تحقیق بال و براون ^[۱۶](۱۹۶۸)نشان داد که وقتی سود حسابداری اعلام می‌شود، قیمت سهام واحد تجاری تحت تاثیر قرار گرفته، تغییر می‌کند. این بیانگر این است که سود حسابداری دارای محتوای اطلاعات است. از آنجایی که در محاسبه سود گزارش شده اقلام تعهدی نقش دارند انتظار می‌رود اقلام تعهدی واکنش بازار را به دنبال دارد.

جزء تعهدی سود دارای دو بخش اقلام تعهدی اختیاری و اقلام تعهدی غیر اختیاری است. کیفیت این اقلام می‌تواند درتعیین کیفیت سود و پایداری سودهای تقسیمی نقشی مؤثر داشته باشد و موجب افزایش بازدهی سهام شود (سجادی و تاکر ،۱۳۹۲).

‌بر اساس نتایج پژوهش مشایخی و شریعتی ایوری (۱۳۸۸)، سود نسبت به جریان‌های نقدی عملیاتی رابطه قویتری با بازده سهام دارد. از سوی دیگر اقلام تعهدی نقش مهمی در افزایش توانایی سود برای انعکاس عملکرد شرکت(بازده سهام)از خود نشان دادند.

۲-۱۵٫اقلام تعهدی اختیاری و پیش‌بینی جریان‌های نقدی عملیاتی آتی

پیش‌بینی جریان نقدی امر مهمی می‌باشد که در بسیاری از تصمیمات اقتصادی مورد نیاز است. زیرا جریان‌های نقدی نقش مهمی را تقریبا در تمامی تصمیم‌گیری گروه‌هایی مانند تحلیل‌گران اوراق بهادار، اعتباردهندگان و مدیران بازی می‌کنند.اینان علاقه دارند که جریان‌های نقدی آتی شرکت را ارزیابی کرده،و به واسطه آن به یک شاخص واضح وروشن از جریان‌های نقدی شرکت در آینده دست یابند. به عبارت دیگر هدف کلی از تجزیه و تحلیل‌های بنیادی، پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی شرکت‌ها می‌باشد. زیرا که جریان‌های نقدی مبنای پرداخت سود سهام، بهره و توانایی یک شرکت در پرداخت سود سهام از توانایی‌اش در ایجاد جریان نقدی منتج می‌شود.

هیئت تدوین استاندارهای حسابداری مالی اظهار داشته است که سود حسابداری که در مبنای تعهدی محاسبه می‌شود نسبت به اطلاعات جریان نقدی قدرت پیشگویی‌کنندگی بهتری برای پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی دارند. در تحقیق بارث و همکاران (۲۰۰۲) استدلال می‌کنند که اقلام تعهدی و جریان نقدی بیشترین توانایی برای پیش‌بینی جریان نقدی تا چهار سال آتی را دارند و توانایی پیشگویانه جریان نقد از همه موارد قوی‌تر است(محمودآبادی،۱۳۸۸).

۲-۱۶٫ پیشینه تحقیق

۲-۱۶-۱٫تحقیقات خارجی

نلسون و وینتر(۱۹۸۲)رابطه واگرایی را گزارش نمودند که به معنای آن است که رشد شرکت به همراه اندازه شرکت افزایش می‌یابد وسپس به همراه اندازه شرکت کاهش می‌یابد.یک ویژگی گسترده مربوط ‌به این زمینه، رابطه منفی بین رشد شرکت واندازه شرکت می‌باشد ( قا‌‌‌ئمی، ۱۳۹۳).

بردو دی (۱۹۸۹) نقش سود حسابداری وجریان‌های نقدی عملیاتی را در توضیح بازده سهام بررسی کردند ونتیجه گرفتند که تاثیر سود حسابداری در توضیح بازده سهام بیشتر از جریان‌های عملیاتی است. آن‌ ها در این زمینه توضیح می‌دهند که افراد به سود حسابداری بر مبنای بهای تمام شده تاریخی عادت کرده‌اند واز آن‌جا که هنوز هم در دسترس است دلیلی وجود ندارد که رفتارشان را تغییر دهند (حسین زاده، ۱۳۸۸).

جونز(۱۹۹۱)درخصوصاقلامتعهدی،مدلی باعنوانمدلجونزارائهدادکهطبقاینمدلجمع اقلامتعهدیتابعیازتغییراتدردرآمدهاوداراییهایثابتشرکت(اموال،ماشین‌آلاتو تجهیزات)است.

توجه به اقلام تعهدی با کار اسلون(۱۹۹۶) شروع شد. وی بررسی نمود که آیا قیمت‌های سهام با توجه به اجزای نقدی وتعهدی سود حاصل گردیده‌اند ویا تحت تاثیر مبادلات بوده‌اند. در این پژوهش اجزای تعهدی ونقدی مورد توجه قرار گرفت ونتیجه پژوهش بیانگر این بود که جزء تعهدی سود از جزء نقدی پایداری کمتری دارد وهر چه اقلام تعهدی درصد بالاتری را به خود اختصاص دهند، کیفیت سود پایین‌تر می‌شود.

دکو و همکاران(۱۹۹۸)، در یک مدل توضیح دادند که چرا سود جاری نسبت به جریان‌های نقدی عملیاتی جاری توانایی بهتری ‌در مورد پیش‌بینی جریان‌های نقدی عملیاتی آتی دارند وسود قدرت افزایش در پیش‌بینی جریان نقدی آتی فراهم می‌آورد (محمودآبادی، ۱۳۹۰).

دیچودرسال(۱۹۹۸)درتحقیقخودازسود حسابداریوجریانهاینقدیبهعنوانمعیاریبرای ارزیابیعملکردشرکتاستفادهکرد.دراینتحقیقنشان دادکههرچهشرکتداراینوسانکمتریدرتامینوجوه موردنیازخودبرایانجامفعالیت‌هایعملیاتی،سرمایه گذاریوتامینمالیداشتهباشد،جریان‌‌هاینقدیدارای شرایطبهتریبرایسنجشعملکردشرکتهستند.دوره انجامتحقیقبرایمشاهداتسالانه،۱۹۶۰تا۱۹۸۹و برای۲۰۷۱۶سال-شرکتبودوبرایمشاهداتفصلی ۱۹۸۰تا۱۹۸۹و۲۸۶۴۷سال-شرکتبود . بهاعتقادوی دردروه‌‌هایزمانیکوتاه(مثلسهماهویکسال)،سود شرکت‌هارابطهبیشتریبابازدهسهامشرکت‌هانسبتبه جریان‌هاینقدیداردوهمچنینویبابررسیارقام تعهدیبهایننتیجهرسیدکههرچهمیزانارقامتعهدی شرکتیبالاترباشد،توانسودنسبتبهجریان‌هاینقدی برایتوضیحبازدهسهامشرکت‌هاافزایشمییابد ( ‌خواجه پور نقلِ، ۱۳۸۹).

بسامدرسال(۲۰۰۲)بهبررسینقشاقلامتعهدیو جریانهاینقدیدرارزش‌گذاریپرداختهاست. این تحقیقدربورسآمریکاواردنصورتگرفت.‌این تحقیق ازمدلاولسون(۱۹۹۵)برایارتباطدادناقلامتعهدیبا جریانهاینقدیاستفادهکرد.نمونهانتخابشدهبرای سالهای۱۹۹۴تا۱۹۹۹میباشد. تحقیقویبهدوبخش اصلیتقسیممیشود.دربخشاولبهارتباطاقلامتعهدی وجریانهاینقدیباقیمتسهاممیپردازد.دربخشدوم بامطرحکردناینموضوعکهبرایارزشگذاریشرکت معمولاًازچندمتغیرسود،جریاننقدی،سودباقیمانده، سودتقسیمی وبازدهاستفادهمیشود،بهبررسینقش اقلامتعهدیوجریانهاینقدیعملیاتیبرایپیشبینی اینمتغیرهامیپردازد.نتایجتحقیقویبهشرحزیر می‌باشد:

۱-اقلامتعهدیوجریانهاینقدی،ارزشبازارسهام شرکتهایموجوددربورسآمریکاواردنراتوضیح می‌دهد.

۲-اقلامتعهدیوجریانهاینقدیدرپیشبینی سودهایآتیمحتوایاطلاعاتیدارند . علاوه بر این استفادههمزمانازاقلامتعهدیوجریان‌‌هاینقدیدر مقایسهبااقلامتعهدییاجریانهاینقدی،سودهایآتی رابهترپیشبینیمیکند.

۳-اقلامتعهدیوجریانهاینقدیدرپیش‌بینیسود وجریانهاینقدیآتیدربورسآمریکاواردندارای محتوایاطلاعاتیهستند.همچنیناقلامتعهدیو جریانهاینقدیدرپیشبینیسودتقسیمیوبازدهآتی دربورسآمریکادارایمحتوایاطلاعاتیهستند.امادر بورساردنمحتوایاطلاعاتیندارند.

۴-جریانهاینقدینسبتبهاقلامتعهدیمحتوای اطلاعاتیبیشتریبرایپیشبینیسودهایآتیدربورس آمریکاواردندارند.

۵-استفادههمزمانازتغییراتدراقلامتعهدیو جریانهاینقدیسهمتغیرسود،جریاننقدیوبازدهرا دربورساردنبهترپیشبینیمیکند (خواجه پور، ۱۳۸۹).

پورتر وهمکارانش(۱۹۷۴) تعهدسازمانی را پذیرش ارزش های سازمان ودرگیرشدن درسازمان تعریف شده می‌کنند ومعیارهای اندازه گیری آن را شامل انگیزه،تمایل برای ادامه کار وپذیرش ارزش های سازمان می دانند.

چاتمن واورایلی^[۳۳] (۱۹۶۸) تعهد سازمانی را به معنی حمایت وپیوستگی عاطفی با اهداف وارزش های یک سازمان ، به خاطر خود سازمان ودور از ارزش های ابزاری آن « وسیله ای برای دستیابی به اهداف دیگر» تعریف می‌کنند ( رنجبریان ، ۱۳۷۵ ).

تعهد سازمانی عبارت از نگرش های مثبت یا منفی افراد نسبت به کل سازمان نه شغلی که درآن مشغول به کارند. درتعهد سازمانی شخص نسبت به سازمان احساس وفاداری قوی دارد ‌و ازطریق آن سازمان خود را مورد شناسایی قرار می‌دهد( استرون ، ۱۳۷۷).

شهیدمطهری (۱۳۶۸) درباره تعهدچنین می‌گوید : تعهد به معنی پایبندی به اصول وفلسفه یا قراردادهایی است که انسان به آن ها معتقداست وپایدار به آن ها است.فردمتعهد کسی است که بر عهد وپیمان خودوفادارباشد واهدافی را که بخاطر آن ها وبرای حفظ پیمان بسته است ، صیانت کند. شلدون تعهد سازمانی را چنین تعریف می‌کند : نگرش یا جهت گیری که هویت فرد را به سازمان مرتبط یا وابسته می‌کند.

کانتر تعهد سازمانی را تمایل عاملان اجتماعی می‌داند.به عقیده سالانسیک ، تعهد حالتی است درانسان که در آن فرد با اعمال خود ‌و ازطریق این اعمال اعتقاد می‌یابد که به فعالیت ها تداوم بخشد ومشارکت موثرخویش را درانجام آن ها حفظ کند. بوکان تعهد را نوعی وابستگی عاطفی ‌و تعصب آمیز به ارزش ها واهداف سازمان می‌داند ، وابستگی به نقش فرد ورابطه با ارزش ها واهداف وبه سازمان فی نفسه جدای از ارزش ابزاری آن (ساروقی ، ۱۳۷۵).

به نظر لوتانز وشاو^[۳۴] (۱۹۹۲).تعهد سازمانی به عنوان یک نگرش اغلب این گونه تعریف شده است:تمایل قوی به ماندن درسازمان،تمایل به اعمال تلاش فوق العاده برای سازمان واعتقاد قوی به پذیرش ارزش ها واهداف.وجه اشتراک تعاریف بالا این است که تعهد حالتی روانی است که رابطه فرد را با سازمان مشخص کند ، تصمیم به ماندن در سازمان یا ترک آن را به طورضمنی درخود دارد (همان ، ص۷۰ ).

آلن ومایر تعهد سازمانی را به صورت زیر تعریف نموده اند:

۱_ اعتقاد به اهداف وارزش های سازمان؛

۲- تمایل به تلاش قابل ملاحظه ای به خاطر سازمان؛

۳_ آرزو ‌و خواست قوی وعمیق برای ادامه عضویت با سازمان

با توجه به تعاریف تعهد سازمانی، به زعم پژوهشگر تعهد سازمانی اغلب بدین صورت تعریف شده است :

تمایل قوی برای بقای عضویت دریک سازمان خاص ، تمایل برای تلاش بسیار زیاد برای سازمان ، باور قاطع در قبول ارزش ها واهداف سازمان ، به عبارت دیگر ، تعهد سازمانی یک نگرش درباره وفاداری کارکنان به سازمان ویک فرایند مستمر است که به واسطه مشارکت افراد تصمیمات سامانی ، توجه افرادبه سازمان وموفقیت ورفاه سازمان را می رساند.

اجزای تعهد سازمانی

‌از تعهد سازمانی تعاریف متعددی به عمل آمده است.تعهد سازمانی اغلب با عبارات زیر تعریف شده است :

1. تمایل قوی برای بقا عضویت در یک سازمان خاص.

۲-تمایل برای تلاش بسیار زیاد برای سازمان.

۳- باورقاطع درقبول ارزش ها واهداف سازمان.

بیکر معتقد است که تعهد عبارت است از پیوستن به سازمان وانجام شغل برحسب سه جزء :

1. اطاعت ‌و پیروی یا سازگاری وهمنوایی با سازمان از طریق مکانیزم های پاداش وتنبیه ؛

۲_ احساس هویت وشناسایی یا تمایل به تعلق خاطر ‌و وابستگی ؛

۳_ درونی کردن یا تجانس ارزش های فرد با اهداف وارزش های سازمان.

البته اجزای دیگری نیز مطرح شده است که اساسا شبیه موارد سه گانه فوق است.درپژوهشی که توسط بارهیم وبرمن درسال۱۹۹۲ انجام گرفت ، تعداد۱۲۹۹نفر از چهارسازمان عمده صنعتی درمدت ۳سال مورد مطالعه قرارگرفتند.

تعهد نگرشی حاکی ازطرفداری کارمندان ازسازمان،تمایل زیاد به عضویت وتمایل بسیار کمتر به ترک خدمت است.‌بنابرین‏ همان‌ طور که تعهد رفتاری بیشتر شاخص پیش‌بینی ترک خدمت بود.تعهد نگرشی نیز پیش‌بینی کننده رضایت شغلی است. وجه افتراق قابل توجه رضایت شغلی با تعهد نگرشی آن است که رضایت شغلی بیشتر جنبه‌های مثبت ومفید محیط شغلی است.‌بنابرین‏ درتعهد نگرشی توجه به اهداف وارزش های سازمان است.این دونگرش به طور کلی می‌توانند پیش‌بینی کننده رفتارفرد باشند ( مایروآلن ، ۱۹۹۰ ).

شکل ۲_۱ دیدگاه های نگرشی ورفتاری ‌در زمینه تعهد سازمانی

حالت روانی

شرایط

رفتار

.دیدگاه نگرشی

شرایط مانند انتخاب وتکرار پذیری

دیدگاه رفتاری

منبع : ( مایروآلن ، ۱۹۹۰ )

به عبارت دیگر، تعهد سازمانی یک نگرش درباره وفاداری کارکنان به سازمان ویک فرایند ‌مستمر است که به واسطه مشارکت افراد درتصمیمات سازمانی توجه افراد به سازمان وموفقیت ورفاه سازمان را می رساند.

تعهدسازمانی ناشی ازعوامل ومتغیرهای مختلفی است که نتایج مختلفی به دنبال دارد. درارتباط با تعهدسازمانی مطالعات مختلفی صورت گرفته که یکی ازمهم ترین این مطالعات به وسیله « می یروآلن » صورت گرفته ومدلی سه بعدی ارائه شده است. ابعاد این مدل عبارتنداز :

۱_ تعهد عاطفی : شامل وابستگی عاطفی کارکنان به تعیین هویت باسازمان ودرگیرشدن درفعالیت های سازمانی است.

۲_ تعهد مستمر : شامل تعهدی که مبتنی بر ارزش نهادن به سازمان است وکارمند در زندگی سازمان سهیم می شود.

۳-تعهد هنجاری : شامل احساسات افراد مبنی ‌بر ضرورت ماندن در سازمان است. به طورکلی تعهد سازمانی منجر به نتایج مطلوب سازمانی ، همچون عملکرد بالاتر ، ترک خدمت کمتر ‌و غیبت کمتر خواهد شد که تحقیقات متعددی نیز صحت آن را تأیید ‌کرده‌است.

عراقی (۱۳۷۷) به نقل از لوتانز اظهار می‌دارد که متون تحقیقی اخیر ، نگرش کلی تعهدسازمانی ، عامل مهمی برای درک وفهم رفتار سازمانی وپیش بینی کننده خوبی برای تمایل به باقی ماندن درشغل آورده است. تعهد وپایبندی مانند رضایت ، دوطرزتلقی نزدیک به هم هستند که به رفتارهای مهمی مانند جابجایی ‌و غیبت اثرمی گذارند. همچنین تعهد وپایبندی می‌تواند پیامدهای مثبت ومتعددی داشته باشند ،کارکنانی که دارای تعهد وپایبندی هستند ، نظم بیشتری درکارخود دارند ، مدت بیشتری درسازمان می مانند وبیشتر کارمی کنند.

مدیران بایدتعهد وپایبندی کارکنان را به سازمان حفظ کنند وبرای این امربایدبتوانند بااستفاده ‌از مشارکت کارکنان درتصمیم گیری وفراهم کردن سطح قابل قبولی ‌از امنیت شغلی برای آنان ، تعهد وپایبندی را بیشترکنند. ( مورهد ،۱۳۷۴). اندیشه تعهد موضوعی اصلی ‌در نوشته های مدیریت است.این اندیشه یکی ‌از ارزش

های اساسی است که سازماندهی برآن متکی است وکارکنان ‌بر اساس ملاک تعهد ، ارزشیابی می‌شوند.اغلب پرسش هایی به عمل می‌آید ، ازقبیل : آیا اضافه کارخواهدکرد؟ آیا روزهای تعطیل برسر کارخواهد آمد؟آیا دیرمی آیدیازود می رود؟ اغلب مدیران اعتقاد دارند که این تعهد برای اثربخشی سازمان ضرورتی تام دارد ( میچل ،۱۳۷۳ ). شهید مطهری(۱۳۷۰) اظهارمی دارد : اگر شخص لیاقت ، شایستگی و تعهد حداکثر بهره برداری از امکانات وسرمایه را داشته باشد ، لیاقت مدیرشدنرا دارد واگرچنین تعهد وشایستگی ‌را ندارد.نباید چنین مسئولیتی به اومحول شود.

هوش

۲-۱۵-۹ معیار آمیهود^[۶۰]: آمیهود (۲۰۰۲) در جدیدترین مطالعات خود معیار تازه ای مبتنی بر فعالیت معرفی کرد که از طریق استفاده از داده های روزانه در رابطه با بازده و حجم معامله قابل بیان است. این داده ها معمولاً در هر بازاری در دسترس هستند و به دلیل وجود داده های تاریخی کافی می توان سری های زمانی را جهت انجام مطالعات دقیق ایجاد کرد. ‌بنابرین‏ در حالی که ممکن است این معیار راحتی معیارهای دیگر را نداشته باشد، به دلیل سهولت دسترسی به داده های اولیه در بسیاری از بازارها مبنای تحقیقات ریسک عدم نقدشوندگی قرار گرفته است. از جمله در آمریکا، انگلستان، ژاپن، اسپانیا، استرالیا، این معیار بدین شکل تعریف می شود:

(۲-۸)

شاخص نقدشوندگی آمیهود

ILLIQ_it = ۱/D_it (∑|R_idt|/ V_idt)

که در آن R_idt بازده سهم i در روز d در ماهt ، V_idt حجم معاملات بر روی سهمi در روز d درماه t و D_it تعداد روزهای انجام معامله بر روی سهم i در ماه t و ILLIQ نسبت عدم نقد شوندگی می‌باشد. چنانچه مقدار نسبت عدم نقد شوندگی بالا باشد، آن سهم با عدم نقد شوندگی روبرو است. مقدار این نسبت زمانی بالا است که قیمت سهم در واکنش به حجم معاملات اندک، تغیرات زیادی داشته باشد. این معیار به عنوان واکنش قیمت روزانه سهام به حجم معاملات تفسیر می شود.

به عنوان مثال چنانچه نسبت نقد شوندگی ۳ باشد، یعنی به ازای یک درصد افزایش در حجم معاملات انجام شده، قدر مطلق بازده در آن روز ۳ % است. (یحیی زاده فر و خرمدین، ۱۳۸۷) (کاشانی پور و مهرانی و پاشانژاد، ۱۳۸۹).

۲-۱۵-۱۰ اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام: در بسیاری از تحقیقات از جمله تحقیق حاضر، برای اندازه گیری نقدشوندگی از مدلی که در زیر ارائه گردیده است استفاده می شود. اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام در تحقیقات مختلف به صورت مطلق و یا به صورت نسبی مورد استفاده قرار گرفته است. اختلاف بین خرید و فروش مطلق یا واقعی سهام عبارتند از اختلاف قیمت پیشنهادی فروش به قیمت پیشنهادی خرید سهام می‌باشد. اما اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش نسبی سهام که در تحقیق حاضر و تحقیقات مختلفی چون امیهود و مندلسون^[۶۱] (۱۹۸۶)، فانگ و همکاران^[۶۲] (۲۰۰۹)، ریان^[۶۳] (۱۹۹۶) و تحقیقات داخلی می توان به صلواتی و رساییان(۱۳۸۶)، ایزدی نیا و رساییان(۱۳۸۸)، هاشمی و رساییان(۱۳۸۸)، قائمی و وطن پرست(۱۳۸۴)، رحیمیان و همکاران (۱۳۸۸)و … اشاره کرد (صلواتی و رساییان، ۱۳۸۶)( فخاری و فلاح محمدی، ۱۳۸۸) (رساییان و مهرانی، ۱۳۸۸)، مورد استفاده قرار گرفته است به شرح زیر است:

:BA دامنه تفاوت قیمت پیشنهادی خرید و فروش نسبی روزانه سهام

AP^[64] = میانگین(بهترین) قیمت پیشنهادی فروش سهام شرکت iدر دوره t (در هر روز)

BP^[65] = میانگین(بهترین) قیمت پیشنهادی خرید سهام شرکت iدر دورهt. (در هر روز)

با توجه به اهمیت این مفهوم و نقش آن در بورس ها لازم می‌آید که آشنایی عمیق تری از آن داشته باشیم. در بورس خرید و فروش سهام، بر خلاف اکثر مکان های معاملاتی دیگر، در آن خریدار و فروشنده قیمت سهام را تنظیم می‌کند، در اینجا خریدار بیان می‌کند که چه قیمتی را می‌خواهد بخرد، که این قیمت خرید است. فروشنده هم قیمتی دارد که قیمت درخواست می‌باشد. این نقشی از بورس سهام و همه سیستم های مالی دلال- متخصص برای موزون کردن قیمت های درخواست است.

هر چند که این خدمت بدون قیمت ایجاد نمی شود، زمانی که سیستم های قیمت گذاری صحیح دسترسی پیدا کنیم می‌توانیم قیمت های پیشنهادی خرید و درخواستی فروش را ببینیم. باید توجه داشت که قیمت خرید و درخواست هیچ گاه مشابه نخواهند بود. همیشه قیمت درخواست بالاتر از قیمت خرید است. این موضوع ‌به این معنی است که اگر شما سهامی را می خرید، قیمت درخواست را می پردازید و اگر می فروشید، قیمت خرید را دریافت می کنید. در اینجا سوالی مطرح می‌باشد، و آن ‌به این موضوع اختصاص دارد که چه اتفاقی بین تفاوت دو قیمت می افتد؟ این تفاوت شکاف است، و به عنوان سود دلال-متخصص که معامله را انجام می‌دهد، نگه داشته می شود. در حقیقت شکاف برای پرداخت شماری از دستمزد به علاوه حق کمیسیون به وجود می‌آید. باید توجه داشت که این حق کمیسیون مانند کمیسیونی نیست که به دلال خرده فروش می پردازیم، چرا که قیمت دائما تغییر می‌کند، به خصوص برای سهام های معاملاتی فعال، نمی توان دانست چه قیمتی را به فروشنده یا خریدار خواهید داد، مگر این که از سفارشات بازار خاص استفاده کنیم. روش هایی ‌در مورد شکاف قیمت پیشنهادی بین اجزا و تقاضا وجود دارد، ولی بیشتر سرمایه گذاران به سهام های تثبیت شده تمایل دارند، چون به خوبی کار می‌کند، حتی اگر سود کمی داشته باشد (لیتل^[۶۶]، ۲۰۰۴).

تفاوت قیمت پیشنهادی و درخواستی و قیمت خرید و فروش ابزار های مالی و اوراق بهادار در بورس ها اثر گذار است، لذا در بازده پرتفوی سرمایه گذاران اثر دارد. ‌بنابرین‏ آشنایی بیشتر با آن می‌تواند در تصمیم گیری های سرمایه گذاران بورس ها نقش مهمی بازی کند. سرمایه گذاران باید قبل از آموزش زیر و بم ها و شرح تفصیلی مفهوم دامنه با دو مفهوم عرضه و تقاضا بیشتر آشنا شوند. عرضه بیانگر حجم و حضور یک کالای خاص در بازار است، مثل عرضه سهام یک شرکت خاص. تقاضا مبین تمایل پرداخت افراد برای به دست آوردن یک کالا یا سهم است. فرض کنید کارگزاری X، قصد دارد ۱۰۰۰ سهم شرکت آلفا را با قیمت ۱۰ دلار برای مشتریان خود خریداری نماید و در مقابل واگذاری Y می‌خواهد ۱۵۰۰ سهم آن شرکت را به قیمت ۲۵/۱۰ دلار بفروشد. دامنه این دو قیمت (SPREAD) که تفاوت بین قیمت درخواستی یعنی ۲۵/۱۰ دلار و قیمت پیشنهادی خرید یعنی ۱۰ دلار است، ۲۵/۰ دلار می شود.

‌بنابرین‏ کار در علم اقتصاد، وسیله‌ای است برای تولید و کسب درآمد.

۲-۱-۱-۶٫ کار از نظر اسلام

تعاریف گوناگونی از کار در اسلام بیان گردیده است. برخی کار را هر نوع حرکت یا فعلی تعریف کرده ­اند که به وسیله انسان و از روی قصد، آگاهی و اختیار وی صادر گردد و هدف از آن رسیدن به نتایج مادی و معنوی در ساختن و بی­نیازی در زندگی آدمی باشد (خلیل، ۱۹۸۲: ۱۲۳). همچنین کار به هر تلاش بدنی یا ذهنی هدف‌دار گفته می­ شود، که انسان را در ایجاد یا افزایش منفعت مورد قبول از منظر شرعی تشویق می­ کند (مرطان، ۱۹۷۹: ۱۲۳).

در جای دیگر آمده است که کار در اسلام به تلاش و کوششی گفته می­ شود که در مقابل آن مال و پول قرار ‌می‌گیرد. فقهای اسلامی، قاعده­ معروف «محترم بودن عمل مسلمان» را بر همین مبنا گذاشته­اند و منظورشان این است که عمل و کار مسلمان محترم بوده است و در صورتی که تلف گردد موجب ضمان خواهد شد (تقیان، ۱۳۸۹: ۱۹).

با توجه به تعاریف ‌می‌توان سه ویژگی برای کار اسلامی برشمرد: ۱ـ اسلام به نتیجه کار نگاه نمی­کند بلکه به نفس عمل نظر دارد. ۲ـ اسلام به نوع عمل نگاه می­ کند که آیا مشروعیت دارد یا نه؟ ۳ـ ارزش کار در اسلام در محتوای ارزشی آن خلاصه می­ شود (شحاده، ۱۳۹۷: ۲۴).

‌بنابرین‏ کار در اسلام، تلاش و کوشش هدف‌داری است که نیازهای آدمی را در دنیا تأمین و راه وصول به رضوان و قرب الهی را تسهیل می­ نماید.

۲-۱-۱-۷٫ کار از نظر قرآن

کار در تلقی قرآن دنیا و آخرت به عنوان حقایقی یکپارچه دیده می­ شود و در حقیقت مرزی میان این دو نیست لذا کار به نحوی در قرآن به کار گرفته شده است که نمی ­توانند بر فعالیت­های دنیایی صرف دلالت کنند. کار در قرآن به معنای هر گونه فعلی از افعال انسانی که موجب ارتقا یا رکود روحانی، نفسانی یا به تعبیر دقیق­تر اخروی و دنیوی شود، ‌می‌باشد (ولوی،۱۳۸۱: ۲۴).

واژگانی چون عمل، سعی، فعل، کدح و جهد در قرآن کریم، دلالت مستقیمی بر انجام کار دارند. هر کاری که با هدف و قصد از جانداری سر زند عمل گویند. عمل اخص از فعل است چرا که در فعل قصد و هدف مطرح نیست (راغب اصفهانی، ۱۴۱۲: ۳۴۸). سعی به معنای کوشیدن، کوشش کردن، کار کردن، عمل کردن، قصد کردن و آهنگ کردن است (عادل، ۱۳۸۴: ۲۷)، این واژه سی بار در قرآن آمده است. کدح به معنای کوشش مجدانه و همراه با مرارت و سختی که انسان برای امر دنیا و آخرتش انجام دهد است و جهد به هر فعالیت جهت­داری که از انسان سر زند، می­گویند (ولوی، ۱۳۸۱: ۲۷).

۲-۱-۲٫ حکمت کار کردن

تدبیر و تدبر در عالم هستی نشان می­دهد که هیچ امری در جهان هستی بدون حکمت نیست. چرایی تأکید فراوان بزرگان، عالمان و ادیان بالأخص دین اسلام به کار و تلاش، نشان‌دهنده وجود حکمت­هایی متقن برای کار است. به طور کلی سه حکمت اصلی برای کار در نظر گرفته شده است، که عبارت‌اند از:

۲-۱-۲-۱٫ امتحان الهی

گستره رزق انسان و نحوه رسیدن به آن، میدان امتحانی است که بسیاری از صفات و خلق و خوی انسان به محک آمده و سنجیده خواهد شد (تقیان، ۱۳۸۹: ۳۷). تا وقتی که انسان هیچ توانایی ندارد، نمی­ توان به خوب یا بد بودن او حکم کرد؛ اما هنگامی که خداوند به بازو و اندیشه­ او نیرو می­دهد، امتحان الهی نیز شروع می­ شود (نصرتی، ۱۳۹۱: ۱۲).

اینکه از چه راهی مایحتاج و اموال خود را به دست می‌آوریم و چگونه مصرف می‌کنیم؟ چه مقدار به آن‌ ها دل‌بستگی داریم و حقوق نیازمندان را چگونه در نظر بگیریم؟ حقوق اموال و فعالیت را پرداخت می­کنیم؟ اندکی از سؤالات این امتحان بزرگ الهی در این عرصه ‌می‌باشد (تقیان، ۱۳۸۹: ۳۷).

خداوند کریم در قرآن ‌به این موضوع اشاره فرموده است: «حتماً شما را به وسیله ترس و گرسنگی و کاهش در اموال و جان­ها و میوه­ ها آزمایش می­کنیم و به استقامت­دهندگان بشارت بده» (بقره / ۱۵۵). یکی از موضوعات مهم مورد مواخذه در روز قیامت، ‌در مورد نحوه کسب درآمد است. پیامبر اکرم (ص) می­فرمایند:

«روز قیامت انسان قدم از قدم برنداشته تا چهار سؤال از او پرسیده شود، یکی از آن پرسش­ها سؤال از مال اوست که از چه راهی کسب کرده و در چه راهی مصرف ‌کرده‌است؟» (طوسی، ۱۴۱۴: ۵۹۳). سنجش میزان توانایی انسان­ها در انجام کارها و همچنین موارد مصرف آن از مواردی است که، خداوند با لزوم و تشویق انسان­ها به کار می­سنجد، لذا یکی از حکمت­های کار کردن امتحان الهی است.

۲-۱-۲-۲ .هدفمند بودن خلقت

طبق آموزه­های اسلام، خلقت این عالم هدفی را دنبال می­ کند و از کوچک­ترین مخلوقات تا بزرگ­ترین آن‌ ها برای رسیدن به آن هدف باهم هماهنگ هستند. خداوند می­فرماید: «و ما آسمان و زمین و آنچه را بین آن ها‌ است، بیهوده نیافریدیم. (بیهوده بودن آن ها) گمان کسانی است که کافر ‌شده‌اند، پس وای بر کسانی که کافر شدند از عذاب جهنم» (ص/ ۲۷).

حال این هدف چیست؟ با توجه به آیات و روایات ‌می‌توان فهمید که مهم­ترین هدف خلقت عالم، انسان و رسیدن او به منزلگاه امن است. اینکه هر جزء این عالم چه نقشی در این سفر مهم دارد، از علم و ادراک ما بیرون است. قرآن کریم هدف اصلی خلقت انسان را فقط و فقط عبادت خداوند معرفی می‌کند: «وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَ الِانسَ اِلا لِیَعبُدُونِ» (ذاریات/ ۵۶)؛ و نیافریدم جن و انس را مگر برای این که عبادت کنند.

اسلام، کار را به عنوان بهترین عبادت ستوده است و در جایی کار را برتر از عبادت دانسته و مردم را تشویق ‌کرده‌است تا در میدان کار و تولید بر یکدیگر سبقت گیرند. در روایتی آمده است: «دو تن از اصحاب پیامبر (ص) در حالی که یکی دیگری را بر دوش کشیده بود بر رسول خدا (ص) وارد شدند. پیامبر حال آن شخص را پرسیدند. عرض کردند از هیچ نمازی فارغ نمی­ شود، مگر اینکه وارد نماز دیگر شود، و هیچ روزه­ای را افطار نمی‌کند، مگر این که روز دیگرش را روزه ‌می‌گیرد و اکنون حالش را مشاهده می­کنید. حضرت پرسیدند: پس چه کسی شتر او را می­چراند و برای اداره زندگی عائله­اش کار می­ کند؟ عرض کردند: ما متحمل هستیم! حضرت فرمودند: شما از او عابدترید (تقیان، ۱۳۸۹: ۶۵). ضمناً کار موجب تقویت دین‌داری می­ شود. امام صادق (ع) می‌فرماید: «طلب رزق را از راه حلال، رها مکن؛ زیرا این طلب کمکی به دین داری توست» (مفید، ۱۳۸۹: ۱۸۲).

پس کار هدف خلقت، یعنی عبودیت الهی را تأمین می‌کند، لذا یکی از مهم­ترین حکمت­های کسب‌وکار همین می‌باشد.

۲-۱-۲-۳ .تلاش و امید به فضل پروردگار

انسانی که برای کسب روزی خود تلاش می­ کند، خود را به نعمت­های خداوند وابسته می­بیند. ‌بنابرین‏ انگیزه عبادت و آمادگی برای آن، در او بیشتر می­ شود؛ اما کسی که همیشه غرق در نعمت­های دنیوی است آمادگی خود را برای عبادت از دست می­دهد (نصرتی، ۱۳۹۱: ۱۲). قرآن کریم می­فرماید: «اگر خداوند روزی را برای بندگانش بسط و گسترش می­داد، همانا (از عبادت و…) سرکشی می­کردند؛ اما او به مقداری نازل می­ کند که خود صلاح بداند. همانا او به بندگانش بسیار آگاه و بینا است» (شوری/ ۲۷)؛ و در آیه­ی دیگری نیز می­فرماید: «وقتی انسان خود را بی­نیاز بیابد، طغیان و سرکشی می­ کند» (علق/ ۶ تا ۷). ‌بنابرین‏ هدف اصلی از کار این است که انسان تلاش نماید و به روزی‌رسانی خداوند امیدوار باشد.

مطالعه عقده های قاعده ای در مغز^[۸۱] نشان می‌دهد که آسیب ‌به این منطقه، ممکن است به مشکلاتی نظیر بیش فعالی منجر شود (اسنل، ۱۹۹۷ ؛ سرجنت^[۸۲] و همکاران،۲۰۰۳). بررسی های تصویرنگاری های عصبی^[۸۳]نشان داده است که کودکان با اختلال نارسایی توجه / بیش فعالی ، در مخچه و قطعه پیشانی که در برنامه ریزی، سازمان دهی، تصمیم گیری، ادراک زمان، حافظه فعال ،بازداری و تفکر، دست اندرکار هستند ، دارای مشکلات اساسی می‌باشند (‌بار کلی‌، ۱۹۹۸ ؛ گید^[۸۴] و همکاران، ۱۹۹۴ ؛ هایند^[۸۵] و همکاران، ۱۹۹۱ ). بررسی های سوخت و ساز بدن نیز نشان داده‌اند که این کودکان در شیمی عصبی مغزتفاوت های متمایزی را با سایر کودکان نشان می‌دهند.

همچنین بر اساس شواهد تحقیقی، نشان داده‌اند که افراد دارای ADHD در سایر توانایی‌های عمومی، مخصوصا عملکرد اجرایی دارای اختلال هستند (‌بار کلی‌،۲۰۰۶). منظور از کارکرد اجرایی طیف وسیعی از فرایند های مرتبط با توجه، حافظه فعال، سیالی فکر، طرح ریزی و تنظیم رفتار هدفمند می‌باشد. یکی از حوزه های مرتبط با عملکرد اجرایی مربوط به حافظه فعال می‌باشد. بنا بر نظر مولفان، حافظه فعال مکانیسم مهمی در اختلال نقص توجه و بیش فعالی می‌باشد. بر این اساس شواهد تحقیقی نمایانگر نقص این نوع حافظه در افراد ADHD می‌باشد. این نقص باعث حواسپرتی و ناتوانی در تمرکز در این افراد می‌گردد (کاستلانوس و تانوک، ۲۰۰۲؛ انگلهارت^[۸۶]،۲۰۰۸؛ والرا^[۸۷] و همکاران، ۲۰۰۴). ‌بنابرین‏ به نظر می‌رسد که اختلال در عملکرد اجرایی حافظه فعال با علائم اختلال نقص توجه-بیش فعالی مرتبط است (‌بار کلی‌،۱۹۹۶) و این ویژگی ممکن است در افراد دارای ADHD، که در زمینه استدلال، طرح ریزی، سازماندهی، و تنظیم هدف دارای مشکلات متعددی هستند، نقش مهمی داشته باشد (ریکل و براون^[۸۸]، ۲۰۰۷).

مطالعات متعددی ‌در مورد بزرگسالان مبتلا به ADHD انجام پذیرفته است و در آن ها به تاثیر آسیب دیدگی عملکرد حافظه فعال و تکالیف مرتبط با فعالیت مغز که به طور واضح دارای نابهنجاری اند ، در این افراد تأکید نموده است (داسون^[۸۹] و همکاران،۲۰۰۴ ؛کاونر^[۹۰] و همکاران، ۱۹۹۸؛ مکلین^[۹۱] و همکاران ،۲۰۰۴ ؛ مورفی^[۹۲] و همکاران ،۲۰۰۱ ؛ اسکتویتزر^[۹۳] و همکاران،۲۰۰۴؛ والرا^[۹۴] و همکاران، ۲۰۰۵).

مسائل و آسیب دیدگی هایی که این اختلال در دوره بزرگسالی برای فرد ایجاد می‌کند و همراه بودن آن با طیف گسترده ای از اختلالات همبود نظیر اختلالات اضطرابی، اختلالات عاطفی و اختلالات شخصیت لزوم مداخلات درمانی را در این اختلال، اجتناب ناپذیر گردانیده است. رویکردهای درمانی متعددی برای اختلال ADHD مطرح می‌باشد، که از آن جمله می توان به دارو درمانی و رویکردهای شناختی به عنوان رایج ترین درمان ها اشاره نمود. این روش ها علی‌رغم شیوع، مسائل متعددی را ‌در مورد پایدار نبودن اثرات درمانی و یا عوارض جانبی داروها، نمایان ساخته اند. همچنین اثربخشی مؤثر این روش ها در گستره شناختی و یا بهبود مهارت های اجتماعی و یا ایجاد تأثیرات منفی در روند تحول از دیگر چالش های موجود در روش های درمانی رایج است (اسمیت، ‌بار کلی‌ و شاپیرو، ۲۰۰۶).

یکی از روش های نسبتأ نوین که در کنار سایر روش های درمانی، تحقیقات و تأییدات بالینی متعددی را به خود اختصاص داده است، درمان های نوروفیدبک می‌باشد. (لوبار، ۱۹۷۶ ؛ لوبار و شوس^[۹۵]، ۱۹۷۷؛ آرنز^[۹۶] و همکاران، ۲۰۰۹؛ موریاما^[۹۷] و همکاران، ۲۰۱۲؛ لیکتی و همکاران، ۲۰۱۲^[۹۸]؛ فازان و نزرودین^[۹۹]، ۲۰۱۲؛ لانس برگن^[۱۰۰] و همکاران، ۲۰۱۱).

درمان های نوروفیدبک بر اساس نظریه رابطه ذهن- بدن تحول یافته است و بر توانایی ذهن برای بازسازی، تغییر و التیام خود به روش طبیعی تأکید دارد (لاورنس^[۱۰۱]، ۲۰۰۲). این روش از طریق تأثیر گذاری بر امواج مغزی و نیز افزایش انعطاف پذیری ذهنی امکان درمان اختلال ADHD را فراهم می‌سازد (دموس^[۱۰۲]، ۲۰۰۵). در واقع نوروفیدبک، باعث کاهش امواج آهسته (تتا) و افزایش امواج سریع (بتا)، در کودکان و بزرگسالان مبتلا به ADHD می‌گردد (لوبار و دییرینگ^[۱۰۳]، ۱۹۸۰؛ لوبار، ۱۹۸۴).

تحقیقات متعددی ‌در مورد اثربخشی نوروفیدبک در درمان نقص توجه و تکانشگری و بیش فعالی (آرنز و همکاران،۲۰۰۹؛ لانس برگن^[۱۰۴] و همکاران، ۲۰۱۱؛ فازان و نزرودین، ۲۰۱۲٫؛ مایر^[۱۰۵] و همکاران، ۲۰۱۱) انجام شده است.

همان گونه که تصریح گردید یکی از حوزه های مؤثر در تبیین اختلال نقص توجه/بیش فعالی، اختلال در عملکردهای اجرایی-شناختی، نظیر حافظه فعال می‌باشد. بر اساس شواهدی که ‌در مورد نقص حافظه فعال در افراد مبتلا به اختلال نقص توجه/ بیش فعالی تصریح گردیده است و نیز با تکیه بر شواهد متعدد بالینی، مولفان تلاش نموده اند تا با تقویت حافظه فعال و بهبود عملکرد این نوع از حافظه، روشی نوین در درمان نشانه های ADHD ارائه نمایند. به عنوان مثال، کلینبرگ^[۱۰۶] و فرنل^[۱۰۷] (۲۰۰۵)تحقیقی را با عنوان آموزش رایانه ای حافظه فعال در کودکانی که دچار نقص توجه/ بیش فعالی بودند انجام دادند. نتیجه این مطالعه نشان داد که برنامه رایانه ای باعث بهبود حافظه فعال در این کودکان می شود، همچنین این برنامه بازداری پاسخ و استدلال منطقی را در این کودکان افزایش داد.

میلتون^[۱۰۸] (۲۰۱۰ ، به نقل از قمری گیوی ،۱۳۹۰) در مطالعه خود ، اثربخشی برنامه رایانه ای تقویت حافظه فعال را در انعطاف پذیری شناختی و بهبود حافظه فعال مورد تأیید قرار داد.

تحقیقات داخلی نیز اثربخشی نوروفیدبک را در درمان علائم بیش فعالی و نقص توجه تأیید می‌کند. برای مثال یعقوبی و همکاران (۱۳۸۸)، نشان دادند که آموزش نوروفیدبک در کاهش علایم اختلال به میزان درمان با ریتالین(Ritalin) ، در کاهش علائم بیش فعالی و نقص توجه دانش آموزان مبتلا مؤثر است.

در ایران، تأثیر نوروفیدبک بر الگوی امواج مغزی، توجه و تکانشوری در کودکان مبتلا به بیش فعالی و نقص توجه (حمیدی، ۱۳۹۰)، بر عملکرد هوشی کودکان مبتلابه اختلال نقص توجه/بیش فعالی (یعقوبی و همکاران، ۱۳۸۵) ، مقایسه آن با ریتالین و درمان ترکیبی در کودکان مبتلا به ADHD (یعقوبی و همکاران، ۱۳۸۵) و بر اختلال یادگیری همراه با ADHD (نوری زاده و همکاران، ۱۳۹۱) مورد بررسی قرار گرفته است.

همچنین، اثر بخشی آموزش رایانه ای، در تقویت حافظه فعال کودکان مبتلا به نارسا خوانی و نقص توجه- بیش فعالی، در مطالعات قمری گیوی (۱۳۹۰)، مورد تأیید قرار گرفت.