• • توسعه مناسبات میان والدین و فرزندان از حیث روانی- عاطفی

• • یاری رساندن به کودکان و نوجوانان برای شناخت هرچه بیشتر توانمندی­هایشان تا علاوه بر متناسب بودن انتظارات آنان از خویش با توانمندی­هایشان، این گروه سنی بتوانند موفقیّت­های بیشتری در تحصیل، و عملکرد تحصیلی به دست آورند.

  

۵-۳-۲- پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی

• • پیشنهاد می‌شود علاوه بر شیوه ­های فرزندپروری متغیرهای دیگری از جمله ویژگی­های شخصیتی یا سلامت روان والدین نیز با عملکرد تحصیلی دانش آموزان بررسی شود.

• • بررسی اثر متغیر های جمعیت شناختی در ارتباط با متغیرهای پژوهش مناسب خواهد بود.

• • پیشنهاد می‌شود پژوهش حاضر در جامعه وسیعتر و با حجم نمونه بیشتری انجام گردد.

• • پیشنهاد می‌شود پژوهش حاضر در جامعه دیگر مانند دانشجویان نیز اجرا گردد.

• • پیشنهاد می­ شود در پژوهش­های آتی از روش­های دیگر در کنار شیوه خودارزشیابی شیوه ­های فرزندپروری والدین همچون مصاحبه و اخذ نظر سایر افراد همچون نزدیکان فرد استفاده شود و نتایج این روش­ها با هم مقایسه گردند.

• در این پژوهش به منظور سنجش عملکرد تحصیلی از معدل استفاده شد که ممکن است دارای نقایصی باشد، لذا پیشنهاد می­ شود در پژوهش­های آتی از روش­های دیگر به منظور سنجش عملکرد تحصیلی دانش آموزان نیز استفاده شود.

۵-۴- محدودیت­های پژوهش

– پیشرفت تحصیلی دانش ­آموزان وابسته به عوامل مختلفی است و لذا نمی­ توان صرفاً پیشرفت یا افت تحصیلی دانش ­آموزان را وابسته به عامل سبک فرزندپروری دانست. با توجه به عدم کنترل محقق بر متغیرهای دیگر نمی­ توان مدعی آن بود که دانش­آموزانی که از لحاظ تحصیلی پیشرفت نداشته­اند، این عدم پیشرفت را حاصل ارتباط نامناسب والدین با آن­ها دانست.

– اجرای آزمون­ زمانی صورت گرفت که دو الی سه ماه از آغاز سال تحصیلی جدید می­گذشت و محقق مجبور بود از نمره معدل دانش ­آموزان در امتحانات پایانی دانش ­آموزان در سال گذشته استفاده نماید و محقق نتوانست بر این محدودیت غلبه نماید.

– تطبیق نمره­ی معدل دانش ­آموز با پرسش­نامه­ های برگشتی از مشکلات تحقیق حاضر بود. از آن­جا که برخی از پرسش­نامه­ ها به دلایلی چون گم شدن و … برگشت نخوردند، محقق مجبور شد پرسش­نامه­ های جدید را با کد جدید در اختیار تعدادی دیگر از دانش ­آموزان قرار دهد که همین امر وقت زیادی از محقق را گرفت که خوشبختانه بر آن چیره گشت. همچنین آن جا که برای هر پرسش­نامه کد جداگانه­ ای در گوشه ای از پرسش­نامه گذاشته شد تا با نمره معدل دانش ­آموز تطبیق داده شود، برخی از دانش ­آموزان کد مربوطه را پاک کرده یا لاک گرفته بودند که محقق مجبور به خارج نمودن آن پرسش­نامه شد

منابع و مآخذ

الف) منابع فارسی

احمدی، خدابخش (۱۳۹۲)، آسیب­شناسی خانواده، تهران: سازمان تحقیقات و مطالعات بسیج، چاپ دوم.

احدی، حسن، و بنی جمالی، شکوه السادات(۱۳۷۴)روانشناسی رشد، چاپ هشتم، تهران: چاپ نشر و بنیاد.

احدی، حسن؛ وجمهری، فرهاد (۱۳۸۰)، روانشناسی رشد نوجوانی، بزرگسالی،تهران: انتشارات پردیس.

احمدی، سیداحمد (۱۳۸۲)، روانشناسی نوجوانان و جوانان، اصفهان: انتشارات مشعل.

احمدی، عابد و عریضی، حمیدرضا. (۱۳۸۷)، بررسی رابطه بین انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه شهر اصفهان با ویژگی های خانوادگی آنان. ‌فصل‌نامه خانواده پژوهی، سال اول، شماره ۲٫ پایگاه اطلاعات نشریات کشور.

اسلمی، الهه(۱۳۸۵)، بررسی رابطه سازگاری زناشویی و سبک­های فرزندپروری والدین و سلامت عمومی‌فرزندان، پایان نامه کارشناسی­ارشد، دانشکده روان­شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران.

باقرپناه مجتبی (۱۳۸۴)، بررسی رابطه‌ بین شیوه های فرزندپروری با انگیزه پیشرفت، پیشرفت تحصیلی و افسردگی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان اسلام آباد غرب در سال تحصیلی (۸۳-۸۴) پایان نامه کارشناسی ارشد رشته روان شناسی تربیتی. دانشگاه تهران. پایگاه حوزه نت. وابسته مرکز تحقیقات کامپیوتری دانشگاه امام صادق.

باقری، مسعود (۱۳۸۲)، بررسی رابطه شیوه های فرزندپروری با انگیزه پیشرفت و رابطه متغیر اخیر با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پسر دوره راهنمایی ایلام، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

بخشی پور،باب الله(۱۳۸۸ )، اثربخشی درمان را محل محور بر کاهش مشکلات رفتاری کودکان و نوجوان مدارس ساری،رساله دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی.

بهرامی احسان و فتحی آشتیانی، علی و احمدی، علی‌اصغر (۱۳۸۶) رابطه الگوهای فرزندپروری با میزان سلامت روانی و موفقیت تحصیلی. مجله علوم رفتاری سال اول شماره ۱٫ پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی.

1. 1. academic achievement ↑

1. 1. Desjerdins ↑

1. 1. Wick-Nelson & Israel ↑

1. 1. Darling & Steinberg ↑

1. 1. Baumrind ↑

1. 1. demandingness ↑

1. 1. responsiveness ↑

1. 1. authoritarian ↑

1. 1. authoritative ↑

1. 1. Coplan ↑

1. 1. permissiveness ↑

1. 1. Kopko ↑

1. 1. Vargo ↑

1. 1. Abar ↑

1. 1. Turner ↑

1. 1. Aunola ↑

1. 1. Belsky ↑

1. 1. – stenberg ↑

1. 1. – Baumrind& Block ↑

1. 1. – education ↑

1. 1. – Child Upbringing ↑

1. 1. – Rajers ↑

1. 1. – Mccabe&Martin ↑

1. 1. – Sternberg ↑

1. 1. – Parenting style ↑

1. 1. – Darling ↑

1. 1. – Steinberg ↑

1. 1. – Bornstein ↑

1. 1. – Baumrind ↑

1. 1. – Maccoby ↑

1. 1. – Martin ↑

1. 1. – authoritative style ↑

1. 1. – authoritarian style ↑

1. 1. – permissive style ↑

1. 1. – indifferent style ↑

1. 1. -Mize ↑

1. 1. – Petit ↑

1. 1. – D.C. McClelland ↑

1. 1. – Jenifer & Pattereson ↑

1. 1. – mars&barber ↑

1. 1. – Karavasilis, at al ↑

1. 1. – Harris & Curtin ↑

1. 1. – Hoffman ↑

1. 1. – Fontayne ↑

1. 1. – Baumrind ↑

1. 1. – Bitz&Radj ↑

1. 1. – Diaz ↑

1. 1. – Rinaldi, & Howe ↑

1. 1. – Validity ↑

1. 1. – Relibility ↑

1. 1. – Sigelman ↑

۵ ـ از آنجایی که هر پدیده نوین در زمان پیدایش باید با فرهنگ و دانش به کارگیری آن همراه شود تا بتواند دوام و بقا یافته و پیشرفت کند، فرهنگ سازی مناسب جهت اجرای طرح بیمه الکترونیکی از الزامات اساسی به شمار می رود. فرهنگ سازی در جهت اثبات ضرورت بیمه و ترویج دید سرمایه گذاری به آن به جای نگاه هزینه ای، می‌تواند به توسعه فرهنگ خرید بیمه الکترونیکی کمک کند.

۶ ـ یکی از عوامل اساسی در موفقیت اجرای بیمه الکترونیکی، وجود نیروی انسانی متخصص در فن آوری اطلاعات و ارتباطات است. به عبارت دیگر، باید تمهیدات لازم برای آموزش فروش بیمه نامه الکترونیکی، قابلیت استفاده از سیستم بدون کاغذ و … فراهم شود.

۷ ـ مجموع الزامات و تغییرات، باید در نهایت منجر به ارائه محصولات بیمه ای on – line با قیمت مناسب تر و با روش های کارآمدتر از بیمه های سنتی گردد، تا تقاضا کنندگان نیز انگیزه قوی تری برای خریدهای on – line بیابند(گودرزی و فلاحتی،۱۳۸۶).

۲-۱۳-۲٫چالش ها

۱ ـ از آنجایی که اشاعه بیمه های الکترونیکی به عنوان یک پیش نیاز گسترش و بومی سازی تجارت الکترونیکی مطرح است، در شرایطی که اعتماد سازی میان طرفین معامله در فضای الکترونیکی شکل نگرفته باشد، هم تجارت الکترونیک و هم رواج بیمه های الکترونیکی در کشور امکان پذیر نخواهد بود.

بر این اساس تسریع در فرایند اجرایی و کاربردی نمودن امضای دیجیتالی در کشور (که به منزله شناسنامه ای است که هویت واقعی مجازی را برای کسب و کار الکترونیکی تأیید می‌کند) می‌تواند به گسترش بیمه های الکترونیکی کمک نماید.

۲ ـ عدم تطابق سرعت در بیمه های سنتی با فرایند تجارت الکترونیکی باعث می شود گسترش این گونه از تجارت نیز با مشکلات ساختاری مواجه شود. لذا اجرایی شدن بیمه های الکترونیکی به شکل گیری تجارت الکترونیکی در کشور سرعت می بخشد.

۳ ـ به جهت عدم ارائه پوشش های بیمه ای متنوع در کشور توسط بیمه های سنتی و ضرورت ارائه این نوع خدمات بیمه ای جهت تسریع فرایند بومی سازی تجارت الکترونیکی در کشور، ارائه دهندگان محصولات با شیوه های رایج در تجارت الکترونیکی با مضایق و مشکلات عدیده ای مواجه می‌شوند.

۴ ـ عدم وجود زمینه به کارگیری پول الکترونیکی در کشور یکی دیگر از چالش های عمده گسترش بیمه های الکترونیکی در کشور به شمار می رود.

۵ ـ به دلیل عدم اشاعه بیمه های الکترونیکی، مدیریت ریسک شرکت هایی که مایل به ارائه محصولات در قالب تجارت الکترونیکی هستند، به درستی انجام نمی شود. ورود به عرصه تجارت الکترونیکی ریسک های جدیدی را مطرح می‌سازد که در فضای تجارت سنتی معنادار نیستند. لذا فقدان بیمه های الکترونیکی برنامه ریزی و مدیریت ریسک آن ها را با اخلال مواجه می‌سازد(گودرزی و فلاحتی،۱۳۸۶).

۲-۱۲-۳٫ راهبردها

۱ ـ اجرای موفق برنامه جامع^[۳۶] فن آوری اطلاعات (برنامه ریزی استراتژیک)

۲ ـ تنظیم چارچوب حقوقی و قانونی جهت فعالیت های تجارت الکترونیکی و از جمله بیمه های الکترونیکی، به عنوان اقدامات مقدماتی می توان به ایجاد مبنای قانونی برای امضاهای الکترونیکی، پول الکترونیکی و در نهایت به قانون بیمه الکترونیکی اشاره نمود.

۳ ـ افزایش زمینه‌های دسترسی به اینترنت از طریق تدارک زیر ساخت های اساسی (از قبیل خطوط مخابراتی و اینترنت پر سرعت و…).

۴ ـ ارتقاء آگاهی مدیران صنعت بیمه از فواید بیمه های الکترونیکی.

۵ ـ تربیت نیروی انسانی متخصص جهت گسترش هر چه سریعتر بیمه های الکترونیکی.

۶ ـ فرهنگ سازی جهت پذیرش این نوع بیمه از طرف بیمه گذاران و بیمه گران.

۷ ـ اعتماد سازی بین بیمه گران و بیمه گذاران جهت تبادل الکترونیکی داده ها.

۸ ـ کاهش هزینه ها و ارائه متنوع تر و کارآتر بیمه های الکترونیکی در قیاس با بیمه های سنتی .

۹ ـ خصوصی سازی شرکت های بیمه.

۱۰ ـ بیمه های الکترونیکی سبب شتاب فرایند مبادلات می شود و لذا فرصت های تقلب و کلاهبرداری افزایش می‌یابد. بر این اساس، طراحی و معرفی نهادهای جدید نظارتی که قادر به فعالیت در چارچوب مجازی اینترنتی باشند، الزامی می شود(گودرزی و فلاحتی،۱۳۸۶).

۲-۱۴٫پیامدهای پیاده سازی بیمه الکترونیکی در صنعت بیمه

تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که بیمه الکترونیکی از طریق موارد زیر باعث افزایش کارایی شرکت های بیمه می شود:

۲-۱۴-۱٫ کاهش هزینه های مدیریتی و اداری

بیمه الکترونیکی، هزینه های مدیریتی و امور اداری را کاهش می‌دهد و باعث افزایش سطح دسترسی به اطلاعات می شود. به وسیله استفاده از یک زیر ساخت مشترک ملی مانند اینترنت و انتقال الکترونیکی و استفاده مجدد از اطلاعات، سیستم بیمه الکترونیکی می‌تواند هزینه تحویل اطلاعات به مشتریان را کاهش داده، هم چنین در مقایسه با هزینه تجهیزات فیزیکی، بازاریابی، توزیع و ارائه خدمات به مشتریان، هزینه کمتری را در بر داشته باشد(‌عالی خانی و بهرامی،۱۳۸۶).

۲-۱۴-۲٫ایجاد مجاری فروش جدید

به واسطه دستیابی مستقیم به مشتریان، بیمه الکترونیکی یک کانال فروش جدید را برای خدمات موجود ارائه می‌دهد. از طریق فروش مستقیم بیمه الکترونیکی، کارمزد پرداختی به واسطه ها (نمایندگان بیمه، بازاریابان بیمه ای و …) کاهش می‌یابد(‌عالی خانی و بهرامی،۱۳۸۶).

۲-۱۴-۳٫کاهش تقلبات

هر چه اطلاعات مربوط به رشته‌های بیمه و حق بیمه و خسارت بیمه ای بیشتر در دسترس مردم و کارکنان صنعت بیمه با شند، سلامت، شفافیت و سرعت کارها افزایش پیدا کرده و در نتیجه اعتماد مردم به بیمه و خدمات آن ارتقا یافته و فرهنگ بیمه به طور مؤثری بهبود می‌یابد. مشخصات خسارت های پرداختی یا بیمه نامه های صادره می‌توانند به صورت آنلاین و یا آفلاین بین شعب مختلف مورد استفاده قرار گیرند. به عنوان مثال این اطلاعات می‌توانند برای استعلام خسارات قبلی یک تصادف استفاده شوند تا جلوی برخی تقلبات مثل پرداخت چندگانه و صدور چندگانه گرفته شود. در ضمن ابلاغ دستورالعمل ها و ارسال گزارش های کاری بسیار آسان شده، هزینه تکثیر، پست و بورکراسی نیز کاهش می‌یابد(‌عالی خانی و بهرامی،۱۳۸۶).

۲-۱۴-۴٫افزایش رقابت

اینترنت به شرکت های بیمه تازه وارد به بازار این امکان را می‌دهد که از فرایند پر هزینه و طولانی راه اندازی شبکه های سنتی فروش پرهیز کرده و شرکت های موجود نیز از حضور اینترنت برای افزایش تنوع کالاهای بیمه ای خود بهره می‌برند که این خود باعث افزایش رقابت در این صنعت می شود(‌عالی خانی و بهرامی،۱۳۸۶).

۲-۱۴-۵٫ ارائه خدمات بهتر به مشتریان

اصولاً ایجاد اطمینان در مشتری، کلید موفقیت یک بنگاه بازرگانی است و سبب افزایش حجم فروش شرکت می شود. سیستم بیمه الکترونیکی اجازه می‌دهد ارتباط مستقیم بین عرضه کنندگان و مشتریان ایجاد شده و اطلاعات مورد نیاز مشتریان فراهم گردد. در این شرایط شرکت های بیمه باید در فکر دریافت نوع تقاضای مشتریانشان باشند. ‌بنابرین‏ شرکت ها باید به نیازها و خواست مشتریان توجه وافری داشته و فعالیت هایشان را درجهت ‌پاسخ‌گویی‌ به نیازهای آن ها تنظیم کنند(‌عالی خانی و بهرامی،۱۳۸۶).

۲-۱۴-۶٫ تعیین و محاسبه حق بیمه بر اساس واقعیت و نه تعرفه های قدیمی

• • اعتماد به خود: شجاعتی که منشاء آن اطمینان به قابلیت‌ها، ارزش‌ها و اهداف است (حس قوی درباره قابلیت ­های خود و خود ارزشمندی).

• خود ارزیابی صحیح احساس منصفانه­ای از محدودیت­ها و قدرت­های شخصی، تصویر روشنی از اینکه در کجا نیازمند بهبود و توانایی یادگیری از تجربه هستیم.

1. خود تنظیمی (خود کنترلی یا مدیریت خود):

این مؤلفه مانند یک مکالمه درونی است که ما را از زندانی شدن توسط احساساتمان نجات بخشیده و قادر به انتخاب هیجانی می­سازد که می­خواهم داشته باشیم به جای آنکه قربانی هیجان پیش آمده شویم.

همچنین این مهارت در مدیریت هیجانات یاری رسانده و به اصطلاح به دیگران اجازه نمی­دهد که دکمه شما را فشار دهند^[۴۶] و توانایی جابجایی از هیجانات منفی ^[۴۷] و ایجاد هیجانات مثبت را به فرد می­دهد (فریدمن و بلیس، ۲۰۰۳).

البته خود تنظیمی^[۴۸] هیجانات به معنی سرکوب آن ها نیست یا اینکه بخواهیم سد دفاعی مستحکمی در برابر احساساتمان بوده و آنچه مهم است روش ابراز احساسات ‌می‌باشد به گونه ­ای که هم جریان تفکر را تسهیل کرده و هم از انحراف آن جلوگیری نماید (گلمن، ۱۹۹۵، به نقل از فریدمن و بلیس، ۲۰۰۳).

افرادی که سطوح بالای از خود تنظیمی دارند معمولاً دارای ویژگی­هایی از قبیل داشتن تصویری شایسته از خود، تمرکز روز موضوع اصلی نه حواشی ومسائل فرعی، قدرت سازگاری سریع با تغییرات پیش آمده، رشد فضای سرشار از اعتماد و ثبات، قضاوت عادلانه در مسائل مطرح شده بین خود و دیگران و ایجاد روابط پایدار و نیز الگو (اسوه) بودن از لحاظ رفتار و سلوک می­باشند (گلمن، نقل از فریدس و بلیس، ۲۰۰۳).

1. خود انگیزی:

توانایی اینکه فرد بتواند هیجانات خود را برای انجام فعالیت‌های مثبت به کار برده و اهداف خود را حتی در صورت مواجهه با مشکلات و ناملایمات پیگیری نماید، به معنی خودانگیزی ‌می‌باشد، این مهارت در اختیار افرادی است که به هر کار و فعالیتی که به آن ها محول می­ شود علاقه مفرط داشته و به وسیله پاداش های بیرونی برانگیخته نمی­شوند بلکه از درون برای موفقیت به حرکت واداشته می­شوند. آن ها برای رسیدن به اهدافشان پافشاری کرده و معمولاً در تکالیف مشکل نسبت به افراد دارای خودانگیزی کم، موفقیت بیشتری کسب ‌می‌کنند (گلمن و همکاران، ۲۰۰۱، به نقل از فت و هاو، ۲۰۰۳).

افرادی که انجام کار برایشان اهمیت زیادی دارد در طول کار علاقه وافری به چالش‌های^[۴۹] خلاقانه از خود نشان داده و عشق به یادگیری بیشتر دارند. انرژی بیشتری صرف کار نموده و همیشه از خود می­پرسند با چه روشی بهتر ‌می‌توان این کار را انجام داد؟ این افراد حتی زمانی که با شکست مواجه می­شوند باز هم ناامید نشده و خوش بینانه­تر، مطمئن­تر و هماهنگ­تر با هیجانات منفی خود برخورد ‌می‌کنند (ولف و همکاران، ۲۰۰۱، به نقل از فت و هاو، ۲۰۰۳).

1. همدلی ^[۵۰] یا هوشیاری اجتماعی :

این مؤلفه عبارت است از درک احساسات و جنبه­ های مختلف دیگران و به کارگیری یک واکنش مناسب ‌در مورد افرادی که پیرامون ما قرار ‌گرفته‌اند (گلمن ۱۹۹۵، ترجمه پارسا، ۱۳۸۰).

همدلی به معنای احترام همراه با تفکر برای احساسات دیگران قائل شدن، آشفته نشدن در برابر مشکلات دیگران، استفاده از توانایی خود برای گوش دادن مؤثر و دقیق به دیگران و خود را به جای دیگر قرار دادن (فهم واقعی شرایط از نقطه نظر آن ها) البته نه الزاماًً موافق بودن با آن ها و بهبود بهتر ارتباط و ایجاد اعتماد بین خود و دیگران (فریدمن و بلیس، ۲۰۰۳)

گلمن در این رابطه معتقد است همدلی مهارت بنیادین برای تمام مهارت‌های اجتماعی مهم در کار ‌می‌باشد. این مهارت‌های اجتماعی مهم عبارتند از:

• • فهم دیگران: حس کردن احساسات و دیدگاه های دیگران و نشان دادن اشتیاق به دلواپسی های آنان.

• • جهت­گیرخدمت رسانی: پیش‌بینی،تشخیص ورسیدگی به نیازهای مشتریان.

• • توسعه بخشی دیگران: نیازهای پیشرفت وتوسعه دیگران را حس کردن و تقویت کردن توانایی‌های آنان.

• • شدت بخشی به تنوع: ترویج کردن فرصت‌ها از طریق افراد متفاوت.

• • آگاهی سیاسی: فهم جریانات اجتماعی و سیاسی یک سازمان

• نکته کلیدی جهت افزایش همدلی، پرورش توانایی گوش دادن دقیق در خود ‌می‌باشد که نتیجه آن رسیدن به درک بهتری از احساسات طرف مقابل می­باشند. تشخیص میزان همدلی افراد از طریق کلام، کردار، آهنگ صدا، سکوت و لرزش صدای آن ها امکان­ پذیر است. گلمن (۲۰۰۵) معتقد است افرادی که توانای درک احساسات دیگران را ندارند از لحاظ سنی ناشنوا هستند (فریدمن و بلیس، ۲۰۰۳).

1. مدیریت روابط (مهارت­ های اجتماعی) :

توانایی نشان دادن حمایت واقعی، همچنین مقایسه، تمایز قائل شدن بین دیگران همراه با احترام لازم از طریق کلمات و رفتار، نشان دادن قدردانی خود از تلاش و مشارکت افراد و ایجاد فضایی مثبت از همکاری و ابراز علاقه با دیگران حتی در ذهن، بخشی از ویژگی‌های این مؤلفه ‌می‌باشد (دیویس و همکاران، ۱۹۹۸، نقل از علیزاده، ۱۳۸۴).

تحقیق فریدمن نشان می­دهد افرادی که این مهارت هیجانی را دارند بهتر قادر به حرکت دادن و تحت تأثیر قرار دادن دیگران و در اختیار گرفتن تصوراتشان هستند.

مهارت‌های اجتماعی ضروری برای کنترل هنرمندانه هیجانات فرد دیگر به چند شایستگی نیاز دارد که عبارتند از:

• • تأثیرگذاری: راه کارهای مؤثر متقاعد سازی.

• • ارتباط: ارسال پیام­های واضح و متقاعد کننده.

• • مدیریت تعارض: تبادل نظر و حل و فصل مخالفت ها.

• • رهبری: تأثیرگذاری و راهنمایی افراد و گروه ها.

• تسریع کننده تغییر: آغازگری، ارتقاء و مدیریت تغییر، (گلمن، ترجمه ابراهیمی و جوینده، ۱۳۸۳، ص ۲۳۳).

این مهارت در نوع مسئولیتی که افراد بر عهده دارند قابل تشخیص است زیرا اینگونه افراد در محیط کار خیلی سریع با گروه هماهنگ می­شوند که خود نشانه توان بالای همدلی آنان می­باشند (ولف و همکاران، ۲۰۰۱، به نقل از فت و هاو، ۲۰۰۳).

مهارت­ های اجتماعی از نظر گلمن (۱۹۹۵) باید با درک هوشمندانه از احساسات و نیازهای فرد هماهنگ بوده و از خودشناسی وی ناشی شده باشد. همچنین حاکی از عزت نفس بالای فرد باشد نه تبحر در به کارگیری افکار مردم با ایجاد جذابیت آنی در آن ها. (گلمن، ۱۹۹۵، ترجمه پارسا، ۱۳۸۰)

طی دوره رواج و پذیرش عمومی هوش هیجانی گلمن پنج مؤلفه هوش هیجانی را چنین بیان نمود:

۱-آگاهی از عواطف خود ۲- مدیریت عواطف ۳- برانگیختن از عواطف خود ۴- شناسایی عواطف دیگران ۵- تنظیم روابط خود با دیگران

نمودار ۲-۳- مؤلفه­ های هوش هیجانی از نظر گلمن

با این تغییر، انگیزش و به طور کلی تنظیم روابط اجتماعی مورد تأکید قرار گرفته و توانایی درک و پردازش اطلاعات هیجانی با تعدادی خصایص دیگر ترکیب ‌شده‌اند که در نهایت از آن یک شاخص عددی تحت عنوان «ضریب هوش هیجانی» ^[۵۱] به دست می ­آید (الیاس و همکاران، ۲۰۰۰، نقل از علیزاده، ۱۳۸۴).

۲-۴-۳- چارچوب چهار وجهی استنتاجی هوش هیجانی

کنوانسیون طبق ماده ۵ کشورهای مبتلا را ملزم نموده است که:

• • سطح اگاهی عمومی را ارتقاء داده ومشارکت جوامع محلی به ویژه زنان وجوانان رابا حمایت سازمان های غیر دولتی درکوشش هایشان برای بیابان زدایی وکاهش اثرات خشکسالی تسهیل کنند.

  

• از طریق تقویت قوانین موجود به نحو مطلوب و در صورتی که چنین اولویتی وجود ندارد، با تهیه قوانین جدید وایجاد سیاست های دراز مدت وبرنامه های عملی، یک محیط کار ایجاد نمایند(رضوانی خلیل آباد، پیشین:۷۵).

این کنوانسیون در راستای اصل نهم اعلامیه استکهلم درباره محیط زیست درماده۶ از کشورهای پیشرفته خواسته است که از جهت فراهم نمودن منابع مالی وانتقال دانش وفناوری توسط این کشورها به کشورهای درمعرض خطر درحال توسعه یاکمتر توسعه یافته تلاش نمایند. ازآنجایی که دراصول نهم ودهم اعلامیه ریو برنقش تبادل دانش علمی وفناوری وهمچنین اطلاع رسانی ومشارکت افراد مورد توجه واقع شده است.

ماده۱۶ کنوانسیون، جمع‌ آوری، تحلیل ومبادله اطلاعات ‌و آمار کوتاه مدت وبلند مدت رامورد توجه قرار داده است وهمچنین اعضاء بایستی اطمینان یابند که جمع‌ آوری، تحلیل ومبادله اطلاعات جوابگوی نیازهای جوامع محلی ونیازهای تصمیم گیرندگان، باهدف حل مسائل خاص واینکه جوامع محلی در این فعالیت ها مشارکت دارند می‌باشد(رضوانی خلیل آباد، پیشین:۹۴).

مواد۸،۱۰،۱۲،۱۶،۱۸،۱۹ به همکاری کشورها وتبادل اطلاعات بین کشورهای عضو اشاره دارند. آنچه در این کنوانسیون حائز اهمیت است، این است که؛ این سند بیشتر به تبادل اطلاعات اشاره داشته است تا اطلاع رسانی درشرایط اضطراری، که به نظر می‌رسد بروز طوفان های گردوغبار نمونه ای ازاین شرایط باشد.

ماده۸ طرح پیش نویس ۲۰۰۱ درمورد جلوگیری ازخسارت های فرامرزی ناشی از فعالیت های خطرناک، کشور منشاء ضرر را موظف نموده است که درشرایطی که خطر بروز خسارت فرامرزی جدی وجود داشته باشد، کشورهایی که احتمالاً از این زیان متأثر می‌شوند رادرجریان امور قرار دهد(رضوانی خلیل آباد، پیشین :۶۵).

کنفرانس اعضاء متعاهد کنوانسیون مبارزه با بیابان زایی واثرات خشکسالی ملل متحد در قطعنامه صادره درپنجمین نشست خود، به منظور کمک به بررسی منظم واجرای کنوانسیون یادشده ‌در سایه تجارب موجود درسطح ملی، زیرمنطقه ای وبین المللی ونیز جهت تسهیل تبادل اطلاعات درخصوص اقدامات اتخاذ شده توسط اعضا متعاهد کنوانسیون، ‌بر اساس ماده۲۶ کنوانسیون بررسی اجرای کنوانسیون مبارزه با بیابان زایی واثرات خشکسالی را تشکیل دادند. هدف این کمیته نتیجه گیری ‌و پیشنهاد و توصیه هایی به کنفرانس اعضاء جهت قدم های بعدی دراجرای کنوانسیون می‌باشد^[۱۱].

با توجه به مناسبت قوانین ملی مدیریت وکنترل بیابان زایی، کمیته مذکور ‌به این نتیجه دست یافت که قوانین ملی فاقد توانایی لازم جهت تحقق این هدف بوده وبراین اساس به منظور بهبود هرچه سریع تر قابلیت قوانین ملی وسیستم های سازمانی، راهکارها ‌و پیشنهادات کلیدی ومهمی را ارائه نمود. اقدام به منظور بهبود سیستم های قانونی جهت مدیریت بیابان زایی می‌تواند به طورمستقیم استفاده پایدار خاک را به گونه ای که ذیلاً بیان می شود منتفع سازد.

• • تدوین خلاصه ای جامع از قوانین جهت آشنایی با تعهداتی که دولت ها درچار چوب ملزومات ‌و مقتضیات گسترده وفراگیر کنوانسیون عهده دار شده اند، ضرورت دارد. لزوم وجود اصول قانونی منسجم تر وقابل فهم تر ، ابزارهای سیاست گذاری وچارچوب های استراتژیک مرتبط با مدیریت پایدار زمین ازجمله بازنگری درخصوص مطابقت مفاد قوانین ملی با کنوانسیون مبارزه با بیابان زایی ملل متحد، به عنوان یکی از چالش ها وفرصت های مهم فرایند کنوانسیون مذکور مطرح گردید.
  • سیستم های انگیزشی، نظام های مالکیت زمین واصول حفاظت ازمنابع طبیعی باید درصورت ضرورت به منظور تلفیق ابعاد مربوط به تخریب زمین، بیابان زایی وخشکسالی، شناخت نقش کنو انسیون مبارزه با بیابان زایی وخشکسالی ملل متحد ‌و تاکید بر اقدامات پیشگیرانه مورد بررسی قرار گیرند.
  • علی‌رغم پیشرفت های حاصله درخصوص قوانین زیست محیطی، انجام ارزیابی اثرات اجرای این قوانین به منظور ارزیابی کارآمدی آن ها ضرورت دارد. این ارزیابی به وضوح روشن می‌سازد که اقدامات قانونی چگونه به تقویت روند مبارزه با بیابان زایی کمک می‌کند.
  • اجرای قوانین وتطابق به سبب محدودیت های موجود در زمینه منابع انسانی جهت اجرای مؤثرآنها، به عنوان یک تنگنای بالقوه محسوب شده است. کشورهای عضو کنوانسیون باید به منظور طرح این موضوع نیازهای خودرا ازنقطه نظر ظرفیت سازی وطرح های آموزشی مشخص نماید.

به منظور تحکیم معیشت پایدار در مناطق متأثر بیابان زایی وتهییج بخش خصوصی به مشارکت در برنامه های مبارزه با بیابان زایی، اقدامات قانونی باید حقوق بهره برداری پایدار از زمین وتأمین امنیت سرمایه گذاری در این بخش ‌را مدنظر قرار دهند.

کنوانسیون تنوع زیستی

کنوانسیون تنوع زیستی درسال۱۹۹۵ لازم الاجرا شد. هدف آن عبارت است از: حفظ تنوع زیستی، حمایت از بهره برداری پایدار اجزای آن وتقسیم عادلانه ومطلوب منافع حاصل از استفاده از منابع ژنتیکی شامل دسترسی مناسب به منابع ژنتیکی وانتقال مناسب فناوری های مرتبط. این کنوانسیون حقوق مختلفی رابرای آن منابع قائل است(ماده اول). این کنوانسیون از نظر حفاظت خاک از فرسایش ‌و آلودگی فرامرزی ناشی از ریزگردها حائز اهمیت است چراکه اعلام می‌دارد: دولت ها مسئولیت حفظ تنوع زیستی خود واستفاده پایدار از منابع زیستی( که درآن خاک جزء کلیدی محسوب می شود) رابرعهده دارند. در این خصوص، عنصر اکولوژیکی خاک به طور ضمنی در متن دو تعریف کلیدی کنوانسیون ذکر شده است:

• تنوع زیستی به معنی: گوناگونی میان موجودات زنده در تمام منابع شامل اکوسیستم های خشکی، دریایی ودیگر اکوسیستم های آبی ‌و مجموعه اکولوژیکی که بخشی ازآنها هستند، تنوع زیستی شامل گوناگونی در گونه ها وبین اکوسیستم ها نیز می شود.
• منابع زیستی شامل: موجودات زنده، جمعیت ها یا هر جزء زنده اکوسیستم ها می شود. نکته مهم درمورد کنوانسیون تنوع زیستی این است که دراثر فعالیت های انسانی، تنوع زیستی به شدت کاهش یافته ویکی از فعالیت های واضح، فرایند تخریب خاک است.

این کنوانسیون اعلام می‌دارد که به منظور حفظ تنوع زیستی به سرمایه گذاری های زیادی نیاز است که حاصل این سرمایه گذاری ها، کسب منافع گسترده زیست محیطی، اقتصادی واجتماعی خواهد بود(بندهای۶-۱۰). همچنین بر اهمیت و نیاز به تقویت همکاری های منطقه ای، بین‌المللی وجهانی میان کشورها، سازمان های بین‌المللی وبخش غیر دولتی برای حفاظت از تنوع زیستی وبهره برداری پایدار از اجزای آن(بند۱۶) تأکید می‌کند واز دولت ها می‌خواهد که راهبردهایی را برای اجرای کنوانسیون تنوع زیستی تهیه نمایند.

درمورد کنوانسیون تنوع زیستی به منظور ارائه نقش گسترده تر و دقیقتر به آن در خصوص بهره برداری پایدار از خاک، باید پیش نویس مقرراتی برای حفاظت از خاک دربرابر فرسایش، تدوین وبه صورت یک پروتکل به کنوانسیون الحاق گردد. این قوانین باید برکارکردهای اکولوژیکی خاک که برای حفاظت از تنوع زیستی وحفظ بقای انسان لازم هستند متمرکز گردند.

1. شخصیت

بلوم و مهرابیان^[۱۹](۱۹۹۹، به نقل از فهیمی، ۱۳۸۰) مطالعه‌ای را روی ۱۶۶ زوج ۲۰ تا ۸۵ سال انجام دادند. در این تحقیق شرکت‌کنندگان با بهره گرفتن از یک مقیاس رضایت زناشویی به گروه‌های با مزاج سلطه‌گر، خوشایند و برانگیزاننده تقسیم شدند. یافته ها نشان می‌دهد که افراد با مزاج خوشایندتر و سلطه‌گر گرایش به ازدواج‌های شادتر دارند. همچنین، افرادی که با مزاج خوشایندتر اقدام به انتخاب همسر کردند، در ازدواج‌هایشان شادتر بودند.

استنبرگ و کراچک^[۲۰] در سال ۱۹۸۴ مطالعه‌ای را بر اساس مقیاس عشق ورزیدن را انجام دادند. این محققان طبق نتایج حاصل از این مطالعه عشق را به شکل زیر تعریف کردند:«عشق یعنی احساس عاطفی، شناخت و انگیزشی است که بر اساس ارتباط، مشارکت حمایت متقابل ابراز می‌شود». سپس در سال ۱۹۸۶ نظریه مثلث عشق^[۲۱] را مطرح کرد. بر طبق این نظریه عشق دارای سه بعد است: بعد اول صمیمیت^[۲۲]، بعد دوم هوس^[۲۳] و بعد سوم تصمیم‌گیری^[۲۴] یا تعهد^[۲۵] می‌باشد(وزیری،۱۳۸۶).

نیومن و نیومن(۱۹۹۱) معتقدند که رضایت زناشویی به عوامل زیر بستگی دارد:

• • سطح تحصیلات بالا،

• • پایگاه بالای اقتصادی و اجتماعی،

• • تشابه علایق، هوش و شخصیت زوجین،

• • مراحل اولیه یا مراحل بعدی دوره‌ حیات خانواده،

• • هماهنگی و وفاق روابط جنسی و

• ازدواج دیرتر(برای زنان).

مطالعه بر روی سیستم‌های اعتقادی^[۲۶] و الگوهای تعاملی زوج‌های خوشبخت نشان می‌دهد که آن ها ویژگی‌های مشخصی دارند(کار^[۲۷]، ۲۰۰۴) که عبارتند از:

• • احترام،

• • پذیرش بیشتر بودن تعامل‌ها مثبت در مقایسه با تعامل‌های منفی،

• • متمرکز کردنتعارض‌ها بر روی موضوع‌های دقیق و مشخص،

• • ترمیم روابط قطع‌شده،

• • برخورد معقول با سبک‌های متفاوت محاوره زنانه و مردانه و

• توجه کردن به نیازهای صمیمیت و قدرت.

رایس(۱۹۹۱) معتقد است که زوج‌ها و خانواده هایی که کارکرد سالم دارند، الگوهای ارتباطی مناسبی دارند که به شرح ذیل است:

• • صریح و روشن حرف می‌زنند، در بحث‌ها خشک و انعطاف‌پذیر نیستند، ضمن آنکه بی نظمی و آشفتگی در آن ها دیده‌نمی‌شوند؛

• • آن ها تلاش می‌کنند تا بیش از آنکه نارضایتی نشان دهند، با یکدیگر به توافق برسند و می‌توانند بدون آسیب به دیگران، ابراز وجود کنند؛

• • آن ها با هم دوستانه برخورد می‌کنند و بدون آشفته کردن دیگران، مخالفت خود را ابراز می‌کنند؛

• • این خانواده ها عواطف متنوعی را به کار می‌گیرند و می‌توانند خوشحالی یا ناراحتی خود را به هم ابراز کنند و

• آن ها با هم شوخی می‌کنند و به همدیگر می‌خندند.

آن ها به دیگران اجازه می‌دهند که حریم خصوصی داشته‌باشند و ذهن‌خوانی نمی‌کنند(مارتین و مارتین^[۲۸]، ۲۰۰۰).

چرخه‌ی حیات خانوادگی یکی از حوزه هایی است که با توجه به رضایت زناشویی مورد پژوهش قرار گرفته‌است. پترسون(۱۹۹۰) در پژوهش خود نشان داد که الگوی رضایت زناشویی به شکل(U) است. در سال‌های اولیه زندگی زناشویی رضایت زناشویی رو به کاهش می‌رود(با تولد یک فرزند) و بعدا در سال‌های آخر زندگی زناشویی رضایت زناشویی بالا می‌رود(ترک فرزندان از خانه پدری). اما وان لانینگهام^[۲۹]، جانسون^[۳۰] و آماتو^[۳۱](۲۰۰۰) در پژوهش خود نشان دادند که رضایت زناشویی در طول مسیر رابطه زناشویی رو به کاهش می‌گذارد(وان کروسیک، ۲۰۰۴).

پژوهش ساباتلی^[۳۲] و بارتل- هارینگ^[۳۳](۲۰۰۳) نشان داد که مسایل مربوط به چرخه حیات خانوادگی و رضایت زناشویی با خانواده هسته‌ای شروع نمی‌شود، بلکه با خانواده اصلی (پدری) شروع می‌شود و در واقع تجربیات خانواده اصلی تاثیر زیادی بر سطح رضایت زناشویی دارد(وان کروسیک، ۲۰۰۴).

۲-۴- رویکرد زوج‌درمانی شناختی- رفتاری

زوج درمانی شناختی- رفتاری(CBCT)، در دهه گذشته به عنوان رویکرد قدرتمند و مؤثر در زمینه مشکلات ارتباطی شکل گرفته‌است(داتیلیو و اپشتاین، ۲۰۰۳).

آلبرت الیس برای اولین بار به قابلیت استفاده از زوج درمانی شناختی-رفتاری و نقش مهم آن در شناخت مشکلات ازدواج، اشاره نمودند. به نظر الیس ناکارآمدی ارتباطی زمانی رخ می‌دهد که طرفین از روابط خود، باورهای غیرواقعی داشته‌باشند و از منشا نارضایتی خود ارزیابی‌های بسیار منفی ارائه ‌دهند(الیس،۱۹۷۷). در دهه ۱۹۷۰-۱۹۶۰ رفتار درمانگران برای پرداختن به رفتارهای مشکل‌دار بزرگسالان و کودکان از اصول نظریه یادگیری استفاده‌کردند. بسیاری از اصول و روش‌های رفتاری که در درمان انفرادی از آن ها استفاده می‌شد، بعدها برای زوج‌های ناراضی و پس از آن برای خانواده ها به کار گرفته‌شد. به عنوان مثال، استوارت^[۳۴](۱۹۶۹)، لیبرمن^[۳۵](۱۹۷۰) و دایس^[۳۶]، هوپس^[۳۷] و پاترسون^[۳۸](۱۹۷۳) برای تسهیل تعامل‌های امضا کننده زوج‌های مشکل دار و خانواده ها از نظریه تبادل اجتماعی و اصول یادگیری عامل استفاده کردند.

این کار باعث شد که تحقیقات بعدی زوج درمانگران به سمت شناسایی اهمیت مداخله عوامل شناختی و الگوهای تعامل رفتار سوق داده‌شود(داتیلیو و بیرشک، ۱۳۸۵).

قبل از ارائه نظریه های اصلی خانواده درمانی، اینگونه مطرح شده‌بود که شناختارها را می‌توان به عنوان بخش فرعی درمان رفتاری مورد استفاده قرار داد، اما در دهه ۱۹۸۰ عوامل شناختی در کانون اصلی توسعه منابع پژوهشی و درمانی زوج‌ها قرار گرفتند و مستقیم تر و ساختارمندتر از آنچه در سایر رویکردهای نظری زوج درمانی وجود داشت، وارد درمان شدند. با مطرح شدن تحریف‌های شناختی و ادراکات نادرست در درمان زوج‌ها، توجه درمانگران به استنباط‌ها و باورهای طرفین نسبت به هم معطوف گشت و استفاده احتمالی از این باورها برای پیداکردن راهی برای رهایی از بن‌بست‌های رابطه‌ای، مورد توجه قرار گرفت(اپشتاین و باکوم،۱۹۸۹).

ارزیابی شناختی و روش‌های مداخله‌ای، از درمان انفرادی به عاریه گرفته‌شد و برای استفاده ‌در مورد زوج‌ها مطابقت داده‌شد. همانند درمان انفرادی، برای تقویت قابلیت زوجین در ارزیابی و تغییر شناختارهای مشکل‌ساز، مداخلات ارتباطی و حل مشکل نیز می‌گردند(اپشتاین و باکوم، ۲۰۰۲).

روش‌های ارزیابی بالینی در زوج‌درمانی شناختی– رفتاری مصاحبه های انفرادی و مشترک با زوج‌ها، پرسشنامه‌هایی که خود افراد پر می‌کنند و مشاهده تعامل زوج‌ها توسط درمانگران، سه روش اصلی ارزیابی بالینی هستند.

اهداف ارزیابی نیز به قرار زیر است:

الف) شناخت نقاط قوت و خصوصیات مشکل‌دار فرد، زوج و محیط