ب- انطباق قرارداد آتی با اصل آزادی قراردادی

بر مبنای این اصل، یک قرارداد آتی نفت ، قراردادی قابل‌پذیرش بر مبنای اصلی حاکمیت اراده و اصل آزادی قراردادی و مطابق با ماده ۱۰ قانون مدنی است؛ تعهد اولیه طرفین، تسلیم و تسلّم حجم و کیفیت میزان شده از یک فرآورده خام یا پالایشی نفت در تاریخ معین و در محل تسلیم مشخص به قیمت تعیین‌شده در لحظه انعقاد قرارداد است.

این قرارداد تشریفاتی است و در بورس معاملات آتی و با ضوابط بورس آتی منعقد می‌شود؛ تضمین‌های اجرای قرارداد و نیز روش‌های خاتمه قرارداد یا تغییر موضع معاملاتی جزئی لاینفک از قرارداد آتی هستند که طرفین ضمناً آن را می‌پذیرد و ورود به یک معامله آتی به معنای پذیرفتن تمامی این شروط است. مهم‌ترین تضمین‌های یک معامله آتی در بورس آتی، تسویه روزانه و تعدیل حساب ودیعه طرفین و ضمانت اجرای مالی معامله توسط اتاق پایاپای است. از سوی دیگر تمامی روش‌های تغییر موضع معاملاتی، خاتمه قرارداد و خروج از بازار از سوی طرفین پذیرفته‌شده است، لذا پس‌ازانجام قرارداد یکی از طرفین می‌تواند با انجام معامله معکوس و یا تسویه نقدی از بازار خارج شود و یا ‌در صورتیکه قرارداد ابتداً مالی باشد با تغییر آن به‌قرارداد فیزیکال، آماده تحویل فیزیکی گردد. تمامی این موارد جزء قرارداد آتی است و گریزی از آن‌ ها نیست^[۲۲۱].

فصل چهارم

فصل چهارم: آثار ناشی از قرارداد آتی نفت و ضمانت اجرای آن

این فصل شامل سه مبحث می شود. از آنجایی که هر عمل حقوقی پس از تحقق و ایجاد، آثاری به دنبال دارد و نیز حیاتش محدود به دوره زمانی خاصی است در مبحث اول به آثار قرارداد آتی نسبت به طرفین و قائم مقام طرفین می پردازیم و در مبحث دوم به تخلف از مفاد قراداد و ضمانت اجرای آن خواهیم پرداخت و در پایان به انحلال قرارداد آتی و تسویه آن می پردازیم .

مبحث اول) آثار قرارداد آتی نفت

آثار حقوقی نتیجه انشاء عمل حقوقی است . هر عقد و قراردادی اثر مستقیمی دارد که ناشی از ذات آن عقد بوده که به‌محض وقوع، ظهور می‌یابد. مثلاً اثر مستقیم و ذاتی عقد بیع و اجاره انتقال مالکیت عین و منفعت است . اثر ذاتی عقد رهن توثیق است. در عقد معین، قانون آثار آن را برشمرده و مشخص ‌کرده‌است اما در عقود نامعین ( مصادیق ماده ۱۰ ق.م ) اثر آن را می‌بایست در اراده‌اشخاص که در قرارداد واقع‌شده بین آن‌ ها بروز و ظهور دارد استنتاج کرد . درهرصورت هر عمل حقوقی که محقق می‌گردد پیدایش اثر را به دنبال دارد. خواه این اثر تملیک باشد خواه تعهد به انجام یا عدم انجام عمل . قراردادهای آتی نیز یکی از عقودی است که نتایج و آثاری را به دنبال دارد و ما در این بحث به آثار قرارداد آتی می‌پردازیم^[۲۲۲] .

گفتار اول) اثر قرارداد آتی نسبت به‌طرفین

معمولاً قرارداد کسانی را پایبند و متعهد و منتفع از حقوقش می‌گرداند به اراده خود آن را ایجاد کرده‌اند اعم از اینکه شخصاً انشاء اراده نماید یا به‌واسطه نماینده ، لذا در ایجاد رابطه حقوقی که اراده شخص دیگری به‌غیراز طرفین هیچ نقش و دخالتی ندارند نمی‌تواند مخاطب متعهد له قرار گیرد . قانون گزار استثنا دریک مورد اصل مذبور را زیر پا نهاده و اراده شخص غیر از طرفین عقد را در ایجاد رابطه حقوقی نادیده گرفته است . و آن تعهد به نفع شخص ثالث است (م ۲۱۹) . قرارداد ماحصل اراده متعاقدین است و تعهدات محصول قرارداد آن‌ ها که از شانه خالی کردن از زیر بار محصولات اراده بدون سبب مسئولیت ممتنع از اجرای مفاد تعهدات را در پی خواهد داشت . ماحصل قرارداد آتی نیز پس‌ازانشاء ایجاد تعهداتی برای هر یک از متعاقدین است و مطابق قاعده به‌غیراز خود طرفین معامله کسان دیگری نیز نیابتا از طرف آن‌ ها می‌توانند انشاء قرارداد نموده آثاری را برای طرف یا طرفین اصیل خلق کند . در واقع متعهد در این‌گونه قراردادها اصیل است که اراده‌اش را غیرمستقیم از طریق نماینده خود اعمال می‌کند و این امر موجب از بین رفتن مسئولیت او نمی‌گردد .لذا در قراردادهای آتی که کارگزار به نمایندگی از طرفین اصیل مبادرت به انعقاد قرارداد می‌کند تعهداتی را پس‌ازانجام معامله برای وی ( سفارش‌دهنده ) ایجاد می‌کند که سفارش‌دهنده مکلف به انجام و اجرای آن است . و نیز با توجه به مکانیزم خاص قرارداد آتی به‌غیراز طرفین قرارداد، اتاق پایاپای نیز در اجرای تعهدات ناشی از قرارداد نقش مؤثری دارد^[۲۲۳]. ماده ۷ آیین‌نامه اتاق پایاپای بورس فلزات مقرر می‌دارد ” اتاق در مقابل کارگزار خریدار به عنوان فروشنده و در مقابل کارگزار فروشنده به عنوان خریدار عمل می‌کند .” وظیفه این اتاق تضمین حسن عملکرد هریک از دو طرف قرارداد و تسویه و پایاپای کردن قراردادهای معامله‌شده در تالار بورس می‌باشد .

نقش اتاق پایاپای به عنوان ناظر و طرف سوم در قرارداد آتی به‌تصریح ماده ۷ آیین‌نامه فوق‌الذکر محرز است تا حدی که در تسویه و پایاپای کردن قراردادها همانند طرف معامله در مقابل طرف دیگر رفتار می‌کند . پس قراردادهای آتی مکانیزم مخصوصی دارد که نسبت به‌قراردادها پیچیده‌تر است و گذشته از طرفین قرارداد، طرف سومی به نام اتاق پایاپای چه در هنگام انعقاد عقد و چه هنگام اجرای تعهدات ناشی از عقد نقش بسزایی دارد. چون اتاق پایاپای به عنوان طرف قرارداد در مقابل کارگزار طرف دیگر عمل می‌کند^[۲۲۴] . لذا ضمن تشریح تعهدات هریک از طرفین به نقش و عملکرد اشاره خواهد شد و اینک تعهدات طرفین:

الف) جبران کسری حساب سپرده اولیه

سپرده حسن انجام تعهد در قرارداد آتی همان وجه التزام مقرر در قرارداد است که بنا بر مقررات بورس باید توسط طرفین به بورس پرداخت گردد و معمولاً ۲ تا ۱۰ درصد معادل کل بهای کالا

1. 1. -Dub of sky, D, “Option and financial futures “,valuation and uses، new york, 1992, P150. ↑

1. 1. محمد آرام (۱۳۸۲). امکان سنجی تأسیس بورس مستقل آتی نفت در جمهری اسلامی ایران،ص۱۳٫ ↑

1. 1. محسن زمانی(۱۳۷۶). «بازار یا نابازار»، انتشارات سازمان برنامه و بودجه، فصل اول. ↑

1. 1. – Over the Counter. ↑

1. 1. حسین عبده تبریزی،(۱۳۷۶). «مبانی بازارها و نهادهای مالی» ترجمه انتشارات آگه، فصل دوم، ص۲۷٫ ↑

1. 1. محمد حسین معین،(۱۳۷۸). فرهنگ فارسی، جلد اول، تهران، امیرکبیر. ↑

1. 1. – محمدجعفر جعفری لنگرودی، ترمینولوژی حقوق، واژه بورس، ص۸۱۵ . ↑

1. 1. – منیژه فلاحتی( اردیبهشت ۱۳۸۵). مقدمه­ای بر بورس­های کالایی و نقش وزارت بازرگانی، دفتر مطالعات اقتصادی (تهران،)، ص۲٫ ↑

1. 1. – www.Parstakeran.com. ↑

1. 1. حسین یوسف پورطرقی،(۱۳۸۵). ، قرارداد آتی در بازار بورس کالا، ،ص۷۳٫ ↑

1. 1. Free on board. ↑

در واقع، روش واقعیت درمانی تا حد زیادی مربوط به کار گروهی با نوجوانان و جوانان در موقعیتهای آموزشی ‌می‌باشد. معمولا نظریه ی گلاسر از سوی معلمانی که قصد داشتند ایده های اساسی او را در زمینه­ واقعیت درمانی در کلاس‌های درس به کار ببرند، پذیرفته شده است. اساس واقعیت درمانی گروهی از فرایند خود ارزیابی تشکیل شده است چرا که فضای حاکم بر گروه می‌تواند به اعضای گروه کمک کند تا ارزیابی درستی از رفتار خود به دست آورند(کوری،۲۰۰۱). هدف اصلی این پژوهش تعیین اثربخشی واقعیت درمانی بر کاهش کمرویی و نارسایی هیجانی در دانش آموزان می‌باشد.

۱-۲- بیان مسئله:

کمرویی در ۳۰ سال گذشته موضوع مورد توجه روانشناسی بوده است و پژوهشگران برای درک آن پدیده مشارکت داشته اند. به هر حال، کمرویی به عنوان یک پدیده اجتماعی در نظر گرفته شده است که با اضطراب در موقعیت های اجتماعی، بازداری اجتماعی، یا رفتارهای بین فردی ناشی از نگرانی درباره ارزیابی بین فردی، مشخص می شوداگرچه تعریف متعدی ازکمرویی ارائه شده،ولی کمرویی عموماً به عنوان نا راحتی و بازداری درغیاب افراددیگر تعریف شده است. افراد کمرو، فاقد مهارت اجتماعی و عزت نفس هستند ولی در عین حال به شدت مایلند خودشان را به عنوان انسان های اجتماعی بشناسند، در نتیجه در روابط بین فردی غیر ماهرانه عمل می‌کنند. از مهم ترین علائم تشخیص کمرویی، اضطراب ذهنی و اجتناب از رفتارهای اجتماعی است.

اساس درمان کمرویی تغییر در حوزه ی شناختی (شناخت درمانی) و تحول در رویه ی زندگی و حیات اجتماعی فرد است، تغییر در شیوه ی تفکر، یافتن نگرش تازه نسبت به خود و محیط اطراف، برخورداری از قدرت انجام واکنش های نو در برابر اطرافیان و تعامل بین فردی، تغییر در باورها و نظام ارزش هایی که کمرویی را تقویت می‌کند و سرانجام دستیابی به کانون اصلی اضطراب، کاهش اضطراب در فرد کمرو، تقویت انگیزه و افزایش مهارت های اجتماعی و توانایی‌های تحصیلی، شغلی و حرفه ای، اصلی ترین روش درمان کمرویی است.(افروز،۱۳۸۱)

نارسایی هیجانی (آلکسی تایمیا^[۱] ) به دشواری در خود تنظیم گری هیجانی^[۲] و به عبارت دیگر در پردازش شناختی^[۳] اطلاعات هیجانی و تنظیم هیجان ها^[۴] گفته می شود. ویژگی های اصلی نارسایی هیجانی عبارتند از: ناتوانی در بازشناسی و توصیف کلامی هیجان های شخصی، فقر شدید، تفکر نمادین که آشکار سازی بازخورد ها، احساسات، تمایلات وسایق ها را محدود می‌کند، ناتوانی در به کارگیری احساسات به عنوان علایم مشکلات هیجانی، تفکر انتقادی ‌در مورد واقعیت های کم اهمیت بیرونی، کاهش یادآوری رویاها، دشواری در تمایز بین حالت های هیجانی و حس های بدنی ، قیافه ی خشک و رسمی، فقدان جلوه های عاطفی چهره، ظرفیت محدود برای همدلی و خودآگاهی.(شه ناسی، ۱۳۸۲)

واقعیت درمانی، یکی از جدیدترین تلاش‌های درمانگران در راه توصیف انسان، تعیین قوانین رفتاری و چگونگی نیل به رضایت، خوشبختی و موفقیت محسوب می شود. در این شیوه درمان، مواجه شدن با واقعیت، قبول مسئولیت و قضاوت اخلاقی درباره درست و نادرست بودن رفتار و در نتیجه نیل به هویت توفیق مورد تأکید است. این نوع درمان را فقط ‌در مورد اکثر رفتارهای غیرعادی به کار نمی‌بندند، بلکه ‌در مورد تمام افراد عادی و مسائل مورد علاقه آن ها و تدوین شیوه صحیح تعلیم و تربیت نیز از آن استفاده می‌کنند.(شفیع آبادی،۱۳۸۶)

هدف واقعیت درمانی، پرورش قبول مسئولیت در فرد و ایجاد هویتی موفق است. فرد بایستی رفتاری را که در صدد اصلاح آن است، شناسایی کند، تمام توجه خود را به آن معطوف سازد و عذر و بهانه ای برای رد مسئولیت خود نیاورد. در این رویکرد تلاش می شود تا فرد اهداف کوتاه مدت و دراز مدت زندگی خود را بشناسد. با صراحت آن ها را تعریف کند، راه های رسیدن به اهدافش را ارزیابی نماید. از بین آن ها روش هایی را که نتایج مطلوب تری خواهد انجامید انتخاب کند و احساس مثبت تری را نسبت به خود تجربه نماید. (رضایی،۱۳۸۵)

تعداد زیاد دانش آموزان و کمبود مشاوران کارآمد در مدارس از یک سو و عدم توانایی برنامه ی راهنمایی و مشاور در مدارس بر مشاوره ی فردی صرف از سوی دیگر، ضرورت توجه و بهره گیری از روش های گروهی مشاوره را آشکار می‌سازد. در واقع ، روش واقعیت درمانی تا حد زیادی مربوط به کار گروهی با نوجوانان و جوانان در موقعیت های آموزشی می‌باشد. بنابر آنچه گفته شد پژوهش حاضر در پی ‌پاسخ‌گویی‌ ‌به این سؤال می‌باشد که آیا آموزش واقعیت درمانی در کاهش کمرویی و نارسایی هیجانی دانش آموزان م‍ؤثر است؟

۱-۳-اهمیت و ضرورت تحقیق

روان شناسان، کمرویی و گوشه گیری را رفتاری ناسازگارانه تلقی می‌کنند که بعضاً مزمن و با دوام است. این رفتارها سازگاری کودک را با مشکلات زیادی مواجه می‌کند و برای زندگی سایر اشخاص که به نوعی با کودک در تماس هستند، عامل مزاحمی به حساب می‌آید.

کمرویی و کناره گیری کودک، کوششی برای خودداری از ارتباط با محیط اطراف است. کودک کمرو و گوشه گیر ممکن است از برقرارنمودن تماس با افراد و شرکت در فعالیت های اجتماعی، تقلیل یافتن علائق ذهنی و عاطفی به محیط خارج همراه باشد.

کودکان کمرو و گوشه گیر معمولاً از داشتن دوست محروم هستند و یا تک دوست بوده و بسیار به آن ها وابسته می‌باشند و به طور کلی از بودن در کنار هم سن های خود لذت نمی برند و به فعالیت های گروه علاقه نشان نمی دهند. متأسفانه کودکان کمرو و کناره گیر معمولاً موردتوجه قرار نمی گیرند، علت نیز آن است که نسبت به کودکان دیگر، کمتر توجه اطرافیان را به خود جذب می‌کنند. روابط اجتماعی این دسته از کودکان در مقایسه با همسالان در عملکردهایشان دچار کمبود و کاستی است و احتمالاً حالت هایی از افسردگی و ناشادی را تجربه خواهند کرد و با مشکلات آموزشی خود، مواجه خواهند گردید.(افروز،۱۳۸۵)

با توجه ‌به این‌که استفاده از فنّاوری رحم جایگزین در دهه های گذشته در ایالات متّحده آمریکا رونق گرفت، از دهه۱۹۹۰ به بعد، قانون‌گذاران در چندین ایالت رویه و الزاماتی را به منظور لازم‌الاجرا نمودن قرارداد رحم جایگزین مقرر نمودند و دادگاه‌های برخی از ایالات قرارداد مذکور را تأیید نمودند. بررسی این‌گونه فعالیت‌های قانون‌گذاری نشان می‌دهد که رحم جایگزین به مفهوم اجتماعی جدیدی نایل گشته است؛ به طوری‌که امروزه این مسأله به ندرت به عنوان فروش ‌کودک و بهره‌برداری از زنان مطرح می‌شود، بلکه به عنوان راهکاری جهت بچه‌دارشدن و روشی مؤثر در درمان ناباروری و ارائه خدمتی با ارزش به نفع زوجین نابارور معرفی شده است. با توجه به فدرالی بودن نظام ایالت متّحده آمریکا، در این قسمت، مشروعیّت قرارداد استفاده از رحم جایگزین در ایالات مختلف آمریکا مورد بررسی قرار می‌گیرد.

۴-۲-۳ بررسی مشروعیت قرارداد استفاده از رحم جایگزین در ایالات مختلف آمریکا

حُسن فدرالیسم در این است که به موجب آن، دولت‌ها می‌توانند روش‌های مختلفی را در رابطه با یک موضوع به کار گیرند. در حقوق آمریکا نیز مقرّرات مربوط به رحم جایگزین و مسائل مرتبط با آن به ویژه جواز و مشروعیّت استفاده از عمل مذکور از ایالتی به ایالت دیگر متفاوت است. برخی از ایالات نظیر نیویورک، ایندیانا، لوئیزیانا، آریزونا، به دلیل این‌که قرارداد رحم جایگزین متضمّن قاچاق کودکان می‌باشد، آن را خلاف نظم عمومی و در نتیجه باطل و غیرقابل ‌اجرا دانسته‌اند (Gugucheva,2010,p.38)؛ به طوری که دادگاه‌های نیویورک معتقدند که قوانین مربوط به حضانت و سرپرستی کودکان که ‌بر اساس تضمین بهترین منافع کودک طراحی شده‌اند، مقدّم بر توافق بین افراد در خصوص به کارگیری رحم جایگزین می‌باشد (Allen,1988,p.1763). برخی دیگر، در بحث مشروعیّت و جواز قرارداد مذکور میان قراردادهای تجاری و نوع‌دوستانه قائل به تفکیک شده‌اند. به عنوان مثال، قوانین ایالات نیوهمشایر، ویرجینیا، فلوریدا، منحصراًً به افراد اجازه انعقاد قرارداد مذکور را به صورت غیرمعوّض و نوع‌دوستانه اعطا می‌نمایند و پرداخت هر گونه هزینه به مادرجانشین به جز هزینه های معقول و مرتبط با بارداری از قبیل هزینه های پزشکی، حقوقی و هزینه های زندگی مادرجانشین را طبق قانون منع فروش کودک ممنوع اعلام می‌نمایند (Spivack,2010,p.101). ایالات واشنگتن DC، میشیگان و ناحیه‌ای از کلمبیا، قرارداد رحم جایگزین در هر دو قسم (جانشینی جزئی و کامل) را غیرقانونی و از درجه اعتبار ساقط می‌دانند؛ زیرا، از نظر آنان مجبور کردن مادرجانشین به انجام شروط قراردادی از قبیل اهدای گامت برای بارداری، باردار شدن، تحت درمان روانپزشکی قرار گرفتن، چشم‌پوشی از حقوق و وظایف مادری خود نسبت به کودک، خلاف نظم‌ عمومی است. این ایالات، برای متعاقدین و شرکت‌کنندگان در قرارداد مذکور ضمانت اجرای کیفری و مدنی پیش‌بینی نموده‌اند و به طرفین قرارداد هشدار می‌دهند که در صورت انعقاد قرارداد و بروز اختلاف بر سر حضانت و سرپرستی کودک حاصل از رحم جایگزین، قرارداد مذکور طبق قوانین این ایالات لازم‌الاجرا نمی‌باشد و شرکت‌کنندگان در قرارداد مذکور به پرداخت جزای نقدی بیش از ۱۰ هزار دلار یا یکسال حبس یا هر دو محکوم خواهند شد (همان). در مقابل، برخی دیگر نظیر ایالت کالیفرنیا هر دو قسم از قراردادهای جانشینی در بارداری تجاری و نوع دوستانه را تجویز نموده و معتبر می‌دانند؛ به طوری‌که بیش از ۲۶% از خدمات رحم جایگزین در سراسر دنیا در این ایالت انجام می‌پذیرد. برخی از ایالات نیز مقرر نموده‌اند به منظور لازم‌الاجرا شدن و به رسمیت شناختن قرارداد مذکور بایستی شرایطی فراهم گردد، از جمله ایالت نوادا استفاده از قرارداد مذکور را گزینه مناسبی تنها برای زوجین متأهل به شمار می‌آورند و افرادی را به عنوان پدر و مادر متقاضی به رسمیت می‌شناسند که به موجب قانون آن ایالت، ازدواج معتبری داشته باشند و اجازه استفاده از قرارداد رحم جایگزین به زوجینی که به صورت قانونی ازدواج نکرده‌اند را نمی‌دهد (Machalow,2014,p.5). ایالت ایلینویز نیز استفاده از رحم جایگزین را تنها در صورت ارائه تأییدیۀ پزشکی دائر بر نیاز پزشکی حداقل یکی از زوجین به استفاده از روش مذبور، تجویز می‌نمایند. در ایالت ویرجینیا، دادگاه در صورتی قرارداد رحم جایگزین را معتبر می‌داند که طرفین قرارداد پیش از انعقاد قرارداد مذکور از دادگاه اقامتگاه یکی از طرفین تأییدیه‌ای مبنی بر جواز این‌کار اخذ نمایند. هرگاه دادگاه قرارداد مذکور را تأیید نماید، اجازه استفاده از روش‌های کمکی باروری را به مدت ۱۲ ماه پس از صدور حکم صادر خواهد نمود؛ در این صورت، والدین متقاضی بایستی ظرف هفت روز پس از تولّد نوزاد، ولادت وی را به دادگاه اعلام نمایند. دادگاه پس از اثبات این امر که یکی از والدین متقاضی با طفل رابطه ژنتیکی دارد، حکم به ثبت نام آن‌ ها به عنوان پدر و مادر قانونی طفل در گواهی ولادت خواهد داد (Brinsden,2003,p.488). برخی از ایالات نظیر فلوریدا به صراحت قرارداد رحم جایگزین به صورت غیرمعوّض را تجویز می‌کند، مشروط بر این‌که زوجین از نظر قانون فلوریدا ازدواج معتبری داشته باشند، سن آنان ۱۸سال به بالا باشد، مادر متقاضی عدم توانایی خود برای بارداری را اثبات نماید و حداقل یکی از زوجین با کودک رابطه ژنتیکی داشته باشند. ایالت تگزاس نیز در صورتی قرارداد رحم جایگزین را تجویز و لازم‌الاجرا می‌داند که از تخمک مادر جانشین در تکوّن طفل استفاده نشده باشد، مادر جانشین حداقل یکبار سابقه بارداری که منجر به تولّد کودکی زنده و سالم شده باشد، داشته باشد، والدین متقاضی ازدواج معتبری طبق قانون آن ایالت داشته باشد و مادر متقاضی عدم توانایی بارداری و حمل کودک را اثبات نماید^[۳۸]. بسیاری از ایالات آمریکا از قبیل آلاسکا، کلورادو، کانکتیکات، دلاور، جرجیا، هاوایی، آیداهو، کانزاس، مین، ماساچوست، می سی سی پی، میسوری، مونتانا، اورگان، رودآیلند، وایومینگ، کارولینای جنوبی و داکوتای جنوبی، هیچ قانون یا رویه قضایی در خصوص جواز یا ممنوعیت قرارداد استفاده از رحم جایگزین وجود ندارند و زوجینی که در این ایالات درصدد استفاده از رحم جایگزین هستند، همواره در معرض این خطر قرار دارند که در صورت بروز اختلاف، قرارداد مذکور از سوی محاکم، خلاف نظم عمومی، نامعتبر و غیر قابل اجرا شناخته شود (Spivack,2010,p.102).

۴-۳ مبحث سوّم: ماهیت قرارداد استفاده از رحم جایگزین

در خصوص ماهیت حقوقی قرارداد اجاره رحم، ایالاتی که قرارداد مذکور را تجویز می‌نمایند، آن‌را نوعی قرارداد ارائه خدمت و جزء قراردادهای خدماتی^[۳۹] قلمداد نموده‌اند (perdue,2011,p.287).

۴-۴ مبحث چهارم: شرایط صحّت قرارداد استفاده از رحم جایگزین (درایالاتی که این قرارداد را تجویز می‌نمایند)

۴-۴-۱ قصد و رضای طرفین قرارداد

ارتباط بین مرحله رشد شناختی و اضطراب در کودکان

نظریه پیاژه، ‌در مورد رشد شناختی کودک، در دوره دوم کودکی آمیخته با لغات اضطراب، ترس و نگرانی است که البته کودکان، آن ها را معمولا به عنوان بخشی از روند رشد طبیعی، تجربه می‌کنند. هنگامی که این پدیده سبب قطع ارتباط کودک با شرایط یا رویدادهای خاص گردیده یا به حدی ناتوان کننده شود، که به نحو معکوس بر رشد و تعامل اجتماعی کودک اثر گذارد و پاتولوژیک بوده و نیازمند به مداخله درمانی می‌باشد. اضطراب مفرط و ترس های کودکان،همگی با بروز اضطراب کلی یا اختصاصی در ارتباط با موقعیتهای قابل پیش‌بینی مشخص می‌گردند. مطالعه جزیرهویت که توسط راتر و همکاران گزارش گردید، شیوع اختلالات اضطرابی را به میزان ۸٫۶% ذکر ‌کرده‌است. در حدود یک سوم این کودکان در این مطالعه، دچار اضطراب مفرط بودند و یک سوم دیگر ترس هایی داشتند که ناتوان کننده شده بود. سایر مطالعات شیوع ترس های مرضی را در کودکان۷% تخمین می‌زنند، که ۲% آن ها از نظر بالینی ناتوان کننده می‌باشند گیرد (بیس ول و بلوم کوئیست، ۱۹۹۱، فورهند ومک ماهون، ۱۹۸۱).

اولین سابقه^ء اضطراب تکاملی طبیعی در ۸-۷ ماهگی رخ می‌دهد. آن زمان که شیرخوار، شروع به جدایی از مراقبین اولیه خویش می کند، اکثر کودکان در این مرحله، گوش بزنگی و تغییرات خلقی رابروز می‌دهند که سابقا در جمع غریبه ها نشان نمی داند. این واکنش بیگانه راباید از اضطراب بیگانه که نوعی ناراحتی شدید تر و شامل آشفتگی آشکار روانی و فیزیولوژیک می‌باشد، افتراق داد. مطالعات باریوس و هارتمن (۱۹۹۷) در سایر کشورها از جمله آمریکا نشان می‌دهد که کودکان پیش دبستانی به طور معمول ترس هائی در ارتباط با تاریکی، حیوانات و موقعیت های موهوم و خیالی بروز می‌دهند. اطمینان بخشیدن به والدین معمولا برای گذرطفل از این مرحله، و برخورد درست با کودکان، کافی است اما کودکان دبستانی، به آهستگی ترس های موهوم را رها ساخته و آن ها را با ترس از صدمات جسمانی و سایر نگرانیهای بالقوه واقعی، جانشین می‌سازند. اضطراب های اجتماعی اکثرا در طی ۱۹-۱۳ سالگی تکامل می‌یابند.

درباره منشاء ترس ها و ترس های مرضی در کودکان به خصوص در مرحله پیش دبستانی، نظریات مختلفی موجود است. دیدگاه روانکاوی، براین پایه استوار است که کشمکش درونی بیان نشده منجر به رشد نشانه های نوروتیک می‌گردد. نظریه یادگیری اجتماعی براین باور است که ترس ها و اضطراب های کودک، در متن محیط زندگی کودک آموخته می‌شوند. گروهی دیگر اعتقاد دارند که نگرانی مفرط با اضطراب مادری مرتبط می‌باشد.مطالعات گوناگون یک علت ژنتیک را ارائه نموده اند به گونه ایی که مطالعات نشان می‌دهد ۵۰% دوقلوهای یک تخمکی، به طور همزمان دچار اختلالات اضطرابی بوده اند که در مقایسه با دوقلوهای دو تخمکی، این میزان خیلی بالاتر است(سیموس، ۲۰۰۲).

همچنین مطالعات دال برآنند، که اضطراب از لحاظ ژنتیکی با افسردگی ارتباط دارند. بالاخره تحقیقات اخیر، ارتباط اضطراب مداوم کودکی رابا نشانه هایی ملایم حرکتی نورولوژیک مسجل ساخته است.

کودکان دچار ترس های مرضی، فقط تحت شرایط خاصی دچار اضطراب می­گردند. آن ها سعی در احتراز از مواجهه با اشیاء یا موقعیتهایی دارند که به طور خودکار، باعث ایجاد اضطراب می‌گردند. مانند سایر اشکال اضطراب، ترس ها هنگامی که در عملکرد اجتماعی، بین فردی تداخل نمایند به صورت مرضی در می‌آیند. از این رو والدین این کودکان باید درصورت مواجه شدن با اضطراب یا وحشت زدگی طفل آرامش خویش را حفظ نمایند. اگر والدین، منقلب شوند طفل نتیجه می‌گیرد که واقعا چیز ترسناکی وجود دارد و آموزش والدین، یک اصل مهم در اصلاح اضطراب کودک به شمار می‌آید (سیموس، ۲۰۰۲).

برنشتاین و گارفینکل ،نشان داده‌اند که ۷۰% از کودکانی که والدینشان در رابطه با ترس ها و اضطراب مراحل مختلف رشد شناختی آن ها، آموزش ندیده اند، دچار افسردگی، و۶۰% دچار اختلال اضطرابی می‌باشند (باریوس و هارتمن، ۱۹۹۷).

نتایج برخی از مطالعات نشان می‌دهد که کودکان دچار اضطراب مفرط، دچار نگرانیهای غیر منطقی از حوادث آینده، مناسب بودن رفتار گذشته و دلواپسی درباره^ء صلاحیت وشایستگی به خصوص در جلوی والدین خود می‌باشند. آن ها اغلب با شکایات جسمی، ارجاع می‌گردند، به طور قابل ملاحظه ای، خودآگاه و هشیار و نیازمند اطمینان بخشی فراوان هستند و در حفظ آرامش، مشکل دارند.شروع اضطراب در آن ها ممکن است تدریجی یا ناگهانی باشد. این اختلال، معمولا در کودکان سفید پوستی دیده می شود که بزرگترین طفل خانواده می‌باشند و در مقایسه با خانواده کودکان، دچار سایر اختلالات اضطرابی هستند و خانواده های آنان، از سطح اجتماعی اقتصادی برتری برخوردارند و والدین در برخورد با کودک، بسیار نگران صلاحیت و شایستگی خود می‌باشند و با سخت گیری با این کودکان، برخورد می نمایند (کار، ۲۰۰۰).

بررسی­ها نشان می‌دهد که دخترها و پسرها، به یک نسبت گرفتاراین مسئله می‌شوند. کودکان دچار اضطراب مفرط، بیش از کودکان دچار اختلال هراسی مورد تشخیص قرار می گیرند و اغلب، اضطراب مفرط تا زمان بلوغ آشکار نمی شود و این مسئله درمان و وخامت آسیب زایی روانی آن ها را پیچیده تر می‌سازد (کندال و مک دونالد، ۱۹۹۳).

آشکار گردیده که بسیاری از موقعیتهای مرضی- روانی نوجوانان و بالغین مانند اختلالات سلوک و یافته های غیر عادی گوناگون منش، که قبلا ناشی از تعارضات روانی درونی در نظر گرفته می شدند با سوانح قبلی همچون اضطراب های دوران کودکی ارتباط دارند. بسیاری از این اضطراب ها، نیز ریشه در رفتار غلط والدین با کودکان دارند که نیازمند توجه تخصصی بالینی می‌باشند (ورنبرگ، لاگرکا، سیلورمن و پرین اشتاین، ۱۹۹۶).

مروری بر مطالعات صورت پذیرفته در رابطه با رشد شناختی کودک در مرحله پیش عملیاتی

مطالعات گوردون (۲۰۰۰)، در رابطه با اهمیت و ضرورت فرزند پروری نشان می‌دهد که میلیون‌ها پدر و مادر جدید هر ساله این وظیفه را بر عهده می گیرند در میان آن ها بیشترین مشکلاتی که هر کسی می‌تواند داشته باشد، نگهداری از کودک است، یک موجود درمانده که ما دربرابر بهداشت روانشناختی و جسمی او مسئولیت کامل داریم تا او را به فردی مولد، مسئول و یک شهروند اجتماعی تبدیل کنیم. او در ادامه روی آموزش والدین برای به عهده گرفتن این نقش حیاتی تأکید می‌کند.

تعارض کار-خانواده به تجربه­ای که در آن تقاضاهای حوزه کار و خانواده با یکدیگر تداخل پیدامی­کند و از منابع در دسترس فرد تجاوز می­ کند، اشاره دارد (رانتانن، کینون، فدلت و پوکینن^[۲۴]،۲۰۰۸).

همچنین لاولر، جان هانگ ویلیی^[۲۵] (۲۰۰۷) درپژوهشی مشخص کردند که تعادل کار و زندگی، محیط کار ایمن و بهداشی، پرداخت منصفانه و کافی و امنیت مداوم تأثیر مثبتی بر تعهدسازمانی دارد.

مطالب پیشین ضرورت و اهمیت بررسی متغیر تعهدسازمانی را در بین کارکنان موردبررسی قرارداده­است و به پیامدهای مثبت توجه به تعهدسازمانی که افزایش بهره وری و… بود اشاره شد و هم چنین از اثرات منفی عدم توجه نظیر غیبت و تمایل به ترک شغل و… نیز بحث شد.

از متغیرهای مرتبط با تعهدسازمانی کیفیت زندگی­کاری نام برده شد که تحقیقات پیشین همبستگی مثبت و معنادار تعهدسازمانی با کیفیت زندگی کاری را تأیید کرده ­اند و همچنین پژوهش­ها ثابت کرده ­اند بین تعارض کار-خانواده و تعهدسازمانی رابطه­ معکوس معنی داری وجود دارد.

• 1. اهداف پژوهش

اهداف کلی:

۱- تعیین وضعیت زندگی کاری، تعارض کار-خانواده و تعهدسازمانی کارکنان

۲- تعیین سهم کیفیت زندگی کاری و تعارض کار-خانواده در پیش‌بینی تعهدسازمانی

۳- بررسی رابطه­ کیفیت زندگی کاری و تعارض کار-خانواده با تعهد سازمانی کارکنان

اهداف جزئی:

۱- تعیین وضعیت کیفیت­زندگی­کاری کارکنان

۲- تعیین وضعیت تعارض کار-خانواده کارکنان

۳- تعیین وضعیت تعهدسازمانی کارکنان

۴- تعیین سهم کیفیت زندگی­کاری و تعارض کار-خانواده در پیش ­بینی تعهدسازمانی کارکنان

۵- تعیین رابطه بین کیفیت زندگی­کاری و ابعاد آن با تعهدسازمانی کارکنان

۶- تعیین رابطه بین تعارض کار-خانواده و ابعاد آن با تعهدسازمانی کارکنان

• 1. سوالات اصلی پژوهش

1. 1. وضعیت کیفیت زندگی­کاری کارکنان چگونه است؟

1. 1. وضعیت تعارض کار-خانواده چگونه است؟

1. 1. وضعیت تعهدسازمانی کارکنان چگونه است؟

1. 1. ابعاد کیفیت­زندگی­کاری با تعهدسازمانی رابطه دارد؟

1. 1. ابعاد تعارض کار-خانواده با تعهدسازمانی رابطه دارد؟

1. سهم کیفیت زندگی کاری و تعارض کار-خانواده در پیش ­بینی تعهدسازمانی چقدر است؟

   1. فرضیات پژوهش

۱- بین کیفیت زندگی­کاری با تعهدسازمانی کارکنان ارتباط وجود دارد.

۲- بین تعارض کار-خانواده با تعهدسازمانی ارتباط وجود دارد.

۳- بین کیفیت­زندگی­کاری و تعارض کار-خانواده با تعهدسازمانی ارتباط وجود دارد.

• 1. تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها

تعریف نظری تعهدسازمانی:

تعهدسازمانی عبارت است ازنگرش یا جهت گیری نسبت به سازمان که هویت فرد را به سازمان مرتبط می­سازد (گاتمن^[۲۶]،۲۰۰۴) و نشان دهنده احساس وابستگی افراد به سازمان (یانیس^[۲۷] و دیگران،۲۰۰۸) وتمایل به گذاشتن انرژی وفاداری (کیم^[۲۸]، لیئونگ^[۲۹] و لی،۲۰۰۵) خویش به نظام اجتماعی است (مایر،۲۰۰۲) که بر اساس آن خود را با سازمان تعیین هویت می­ کند.

یکی از معتبرترین الگوها برای بررسی تعهد سازمانی الگوی سه مؤلفه‌­ای ما­یر و آلن^[۳۰] (۱۹۹۰) است که مؤلفه‌ ­های آن عبارتند از:

۱-تعهد عاطفی^[۳۱]: به معنی وابستگی­عاطفی به سازمان،ابراز هویت با سازمان و عجین بودن با آن است؛

۲-تعهد مستمر^[۳۲]: به معنی درک هزینه ­هایی است که ترک سازمان برای فرد به وجود ‌می‌آورد؛

۳-تعهدهنجاری^[۳۳]: به معنی احساس التزام و دین به سازمان و ادامه ی کار در آن است.

می­یرو آلن معتقدند نقطه­ مشترک ابعاد سه گانه­ی تعهد سازمانی، پیوند بین فرد و سازمان و در نتیجه کاهش ترک سازمان است_.

در این پژوهش منظور از تعهدسازمانی نمره­ای است که آزمودنی در مقیاس تعهدسازمانی آلن و مایر کسب می­ کند و مقیاس­ها فاصله­ای است.

کیفیت زندگی­کاری

کیفیت زندگی کاری نمایانگر نوعی فرهنگ سازمانی یا شیوه ی مدیریت است که کارکنان ‌بر اساس آن احساس مالکیت، خودگرانی، مسئولیت و عزت نفس ‌می‌کنند (شریف زاده و خیراندیش،۱۳۸۸). این سازه به حوزه ­های مختلف عینی و ذهنی مسائل کارکنان می ­پردازد، به­وسیله­ آن، اعضای سازمان از راه مجاری ارتباطی باز و متناسبی که برای این مقصود به وجودآمده است، در تصمیم­هایی که به شغل­هایشان به خصوص و بر محیط کارشان به طورکلی اثر می­ گذارد، به نوعی دخالت می­یابند و در نتیجه مشارکت و خوشنودی آن­ها از کار بیش­تر می­ شود، فشارعصبی ناشی از کار برایشان کاهش می­یابد (شریف زاده و خیراندیش،۱۳۸۸؛ کول و همکاران^[۳۴]،۲۰۰۵؛ دانگ و همکاران^[۳۵]،۲۰۰۷).

در این پژوهش متغیر کیفیت زندگی کاری، نمره ای است که فرد در پرسشنامه کیفیت زندگی کاری والتون می‌گیرد که مقیاس فاصله ای است.

تعارض کار-خانواده:

رویکرد نظری مسلط در این زمینه، مبتنی بر نظریه نقش (کاهن^[۳۶]، ولف^[۳۷]، کویین^[۳۸]، اسنوک^[۳۹] و روزنتهال^[۴۰]،۱۹۶۴)، بررسی متغیرهایی از قبیل تعارض نقش و ابهام نقش است (آریی^[۴۱]،۱۹۹۲؛ گرین هاوس و بیوتل، ۱۹۸۵ و بتی^[۴۲]، ۱۹۹۶). هر نقش شامل مجموعه ای از انتظارات و درخواست­هاست. انتظاراتی که از یک نقش خاص می­رود ممکن است با انتظارات مورد نظر از نقشی دیگر ناهماهنگ و ناهمساز باشند و به تعارض کار- خانواده منجر شوند. پژوهش­های تجربی نشان می‌دهند که عوامل فشارزای نقش مانند تعارض نقش و ابهام نقش از منابع اصلی فشار روانی هستند (کارلسون^[۴۳] و پریو^[۴۴]،۱۹۹۹) که در بسیاری از پژوهش­ها (مثلاً میچل^[۴۵]، میچسون^[۴۶]، پیکلر^[۴۷] و کولن^[۴۸]،۲۰۱۰)، به عنوان پیشایندهای تعارض کار -خانواده مطرح ‌شده‌اند.

لمبرت^[۴۹] و هوگان^[۵۰] (۲۰۰۹) نشان ‌دادند که فشار روانیِ ناشی از نقش، پیشایند بالقوه برای تعارض کار خانواده است و وقتی حادث می­ شود که مسئولیت­های کارکنان مبهم ونامشخص و دستورالعمل­ها و فرایندهای این مسئولیت ­ها با یکدیگر ناهمساز و ناهماهنگ باشد.

در این پژوهش منظور از تعارض کار-خانواده نمره­ای که فرد در پرسشنامه­ تعارض کار-خانواده نت مایر ‌می‌گیرد که دارای مقیاس فاصله­ای ‌می‌باشد.

فصل دوم:

مبانی نظری پژوهش

مبانی نظری پژوهش و پیشینه

• 1. مقدمه

این فصل در دو بخش مبانی نظری و پیشینه پژوهش تنظیم شده است که در بخش اول به بررسی تعاریف و نظریه ­ها، ابعاد و پیامدها تعهد سازمانی؛ تعاریف، اجزا و الگوهای کیفیت زندگی کاری و مدل­های تعارض کار-خانواده پرداخته شده است و در بخش دوم پژوهش­های داخلی و خارجی مرتبط با متغیرهای تحقیق بررسی شده است.

• 1. تعاریف تعهد سازمانی