۲-۱۴-۴-۳- پیشگیری گروهی:

این پیشگیری، ترکیبی از پیشگیری وضعی و پیشگیری فردی است. برخی از برنامه های پیشگیری گروهی که بر پیشگیری از بزهکاری اطفال در محله های حساس معطوف شده را می شناسیم. از زمانی که یکی از این پیشگیری های شناخته انجام گرفت، نتایج این اقدامات متغیر شد. با این حال، پیش فرض قبلی در تلاش است که عمل پیشگیری، نه تنها کار مضری انجام ندهد، بلکه بتواند اقدام و نتیجه خوبی داشته باشد. به عبارت دیگر، عموماً فرض می شود که هر فعالیت پیشگیرانه، تأثیری مفید و خوب در پی دارد؛ در حالی که این اثر اثبات نشده است، و به عکس ثابت شده که برخی فعالیت ها هیچ تأثیر مثبت معنی داری نداشته اند. البته طرفداران پیشگیری می‌توانند استدلال کنند که بسیاری از تأثیرات مثبت محسوس نبوده و از طریق آماری قابل شناسایی نیست.

برنامه های پیشگیری گروهی که برای بزهکاران جوان پیش‌بینی شده، از طریق فعالیت های تفریحی، اردوهای تابستانی، فعالیت های ورزشی، بهبود محل زندگی، خدمات در ‌محله‌ها و گفتگو با جوانان بزهکار در باندها انجام می شود. مشکل این نوع پیشگیری گروهی این است که فقط به فعالیت های توصیه شده محدود می شود و اهداف اولیه را پس زمینه پیشگیری در نظر می گیرند.

همچنین، این نوع اقدامات پیشگیرانه در باندها نتایج منفی به همراه داشته است. به وضوح مشاهده شده که ورود گزارشگران در میان باندها، نه تنها در تعادل رفتاری گروه ها مؤثر نیست، بلکه موجب تقویت گرایشات بزهکارانه اعضای باندها می شود.

در چارچوب پیشگیری گروهی، مؤسسات آموزشی با ایحاد مقررات روشن در اجرای کمک به دانش آموزان مشکل دار، مبارزه با شکست تحصیلی، کارگریزی و عقب ماندگی، تدابیر پیشگیرانه ای اجرا کرده‌اند.(بلیسر، ۱۳۹۱)

۲-۱۴-۴-۴- پیشگیری رشد مدار:

پیشگیری رشد مدار طیف دیگری از پیشگیری اجتماعی را تشکیل می‌دهد و قصد بهینه سازی موقعیت اجتماعی- تربیتی کودکانی که در معرض خطر هستند را دارد. ویژگی های این پیشگیری مداخله زود هنگام در محیط خانوادگی یا تحصیلی است.

تجزیه و تحلیل برنامه هایی که پیشگیری یا کاهش بزهکاری اطفال و جوانان را مدنظر دارند نشان داده که بهتر است همیشه قبل از بروز بزهکاری اقدام نمود. ‌بنابرین‏، توجه به مادران نوجوان، با هدف سلامتی فرزندان، مؤثرتر از اقدام به هنگام بروز اولیه بزهکاری اوست.

هدف این برنامه ها آن است که دنیای سالمی برای فرزندان فراهم سازد و به والدین در انجام وظایفشان کمک نموده و خانواده و رابطه اش با اجتماع را تقویت کند. اقدامات زود هنگام و فشرده روی توسعه قابلیت های والدین و فرزندان متمرکز شده اند.

برخی فعالیت ها برای اطفال و کودکان در سنین پیش از مدرسه مؤثر واقع می‌شوند. این فعالیت ها معمولاً بازدید از محل سکونت به وسیله پرستاران و دیگر متخصصین برای تأیید حمایت از والدین، ارائه توصیه ها در خصوص سلامتی و توسعه مهارت های والدین در یک دوره زمانی حدااقل دو ساله را در بر می گیرند، زیرا حمایتی که در طول زمان انجام می شود از اهمیت زیادی برخوردار است.

والدین می‌توانند از پیشگیری رشد مدار انتظار کمک در تربیت کودکانشان را داشته باشند به ویژه در زمینه ‌پاسخ‌گویی‌ به درخواست های آن ها به شیوه ای متعادل و همچنین برقراری رابطه عاطفی و آموزشی، که به فرزندان این امکان را می‌دهد که هماهنگ با سایر کودکان رشد نمایند.

برای کودکان و نوجوانان در معرض خطر مؤثرترین روش ها تمرکز بر تقویت و توسعه قابلیت های اجتماعی آن ها مانند: حل مشکلات، مقابله با استرس، افزایش رفتارهای جامعه محور، توسعه مهارت های احساسی مثل کنترل احساسات، عصبانیت و به طور کلی (هیجانات) و قابلیت های ادراکی مانند منطق انتقاد، مبارزه با نفوذها و توسعه توانمندی در تجزیه و تحلیل می‌باشد.

یکی از موضوعات اصلی که در پیشگیری رشدمدار از بزهکاری و اختلالات رفتاری به آن می پردازد موضوع پرخاشگری است. بسیاری از کارهای تحقیقاتی رفتارهایی نظیر گاز گرفتن وضربه زدن (که در ۱۷ ماهگی می توان آن را بررسی نمود) و یا پرخاشگری در کودک، که از ابتدای سن راه رفتن قابل شناسایی است، را در برمی گیرد. کودکانی که به پرخاشگری خویش ادامه می‌دهند حدوداً تا سن ۱۵ سالگی در آن ها باقی می ماند و غالباً پسران جوان را شامل می شود. این دسته از کودکان به دلایل مختلف در معرض خطر بزهکاری بیشتری قرار دارند. این دسته از کودکان و نوجوانان برای کنترل خشونت کلامی و یا فیزیکی خود با مشکلات بسیاری مواجه اند و معمولاً توسط همسالان خود طرد می‌شوند. در این شرایط جوانانی که بیشتر پرخاشگری می‌کنند با افراد بزرگتر از خود رابطه برقرار نموده و یا با همسالان خود از طریق رفتارهای خشونت آمیز ارتباط برقرار می‌کنند.

فضا برای آموزش و مشارکت چنین نوجوانان و جوانانی مناسب نیست و موجب عقب افتادگی تحصیلی آن ها می شود. ‌بنابرین‏ یکی از روش های مورد پذیرش واقع شدن این دسته از جوانان روی آوردن به سوی همسالانی است که دارای رفتار مشابه اند و بزهکاری را شیوه مناسبی برای ادامه زندگی می دانند. برنامه های مؤثری که هدف آن ها رشد اجتماعی کودکان را تا ۶ سالگی در خانواده آن ها می‌داند، بازدید از محل سکونت کودکان را به عنوان یک عامل مؤثر برای کنترلرفتارهای اجتماعی، برقراری ارتباط و احترام به دیگران می‌داند. برنامه های مشخص شده برای کودکان ۷ تا ۱۲ سال، بیشتر قابلیت های اجتماعی و نقش قیمتی برای کودکان محروم را مد نظر می گیرند. همیشه در یک دورنمای رشدمدار، نوجوانان می‌توانند از برنامه هایی نظیر مسئولیت پذیری و کمک در کار و همچنینی اقداماتی برای جلوگیری از عقب افتادگی تحصیلی بهره مند شوند.(بلیسر، ۱۳۹۱)

۲-۱۴-۴-۵-پیشگیری دفاعی و پیشگیری آزادی بخش:

از پیشگیری دفاعی به عنوان پیشگیری از جرم از طریق ایجاد رعب و وحشت و طرد مجرم یاد شده است.در مقابل، پیشگیری آزادی بخش به اقداماتی اطلاق شده است که در جهت جذب و ادغام مجرم صورت می‌گیرد. مجرم از تبعات جرم آزاد و ‌به این ترتیب، از دنیای جرم جدا می شود.(محمد نسل، ۱۳۸۷)

۲-۱۵- مراحل پیشگیری:

در جرم شناسی مراحل پیشگیری از جرم‌ها را به سه دسته اولیه ثانویه و ثالث تقسیم می‌کنند. این تقسیم بندی از علم پزشکی وارد جرم شناسی شده است و برای اولین بار جرم شناسان آمریکایی آن را ارائه داده‌اند.

۲-۱۵-۱- پیشگیری اولیه(ابتدائی، نخستین):

مجموعه اقدام‌ها، سیاست‌ها و برنامه هایی است که سعی در تغییر و کنترل شاریط ایجاد جرم محیط فیزیکی و اجتماعی دارد تا با بهبود بخشیدن به شرایط زندگی اجتماعی از ارتکاب هر نوع جرمی توسط آحاد جامعه پیشگیری شود. در این مرحله تلاش‌ها بر این است که افراد جامعه به سوی ارتکاب جرم گرایش پیدا نکنند.(گل محمدی خامنه، ۱۳۸۷)بر همین اساس هدف پیشگیری اولیه کل جامعه است این نوع از پیشگیری تلاش دارد تا کل جامعه را در مقابل خطر بزهکاری و بزه دیدگی تقویت کند اقدامات مربوط به اصلاح شرایط محیط فیزیکی و محیط اجتماعی از اصلی ترین تدابیر پیشگیری اولیه به شمار می‌روند.(محمد نسل، ۱۳۸۷)

۲-۱۵-۲- پیشگیری ثانویه(دومین):

۲-۸- نگاهی بر درآمدهای مالیاتی

از دیدگاه اجتماعی، توسعه بخش مالیات و وابستگی دولت بر درآمدهای مالیاتی، باعث تقویت ساختار دموکراسی می­ شود و نظارت مردم را بر ارکان حکومت توسعه می­بخشد. در جامعه مبتنی بر مالیات، کارایی و اثربخشی در حداکثر خود قرار ‌می‌گیرد و منابع تولید کمترین اتلاف را دارند. اما با گذشت بیش از هفتاد سال از ایجاد نظام مالیاتی در ایران هنوز این بخش مهم نظام اقتصادی، نتوانسته خود را با نیازهای اقتصادی کشور و تحولات اقتصادی دنیا هماهنگ کند و مطابق با آن ها پیش رود. در حالی که درآمدهای مالیاتی نسبت به تولید ناخالص داخلی در فرانسه هفتاد درصد، در کره جنوبی چهل درصد، در آمریکا هفتاد و پنج درصد و در آلمان و انگلیس بالای شصت درصد است. این رقم در ایران به کمتر از هفت درصد تولید داخلی می‌رسد. ( نشریه سامان ۱۳۸۷ ).

۲-۹- مفهوم و تعریف مالیات و اصول وضع آن

– تعریف مالیات

مالیات به مثابه یک نوع هزینه اجتماعی است که آحاد یک ملت در راستای بهره وری از امکانات و منابع یک کشور موظفند آن را پرداخت نمایند تا توانایی‌های جایگزینی این امکانات و منابع فراهم شود. مالیات در واقع انتقال بخشی از درآمدهای جامعه به دولت و یا بخشی از سود فعالیت‌های اقتصادی است که نصیب دولت می‌گردد زیرا ابزار و امکانات دست یابی به درآمد و سودها را دولت فراهم ساخته‌است. ‎دولت‌ها برای جبران هزینه­ های خدماتی که به شهروندان انجام می­ دهند. از طریق وضع مالیاتی اقدام می­نمایند و البته هدف از وضع مالیاتی برای اغلب کشورها جبران هزینه نیست زیرا از طریق مالیات نقدینگی دچار تغییرات می شودکه بعد از جبران هزینه مهم ترین عامل وضع مالیاتی می‌باشد. مالیات مقدار پول و یا مالى است که شهروندان یک کشور طبق قانون به دولت خود مى پردازند تا در جهت اداره امور کشور تامین کالاها و خدمات عمومى و ضرورى تضمین امنیت و دفاع همگانى و عمران و آبادانى توسط دولت مورد بهره بردارى قرار بگیرد. مالیات ریشه تاریخى طولانى و عمیقى دارد و عمر آن با پیدایش نخستین حکومتها و ‌سازمان‌های مدیریت اجتماعى همراه مى باشد. تنها نوع و مقدار مالیات و نحوه وصول آن متفاوت بوده است و اصل آن هیچگاه متروک نمى­شده است. در برخى از کشورهاى جهان باستان از قبیل کلده و آشور در(بین النهرین) و (آتن)، فرهنگ وصول مالیات از مردم تابع قوانین مدون بوده ولى در بسیارى از نقاط جهان مسئله مالیات از نظر چگونگى وصول و اندازه آن تابع اراده دولت مرکزى و یا پادشاه بوده است که در برابر دریافت مقدارى پول و یا کالا در سال، حکومت و فرماندارى مناطق گوناگون را به افراد واگذار مى­‌کرده‌است. حاکم منطقه نیز که به یک طایفه و قبیله و منطقه و یا شهر و ایالتى منصوب مى­شد آن اندازه از پول و کالا جهت دولت مرکزی با افزودن مبالغ هنگفتى براى اداره امور منطقه و خود و ذخیره شخصى به طور سرانه و یا خانوارى از مردمان زیر سلطه خود وصول می­کرد و در نپرداختن آن براى پادشاه و حاکم منطقه هیچ عذرى پذیرفته نبود. ازاین رو در عصر حاضر یکى از پایه­هاى استوار کشوردارى، ترقى و پیشرفت وارائه خدمات به مردم و در نتیجه دریافت مالیات مى­باشد. دریافت مالیات از جامعه در کشورهاى جهان امرى طبیعى و ‌بر اساس سیاست مالى مى­باشد و در برخى از کشورهاى صنعتى جهان ۹۰ تا ۹۸ درصد بودجه عمومى از طریق مالیات­ها تامین مى­شود و مردم نیز هیچگونه واکنش منفى در برابر آن بروز نمى­دهند. برای پرداخت مالیات دو نگرش وجود دارد، نگرش اول روی دو اصل داوطلبانه بودن مالیات و مشروط بودن آن به استفاده افراد از خدمات دولتی ‌می‌باشد. نگرش دوم به اصول اجباری بودن و بلا شرط بودن آن تأکید می­ کند. که امروزه نگرش مطرح در حکومت­ها جهت اخذ مالیات از مردم، نگرش اجباری و بلاشرط بودن آن ‌می‌باشد. بدین جهت که با پرداخت مالیات بخش قابل توجهی از ثروت اشخاص به دولت­ها انتقال پیدا می­ کند، فعالیت­هایی جهت تعدیل این انتقال منابع از طرف مالکان درخواست و توسط مدیریت واحدهای تجاری به اجرا در می ­آید. در فرار مالیاتی برای تعدیل هزینه مالیات متعلقه، اقداماتی از طریق فرآیندهای غیر قانونی غیر قابل توجیه به اجرا گذاشته می­ شود، ولی اجتناب مالیاتی از طریق قوانین و معافیت­های مصوب مراکز قانونی، در واحدهای تجاری انجام می­ شود تا مالیات کمتری پرداخت شود ( دسای و دارماپالا ۲۰۰۹). یکی از مصادیق این معافیت ها در ایران، معافیت موضوع ماده ۱۳۲ ق.م.م می‌باشد که بر حسب آن، درآمد مشمول مالیات ابرازی ناشی از فعالیت­های تولیدی و معدنی در بخش­های تعاونی و خصوصی که پروانه­ی فعالیت آن ها از طرف وزارت خانه­های ذیربط صادر شده باشد، به میزان هشتاد درصد و به مدت چهار سال و در مناطق کمتر توسعه یافته به میزان صد در صد و به مدت ده سال از مالیات موضوع ماده ۱۰۵ ق.م.م معاف می­باشند.

۲-۱۰- اصول وضع مالیات:

آدام اسمیت در کتاب ثروت ملل، چهار قاعده کلی برای مالیات­ها بیان نموده است. این قواعد که به قواعد چهارگانه آدام اسمیت معروف شده است به شرح زیر است:

۱- عدالت: بدین معنی که مالیات­ها باید عادلانه باشد و منظور از عادلانه بودن مالیات، تناسب آن با توانایی پرداخت مالیات دهندگان است.

۲- سهولت: بدین معنی که مالیات­ها باید در مناسب­ترین موقع و بر حسب مساعد­ترین شرایط از مودیان وصول شود و برای آنان حداقل ناراحتی و مزاحمت را ایجاد کند.

۳- اطمینان: مالیات باید کاملاً محرز و مسلم بوده و مقدار مالیات و زمان پرداخت و طریقه پرداخت آن برای مالیات دهندگان کاملاً معلوم باشد. هیچ یک از امور مربوط به مالیات به نظر و به داخواه مامورین مالیاتی واگذار نشود.

۴- صرفه جویی: بدین معنی که مخارج وصول مالیات حتی المقدور به حداقل تقلیل داده شود.

علاوه بر قواعد چهارگانه آدام اسمیت ‌در مورد مالیات، اثر اقتصادی و اجتماعی آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد: (مهر پوران۱۳۸۷)

۱- اثرات اقتصادی: مالیات نباید مانع تولید ثروت و فعالیت­های اقتصادی شود. مالیات از ثروت و درآمد اشخاص وصول می­گردد. اگر مالیات به امورات اقتصادی آسیب زننده باشد، در واقع اساس درآمدهای مالیاتی را از بین می‌برد. بعلاوه دولت می ­تواند به وسیله اهرم مالیاتی بعضی از منابع و فعالیت­های اقتصادی را مورد تشویق و حمایت قرار دهد.

۲- اثرات اجتماعی: منظور نتایجی است که از وضع، وصول و خرج مالیات در وضع نسبی درآمد طبقات مختلف جامعه حاصل می­ شود. ‌بنابرین‏ وصول و خرج درآمدهای مالیاتی دارای اثرات مهم اجتماعی است و باید پیامد آن افزایش رفاه اجتماعی باشد.

امروزه به دلیل افزایش نقش دولت در اقتصاد و رشد بخش عمومی چه در کشورهای در حال توسعه و چه در کشورهای پیشرفته در تنظیم نظام مالیاتی مطلوب باید به اصول دیگری توجه شود که عبارتند از:

الف) بازدهی مالیاتی: نظام مالیاتی باید طوری تنظیم گردد که در مجموع بتواند مولد در آمد کافی برای تامین مخارج دولت باشد.

ب) انعطاف پذیری: در یک نظام مالیاتی مطلوب می­بایست بتوان بدون ایجاد اشکالات و تاثیرات شدید اقتصادی تجدید نظر و اصلاحات انجام داد. همچنین نظام مالیاتی باید در شرایط مختلف اقتصادی انعطاف پذیر باشد. یعنی درشرایط رونق اقتصادی درآمد مالیاتی بیشتر کسب کند و در وضعیت رکود اقتصادی بار کمتری به اشخاص تحمیل کند.

لازم به ذکر است چنانچه ماهیت قرارداد استفاده از رحم جایگزین را صلح یا مشمول ماده ۱۰ قانون مدنی بدانیم، همان طوری‌که ماده ۷۵۷ ق.م. پیش‌بینی نموده است، می‌توان آن‌را به صورت بلاعوض نیز منعقد نمود؛ زیرا، در این قراردادها، مقصود اصلی طرفین به دست آوردن سود مادی و مبادله مال نیست؛ بلکه، عواطف خاص، محرّک اصلی در قبول تعهد می‌شود و عموماً چنین قراردادی بین خویشاوندان نزدیک منعقد می‌شود.

۲-۵-۵ مسامحی یا معاملی بودن قرارداد استفاده از رحم جایگزین

تقسیم عقود به معاملی یا مسامحی بودن بر بنای هدف اقتصادی است که طرفین قرارداد دنبال می‌کنند. اساساً در عقود معوّض، طرفین قصد کسب سود و داد و ستد داشته و در پی آنند تا در برابر آن چه از دست می‌دهند عوضی متعادل یا گرانبهاتر به دست آورند؛ ولی، در پاره‌ای از قراردادها متعاقدین چنین مادی نمی‌اندیشند و هدف‌های اخلاقی آن‌ ها بر سودجویی‌های متعارف غلبه دارد. این قسم از قراردادها را «عقود مسامحی» گویند (کاتوزیان،۱۳۷۴، ج۱: ۱۲۸). به عقیده برخی، تسامح در عقود ممکن است مراتب مختلفی داشته باشد. بالاترین مرتبه به عقود مجّانی اختصاص دارد که شخص مالی را به دیگری بدهد یا تعهدی در برابر او به گردن بگیرد و انتظار پاداشی هم نداشته باشد؛ امّا، مرتبۀ دیگری از تسامح نیز مطرح می‌شود که به موجب آن شخصی مالی را به دیگری بدهد یا تعهدی در برابر او به گردن بگیرد امّا، در مقابلِ تملیک یا تعهد مذبور، انتظاری برابر یا افزون‌تر از آن نداشته باشد؛ این قسم به عقود معوّض اختصاص دارد (حمداللهی و دیگران، ۱۳۸۸: ۱۵۳). به نظر می‌رسد بهترین شیوه درباره قرارداد جانشینی در بارداری این است که با تقنین مناسب، این قرارداد در شمار عقود معوّض مسامحی به شمار آید نه عقد معاملی؛ یعنی، قرارداد فوق دارای ماهیت اقتصادی و هدف سودجویی نباشد و مادرجانشین در مقابل تملیک منفعت و تعهد خود در برابر والدین انتظار عوضی برابر یا افزون تر از آن‌را نداشته باشد.

۲-۶ مبحث ششم: شرایط صحّت قرارداد استفاده از رحم جایگزین

با توجه ‌به این‌که قرارداد استفاده از رحم جایگزین همانند سایر عقود در اثر توافق اراده اشخاص به وجود می‌آید، قواعد عمومی قراردادها نیز بر آن حاکم است. لذا، جهت اعتبار بخشیدن ‌به این قرارداد بایستی شرایط اساسی صحّت قراردادها که در ماده ۱۹۰ قانون مدنی ذکر گردیده است، فراهم گردد. در ماده ۱۹۰ قانون مدنی ایران، شرایط انعقاد هر قرارداد صحیح به شرح ذیل معین شده است:

۱- قصد و رضای طرفین؛ ۲- اهلیت طرفین؛ ۳- معیّن بودن موضوع؛ ۴- مشروعیّت جهت معامله. طبق این ماده، قرارداد استفاده از رحم جایگزین نیز بایستی شرایط چهارگانه فوق را داشته باشد تا از صحّت قرارداد حقوقی برخوردار باشد. ‌بنابرین‏، هریک از شرایط فوق را ضمن انطباق با قرارداد مذکور مورد بررسی قرار خواهیم داد.

۲-۶-۱ وجود قصد و رضای طرفین

قصد طرفین و رضای آن‌ ها به عنوان شرط اساسی صحّت معامله در بند ۱ ماده ۱۹۰ ق.م. شمرده شده است؛ به طوری‌که، در هر عقدی قصد و رضا لازم و ملزوم یکدیگرند و بدون وجود هر یک از آن‌ ها عقد، کامل و صحیح نمی‌باشد. ‌بنابرین‏، «رضایتی که منتهی به انشاء نگردد، اثری در عالم حقوق ندارد و قصدی هم که مبتنی بر رضایت واقعی نباشد، به طور کامل مؤثر نخواهد بود» (کاتوزیان، ۱۳۸۵الف :۵۳). منظور از طرفین قرارداد، اشخاصی هستند که اراده آن‌ ها در تشکیل و انعقاد عقد مؤثر می‌باشد. در قرارداد اجاره رحم نیز طرفین اصلی عقد، والدین متقاضی، مادرجانشین و همسر وی (در صورت متأهل بودن) می‌باشند که در اثر تراضی آن‌ ها قرارداد منعقد می‌گردد. لازم به ذکر است که در قرارداد مذکور به غیر از طرفین اصلی قرارداد، اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگری به نحوی با این قرارداد مرتبط هستند که هرچند اراده آن‌ ها در انعقاد قرارداد دخیل نمی‌باشد و طرفین عقد محسوب نمی‌گردند؛ لکن، به نظر می‌رسد که فرایند رحم جایگزین و انجام تعهدات مندرج در قرارداد مستلزم هماهنگی با آن‌ ها می‌باشد که در ذیل به تشریح آن‌ ها می پردازیم:

۱- پزشک متخصّص ناباروری: معمولاً برای اجاره رحم نیاز به پزشکان متخصّص در امر ناباروری و همچنین مشاوران روان‌شناسی و روان‌پزشکی اجتناب‌ناپذیر است. ‌بنابرین‏، طرفین ضمن قرارداد توافق می‌‌کنند که این عمل تحت نظارت یک یا چند نفر از پزشکان متخصّص انجام گیرد تا در صورت بروز هر گونه مشکل و ایجاد اختلاف و یا راهنمایی و استمرار پزشکی و دارویی در طول دوره حاملگی و همچنین خدمات مشاوره‌ای بر مادرجانشین در رابطه با نگرانی‌های احتمالی وی در پی تسلیم بچّه به زوج نابارور به آن‌ ها مراجعه شود. این تیم پزشکی که استفاده از رحم جایگزین را هدایت می‌کنند، دارای مسئولیت هستند و مسئولیت آنان تابع قواعد مسئولیت مدنی اعمال پزشکی و درمانی است (نایب‌زاده، ۱۳۸۰: ۹۷).

۲- بیمارستان یا زایشگاه محل تولّد فرزند: بیمارستان یا زایشگاهی که قرار است کودک در آنجا متولّد شود، شخص‌حقوقی به شمار می‌‌رود که می‌توان با اجازه قبلی جهت به دنیا آوردن فرزند ناشی از قرارداد رحم جایگزین به دلیل مسائلی از قبیل عدم پذیرش بیمارستان جهت کمک در امر تولّد حاصل از این عمل به دلیل برخی حسّاسیت‌های موجود، مثل درج نام پدر و مادر واقعی طفل در گواهی تولّد بچه، با آن توافق حاصل نمود.

‌بنابرین‏، در قرارداد استفاده از رحم جایگزین قصد طرفین با ایجاب زوجین نابارور و قبول بانوی صاحب رحم و شوهرش (در صورت متأهل بودن) اعلام می‌گردد. با توجه ‌به این‌‌که پس از توافق زوجین نابارور و مادر جانشین اقدامات پزشکی شروع می‌شود، پزشکان نیز قبل از انجام عمل از طرفین رضایت‌نامه اخذ می‌کنند. بدین ترتیب، از بانوی صاحب رحم دو رضایت‌نامه اخذ می‌شود: ۱- رضایت برای مصرف دارو ۲- رضایت برای انجام عمل جراحی (در صورتی که بانوی صاحب رحم متأهل باشد، رضایت همسر وی نیز اخذ می‌گردد). همچنین، از زوجین نابارور برای انتقال جنین به رحم مادر جانشین رضایت‌نامه اخذ می‌شود. از آنجایی‌که این‌گونه قراردادها به صورت کتبی منعقد می‌گردد، طرفین رضایت واقعی دارند و چنان‌چه یکی از طرفین ادّعای خلاف این امر را بنماید، اثبات آن بر عهده خود او خواهد بود (رخشنده رو،۱۳۸۶: ۳۷۷).

۲-۶-۲ اهلیت طرفین

شیوه های تربیتی والدین و احساس مسئولیت:

‌در مورد شیوه های تربیتی والدین و تاثیر آن بر رفتار و شخصیت کودک تحقیقات فراوانی صورت گرفته است. هافمن^[۳۱](۱۹۸۰) در پژوهشی ‌در مورد شیوه های انضباطی والدین می‌گوید اعمال انضباط والدین به سه شکل صورت می‌گیرد :

۱- ابراز قدرت : تنبیه فیزیکی ، محروم کردن از مالکیت و مزایا

۲- کناره گیری عاطفی : ابراز فیزیکی خشم ، عدم تأیید ، توجه نکردن ، جدا کردن کودک از دیگران ، صحبت نکردن با کودک ، ابراز نارضایتی یا تهدید به ترک کردن

۳- تلقین : توضیح پیامد های زیان بخش رفتار کودک برای خودش با دیگران ، توجه به انتظارات کودک و اهمیتش برای دیگران .

البته ، سبک انضباطی ممکن است ترکیبی از این سه نوع باشد اما معمولا از یک سبک خاص بیشتر استفاده می شود(هافمن به نقل از بیابانگرد،۱۳۸۶). نتیجه پژوهش ها نشان می‌دهد ابراز قدرت ، درونی کردن معیار های اخلاقی را تسهیل نمی کند، بلکه تنها یک گرایش اخلاقی را با توجه به معیارهای بیرونی و نه درونی پرورش می‌دهد. روش انضباطی کناره گیری عاطفی ، اثر مثبت ویژه ای بر رشد معیار های اخلاقی نداشته است چون حالت تنبیه شدیدی دارد. اگر چه دارای تهدید فیزیکی و مادی برای کودک نیست، اما از نظر هیجانی به مراتب مخرب تر است.روش های انضباطی تلقینی با درونی کردن معیارهای اخلاقی رابطه مثبت دارد. (هافمن به نقل از بیابانگرد،۱۳۸۶). با توجه به اینکه لازمه مسئول بودن ، آن است که شخص بتواند تکالیف را با وجود زحمتی که در بر دارد به پایان برساند، کمک به کودکان برای رویارویی با این موضوع وظیفه بزرگتر ها است. نهایتاً خود والدین باید سطح مسئولیتی که کودکان می‌توانند به عهده گیرند ، تشخیص دهند و برای پشتیبانی از رفتار مسئولانه و ترغیب آنان به انجام آن رفتار باید معیار یا قواعد را در خانواده مقرر سازند(کلمزوبین،ترجمه علی پور۱۳۸۵).

نوجوانی مقدمه بزرگسالی است و باید از این فرصت برای شناخت و پذیرش مسئولیت های مهم زندگی استفاده کرد. پس باید به نوجوان اختیار و آزادی کافی داده شود تا خود مختاری و مسئولیت پذیری را تجربه کند ، احساس و نیاز های خود را بشناسد، درباره هدایت امروز زندگی خود تصمیم بگیرد و مسئولیت نتایج تصمیم های خود را بپذیرد(لطف آبادی،۱۳۶۹). به نظرکرونباخ^[۳۲] با فراهم آمدن ۲ عامل ثبات و اعتماد متقابل در خانواده چه والدین سخت گیر باشند چه نرم ، احتمالا فرزندان دارای احساس مسئولیت و انضباط بار می‌آیند(کرونباخ ۱۹۶۳، ترجمه رضوی). آماتو^[۳۳](۱۹۸۸) طبق پژوهش بر روی ۱۰۲ نوجوان و ۹۹ کودک نشان داد، کودکان جهت مسئولیت پذیری به حمایت و کنترل بیشتر نیاز دارند اما نوجوانان به حمایت و کنترل کمتر. شاید بتوان مهمترین بدگمانی والدین را در عدم درک کامل این اصل جستجو کرد که (هر انسانی مسئول زندگی خویش است). مسئله دیگر اینکه بزرگسالان و نوجوانان ‌در مورد تعریف استقلال با یکدیگر توافق ندارند . والدین بر این تأکید دارند که استقلال مستلزم پذیرفتن مسئولیت است ، در حالی که نوجوانان استقلال را به عنوان رهایی از احکام والدین تعریف می‌کنند . بدیهی است استقلال باید به تناسب مسئولیت گسترش یابد. باید برای آن ها فرصتی فراهم شود تا راه های برقراری تعادل بین تمایل خود به آزادی و مسئولیت شان در قبال زندگی را مورد توجه قرار دهند(میکوچی ،ترجمه همتی ۱۳۸۴). بدیهی است کسب موفقیت آمیز استقلال و مسئولیت پذیری فرایند تدریجی است که مستلزم تلاش ۲ طرفه والدین و نوجوانان است .

پژوهش های انجام شده در رابطه با مسئولیت پذیری

طبق تحقیقات چامور^[۳۴] و همکاران در سال (۲۰۰۳) وظیفه شناسی ، نظم و مسئولیت پذیری با عملکرد تلاش به منظور پیشرفت ، رابطه دارد. یعنی منظم بودن ، پشتکار ، پیشرفت مداری و دقت می‌تواند عملکرد فرد در حوزه های مختلف از جمله موفقیت های تحصیلی را به طور مثبت پیش‌بینی کند.(لطفی ،۱۳۸۵).

پورکران(۱۳۸۵) پژوهشی بر روی دانش آموزان دختر و پسر تیز هوش و عادی در رابطه با مسئولیت پذیری و ویژگی های شخصیتی آنان انجام داده است. یافته های او حاکی از آنند که بین دختران و پسران دانش آموز تیز هوش و عادی از نظر ویژگی های مسئولیت پذیری ، پیشرفت تحصیلی ، جنبه‌های حساس ادراکی و شهودی تفاوت معنی داری وجود دارد. همچنین افراد مسئول پذیر دارای پیشرفت تحصیلی بهتری هستند. درونگرایی هر چه بیشتر باشد مسئولیت پذیری کمتر خواهد شد. احساس مسئولیت با سطح بالای تفکر مربوط است و شخص مسئول پذیر می‌تواند ‌در مورد خودش و جامعه تصمیم منطقی اتخاذ کند و در مدرسه و کلاس موفق باشد.

سامرز ،کرن ،گافروئر و ماتنی(۱۹۹۶) بنابر پژوهشی با عنوان شیوه زندگی ، شخصیت و فشار روانی نشان دادند کسانی که در مقیاس های علاقه اجتماعی و مسئولیت پذیری نمره های بالایی آورده اند از شیوه های مقابله بهتری در برابر فشار روانی استفاده می‌کردند و از نظر سلامت روانی وضعیت بهتری داشتند(بشیری ،۱۳۸۵).

نتایج برخی از پژوهش ها حاکی از آن است که رفتار های مبتنی بر همدردی ، نوع دوستی ، ملاحظه گری ، کمک کردن ، سهیم شدن با دیگران می‌تواند از اجزا مسئولیت پذیری باشد که در دختران بیشتر از پسران است(یوسفی لویه ،۱۳۸۳). اوور بی و پالینا^[۳۵](۲۰۰۵) با انجام پژوهشی با بهره گرفتن از یک نمونه ۱۹۵ نفری از دختران نوجوان و ۱۹۲ مادر و ۵۳ مادر بزرگ ، ‌در مورد تفاوت دیدگاه هایشان در مسئولیت پذیری و اداره زندگی دریافتند، در حالی که هر سه نسل والدین را مسئول فراهم آوردن و اداره زندگی می‌دانستند اما نوجوانان بیشتر این مسئولیت را در حوزه ی والدین می دانند و می خواهند آن ها همواره تامین کننده و خدمت گذار آنان باشند.

خود متمایز سازی

معمولا مشکلات بین والدین و نوجوانان، متعلق به خانواده هایی هستند که والدین فاقد مهارت های ارتباطی با نوجوان هستند. ‌بنابرین‏، تنش و تضاد و رفتارهای پرخاشگرانه در این خانواده ها رواج یافته وتوسط نوجوانان نیز آموخته می شود. همین مسئله منجر به بروز تعارض بیشتر در خانواده می‌گردد(مرادی،۱۳۸۴).

سیدی، یعقوبی( ۱۳۹۱) با تحقیقی تحت عنوان طراحی و پیاده سازی نظام اموزش ترکیبی برای دانشجویان رشته‌های توانبخشی- که به نتایج زیر دست یافتند:- شیوه آموزش ترکیبی با افزودن شیوه یادگیری دانشجو محور به آموزش حضوری و استفاده از ابزار های توانمندی مانند محتوای آموزشی استاندارد، به سادگی می‌تواند کیفیت آموزش بالاتری را نسبت به دیگر شیوه ها(حضوری و الکترونیکی) برای دانشجویان فراهم نماید.

– سازمان ها باید از رویکرد و نگرش یادگیری ترکیبی در تدوین استراتژی های خود استفاده نمایند تا بتوانند محتوای آموزشی مناسب و صحیح را در چارچوبی بهینه برای افراد شایسته و در زمان مناسب به کار گیرند.

– فواید شیوه ترکیبی به طور کلی عبادرتند از : خدمات آموزشی، کاهش زمان آموزش، افزایش مهارت های شناختی، تسلط در یادگیری و افزایش انگیزه وخلاقیت دانشجویان است.(یعقوبی،۱۳۹۱)

پل جانویجز(۲۰۱۰) در نتایج تحقیقات خود ‌به این نتیجه رسیده است که مؤثر بودن آموزش معمولا با درجه تکمیل یا رسیدن به اهداف آموزشی انجام می شود و نتایج آموزش، تسلط در محتوای آموزش جدید است که با توانایی اخذ شده سنجیده می شود

چراغ چشم(۱۳۸۶) نیز در نتایج تحقیقات خود ‌به این نتیجه زسیده است که اساس قدرت انسان ناشی از خلاقیت اوست و در حقیقت خلاقیت کشفی ناگهانی است و این تعریف به مقوله کشف و شهود نزدیکتر است و همچنین خلاقیت فرایندی مداوم و مستمر است و این مداومت در وجود فرد نوعی بی قراری، تلاش و کنکاش ایجاد می‌کند تا بدانجا که از خود چیز های تازه ای به ظهور می رساند.

همچنین سیف(۱۳۸۰) با انجام تحقیقاتی در زمینه مفهوم انگیزش بیان می‌دارد که شناسایی مفهوم انگیزش و آگاهی از انگیزه های مختلف و تاثیر آن ها بر فرایند یادگیری دانش آموزان به معلم کمک می‌کند تا در طرح و اجرای برنامه های آموزشی خود روش های بهتری را به کار ببندد. اصطلاح انگیزش را میتوان به عنوان عامل نیرو دهنده، هدایت کننده و نگهدارنده رفتار تعریف کرد

سعیدپور، طبسی (۱۳۸۹) با تحقیقی ‌در مورد آموزش ترکیبی رهیافتی نوین جهت کاربست در آموزش الکترونیکی که به نتایج زیر دست یافتند:

به کارگیری شیوه ترکیبی در آموزش، آزادی عمل و بینش وسیعتری را در بهره مندی از ابزار و محیط های آموزشی در اختیار کارشناسان آموزش قرار می‌دهد. در حال حاضر ما در آموزش به جهت امتناع و ترجیح روش های معمول نیازمند ایدولوژی هستیم که لزوم تحولات را حمایت و قابلیت تطبیق با تحولات جامعه را داشته باشد و با ایجاد تحولات اطلاعاتی-ارتباطی در سیستم خود بتواند فرصت های فراوانی را برای تدریس و آموزش در همه زمینه ها و همه سطوح فراهم آورد.(طیبی،۱۳۸۹)

۲-۲-۱۴- مروری بر تحقیقات انجام شده در ارتباط با موضوع تحقیق

۲-۲-۱۴-۱-تحقیقات انجام شده در داخل کشور

احمدی و نخستین روحی در سال ۱۳۹۲ در تحقیقی تحت عنوان بررسی تمایز یادگیری تلفیقی(ترکیبی) با یادگیری الکترونیکی و سنتی (معمول) در آموزش ریاضی بر روی دانش آموزان سال اول دوره دوم متوسطه شهر تهران دریافتند که شیوخ یادگیری تلفیقی در یادگیری درس ریاضی نسبت به دو شیوه سنتی و الکترونیکی مؤثر تر بوده است ، همچنین شیوه آموزش سنتی نسبت به آموزش الکترونیکی مؤثر تر است. همچنین نتیجه گیری کرده‌اند که علاوه بر اینکه یادگیری در مدل تلفیقی متفاوت می‌باشد بلکه یادگیرندگان در گروه آزمایشی به مقدار زیادی بر موانع فرهنگی که در ذهنشان جا افتاده است غلبه کرده‌اند و یک اشتیاق و انگیزه خاصی برای به اشتراک گذاشتن ایده ها و اجازه دادن به دیگران برای دسترسی به فرایند تفکراشان از طریق شبکه ارتباط محلی به وجود آمده است. (احمدی و نخستین روحی ، ۱۳۹۲)

ایزدی در سال ۱۳۹۲ در تحقیقی تحت عنوان نظام یادگیری ترکیبی به عنوان رویکردی جدید در آموزش ‌به این نتیجه رسیده است که امروزه آموزش های سنتی به دلایل مختلف برای رفع نیاز های آموزشی کافی نیست و از طرف دیگر آموزش های الکترونیکی صرف نیز دارای محدودیت های خاص خود می‌باشند و نمی توانند به طور کامل جایگزین آموزش های سنتی شوند . لذا از آنجایی که با رویکرد آموزش ترکیبی کیتوان از مزیت های هر دو نوع آموزش (سنتی و الکترونیکی ) بهره برد، استفاده از رویکرد آموزش ترکیبی برای اثر بخشی هر چه بیشتر نظام های آموزشی کشور امری ضروری به نظر می‌رسد . از آنجایی که سازمان ها و به ویژه کتابخانه ها باید کارمندان خود را با آموزش های ضمن خدمت بروز نگه دارند و با توجه به مشکلاتی چون نیاز روز افزون به آموزش، عدم دسترسی به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی، کمبود آموزش گران مجرب ، هزینه های زیادی که صرف آموزش می شود و دستیابی به آموزش با کیفیت ، بهترین راه برای رفع این مشکلات استفاده از نظام آموزشی ترکیبی می‌باشد. و در نهایت نتیجه گیری ‌کرده‌است که به کار گیری شیوه ترکیبی در آموزش ، آزادی عمل و بینش وسیعتری را در بهره مندی از ابزار و محیط های آموزشی در اختیار کارشناسان آموزشی قرار می‌دهد . (ایزدی، عبدالرضا ، ۱۳۹۲)

ذوالفقاری، نگارنده و احمدی در سال ۱۳۸۸ در یک مطالعه اقدام پژوهی با رویکرد مشارکتی در دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی ‌به این نتیجه رسیدند که آموزش ترکیبی به عنوان یک ساز و کار جدید که روش های یادگیری و تدریس متنوعی را باهم ادغام می کند ، موجب رضایت مندی بیشتری در دانشجویان و استادان شده است و می‌تواند با امکان انعطاف پذیری در یادگیری و قابلیت بهره گیری از مزایای هر دو روش آموزش حضوری و الکترونیکی ، یادگیری را افزایش دهد . از رو پیشنهاد دادند به ‌عنوان یک روش ارائه آموزش مؤثر ، در دانشگاه های علوم پزشکی کشور مورد توجه قرار گیرد . (ذوالفقاری، نگارنده، احمدی . ۱۳۸۸)

پرز و همکاران در سال ۲۰۱۱ طی تحقیقی نتیجه گیری کردند که با وجود اینکه سخنرانی در بیش از ۸۳ درصد کلاس‌های آموزش سنتی مورد استفاده می شد ولی تمرکز و تأکید بیشتر بر انتقال اطلاعات بود . با وجود این ، آموزش ترکیبی به منظور بر آوردن نیاز های مختلف دانشجویان از روش های گوناگونی بهره می‌برد و دست مربی را در بهره برداری از مزایای هر یک از این روش ها باز می‌گذارد . (زمانی، بی بی عشرت . ببری حسن . ۱۳۹۱)

زمانی و ببری در سال ۱۳۹۱ با انجام تحقیقی از نوع اکتشافی بر بروی دانشجویان دکترای دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ، نتیجه گیری کردند که با وجود ضعف ها و تهدید هایی که در صورت اجرای آموزش ترکیبی وجود دارد آما کلیه شرکت کنندگان تحقیق نسبت به چشم انداز های اجرای این آموزش در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان امیدوار بودند . (زمانی، بی بی عشرت . ببری حسن . ۱۳۹۱)

چراغ چشم(۱۳۸۶) نیز در نتایج تحقیقات خود ‌به این نتیجه زسیده است که اساس قدرت انسان ناشی از خلاقیت اوست و در حقیقت خلاقیت کشفی ناگهانی است و این تعریف به مقوله کشف و شهود نزدیکتر است و همچنین خلاقیت فرایندی مداوم و مستمر است و این مداومت در وجود فرد نوعی بی قراری، تلاش و کنکاش ایجاد می‌کند تا بدانجا که از خود چیز های تازه ای به ظهور می رساند. (چراغ چشم.۱۳۸۶)