۱۳/۱۱

CO -Q63

۱۳/۰

۴۳/۴

TO -Q70

۴۱/۰

۵۹/۸

REO -Q57

۵۵/۰

۳۸/۱۰

CO -Q64

۴۵/۰

۰۹/۹

TO -Q71

۲۷/۰

۶۴/۶

REO -Q58

۵۲/۰

۰۵/۱۰

CO -Q65

۷۹/۰

۲۷/۱۳

همانطور که گفته شد نتایج استخراج شده در جدول نشان می دهد مقدار قدر مطلق آماره t برای کلیه روابط بالاتر از ۹۶/۱ بوده و میزان واریانس تبیین شده هر متغیر بوسیله متغیر مکنون مقدار قابل قبولی می باشد لذا مدل از برازندگی قابل قبولی برخوردار و روایی سازه متغیر فرهنگ سازمانی مورد تایید می باشد.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۴-۷- مدل اصلی
لازم است قبل از وارد شدن به مرحله آزمون فرضیات ابتدا از صحت مدل اندازه‌گیری اطمینان حاصل شود. در این پژوهش تحلیل عاملی تاییدی با بهره گرفتن از تحلیل مسیر،‌ برای آزمون معناداری در مورد عامل‌ها صورت گرفته است. این تحلیل توسط مدل معادلات ساختاری و با بهره گرفتن از نرم‌افزار آماری LISREL انجام شده است.
در بررسی هر کدام از مدل‌ها، قبل از تایید روابط ساختاری می‌بایست از مناسب بودن و برازش مطلوب مدل اندازه‌گیری اطمینان حاصل نمود. که بدین منظور بایستی آماره و سایر معیارهای مناسب بودن برازش مدل مورد بررسی قرار گیرد. بدین صورت که مدلی مناسب است دارای حالت‌های بهینه ذیل باشد. میزان به درجه آزادی باید کوچکتر از ۳ باشد و هر چه کمتر باشد بهتر است، زیرا این آزمون اختلاف بین داده و مدل را نشان می‌دهد. شاخص RMSEA، هر قدر به ۰/۰۵ نزدیک و از ۰۸/۰ کوچکتر باشد (به صفر نزدیکتر باشد)، برازش بیشتر مدل را نشان می‌دهد و در صورتی که معیارهای مدل برازش مناسبی را ارائه ندهد باید به اصلاحات در مدل با بهره گرفتن از خروجی مربوط به اصلاح مدل پرداخت و سپس با بهره گرفتن از مدل اصلاح شده به بررسی سوالات و فرضیه‌ها در مدل پرداخت.
۴-۸- بررسی مدلهای اندازه گیری به همراه آماره t، ضریب استاندارد و مقدار خطا در عوامل مختلف
به تعداد متغیر های مشاهده شده معادله اندازه گیری ارائه می شود .هر معادله شامل ضریب مسیر بین متغیر مشاهده شده و متغیر مکنون، خطای اندازه گیری متغیر مشاهده شده، همراه آزمون معناداری آن بر پایه مشخصه t و نیز مقدار R² یعنی ضریب تعیین یا نسبت واریانس تبیین شده به وسیله متغیر مکنون است.
۴-۸-۱- فرهنگ سازمانی (OC)

جدول ۴-۸: جدول بررسی ضرایب و مقدار t برای شاخص فرهنگ سازمانی

آیتم ها

نماد

ضریب استاندارد

آماره t

ضریب تعیین

1. 1. عوامل تععین کننده رفنار خرید از طریق اینترنت

هاکیو و ال محمود(۲۰۰۹)

۲-۲پیشینه تحقیق

در این بخش مروری خواهیم داشت بر تعدای از پایان نامه­ های داخلی و خارجی که در زمینه رفتارخرید مشتریان در اینترنت تحقیقاتی را انجام داده اند.

۲-۲ -۱ بررسی پایان نامه­ های داخلی مرتبط

تونکه نژاد (۱۳۸۴) موضوع خود را با عنوان “نگرش مشتریان نسبت به خرید اینترنتی در فروشگاه های زنجیره ای شهروند” مطرح نمود و در این پژوهش توصیفی-کاربردی،بر اساس ادبیات تحقیق در باب رفتار خرید اینترنتی،نگرش را به عنوان عاملی تاثیر گذار بر رفتار خرید مطرح نموده و با هدف بررسی نگرش مشتریان نسبت به خرید اینترنتی در پی پاسخگویی به دو سوال زیر بوده است:

• نگرش مشتریان فروشگاه شهروند نسبت به خرید اینترنتی چگونه است؟

• اولویت بندی عوامل موثر بر نگرش مشتریان فروشگاه شهروند نسبت به خرید اینترنتی چگونه است؟

این تحقیق در میان مشتریان فروشگاه شهروند درسطح تهران که از خرید اینترنتی استفاده کرده بودند صورت پذیرفت.پرسشنامه آن در میان نمونه مورد نظر با حجم ۱۰۰ نفر از طریق نمونه گیری خوشه ای در میان ۴ شعبه فروشگاه شهروند توزیع و نتایج زیر محقق گردید:
ایمنی پایگاه داده ها،میزان امانت داری در اطلاعات مشتریان،کیفیت اطلاعات،سرعت امکان تخفیف،کیفیت ارتباط،سهولت،لذت و قیمت پایین به ترتیب بیشترین میزان تاثیر را بر رفتار خرید اینترنتی مشتریان دارند.بر اسا س این ۹ عامل، نگرش مشتریان نسبت به فروشگاه های زنجیره ای شهروند در خصوص خرید اینترنتی منفی می باشد.از اینرو بیان گردید که فروشگاه شهروند می تواند اقداماتی از جمله استفاده از تبلیغات برای ایجاد نگرش مثبت،استفاده از روابط عمومی به منظور ترویج شیوه جدید خرید و سعی در جلب اعتماد مردم از این طریق را به منظور تغییر نگرش مشتریان انجام دهد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

زادون (۱۳۸۵) موضوع خود با عنوان ” بررسی عوامل موثر در خرید اینترنتی” را جهت انجام تحقیق، با سوال اصلی ” چه عواملی در خرید از اینترنت، موثر هستند” مطرح نمود و فرضیه های زیر را ارائه نمود:
H1: ادراک مشتریان از سودمندی و سهولت کاربرد خرید اینترنتی رابطه مسقیمی با خرید اینترنتی دارد.
H2: کیفیت اطلاعات در فروشگاه الکترونیکی رابطه مسقیمی با خرید اینترنتی دارد.
H3: کیفیت خدمات وب سایت رابطه مسقیمی با خرید اینترنتی دارد.
H4: ویژگی ظاهری فروشگاه الکترونیکی رابطه مسقیمی با خرید اینترنتی دارد.
H5: کیفیت سیستم (عملکرد فنی وب سایت) رابطه مسقیمی با خرید اینترنتی دارد.
H6: ادراک از ایمنی رابطه مسقیمی با خرید اینترنتی دارد.
پس از بررسی انجام شده نتایج تحقیق به شرح زیر حاصل گردید:

از آنجایی که رابطه منفی بین ریسک نقد شوندگی و کیفیت حسابداری در این پژوهش به تایید رسیده است، به استفاده کنندگان به ویژه سرمایه گذاران پیشنهاد می گردد نسبت به عناصری که منعکس کننده کیفیت سود حسابداری در شرکت ها هستند توجه ویژه مبذول دارند، چرا که با توجه به این امر و افزایش کیفیت سود حسابداری انتظار می رود ریسک نقدینگی کاهش یابد که از این عوامل می توان به وجود جریان نقدی عملیاتی مثبت در طی سال های فعالیت و پیش بینی استمرار این جریان در سال های آتی، تغییرات مثبت و مستمر در درآمد فروش و امثال آن اشاره نمود.
به بورس اوراق بهادار پیشنهاد می گردد که عوامل تاثیر گذار بر کیفیت سود حسابداری را بین شرکت ها بر اساس مدل های مناسب از جمله مدل فرانسیس شناسایی نموده و شرکت ها را ملزم به تهیه گزارشاتی در خصوص این عوامل بنماید تا استفاده کنندگان با در اختیار داشتن این اطلاعات نسبت به اتخاذ تصمیمات آگاهانه اقدام نماید.
باتوجه به بررسی ها و نتایج پژوهش و مشخص شدن رابطه معنادار و قوی بین ریسک نقدشوندگی و نوسان پذیری بازده، (P-مقدار معادل ^۶-۱۰۲٫۹۵ در مدل رگرسیون)، شاید بتوان از نوسان پذیری بازده به عنوان معیاری جایگزین ومحاسبه ی ساده تر نسبت به ریسک نقدشوندگی استفاده نمود.
۵-۵-۲- پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

با توجه به محدودیت های پژوهشی و اینکه موضوعات مورد بحث در این زمینه بسیار گسترده و فراگیر بوده که در این پژوهش به جزء کوچکی از آن پرداخته است. بنابراین برخی از موارد و حوزه هایی که برای پژوهش های آتی مناسب به نظر می رسد به شرح زیر قابل ارائه به پژوهشگران است:
۱- با توجه به معنی دار بودن رابطه بین کیفیت سود و ریسک نقدشوندگی به عنوان یک ریسک سیستماتیک، پیشنهاد میگردد در پژوهش های دیگر تاثیر انواع ریسک بر روی کیفیت سود حسابداری مورد بررسی قرار گیرد.
۲- با توجه به معنی دار بودن رابطه بین ریسک نقدشوندگی و نوسان پذیری بازده، پیشنهاد میگردد در پژوهش های دیگر تاثیر عومل های دیگر بر روی ریسک نقد شوندگی مورد بررسی قرار گیرد.
۳- با عنایت به اینکه بررسی های پژوهش بین تمامی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادر بوده، پیشنهاد میگردد در پژوهش های دیگر تاثیر کیفیت سود حسابداری بر روی ریسک نقدینگی به تفکیک گروه صنایع صورت پذیرد.
۴- بررسی پژوهش در شرکت های گروه و صنایع در تعیین ریسک نقدینگی، مدل فاما و فرنچ را بدون تشکیل پرتفوی مورد بررسی قرار داده تا تاثیر تشکیل پرتفوی در بازار ایران مشخص گردد.
۵- بررسی ارتباط بین میزان سود نقدی پرداختی به سهامداران و ریسک نقدینگی
۶- بررسی ارتباط بین میزان سود نقدی پرداختی به سهامداران و کیفیت سود حسابداری
۷- بررسی ارتباط بین ریسک نقدینگی و کیفیت حسابداری .
۵-۶- خلاصه ی فصل
در این فصل ابتدا خلاصه ای از پژوهش ذکر شد و سپس نتایج و یافته های پژوهش بیان گردید. از انجام این تحقیق این فرضیه که کیفیت بالای سود حسابداری با ریسک پایین نقدینگی رابطه ای معکوس دارد تایید شد. همچنین به عنوان یافته ی دیگر پژوهش، به این نتیجه دست یافتیم که نوسانات بازدهی رابطه ای قوی و مستقیم با ریسک نقدینگی دارد. پس از آن محدودیت هایی که پژوهشگر در مراحل گوناگون این تحقیق با آن برخورد نموده عنوان گردید. سپس پیشنهاداتی کاربردی که حاصل این پژوهش می باشند بیان شد و در پایان، پیشنهاداتی برای پژوهش های بعدی ذکر گردید. امید است نتایج این پژوهش و پیشنهادات حاصل از آن برای پژوهشگران دیگر مفید واقع گردد.
فهرست منابع
احمدپور، احمد و حسنا صغیر قهرمانی.(۱۳۸۸). بررسی ویژگی کیفی قابلیت اتکاء اطلاعات در ارزیابی کیفیت سود شرکتها.بررسی های حسابداری وحسابرسی، دوره ۱۶،شماره ۵۸، صص ۳ – ۲۰٫
اسماعیلی، شاپور.(۱۳۸۶ ).” کیفیت سود”. مجله حسابدار”،۲۱, (۱۸۴).
اسماعیلی، شاپور.(۱۳۸۶). کیفیت سود. مجله حسابدار، ۲۱(۱۰)، ۲۷-۳۹٫
ایزدی نیا، ناصر و امیر رسائیان.(۱۳۸۹).”پراکندگی مالکیت و نقدشوندگی سهام”. بررسیهای حسابداری وحسابرسی،۱۷(۶۰) ،صص۳-۲۲٫
ایزدی نیا، ناصر و امیر رسائیان.(۱۳۸۸).”بررسی رابطه اهرم مالی و نقدشوندگی دارایی‌ها در بورس اوراق بهادار تهران”، فصلنامه حسابداری مالی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مبارکه، ۱(۲):۱۸-۴۱٫
بلکویی، احمد ریاحی.(۱۳۸۱). تئوری حسابداری, ترجمه دکتر علی پارسائیان, تهران, دفتر پژوهش های فرهنگی.
بیدرام، رسول(۱۳۸۱). Eviews همگام با اقتصاد سنجی. انتشارات منشور بهره وری
تهرانی، رضا، گودرزی، مصطفی، مرادی، هادی.(۱۳۸۷). “ریسک و بازده: آزمون مدل CCAPM در مقایسه با مدل CAMP در بورس اوراق بهادار تهران”.
جونز، چارلز. (۱۳۹۲). “مدیریت سرمایه گذاری”. ترجمه ر تهرانی، ع نوربخش. چاپ دهم، نگاه دانش، ۶۸۸ صفحه.
حافظ نیا، محمد رضا(۱۳۸۲). مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، چاپ هشتم، تهران: انتشارات سمت.
حقیقت، حمید و علی اکبر ایرانشاهی.(۱۳۸۹).”بررسی واکنش سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران نسبت به جنبه های پایداری اقلام تعهدی “پژوهش های حسابداری مالی،۳، صص ۴۸-۳۱٫
خاکی، غلامرضا(۱۳۸۷). روش تحقیق با رویکرد پایان نامه نویسی، تهران: مرکز تحقیقات علمی کشور.
خواجوی، شکراله، و امین، ناظمی.(۱۳۸۴).” بررسی ارتباط بین کیفیت سود و بازده سهام با تاکید بر نقش ارقام تعهدی در بورس اوراق بهادار تهران”. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۴۰، ۳۷-۶۰٫
خوشطینت، محسن وشاهپوراسماعیلی.(۱۳۸۵) .بررسی رابطه بین کیفیت سود و بازده.فصلنامه مطالعات حسابداری، ش۱۲و۱۳٫
رسائیان، امیر و حسینی، وحید.(۱۳۸۷). “رابطه کیفیت اقلام تعهدی و هزینه سرمایه در ایران “. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ش۵۳،۶۷-۸۲٫
رسائیان، امیر. (۱۳۸۵). “رابطه اطلاعات مالی و اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام در بورس اوراق بهادار تهران”. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه مازندران.
سیرانی، محمد ، حجازی، رضوان و ملیحه کشاورز.(۱۳۸۹). مطالعه تأثیر ریسک نقدشوندگی و سایر عوامل مؤثر بر بازده های مقطعی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادارتهران. پژوهش های حسابداری مالی، سال سوم، شماره اول، صص۱۱۳-۱۲۴٫
شفیعی، سمانه. (۱۳۸۸). اثر قوت و کفایت نظام راهبری بر کیفیت سود، پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه الزهرا.
شیخی، هادی. (۱۳۸۹). “تاثیر کیفیت اقلام تعهدی بر صرف ریسک سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران “. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه اصفهان.
عالی ور، عزیز .(۱۳۷۰). صورت های مالی اساسی، چاپ سوم، مرکز تحقیقات حسابداری و حسابرسی سازمان حسابرسی.
عبداله زاده، فرهاد.(۱۳۸۱). مدیریت سرمایه گذاری وبورس اوراق بهادار،انتشارات نشرپردازشگران، چاپ اول،صص۱۴۸-۱۵۲
غلامعلی پور، رضا .(۱۳۸۳).”بررسی توانایی اقلام تعهدی غیر اختیاری در پیش بینی سود و جریان های نقدی آتی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران”. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی.
فدایی نژاد،محمد اسماعیل.(۱۳۷۸). “شناخت ابعاد نظام مالی در انگلستان “، پژوهش های مالی،دانشکده مدیریت دانشگاه تهران،سال چهارم،شماره ۱۳ و ۱۴،(بهار و تابستان)،: ۷۲-۸۶٫
فروغی، داریوش، سعیدی، علی، رساییان، امیر و سحر زارع.(۱۳۹۰). تاثیرکیفیت سود بر میزان نگهداری وجه نقد در بورس اوراق بهادار تهران. سال۱۶،ش۲،صص۷۵-۸۱٫
قائمی، محمد حسین، علی جمال لیوانی و سجاد ده بزرگی. (۱۳۸۷). “کیفیت سود و بازده سهام شرکت ها”. بررسی های حسابداری و حسابرسی، ۱۵(۵۲)، ۷۱-۸۸
گجراتی، دامور. (۱۳۸۶).” مبانی اقتصاد سنجی”. ترجمه حمید ابریشمی. انتشارات دانشگاه اصفهان.
نونهال نهر، علی اکبر، سعید، جبارزاده کنگرلویی و کریم یعقوب پور.(۱۳۸۹).” رابطه بین کیفیت حسابرس و قابلیت اتکا اقلام تعهدی” ، بررسی های حسابداری و حسابرسی, ۶۱، صص ۵۵- ۷۰٫
هاشمی، سید عباس و محمد علی عزیزی.(۱۳۸۹). “مروری بر ادبیات ساختار مالکیت و ارتباط آن با اقلام تعهدی اختیاری”. فصلنامه حسابداری و مدیریت مالی، ش۵،۷-۲۲٫
یحیی زاده فر،محمود، شمس ،شهاب الدین و سید جعفر لاریمی.(۱۳۸۹) .”بررس رابطه نقدشوندگی با بازده سهام دربورس اوراق بهادارتهران”تحقیقات مالی ،۱۲ (۲۹): ۱۲۸-۱۱۱٫
یحیی زاده فر، محمود و جواد خرمدین.(۱۳۸۷). “نقش عوامل نقدشوندگی و ریسک عدم نقدشوندگی بر مازاد بازده سهامدار بورس اوراق بهادارتهران “، بررسی های حسابداری و حسابرسی ,۵۳،صص ۱۰۱- ۱۱۸٫
Aloke,G. ,Zhaoyang Gu&Prem C. Jain. (2009).” Sustained earning and revenue growth, earning quality, and earning response. Coefficient” SSRN Website.
Altamuro,J. and A. Beatty.( 2007) .” Do Internal Control Reforms Improve Earnings Quality?” ,working paper from Financial Accounting Reporting Section FARS.

۲- پتاسیم پرسولفات (Merck, Germany)
۳- کلرید آهن (Fluka, Switzerland) (II)
۴- نیترات کبالت (Merck, Germany) (II)
۵- هیدروکسید سدیم (Merck, Germany)
۶- اسید نیتریک (Merck, Germany)
۷- رزین کاتیونی (Amberlite IR 120)
۲-۳- روش تهیه محلول‌ها
۲-۳-۱- محلول مادر MG
g 05/0از ماده رنگزای MG را وزن کرده و در یک بالن یک لیتری با آب مقطر به حجم می‌رسانیم و این محلول، محلول مادر به غلظت mgL^-150 می‌باشد.
۲-۳-۲- محلول مادر پرسولفات
g 1/1 از پتاسیم پرسولفات جامد را برداشته و در یک بالنmL100 با آب مقطر به حجم می‌رسانیم. محلول حاصله، محلول مادر پرسولفات به غلظت g/L11 می‌باشد.
۲-۳-۳- محلول مادر کبالت (II)
g 01/0 از نیترات کبالت (II) جامد را برداشته و در یک بالنmL100 با آب مقطر به حجم می‌رسانیم. محلول بدست آمده، محلول مادر کبالت II)) به غلظت g/L 1/0می‌باشد.
۲-۳-۴- محلول مادر آهن (II)
g 01/0 از کلرید آهن (II) جامد را برداشته و در یک بالنmL100 با آب مقطر به حجم می‌رسانیم. محلول حاصله محلول مادر آهن (II) به غلظت g/L 1/0 می‌باشد.
۲-۳-۵- رزین کاتیونی اشباع‌شده کبالت
رزین کاتیونی اشباع شده کبالت که به عنوان محیط حمایت‌کننده کاتالیزور مورد استفاده گرفته است از طریق مخلوط کردن ۲۵ گرم رزین کاتیونی با ۱۰درصد محلول مادر نیترات کبالت تهیه می‌شود. این ماده به مدت یک شب کنار گذاشته می‌شود. سپس آن را در آون در دمای °C 105 به مدت ۱ ساعت حرارت داده تا رطوبت آن خارج شود. در نهایت با بهره گرفتن از کاغذ صافی، محلول حاصل را به مدت ۲۴ساعت در داخل آون در دمای °c 50 قرار داده تا کاملا خشک شود و بصورت ذرات جامد دربیاید. سپس قسمت جامد را برمی‌داریم. از جامد بدست آمده مقدار ۱ گرم را وزن کرده و در mL100 آب مقطر به حجم می رسانیم و به عنوان محلول مادر رزین کبالت از آن استفاده می‌کنیم.
۲-۳-۶- رزین کاتیونی اشباع‌شده آهن
رزین کاتیونی اشباع‌شده آهن که به عنوان محیط حمایت‌کننده‌ی کاتالیزور مورد استفاده قرار گرفته است از طریق مخلوط کردن ۲۵ گرم رزین کاتیونی با ۱۰درصد محلول کلرید آهن تهیه می‌شود. این ماده به مدت یک شب کنار گذاشته می‌شود. سپس آن را در آون در دمای °C105 به مدت ۱ ساعت حرارت داده تا رطوبت آن خارج شود و بصورت ذرات جامد دربیاید. از جامد بدست آمده مقدار ۱ گرم را با بهره گرفتن از ترازوی دیجیتالی وزن کرده و در mL100 آب مقطر حل می‌کنیم و به عنوان محلول مادر رزین آهن مورد استفاده قرار می‌دهیم.
۲-۴- روش اندازه‌گیری غلظت MG
برای اندازه‌گیری غلظت MG، از مشخصات جذبی این ماده در ناحیه UV-Vis استفاده می‌شود. جهت تعیین طول موج ماکزیمم (λ_max) در محدوده‌ی nm700 -190 بوسیله دستگاه اسپکتروفتومتر دو شعاعی طیف جذبی رسم گردید. (شکل ۲-۲) همان طوری که در شکل ۲-۲ دیده می‌شود، طیف جذبی آن سه جذب در طول موج‌های ۶۱۷ و ۴۲۵ و ۳۱۶ نانومتر می‌دهد که جذب شدید در nm 617 مشاهده شد. لذا همین طول موج برای اندازه‌گیری غلظت MG انتخاب شده است. پس از تعیین λ_max رسم نمودار کالیبراسیون جهت تعیین غلظت نمونه‌های مجهول ضروری می‌باشد. بنابراین هفت محلول با غلظت‌های مختلف از MG تهیه و جذب آن‌ها در طول موج nm 617و با سل شیشه ای cm 1اندازه‌گیری و در جدول ۲-۲ ارائه شده است.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

شکل ۲-۲- طیف UV-Vis محلول MG با غلظت اولیه mgl^-130
جدول ۲-۱- داده‌های جذب در غلظت‌های متفاوت اولیه از MG

۵۰

۴۰

۳۰

۲۰

۱۰

۵

۱

غلظت MG (mgL^-1)

۹۶۳/۲

۴۳۵/۲

۹۰۷/۱

۶۹۱/۱

۴۷۶/۱

۷۱۲/۰

۱۱۴/۰

جذب( A)

خط کالیبراسیون بر اساس داده‌های موجود در جدول فوق و با بهره گرفتن از رگرسیون خطی در شکل ۲-۳ ارائه شده است. نمودار کالیبراسیون برای تبدیل مقادیر جذب بدست آمده به غلظت ماده MG در بقیه قسمت‌های آزمایش استفاده می‌شود.

بعد از جنگ جهانی دوم به مدت تقریباً۴۰ سال ژئوپلتیک به عنوان یک مفهوم و یا روش تحلیل، به علت ارتباط آن با جنگ‎های نیمه اول قرن بیستم منسوخ گردید، هر چند ژئوپلیتیک در این دوره از دستور کار دولت ها در مفهوم قبلی خود خارج شد، اما همچنان در دانشگاهها تدریس می­شد. برای تبدیل شدن نقش فعال جغرافیا در تعریف ژئوپلیتیک به نقش انفعالی سه دلیل عمده قابل ذکر است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اول اینکه جغرافیدانان بعد از شکست آلمان در جنگ، ژئوپلیتیک خاص آلمان را مقصر اصلی عنوان کردند و سیاست‎های آلمان نازی را متأثر از این مکتب می‎دیدند. خود را از مطالعات در مقیاس جهانی کنار کشیده، توجه خود را به دولت ها و درون مرزهای سیاسی بین المللی معطوف داشتند و واژه ژئوپلیتیک بر چسب غیر علمی‎به خود گرفت و از محافل علمی‎و دانشگاهی طرد شد.دلیل دیگری که موجب افول نقش جغرافیا در جنگ سرد شد ظهور استراتژی باز دارندگی هسته ای بود. توانایی پرتاب سلاح‎های هسته ای بوسیله هواپیما و موشک به فاصله‎های دور،باعث شد که دیگر نه فاصله و نه عوامل جغرافیایی مثل ناهمواری ها و اقلیم چندان مهم تلقی نمی‎شدند. دلیل سوم، ظهور ایدئولوژی به عنوان عامل تعیین کننده ی جهت گیری سیاست ها بود. ژئوپلیتیک جنگ سرد و ژئوپلیتیک عصر هسته ای از مشخصات دوره افول ژئوپلتیک هستند (زین العابدین، ۱۳۸۹ : 13).
۲-۱-۳- دوره احیا
بعد از پایان جنگ جهانی دوم جغرافیدانان شرمنده شدند و از آن پس تلاش نمودند جغرافیدانانی که ژئوپلیتیک را در اختیار آلمان نازی (هیتلر) گذاشته اند،کنار گذارند، و نتیجه اینکه حدود ۴۰ سال ژئوپلیتیک طرد شد. تا اینکه در دهه 1980 در جنگ ویتنام^[2] و کامبوج^[3] بر سر تصاحب منطقه ی مکنگ^[4]، گر چه هر دو کشور از بلوک شرق بودند، ایدئولوژی نتوانست جنگ را از بین ببرد. بنابراین، در گزارش این مناقشه و روابط دو کشور، مجدداً از مفهوم ژئوپلتیک استفاده شد و سپس کسینجر^[5] بصورت تفننی از واژه ی ژئوپلیتیک در مسائل جهان استفاده نمود. علاوه بر آن در جنگ ایران و عراق (1988-1980) و اشغال کویت توسط عراق (1991-1990 ) و به ویژه سقوط پرده آهنین در اروپا از سال 1989 موجب پر رنگ تر شدن این مفهوم شد و به خصوص فروپاشی شوروی (سابق) و برجسته شدن ملیت ها این مفهوم را به صورت یک مفهوم کلیدی در عرصه بین المللی قرار داد (زین العابدین،۱۳۸۹ :۲۸).
در حالیکه نامداران جغرافیای سیاسی چون ریچارد هارتشورن و استیفن جونز سخت در تلاش شکوفا ساختن جغرافیای سیاسی در جهان دوران میانه ی قرن بیستم شدند و سیاستمدارانی چون هنری کیسینجر واژه ژئوپلیتیک را دوباره به زبان روزمره سیاسی نیمه دوم قرن بیستم باز گرداند، جهانی اندیشانی چون ژان گاتمن و سوئل کوهن پیروزمندانه جهانی اندیشی جغرافیایی(ژئوپلتیک) را به بستر اصلی مباحث دانشگاهی باز گرداندند.در این زمینه ژان گاتمن^[6] با طرح تئوری «آیکنوگرافی^[7]– سیروکولاسیون^[8]» «حرکت» را در مباحث ژئوپلیتیک در معرض توجه ویژه قرار داد و عوامل روحانی یا عامل «معنوی» را در جهانی اندیشی «اصل» یا «مرکز» دانست و «ماده» یا «فیزیک» را تأثیر گیرنده قلمداد کرد (مجتهد زاده،۱۳۸۶:۹۶).
سائول بی کوهن می‎گوید: موضوعات ژئوپلیتیکی مهمتر از آن بودند که جغرافیدانان آنها را کنار بگذارند و اکنون خیلی از جغرافیدانان با یک تأخیر به او ملحق شده اند و از باز گشت و تجدید حیات ژئوپلتیک به اندازه او استقبال کرده اند.
2-2-رویکردهای جدید ژئوپلیتیک
همه نظریه‎های ژئوپلیتیکی جنبه ژئواستراتژیکی داشته و برای کسب قدرت بر فضای جغرافیایی تأکید داشتند. اما پس از پایان جنگ سرد و با مطرح شدن نظام نوین جهانی بسیاری از دیدگاه های ژئوپلیتیکی جنبه ی کمی‎پیدا کرد و حتی بعضی از این دیدگاه ها در عالم سایبر اسپیس مطرح شدند. در نظام نوین جهانی عده ای در تحلیل ژئوپلیتیکی خود، رویکرد انرژی را مد نظر قرار دادند،عده ای به مسائل زیست محیطی معتقد بودند، بعضی فرهنگ را عامل اصلی ژئوپلیتیک دانستند و بالاخره، عده ای مسائل ژئواکونومی‎را در تحلیل ژئوپلیتیکی خود مورد توجه قرار دادند. می‎توان گفت که معیار‎های قدرت که نظامی‎گری بود، به طور کلی جای خود را با معیار‎های مذکور تغییر داد. یعنی، قبل از پایان جنگ سرد، معیار اصلی قدرت نظامی‎گری بوده و تمام عوامل اقتصادی، اجتماعی به صورت ابزار مورد توجه بوده است.به علاوه مشخصه ی اصلی ژئوپلیتیک دوره جنگ سرد جهان دو قطبی، جهان سوم و کشورهای عدم تعهد بودند، اما در نظریه ی جدید ژئوپلیتیکی، جهان چهارم مطرح است (زین العابدین، ۱۷۱:۱۳۸۹).
۲-2-۱-رویکرد نظم نوین جهانی
اولین بارجورج بوش پدر^[9] رئیس جمهور اسبق آمریکا در جریان جنگ خلیج فارس در1990م نظام نوین جهانی^[10] را مطرح نمود. و در سال 1991 پس از مذاکرات خود در هلسینکی^[11] با گورباچف^[12] و مارگارت تاچر^[13]، رهبران اروپا، سازمان ملل متحد،کشورهای عربی به ویژه خلیج فارس و سایر هم پیمانان خود، نظریه نظام نوین جهانی خود را اعلام نمود (حافظ نیا،۵۳:۱۳۸۵).
این نظام دیدگاه‎های جدید آمریکا را بیان می‎کند. با فروپاشی نظام سیاسی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق و از بین رفتن رقابت قدرت ها، جهان از این پس صاحب نظام نوینی شود که بر قدرت همه جانبه آمریکا استوار است. قدرت و سلطه آمریکا بر جهان بدون تسلط بر خلیج فارس ممکن نبود. نظام نوین جهانی طرحی جدید برای سلطه بر مناطق مهم جهان توسط آمریکا بود. این نظام به رغم عنوان گول زننده آن، شکل جدیدی از استعمار نو است که جهان را به سوی مخاصمه و تلاطم سوق می‎دهد. جورج بوش پدر نظم نوین جهانی را این چنین تعریف می‎کند: «نظم نوین جهانی می‎گوید که بسیاری از کشورها با سوابق متجانس و همراه با اختلافات، می‎توانند دور هم جمع شوند تا از اصل مشترکی پشتیبانی کنند و آن اصل این است که شما با زور کشور دیگری را اشغال نکنید…» اما آمریکائیها از زمان پی ریزی چنین نظریاتی، کمترین توجهی به آنچه خود معتقدند نداشته اند و تعبیر «نوام چامسکی» نظم نوین جهانی تعبیر تازه ای از توسل به زور و انقیاد مضاعف ملت ها است.تمام ابعاد نظم نوین جهانی بر پایه منافع و توسعه طلبی آمریکا استوار است در عصر نظم نوین جهانی، ثبات و امنیت تقریباً به طور کامل برای هیچ کشوری- حتی آمریکا- وجود ندارد.
2-2-2-رویکرد ژئواکونومی
پایه و اساس ژئواکونومی‎استدلالی است که از طرف ادوارد لوتویک^[14] ارائه شده است. او خبر از آمدن نظم جدیدبین المللی در دهه نود می‎داد که در آن ابزار اقتصادی جایگزین اهداف نظامی‎می‎شوند. به عنوان وسیله اصلی که دولت ها برای تثبیت قدرت و شخصیت وجودی شان در صحنه بین المللی به آن تأکید می‎کنند و این ماهیت ژئواکونومی‎است (عزتی،۱۰۷:۱۳۸۸)
ژئواکونومی‎عبارت ازتحلیل استراتژی­ های اقتصادی بدون درنظر گرفتن سودتجاری،که ازسوی دولتها اعمال می­ شود،به منظورحفظ اقتصادملی یا بخشهای حیاتی آن وبه دست آوردن کلیدهای کنترل آن ازطریق ساختارسیاسی وخط مشیهای مربوط به آن پرداخت. (عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت و فضا را مدّ نظر دارد و هدف اصلی آن کنترل سرزمین و دستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای اقتصادی فناوری و بازرگانی است بدین ترتیب به نظر می‎رسد مفاهیم ژئواکونومی‎در رویارویی با مسائل قرن 21 از کارآیی مناسبی در مقیاس جهانی برخوردار خواهد بود (واعظی،1388 :32)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت وفضا را بررسی می‎کند. فضای بالقوه ودرحال سیلان همواره حدود ومرزهایش درحال تغییروتحول است،ازاین رو آزادازمرزهای سرزمین وویژگیهای فیزیکی ژئوپلیتیک است.درنتیجه تفکر ژئواکونومی‎شامل ابزارآلات لازم وضروری است که دولت می‎تواندازطریق آنها به کلیه اهدافش برسد.(عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎و ژئوپلیتیک دارای تفاوتهای اساسی با هم می‎باشند،اول اینکه ژئواکونومی‎محصول دولت ها وشرکتهای بزرگ تجاری با استراتژیهای جهانی است درحالی که این خصیصه در ژئوپلیتیک نیست. نه دولت ونه شرکتهای تجاری هیچ نقشی درژئوپلیتیک ندارندبلکه یکپارچگی اتحادیه ها،منافع گروهی وغیره برپایه نمونه‎ های تاریخی با عملکردی نامرئی دراستراتژیهای ژئوپلیتیکی پایه واساسی برای همه صحنه‎های ژئوپلیتیکی هستند.
دوم اینکه هدف اصلی ژئواکونومی‎کنترل سرزمین ودستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای تکنولوژی وبازرگانی است. ازلحاظ کاربردی بایدگفت که مفهوم وعلم ژئوپلیتیک می‎تواند درنشان دادن راه وروش‎هایی برای پایان دادن به نزاعها ودرگیری ها ودرمجموع اختلافات نقش اساسی داشته باشددرحالی که ژئواکونومی‎ازچنین ویژگی برخوردارنیست(عزتی،1387: 112)
2-2-3- رویکرد ژئوکالچر
ژئوکالچر یا ژئوپلیتیک فرهنگی فرایند پیچیده ای از تعاملات قدرت،فرهنگ، و محیط جغرافیایی است که طی آن فرهنگها همچون سایر پدیده‎های نظام اجتماعی همواره در حال شکل­ گیری، تکامل،آمیزش، جابجایی در جریان زمان و در بستر محیط جغرا فیایی کره زمین اند.به عبارت دیگر ژئوکالچر ترکیبی از فرایند ‎های مکانی – فضایی قدرت فرهنگی میان بازیگران متنوع و بی شماری است که در لایه‎های مختلف اجتماعی و درعرصه محیط یکپارچه سیاره زمین به نقش آفرینی پرداخته و در تعامل دائمی‎با یکدیگر بسر می­برندو بر اثر همین تعامل مداوم است که در هر زمان چشم انداز فرهنگی ویژه خلق می‎شود.از این رو ساختار ژئو کالچر جهانی بیانگر موزاییکی از نواحی فرهنگی کوچک و بزرگی است که محصول تعامل‎های مکانی – قضایی قدرت فرهنگی اند که در طول و موازات یکدیگر حرکت می‎کنند (دیلمی‎معزی،2:1387).
ژئوکالچر پدیده ای است که بر شالوده نظام اطلاع رسانی نوین و یا صنایعی استوار است که به تولید محصولات فرهنگی مبادرت می‎ورزد وظیفه این صنایع تولید انبوه محصولات فرهنگی است. نظام سلطه فرهنگی در جهان کنونی در کنار نظام سلطه اقتصادی یا سیاسی از عناصر اصلی نظام ژئوپلیتیک جهانی می‎باشند. امروزه منطق حاکم بر فرایند‎های ژئوکالچر جهانی بر اشکال پیچیده و تکامل یافته تر شیوه‎های رقابتی مبتنی است. این فرایند در عین نافذ بودن، مدام در تکامل می‎باشد
پدیده‎های فرهنگی به دلیل خصیصه‎های مکانی شان همواره میل به ثبات و پایداری در مقابل نوآوری ها دارند که می‎توان به تلاش جوامع سنتی و حفظ میراث فرهنگی و آداب و سنن و نمادهای تاریخی و … اشاره کرد. از طرفی الگوهای تمدنی به واسطه ماهیت فضائیشان در جهت سرعت بخشیدن به تغییرات فرهنگی و زدودن مرزهای قراردادی هستند(حیدری،۱۳۸1 :۱۶۸).
۲-2-4- رویکرد ژئوپلیتیک زیست محیطی
مسایل ژئوپلیتیک زیست محیطی از اواخر قرن بیستم به موضوع اصلی فعالیت­ها و نگرانی­ها بین گروه‎های انسانی و بازیگران ملی و فراملی در سطوح منطقه ای و جهانی تبدیل شده است. محیط زیست بشری در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و جهانی دستخوش مخاطرات گردیده است. این مخاطرات در سه بعد: کاهش و کمبود منابع، تخریب منابع و آلودگی محیط زیست تجلی یافته است. از دید ژئوپلیتیک، کمبود منابع زیست محیطی یا محروم کردن انسانها از زیستن در مکان مورد علاقه آنها رقابت و کنش متقابل بین گروه‎های انسانی و بازیگران سیاسی در سطوح مختلف را در پی دارد.(www.civilica.com).
طی چند دهه گذشته، افزایش جمعیت، گسترش دامنه مداخلات بشر در طبیعت برای تأمین نیازهای فزاینده از منابع کمیاب طبیعی، گسترش رویکرد سودانگاری در غالب طرح‎های توسعه ای، بی پروایی نسبت به جستار پایداری محیط زیست در ساخت سازه ها و زیر ساخت ها و مانند آن،پیامدهای ناگواری همانند گرمایش کروی، ویرانی لایه ازن، پدیده ال نینو، طوفانهای سهمگین، بالا آمدن سطح آب دریاها، گسترش گازهای گلخانه ای، خشکسالی، سیل، فرو نشست زمین، کاهش آب شیرین، بیابان زایی، کاهش خاک مرغوب، آلودگی هوا، باران‎های اسیدی، جنگل زدایی و نابودیت تنوع زیستی، نشانه‎هایی از جهانی شدن پیامدهای فروسایی محیط زیست در سطح فروملی و فراملی و جهانی بودن بوده اند. تداوم وضعیت موجود،آینده زیست و تمدن فراروی بشر را مبهم و نامطمئن کرده است.نگرانی از این وضعیت به همراه شرایط نا مطلوب کنونی، در طرح رویکردهایی همانند امنیت زیست محیطی، ژئوپلیتیک انتقادی، ژئوپلیتیک زیست محیطی، توسعه پایدار بسیار اثر گذاشت. با توجه به این که مفهوم «جهان» از مقیاس‎های مطالعاتی دانش یاد شده است، مرزهای محلی و ملی را در نوردیده اند، محیط زیست سویه ای ژئوپلیتیک یافته است (کاویانی،۱۳۹۰: ۸۵).
2-2-5-رویکرد ژئوپلیتیک انتقادی
در مورد ماهیت و چیستی ژئوپلیتیک انتقادی نظریه‎های مختلفی ارائه شده است. عده ای از نظریه پردازان، ژئوپلیتیک انتقادی را در مقایسه با ژئوپلیتیک سنتی، که به دلیل سوء استفاده از شواهد جغرافیایی به نفع مقاصد امپریالیستی لکه دار گردیده، از لحاظ علمی‎مستقل و بی طرفانه می‎دانند که می‎تواند با دیدگاهی متعالی به امور جهانی نگریسته و تحقیق عینی بپردازد(مویر،220:1379). عده ای را باور بر این است که ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست­های پنهان دانش ژئوپلیتیک است (میرحیدر،42:1386)
از اوایل1970، شاهد ظهوررویکردی نوین به نام «ژئوپلیتیک انتقادی^[15]»هستیم.دانشمندان ژئوپلیتیک چون اتوتایل^[16] ومیشل فوکو را می‎توان ازپیشگامان این حرکت نوین دانست. این دانشمندان به طور همزمان، هم از ژئوپلیتیک انتقاد کردند و هم خود از اندیشمندان این عرصه بودند. این افراد، سیاست اندیشمندانه خود را بر «ضد ژئوپلیتیک» تعریف کرده و با وجود این، در چارچوب زیر بنایی مفاهیم ژئوپلیتیک کار می‎کردند (مویر،۳۷۸:۱۳۷۹).
محققین ژئوپلیتیک انتقادی تمایل دارند بجای تمرکز بر شناسایی عوامل جغرافیایی مؤثر بر شکل گیری قدرت دولتها و سیاست خارجی ایشان، از یک سو دریابند که سیاستمداران چگونه «تصاویر ذهنی» خود را از جهان ترسیم نموده اند و این بینش ها چگونه بر تفاسیر آن ها از مکان‎های مختلف تأثیر می‎گذارند؟ ژئوپلیتیک انتقادی به عنوان نظریه ای نسبتاً جدید که توانسته است خود را بر اساس مؤلفه‎های حاکم میان بازیگران روابط بین الملل، نظام مند سازد، چارچوبی مناسب برای فهم ژئوپلیتیکی جدید، به دور از عناصر سختی هم چون مرز و مکان ایجاد کرده است. بر اساس فهم برخی از موضوعات، بدون توجه به بعضی مسائلی که طبق نظریات سنتی غیرمرتبط می‎نمودند، امری ناقص خواهد بود. از منظر ژئوپلیتیک انتقادی، استراتژی قدرت همیشه نیازمندبه کارگیری فضا وهمین سبب گفتمان می­باشد. (www.javanemrooz.com)
رویکرد انتقادی، کوشش منتقدانه برای کشف ساختارهای جامعه معاصر است که ضمن نقد زیربنایی رویکردهای رایج در شناخت جامعه به تبیین کاستی ها ی روش شناسی آنها می‎پردازند و شیوه‎های اثبات گرایی (پوزیتیوسیتی) را در مطالعه جامعه نقد می‎کند و بر این انگاره استوار است که صرف تجربه و روش‎های تجربی کافی نیست و نباید مطالعه جامعه را همسان با مطالعه طبیعت انگاشت. هدف نظریه پردازان مکتب انتقادی، ایجاد دگرگونی‎های فرهنگی و روشنگرانه برای کاهش نابرابری‎های جهانی، برقراری عدالت بین المللی، احترام به تفاوت ها و گرایش به ارزش‎های فرهنگی جدیدی است که بر فرایند تعامل موجود در صحنه‎های اجتماعی و تمدنی حاکم شود و تعامل و عمل را در چارچوب ارزشهای موجود رهبری کند (مشیر زاده،۱۳۸۴ :۲۲۱).
هر چند ژئوپلیتیک به مطالعه روابط متقابل جغرافیا، قدرت سیاست و کنش‎های ناشی از ترکیب آنها با یکدیگر می‎پردازد (حافظ نیا،۳۶:۱۳۸۵). اما امروزه گفتمان آن تابعی از چالش‎های برخاسته از «جهانی شدن‎های اقتصادی»، «انقلاب اطلاع رسانی» و«خطرات امنیتی جامعه جهانی» است (مجتهد زاده،۱۲۸:۱۳۸۱)و بالاخره ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست‎های پنهان دانش ژئوپلیتیک است.مباحث ژئوپلیتیک مقاومت و آنتی ژئوپلیتیک از جمله مباحث مهم در پژوهش ها و نوشته‎های مربوط به ژئو پلیتیک انتقادی می‎باشد.این رویکرد توجهش را صرفاً به رویه سلطه ژئوپلیتیک معطوف نداشته بلکه به رویه دیگر ژئوپلیتیک که مقاومت می‎باشد بیشتر توجه می‎کند. و عاشورا به عنوان عالیترین و متعالی ترین صحنه ژئوپلیتیک مقاومت از چنان ماندگاری و جاودانگی برخوردار بوده و هست که امروزه و در قرن بیست و یکم وهزاره سوم نیز توان تحریک و به غلیان در آوردن جنبش‎های مقاومت را دارد. بسیاری از نهضت ها و مقاومت ها در دنیای اسلام و حتی غیر اسلام الگوی مقاومت خود را از عاشورا الهام گرفته اند. (باباخانی،38:1392)
2-3-اندیشه ملی گرایی
ملی گرایی مفهومی‎کاملا سیاسی دارد. این مفهوم به عنوان یک اندیشه و فلسفه سیاسی تلقی می­ شود. اندیشه‎ای که در هر ملتی ریشه در هویت ملی و میهن دوستی آن ملت دارد. در حالی که مفهوم میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند، ناسیونالیسم پدیده ای فلسفی و نوین محسوب می‎شود که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شده است. در این راستا هنگامی‎که جنگ جهانی اول و جنگ‎های بزرگ قبل از آن بیشتر با انگیزه میهن دوستی شروع شده بود، جنگ جهانی دوم حاصل برخورد اندیشه‎های ناسیونالیستی بود.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
ناسیونالیسم به وابستگی مردم یک منطقه که براساس یک احساس مشترک به وجود آمده گفته می­ شود این احساس مشترک ممکن است علل تاریخی، فرهنگی، نژادی، جغرافیایی و غیره داشته باشد. ناسیونالیسم در حقیقت ملاتی است که گروه‎های مختلف را به هم پیوند داده و واحدی به نام ملت را به وجود می‎آورد. (روشن و فرهادیان،242:1385)
میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند. ناسیونالیسم یا ملی گرایی مفهومی‎کاملاً سیاسی است که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شد. از نظر واژه شناسی ناسیونالیسم از ریشه ناسی(Nasci)آمده است این واژه لاتین متولد شدن معنی می‎دهد و نظریه تکاملی ایده ناسیونالیسم را تأیید می‎کند.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
اگر ناسیونالیسم بر مبنای برگشت به ارزشهای جاهلی و اساطیری باشد، ارتجاعی محسوب می‎شود و اگر بر مبنای یک احساس انسانی و فرهنگ خلاق باشد، مترقیانه خواهد بود. مفهوم ناسیونالیسم در قرن نوزدهم و بیستم به طور گسترده ای از اروپا به سایر نقاط و از جمله خاورمیانه انتشار یافت. افکار ناسیونالیستی به دلایلی چند در نیمه دوم قرن نوزدهم در خاورمیانه، گسترش یافت.
اول: افتتاح مدارس جدید درمصر، لبنان وسوریه
دوم: اختراع چاپ که به دنبال خود آگاهی از امور سیاسی را افزایش داده و مشوق احیای فرهنگی- ادبی شد.
سوم: تجزیه امپراطوری‎های قدیم که به دنبال خود، خود مختاری گروه‎های ملی را به دنبال داشت.(درایسدل و بلیک،77:1386)
با شروع قرن بیستم ناسیونالیسم به یک قدرت عمده سیاسی در خاورمیانه تبدیل شد و تأثیرات آن زمانی به اوج خود رسید که ناسیونالیسم ترک، عرب، ایرانی و یهود به طور همزمان در این منطقه ظهور کردند، از عوامل اصلی که سبب بروز شکاف و اختلاف در میان شیعیان منطقه خاورمیانه شده، اندیشه‎های ناسیونالیستی پیروان این مذهب در کشورهای مختلف می‎باشد. تنوع نژادی و قومی‎شیعیان ساکن در منطقه خاورمیانه الهام بخش اندیشه‎های ناسیونالیستی در میان آنان گردیده و این امر واگرایی و فقدان وحدت مذهبی در بین آنان را به دنبال دارد. ویژگی عمومی‎ناسیونالیسم تأکید بر برتری هویت ملی بر دعاوی مبتنی بر طبقه، دین و مذهب است و بر این اساس عوامل زبانی، فرهنگی وتاریخی مشترک به همراه تأکید بر سرزمین خاص، هویت بخش گروهی از مردم می‎شود.
بدین ترتیب ایدئولوژی ناسیونالیسم با تأکید بر نژاد و زبان در جهان اسلام که مرکب از انواع زبانها و نژادها ی گوناگون است، یکی از عوامل اصلی واگرایی تلقی می‎گردد. تجارب تاریخی گویای این واقعیت است که حتی پان عربیسم از ادعای نهضت وحدت سراسری اعراب نتوانست در جوامع و کشورهای عربی ایجاد وحدت نماید و طی جنگهای اعراب اسرائیل و با شکست اعراب اعتبار خود را از دست داد. به طوری که در جریان جنگ 1991 آمریکا و متحدین با عراق برخی کشورهای عرب برای آزادی کویت به یک کشور دیگر عرب(عراق)، حمله ور شدند(صفوی،202:1387).
2-4-میهن خواهی
میهن خواهی یا وطن دوستی فلسفه سیاسی ویژه ای نیست، بلکه غریزه ای است که از حس اولیه ی تعلق داشتن به مکان و هویت ویژه ای آن و حس دفاع از منافع اولیه ی فردی در آن مکان ویژه ناشی می‎شود. گونه ی اولیه ی خودنمایی این غریزه کم و بیش در همه ی حیوانات قابل مشاهده است. بیشتر حیوانات محدوده‎های مشخصی را برای جولان دادن و منافع اختصاصی، فردی یا گروهی خود در نظر گرفته و به آن دلبستگی و تعلق می‎یابند و دخالت و تجاوز دیگران را در آن با سرسختی دفع می‎کنند. (مجتهدزاده،70:1381). مفهوم میهن از انگیزه‎های سیاسی دور است و از حد غریزه ی طبیعی خارج نمی‎شود. میهن خواهی یا میهن دوستی تا آن اندازه طبیعی و غریزی است که با تعلقات معنوی انسان درآمیخته و جنبه ی الهی به خود می‎گیرد و به گونه ی مفهوم مقدس خودنمایی می‎کند.
2-5- مفهوم ملت
جمع افرادی که از پیوندهای مادی و معنوی ویژه و مشخصی برخوردار باشند و با مکان جغرافیایی ویژه ای، «سرزمین سیاسی یکپارچه و جداگانه» همخوانی داشته باشند و حاکمیت حکومتی مستقل را واقعیت بخشند، ملت آن سرزمین یا کشور شناخته می‎شوند. بدین ترتیب ملت و ملیت پدیده‎های سیاسی هستند که در رابطه مستقیم با سرزمین واقعیت پیدا می‎کنند و این اصطلاحات در حالی که مباحث سیاسی هستند، جنبه ای کاملاً جغرافیایی به خود می‎گیرند. (مجتهدزاده،65:1381).
در زبان‎های اروپایی واژه ملت از کلمه(natio) مشتق شده و بر مردمانی دلالت دارد که از راه ولادت با یکدیگر نسبت دارند و از یک قوم و قبیله هستند. ملت به مجموعه ای از افراد ساکن در فضای جغرافیایی مشخص و محدود از حیث سیاسی اطلاق می‎شود که بر اساس عوامل و خصیصه‎هایی نظیر تبار، تاریخ، فرهنگ، دین، مذهب، سرزمین، قومیت، زبان و …نسبت به یکدیگر احساس همبستگی می‎کنند و خود را متعلق به یک ما می‎دانند.(حافظ نیا و همکاران،108:1389)