کنیم اول با مراجعه به کتاب یا سایر منابع اطلاعاتی به تعریف مفهومی سبک مدیریت پرداخته و در تعریف عملیاتی بیان می کنیم که مثلا با پرسشنامه استاندارد سبک مدیریت بطور عملی سبک مدیریت مدیران را اندازه گیری نموده و نمره حاصله نشان دهنده نوع سبک مدیریت فرد مورد نظر است. یا وقتی هوش هیجانی را اندازه گیری می کنید در تعریف عملیاتی بیان می کنید که نمره کلی پرسشنامه نمره هوش هیجانی یا مثلا نمره حاصل از سؤالات 1 تا 5 نشان دهنده مؤلفه اول هوش هیجانی است. یا در تحقیقات تجربی یا نیمه تجربی تعریف می کنید که در صورت وارد کردن متغیر خاصی میزان اضطراب آزمودنی با نوع واکنش او به متغیر وارده اندازه گیری می شود .
تعهد : براساس پرسشنامه استاندارد شده آلن و مایر در قالب 24 سوال پژوهشی سنجیده می شود که سئوالات 1 الی 8 مربوط به مولفه ی تعهد عاطفی ، سئوالات 9 الی 16 مربوط به تعهد مستمر و سئوالات 17 الی 24 مربوط به مولفه ی تعهد هنجاری می باشند .